Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή [1]

Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Στις 5 Σεπτεμβρίου 2007, η Επιτροπή δρομολόγησε το σχέδιο «EU Pilot» μέσω της ανακοίνωσής της με τίτλο «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων - Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου»[2]. Το πιλοτικό έργο της ΕΕ εισήγαγε έναν νέο τρόπο αντιμετώπισης καταγγελιών σχετικά με εικαζόμενες παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή εισήγαγε επίσης ένα νέο σύστημα με τίτλο «Complaints Handling - Accueil des Plaignants»(CHAP) για την καταχώριση καταγγελιών και ερευνών σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ από ένα κράτος μέλος.

2. Έχουν περάσει τέσσερα χρόνια από την έναρξη λειτουργίας του EU Pilot τον Απρίλιο του 2008. Οι έρευνες του Διαμεσολαβητή σχετικά με τις καταγγελίες που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίζεται τις καταγγελίες επί παραβάσει κατέδειξαν ότι είναι σημαντικό να αποσαφηνιστεί η σχέση μεταξύ του EU Pilot και των διαδικαστικών εγγυήσεων για τους καταγγέλλοντες που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 2002 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με τις σχέσεις με τον καταγγέλλοντα όσον αφορά τις παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου [3] («η ανακοίνωση»). Ως εκ τούτου, κατέστη αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσον η ανακοίνωση πρέπει να αναθεωρηθεί ώστε να ληφθούν υπόψη το σύστημα καταχώρισης CHAP και το EU Pilot.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

3. Ο Διαμεσολαβητής κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με την εφαρμογή από την Επιτροπή των διαδικαστικών κανόνων που ορίζονται στην ανακοίνωση του 2002. Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει για τη θέση της σχετικά με τη σχέση μεταξύ του EU Pilot και της ανακοίνωσης και για το κατά πόσον πρότεινε την αναθεώρηση της εν λόγω ανακοίνωσης υπό το πρίσμα της πείρας και των γνώσεων που αντλήθηκαν από την εφαρμογή του EU Pilot κατά τον χειρισμό καταγγελιών για παραβάσεις. Σε περίπτωση που η Επιτροπή είχε πράγματι την πρόθεση να αναθεωρήσει την ανακοίνωση, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε επίσης να ενημερωθεί α) για το χρονοδιάγραμμα της εν λόγω αναθεώρησης, β) για την κατάσταση των σκέψεών του και των προβληματισμών του επί του θέματος και γ) για το κατά πόσον προτίθεται να ζητήσει τη γνώμη του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στο πλαίσιο αυτό.

Η έρευνα

4. Στις 18 Απριλίου 2011, ο Διαμεσολαβητής κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα και ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει γνωμοδότηση. Η Επιτροπή απέστειλε τη γνώμη της στις 24 Οκτωβρίου 2011.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Α. Προκαταρκτική παρατήρηση

5. Ως προκαταρκτική παρατήρηση, ο Διαμεσολαβητής υπογραμμίζει ότι, κατά την άποψή του, το EU Pilot αποτελεί θετική εξέλιξη όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή αντιμετωπίζει πιθανές παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ από τα κράτη μέλη. Το EU Pilot, το οποίο χρησιμοποιείται πλέον από 25 κράτη μέλη, επιτρέπει την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη διεκπεραίωση των καταγγελιών για παραβάσεις. Η δεύτερη έκθεση αξιολόγησης για το EU Pilot [4], που δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 21 Δεκεμβρίου 2011, δείχνει ότι τα κράτη μέλη έχουν στη διάθεσή τους δέκα εβδομάδες για να αντιδράσουν στις περιπτώσεις που εισάγονται στο EU Pilot και ότι υπάρχει περαιτέρω προθεσμία δέκα εβδομάδων για να εξετάσει και να αξιολογήσει η Επιτροπή την απάντηση του κράτους μέλους. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η τήρηση αυτών των προθεσμιών και από τα δύο μέρη είναι ουσιαστικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι η απόφαση, είτε για την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής είτε για την περάτωση της υπόθεσης, λαμβάνεται εντός ενός έτους από την ημερομηνία καταχώρισης στο CHAP ή την έναρξη αυτεπάγγελτης έρευνας στο πλαίσιο του EU Pilot. Όσον αφορά το «ποσοστό επιτυχίας» των υποθέσεων που εισήχθησαν στο EU Pilot, η έκθεση δείχνει ότι το 80 % των απαντήσεων των κρατών μελών αξιολογήθηκαν από την Επιτροπή ως «αποδεκτές» (δηλαδή, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ), καθιστώντας έτσι δυνατή την περάτωση των σχετικών υποθέσεων χωρίς να απαιτείται η κίνηση διαδικασίας επί παραβάσει σύμφωνα με το άρθρο 258 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η Επιτροπή σημείωσε επίσης μείωση του όγκου των νέων διαδικασιών επί παραβάσει από το 2010.

