Πρόλογος

Είμαι στην ευχάριστη θέση να παρουσιάσω τη φετινή έκθεση «Putting it Right?», η οποία αξιολογεί τον τρόπο με τον οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ανταποκρίθηκαν στις προτάσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των ερευνών μας που περατώθηκαν το 2019. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ συνεργάστηκαν ικανοποιητικά στο 79 % των περιπτώσεων το 2019, γεγονός που συνιστά βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Πρόκειται για θετικό προβληματισμό σχετικά με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία προσπάθησαν να βελτιώσουν τις διοικητικές πρακτικές τους.

Τα θεσμικά όργανα αντέδρασαν θετικά σε 93 από τις 118 προτάσεις που υποβάλαμε για τη διόρθωση ή τη βελτίωση των διοικητικών πρακτικών τους. Από τα 17 θεσμικά όργανα στα οποία υποβάλαμε προτάσεις, τα 10 ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά σε όλες τις λύσεις, τις προτάσεις και τις συστάσεις που προτείναμε. Μολονότι δεν αντέδρασαν όλα τα θεσμικά όργανα σε όλες τις προτάσεις μας με ικανοποιητικό τρόπο, οι προτάσεις αυτές ενίσχυσαν ωστόσο την ευαισθητοποίησή τους όσον αφορά τις ανησυχίες σχετικά με τις πρακτικές τους. Αυτό, από μόνο του, θα πρέπει να συμβάλει στην αύξηση της ευαισθησίας σε ό, τι αναμένει το κοινό και, τελικά, στην καλύτερη διοίκηση.

Ενώ το ποσοστό του 79 % αποτυπώνει τις απαντήσεις των θεσμικών οργάνων στις προτάσεις μου σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, δεν αποτυπώνει πλήρως τον αντίκτυπο του έργου μας με την πάροδο του χρόνου. Για τον λόγο αυτό, η φετινή έκθεση εξετάζει επίσης τον ευρύτερο αντίκτυπο των ερευνών και των πρωτοβουλιών του Διαμεσολαβητή.

Ο αντίκτυπος αυτός περιλαμβάνει, για παράδειγμα, αλλαγές που συνδέονται με πρωτοβουλίες που ανέλαβα χωρίς να κινήσω έρευνα, ή ζητήματα που επιλύθηκαν από θεσμικά όργανα ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας. Ωστόσο, το σημαντικότερο είναι ότι περιλαμβάνει επίσης τα αποτελέσματα ορισμένων ερευνών στις οποίες ο αντίκτυπος ήταν προφανής μόνο μετά την περάτωση της έρευνας. Ορισμένες από τις προτάσεις μας είναι εκτεταμένες, συνεπάγονται σημαντικές προσπάθειες και ενδέχεται να συνεπάγονται μεταρρυθμίσεις των διαδικασιών και των πρακτικών που εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες. Σε άλλες περιπτώσεις, η συνεχιζόμενη εξωτερική δυναμική μετά την περάτωση μιας έρευνας μπορεί να οδηγήσει, σε μεταγενέστερο στάδιο, σε αλλαγές, ακόμη και αν το θεσμικό όργανο μπορεί αρχικά να έχει απαντήσει αρνητικά σε μια πρόταση.

Η διοίκηση της ΕΕ αποδίδει γενικά σε υψηλά πρότυπα, και θα ήθελα να πιστεύω ότι όλοι έχουμε δει το όφελος από αυτό κατά τη διάρκεια αυτού του δύσκολου έτους, το οποίο σημαδεύτηκε από την κρίση COVID-19. Επιδίωξα να αναγνωρίσω ορισμένες από αυτές τις ορθές διοικητικές πρακτικές μέσω του «Βραβείου χρηστής διοίκησης», το οποίο πραγματοποιείται κάθε δύο χρόνια, και προσβλέπω στην επανάληψή του το 2021.

 

Emily O'Reilly
Δεκέμβριος 2020

 

Έκθεση

1. Εισαγωγή

Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ^[1] ανταποκρίθηκαν στον Διαμεσολαβητή σε υποθέσεις που περατώθηκαν το 2019. Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να υποβάλει προτάσεις με τη μορφή λύσεων, συστάσεων και προτάσεων. Ο Διαμεσολαβητής μπορεί επίσης να προωθήσει τη βελτίωση μέσω στρατηγικών πρωτοβουλιών, οι οποίες δεν αποτελούν επίσημες έρευνες, ή να παρακινήσει ένα θεσμικό όργανο να διευθετήσει ένα ζήτημα ακόμη και πριν από την υποβολή επίσημης πρότασης λύσης ή σύστασης.

Στην ενότητα 2 επεξηγούνται οι λύσεις, οι συστάσεις και οι προτάσεις του Διαμεσολαβητή. Εξετάζει τα αποτελέσματα του έργου της Διαμεσολαβήτριας, αξιολογώντας τον βαθμό στον οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αποδέχονται τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας.