6. Ο Διαμεσολαβητής χαιρετίζει θερμά αυτές τις θετικές εξελίξεις όσον αφορά την εξέταση των υποθέσεων επί παραβάσει.

7. Ωστόσο, η παρούσα αυτεπάγγελτη έρευνα αφορά τη συνεχιζόμενη τήρηση, στο πλαίσιο του νέου συστήματος που θεσπίστηκε με το EU Pilot και το CHAP, των διαδικαστικών εγγυήσεων για τους καταγγέλλοντες που ορίζονται στην ανακοίνωση.

Β. Η αναθεώρηση της ανακοίνωσης

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

8. Στη γνωμοδότησή της σχετικά με την αυτεπάγγελτη έρευνα, η Επιτροπή επισήμανε ότι, κατά τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ, έχει πάντα κατά νου τα συμφέροντα των πολιτών. Δήλωσε ότι, τα τελευταία χρόνια, έχει αναλάβει διάφορες πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση και τη βελτίωση της προστασίας των συμφερόντων αυτών. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων πρωτοβουλιών είναι τα ακόλουθα:

- Μαζί με την απόδειξη παραλαβής προς τους καταγγέλλοντες, η Επιτροπή αποστέλλει πάντοτε στους καταγγέλλοντες σημείωμα σχετικά με τις διοικητικές εγγυήσεις και τη διαδικασία επί παραβάσει. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται εδώ και πολύ καιρό. Ο δικτυακός τόπος Europa περιέχει πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους.

- Από τον Απρίλιο του 2008, το σύστημα «EU Pilot» επέτρεψε την ταχεία διεκπεραίωση πιθανών υποθέσεων παράβασης και καταγγελιών, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, και συνέβαλε στην καλύτερη και ταχύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες.

Από τον Σεπτέμβριο του 2009, το σύστημα «CHAP», το οποίο έχει σχεδιαστεί για την καταχώριση και την επεξεργασία καταγγελιών σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, υπερβαίνει την προηγούμενη πρακτική. Η αλληλογραφία αντιμετωπίζεται πλέον ως έρευνα ή ως καταγγελία, ανάλογα με τις πληροφορίες που παρέχει ο ανταποκριτής.

9. Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την αυτεπάγγελτη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας I/03/2009/MHZ, η Επιτροπή ανέφερε ότι «σκοπός του EU Pilot είναι η καλύτερη οργάνωση των εργασιών στις οποίες πρέπει να προβεί η Επιτροπή προσπαθώντας να απαντήσει σε ερωτήματα και καταγγελίες πολιτών και επιχειρήσεων σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Η Επιτροπή δρομολόγησε το EU Pilot για να δοκιμάσει την αυξημένη δέσμευση, συνεργασία και εταιρική σχέση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών για την ταχύτερη και καλύτερη ανταπόκριση σε αυτές τις έρευνες και καταγγελίες. Το EU Pilot έχει σχεδιαστεί για να επιτύχει αυξημένη αποτελεσματικότητα στο έργο της Επιτροπής και, ως εκ τούτου, να επιταχύνει και να βελτιώσει τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται, διασφαλίζοντας έτσι την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων της. Δεν έχει σκοπό να αντισταθμίσει τυχόν υπερβάλλοντα όγκο καταγγελιών σε σχέση με τη διοικητική ικανότητα αντιμετώπισής τους».

10. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι το σύστημα EU Pilot σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της ανακοίνωσης του 2007 με τίτλο «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων - Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου» και σύμφωνα με την ανακοίνωση. Οι καταγγέλλοντες είναι πλήρως ενημερωμένοι ότι το EU Pilot χρησιμοποιείται για τη διεκπεραίωση της αλληλογραφίας τους και απολαύουν όλων των εγγυήσεων που προβλέπονται στην ανακοίνωση. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η εισαγωγή του EU Pilot δεν τροποποίησε την ανακοίνωση του 2002, εκτός από την ενημέρωση των καταγγελλόντων ότι, μετά την καταχώριση στο CHAP, οι καταγγελίες και οι έρευνες θα μπορούσαν να εξεταστούν περαιτέρω σε συνεργασία με το οικείο κράτος μέλος.

11. Ωστόσο, η Επιτροπή δήλωσε ότι η εισαγωγή του CHAP απαιτούσε ορισμένες τροποποιήσεις στην ανακοίνωση. Η Επιτροπή ανταποκρίνεται πλέον πιο άμεσα στα συμφέροντα των πολιτών, των επιχειρήσεων και της κοινωνίας των πολιτών καταχωρίζοντας την αλληλογραφία είτε ως έρευνα είτε ως καταγγελία, ανάλογα με τις πληροφορίες που παρέχει ο ανταποκριτής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ανέφερε ότι αυτή η αλλαγή στη μέθοδο εργασίας της μπορεί να αντικατοπτρίζεται σε αναθεώρηση της ανακοίνωσης. Επισήμανε επίσης ότι η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί επίσης την ανάγκη προσαρμογών της ανακοίνωσης όσον αφορά ορισμένους όρους που έχουν τροποποιηθεί. Προβλέπονται επίσης ορισμένες διορθώσεις προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι αποκλίσεις σε ορισμένες γλωσσικές εκδόσεις της ανακοίνωσης.

12. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι προτίθεται να αναθεωρήσει την ανακοίνωση με βάση την πείρα που αποκτήθηκε στον τομέα των καταγγελιών κατά τα τελευταία έτη και ότι η αναθεώρηση αυτή θα επικεντρωθεί «μεταξύ άλλων» στην ευθυγράμμιση με το νέο σύστημα «CHAP».

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

13. Στις 21 Δεκεμβρίου 2011, η Επιτροπή διαβίβασε στη Διαμεσολαβήτρια τη δεύτερη έκθεση αξιολόγησης της πρωτοβουλίας EU Pilot, η οποία καλύπτει την περίοδο από την έναρξή της τον Απρίλιο του 2008 έως τον Σεπτέμβριο του 2011. Ο Διαμεσολαβητής έχει ήδη εκφράσει την ικανοποίησή του, στην προκαταρκτική παρατήρηση ανωτέρω, για τα θετικά στοιχεία που εισήγαγε το EU Pilot. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι η έκθεση σιωπά πλήρως όσον αφορά τη σχέση μεταξύ του EU Pilot και του CHAP, αφενός, και της ανακοίνωσης, αφετέρου. Μολονότι η έκθεση υπογραμμίζει τα θετικά αποτελέσματα του EU Pilot και για τους πολίτες, δεν αναφέρει την ανακοίνωση. Ακόμη και το σύστημα καταχώρισης CHAP αναφέρεται μόνο μία φορά στην έκθεση (σελίδα 4, δεύτερη παράγραφος). Γενικότερα, η έκθεση φαίνεται να επικεντρώνεται αποκλειστικά στις σχέσεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών («τα μέρη»). Η θέση των καταγγελλόντων, οι οποίοι αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών για πιθανές υποθέσεις επί παραβάσει, φαίνεται ότι δεν έχει ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο αυτό. Η έκθεση αναφέρει μόνο, στο κάτω μέρος της σελίδας 3 [5], ότι σε περίπτωση καταγγελίας, θα υπάρχει επίσης απάντηση για την ενημέρωση του καταγγέλλοντος σχετικά με το αποτέλεσμα της έρευνας. Ωστόσο, στην έκθεση δεν αναφέρεται αν οι καταγγέλλοντες τηρούνται επίσης ενήμεροι όταν η Επιτροπή ζητεί πληροφορίες από το κράτος μέλος εντός 10 εβδομάδων ή όταν το κράτος μέλος έχει απαντήσει. Επιπλέον, η έκθεση δεν περιέχει καμία ένδειξη ως προς το αν, στις περιπτώσεις στις οποίες μια υπηρεσία της Επιτροπής προτίθεται να προτείνει να μην δοθεί συνέχεια σε καταγγελία, η Επιτροπή θα ειδοποιήσει εκ των προτέρων τον καταγγέλλοντα με επιστολή στην οποία θα εκθέτει τους λόγους για τους οποίους προτείνει την περάτωση της υπόθεσης και θα καλεί τον καταγγέλλοντα να υποβάλει τυχόν παρατηρήσεις του εντός προθεσμίας τεσσάρων εβδομάδων (σημείο 10 της ανακοίνωσης).

14. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι, κατά τη γνώμη της, η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι προτίθεται να αναθεωρήσει την ανακοίνωση, αλλά δεν έχει υποβάλει χρονοδιάγραμμα για την εν λόγω αναθεώρηση ούτε έχει δηλώσει αν προτίθεται να ζητήσει τη γνώμη της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας στο πλαίσιο αυτό. Δεδομένου ότι έχουν παρέλθει τέσσερα έτη από τη θέσπιση του EU Pilot τον Απρίλιο του 2008, ο Διαμεσολαβητής είναι της γνώμης ότι θα ήταν πλέον σημαντικό για την Επιτροπή να αναθεωρήσει την ανακοίνωση ώστε να αντικατοπτρίζει τις αλλαγές που εισήχθησαν από το EU Pilot και το CHAP, καθώς και από τη Συνθήκη της Λισαβόνας.

15. Η Διαμεσολαβήτρια τονίζει ότι το παρόν σχέδιο σύστασης αποσκοπεί απλώς στην επικαιροποίηση της ανακοίνωσης, διατηρώντας παράλληλα αυτό που η Διαμεσολαβήτρια αντιλαμβάνεται ως στόχους και πνεύμα της αρχικής ανακοίνωσης όπως συντάχθηκε από την Επιτροπή. Ως εκ τούτου, το σχέδιο σύστασης διατυπώνεται με την επιφύλαξη της δυνατότητας μεταγενέστερης μεταρρύθμισης της διαδικασίας επί παραβάσει που θα ενισχύσει τα δικαιώματα των καταγγελλόντων.

16. Με βάση τη δεύτερη έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής σχετικά με το EU Pilot, ο Διαμεσολαβητής εξέτασε λεπτομερώς ποια τμήματα της ανακοίνωσης θα πρέπει να αναθεωρηθούν προκειμένου να αντικατοπτρίζονται οι αλλαγές που επέφεραν το EU Pilot και το CHAP. Για τον σκοπό αυτό, συνέταξε έγγραφο στο οποίο αποτυπώνονται, σε εύστοχες αλλαγές, οι τροποποιήσεις που θεωρεί κατάλληλες. Εκτός από τις αλλαγές στα σχετικά άρθρα της ΣΛΕΕ αντί της συνθήκης ΕΚ, την παραπομπή στο δίκαιο της Ένωσης αντί του κοινοτικού δικαίου και τους νέους διαδικτυακούς συνδέσμους [6], οι τροποποιήσεις αυτές αφορούν κυρίως τα ακόλουθα σημεία:

- Στο σημείο 1 της ανακοίνωσης («Ορισμοί και πεδίο εφαρμογής»), θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ «καταγγελιών» και «ερευνών».

- Η καταχώριση και η αναγνώριση των καταγγελιών και των ερευνών θα μπορούσαν να εξετάζονται από κοινού σε ένα ενιαίο σημείο και όχι σε δύο χωριστά σημεία.

- Σε ένα άλλο σημείο που θα μπορούσε να φέρει τον τίτλο «Ενέργειες σχετικά με καταγγελίες και έρευνες», θα πρέπει να γίνεται αναφορά στη δυνατότητα της Επιτροπής να εξετάζει καταγγελία στο πλαίσιο του EU Pilot.

- Όσον αφορά το σημείο 7 «Επικοινωνία με τους καταγγέλλοντες», θα ήταν επίσης σκόπιμο να ενημερωθεί(-ούν) ο(οι) καταγγέλλων(-ες) για την απόφαση της Επιτροπής να υποβάλει την υπόθεση στο κράτος μέλος μέσω του EU Pilot και για την ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με την απάντηση του κράτους μέλους που ελήφθη μέσω του EU Pilot·

- Όσον αφορά τις προθεσμίες για τη διερεύνηση των καταγγελιών (σημείο 8 της ανακοίνωσης), ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι είναι σκόπιμο να συμπεριληφθούν οι ακόλουθες νέες προθεσμίες στο κείμενο της ανακοίνωσης: i) να καταλήξει σε απόφαση για την έναρξη διαδικασίας EU Pilot εντός δέκα εβδομάδων από την ημερομηνία καταχώρισης της καταγγελίας· ii) να ζητήσει από το οικείο κράτος μέλος να υποβάλει παρατηρήσεις σχετικά με καταγγελία ή έρευνα εντός δέκα εβδομάδων από την ημερομηνία έναρξης της διαδικασίας EU Pilot· και iii) να εξετάσει και να αξιολογήσει την απάντηση ενός κράτους μέλους εντός δέκα εβδομάδων από την ημερομηνία παραλαβής της απάντησης.

17. Όσον αφορά τις αποκλίσεις μεταξύ των γλωσσικών αποδόσεων, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι η δεύτερη παράγραφος του σημείου 9 της ανακοίνωσης, αναφέρεται, στην αγγλική γλώσσα, στην «επιλογή της καταγγελίας», ενώ στη γαλλική και τη γερμανική απόδοση, η αναφορά είναι, αντίστοιχα, στην «le choix des griefs» και στην «die Wahl der Beschwerdegründe». Ως εκ τούτου, θα ήταν σκόπιμο να προσαρμοστεί το αγγλικό κείμενο, το οποίο θα μπορούσε αντ’ αυτού να αναφέρεται στην «επιλογή των ισχυρισμών».

18. Τέλος, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, ως έχει, η ανακοίνωση δεν είναι διαθέσιμη στις επίσημες γλώσσες των κρατών μελών που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 και το 2007. Δεν είναι διαθέσιμο ούτε στα ιρλανδικά. Ως εκ τούτου, στις 12 Μαρτίου 2012, η Διαμεσολαβήτρια κίνησε χωριστή αυτεπάγγελτη έρευνα (OI/2/2012/VL) για το θέμα αυτό.

19. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι οι ανωτέρω προτάσεις για ελάχιστες αλλαγές θα μπορούσαν να βοηθήσουν την Επιτροπή στην αναθεώρηση του κειμένου της ανακοίνωσης. Ο Διαμεσολαβητής παραμένει στη διάθεση της Επιτροπής για κάθε περαιτέρω βοήθεια που θα μπορούσε ενδεχομένως να ζητήσει στο πλαίσιο της εν λόγω αναθεώρησης.

Β. Το σχέδιο σύστασης

Με βάση την αυτεπάγγελτη έρευνά του, ο Διαμεσολαβητής υποβάλλει στην Επιτροπή το ακόλουθο σχέδιο σύστασης:

Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αναθεώρησης της ανακοίνωσης, ώστε να διασφαλιστεί ότι αντικατοπτρίζει τις αλλαγές που εισήχθησαν από το EU Pilot και το CHAP.

Η Επιτροπή θα ενημερωθεί για το παρόν σχέδιο σύστασης. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή αποστέλλει εμπεριστατωμένη γνώμη έως τις 30 Ιουνίου 2012. Η εμπεριστατωμένη γνώμη θα μπορούσε να συνίσταται στην αποδοχή του σχεδίου σύστασης και στην περιγραφή του τρόπου εφαρμογής του.

Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος

Στρασβούργο, 28 Μαρτίου 2012

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1994, σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) (ΕΕ 1994, L 113, σ. 15).

[2] COM(2007) 502 τελικό, 5 Σεπτεμβρίου 2007.

[3] COM(2002) 141 τελικό, ΕΕ 2002, C 244, σ. 5.

[4] COM(2011) 930 τελικό. Η δεύτερη έκθεση αξιολόγησης συνοδευόταν από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Λειτουργία του συστήματος» SEC(2011) 1626 τελικό, της 21ης Δεκεμβρίου 2011.

[5] Στην αγγλική έκδοση της έκθεσης.

[6] Αρκετοί διαδικτυακοί σύνδεσμοι που αναφέρονται στην ανακοίνωση ως έχουν δεν λειτουργούν πλέον.