Στην ενότητα 3 αναλύεται ο ποιοτικός αντίκτυπος του έργου του Διαμεσολαβητή, ο οποίος δεν μπορεί να μετρηθεί μέσω στατιστικών στοιχείων. Αυτό περιλαμβάνει, για παράδειγμα, αλλαγές που προκαλούνται από στρατηγικές πρωτοβουλίες ή ζητήματα που επιλύονται από θεσμικά όργανα ενόσω βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας. Στην παρούσα ενότητα εξετάζεται επίσης το αποτέλεσμα ερευνών στις οποίες ο αντίκτυπος ήταν προφανής μόνο μετά την περάτωση της έρευνας.

Αμφότερα τα τμήματα περιλαμβάνουν περιλήψεις υποθέσεων που χρήζουν «ειδικής μνείας» ως κύρια παραδείγματα.

2. Αποτελέσματα των υποθέσεων του Διαμεσολαβητή

Ο Διαμεσολαβητής βοηθά άτομα, εταιρείες και ενώσεις που αντιμετωπίζουν προβλήματα με θεσμικό όργανο της ΕΕ ^[2]. Ταυτόχρονα, ο Διαμεσολαβητής εξυπηρετεί το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον βοηθώντας τα θεσμικά όργανα να βελτιώσουν την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν. Εκτός από τη διερεύνηση καταγγελιών, η Διαμεσολαβήτρια μπορεί επίσης να κινήσει έρευνες με δική της πρωτοβουλία.

Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να ζητήσει από το θεσμικό όργανο να παράσχει πληροφορίες, να επιθεωρήσει τους φακέλους του και να λάβει μαρτυρίες από τα μέλη του προσωπικού του. Οι εξουσίες αυτές καθορίζονται στο Καταστατικό του Διαμεσολαβητή ^[3] («Καταστατικό»). Όταν είναι αναγκαίο ή σκόπιμο, ο Διαμεσολαβητής μπορεί να ζητήσει από το θεσμικό όργανο να αναθεωρήσει τη θέση του, να παράσχει επανόρθωση ή να προβεί σε γενικές αλλαγές για το μέλλον. Εάν η απάντηση του θεσμικού οργάνου σε διαπίστωση κακοδιοίκησης δεν είναι ικανοποιητική, ο Διαμεσολαβητής μπορεί να επιστήσει την πολιτική προσοχή σε μια υπόθεση υποβάλλοντας «ειδική έκθεση» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

α. Συνεργασία σε υποθέσεις που περατώθηκαν το 2019

 

Το ποσοστό αποδοχής είναι το ποσοστό των θετικών απαντήσεων στον συνολικό αριθμό προτάσεων (λύσεις, συστάσεις και προτάσεις) που υποβάλλει ο Διαμεσολαβητής.

Το συνολικό ποσοστό αποδοχής ήταν 79 % με τις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας σε υποθέσεις που περατώθηκαν το 2019. Δηλαδή, τα θεσμικά όργανα αντέδρασαν θετικά σε 93 από τις 118 προτάσεις που υπέβαλε ο Διαμεσολαβητής για τη διόρθωση ή τη βελτίωση των διοικητικών πρακτικών τους ^[4].

Το ποσοστό ποικίλλει από το ένα θεσμικό όργανο στο άλλο. Από τα 17 ιδρύματα, τα 10 είχαν ποσοστό αποδοχής 100 % το 2019. Η Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για τις περισσότερες περιπτώσεις στις οποίες ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε προτάσεις, λόγω του μεγέθους της διοίκησής της, είχε ποσοστό αποδοχής 75 %.

Πίνακας 1 - Συνολική αποδοχή των προτάσεων του Διαμεσολαβητή ανά θεσμικό όργανο:

Φορέας	Λύσεις, συστάσεις και προτάσεις	Ικανοποιητικές απαντήσεις
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο	2	0
Ευρωπαϊκή Επιτροπή	71	53
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης	5	4
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο	5	5
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας	1	1
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής	5	5
Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης	1	1
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων	3	3
Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων	1	1
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης	6	5
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων	1	1
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων	3	2
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων	4	4
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού	7	6
Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών	1	1
Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια	1	1
Εκτελεστικός Οργανισμός Καινοτομίας και Δικτύων	1	0
Σύνολο	118	93

β. Λύσεις

Εάν ο Διαμεσολαβητής κρίνει ότι μια καταγγελία μπορεί να επιλυθεί γρήγορα, μπορεί να υποβάλει πρόταση λύσης στο οικείο θεσμικό όργανο, βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 5 του Καταστατικού ^[5].

Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αποδέχθηκαν 6 από τις 10 λύσεις που πρότεινε ο Διαμεσολαβητής σε υποθέσεις που περατώθηκαν το 2019.^[6]

Πίνακας 2 - Αποδοχή προτάσεων λύσης ανά θεσμικό όργανο:

Φορέας	Λύσεις	Ικανοποιητικές απαντήσεις
Ευρωπαϊκή Επιτροπή	5	2
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης	1	0
Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων	1	1
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης	1	1
Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων	1	1
Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών	1	1
Σύνολο	10	6

Διάγραμμα 2 - Αποδοχή προτάσεων λύσης ανά θεσμικό όργανο:

 

Παραδείγματα θετικής συνεργασίας:

Υπόθεση 860/2018/THH σχετικά με την άρνηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων να χορηγήσει στο κοινό πρόσβαση σε δηλώσεις συμφερόντων μεσαίων διοικητικών στελεχών Μια έρευνα σχετικά με την άρνηση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) να χορηγήσει στο κοινό πρόσβαση στις δηλώσεις συμφερόντων των μεσαίων διοικητικών στελεχών είχε ως αποτέλεσμα να εγκρίνει η EFSA μια νέα πολιτική διαφάνειας στον τομέα αυτό. Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης πολιτικής, η EFSA δημοσιοποιεί τις δηλώσεις συμφερόντων όλων των διευθυντικών στελεχών. Η EFSA ακολούθησε επίσης το αίτημα της Διαμεσολαβήτριας να δημοσιοποιηθούν οι δηλώσεις συμφερόντων του επικεφαλής επιστήμονα, του ανώτερου συντονιστή επιστήμης και του ανώτερου συμβούλου πολιτικής. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης με ικανοποίηση ότι η EFSA διαθέτει κατάλληλο σύστημα για την επεξεργασία των αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα.

Υπόθεση 357/2019/FP σχετικά με την άρνηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών να χορηγήσει πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που αφορούν επαφές με ενδιαφερόμενα μέρη Ένας ακαδημαϊκός υπέβαλε καταγγελία στον Διαμεσολαβητή αφού η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ΕΑΚΑΑ) απέκλεισε την πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα σχετικά με συναντήσεις που είχε με εκπροσώπους του κλάδου για ένα συγκεκριμένο θέμα. Η Διαμεσολαβήτρια εξέτασε το θέμα και διαπίστωσε ότι η ESMA κρατούσε εσωτερικά σημειώματα σχετικά με τις εν λόγω συνεδριάσεις, τα οποία θα έπρεπε να είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να αποκαλύψει. Μετά την έρευνα της Διαμεσολαβήτριας, η ESMA γνωστοποίησε τμήματα οκτώ εγγράφων. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε επίσης, στο μέλλον, από την ESMA να αναφέρει αν η διαδικτυακή βιβλιοθήκη πληροφοριών της για το κοινό περιέχει λεπτομερή αρχεία των συναντήσεών της με εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων.

γ. Συστάσεις

Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να διατυπώνει επίσημες συστάσεις κάθε φορά που διαπιστώνει κακοδιοίκηση. Εάν η σύσταση γίνει δεκτή, ο Διαμεσολαβητής περατώνει την υπόθεση, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τη συνεργασία αυτή. Εάν η σύσταση απορριφθεί από το θεσμικό όργανο, ο Διαμεσολαβητής μπορεί να θέσει την υπόθεση στο αρχείο επιβεβαιώνοντας τη διαπίστωση κακοδιοίκησης. Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να υποβάλει ειδική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με κάθε έρευνα που περατώνεται με διαπίστωση κακοδιοίκησης, την οποία ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι εξυπηρετεί ευρύτερο σημαντικό δημόσιο συμφέρον.

Όπως και τα προηγούμενα έτη, το 2019 το ποσοστό αποδοχής των επίσημων συστάσεων είναι σαφώς χαμηλότερο από το ποσοστό των προτάσεων και προτάσεων λύσεων της Διαμεσολαβήτριας. Αυτό οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι οι συστάσεις βασίζονται σε διαπίστωση κακοδιοίκησης. Μέχρι τη στιγμή που μια έρευνα φτάνει σε αυτό το σημείο, οι θέσεις μπορεί να έχουν παγιωθεί, καθιστώντας πιο δύσκολη την επίτευξη θετικού αποτελέσματος.

Πίνακας 3 - Αποδοχή συστάσεων ανά θεσμικό όργανο:

Φορέας	Συστάσεις	Ικανοποιητικές απαντήσεις
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο	2	0
Ευρωπαϊκή Επιτροπή	13	3
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων	3	2
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού	3	2
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής	2	2
Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κυβερνοασφάλεια	1	1
Εκτελεστικός Οργανισμός Καινοτομίας και Δικτύων	1	0
Σύνολο	25	10

Παραδείγματα θετικής συνεργασίας:

Υπόθεση 758/2017/MDC σχετικά με τη γλωσσική πολιτική του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) Η υπόθεση αφορούσε αίτηση για την απόκτηση εγγράφου στα ιταλικά από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex). Η Διαμεσολαβήτρια εξέτασε τη γλωσσική πολιτική του Frontex στις εξωτερικές ανακοινώσεις της και συνέστησε στον Frontex να καθιστά διαθέσιμες γενικές πληροφορίες στον ιστότοπό του σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Συνέστησε επίσης στον Frontex να δημοσιεύει τη γλωσσική πολιτική του στον ιστότοπό του σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ. Ο Frontex αποδέχθηκε τις συστάσεις της.

Υπόθεση 723/2018/AMF σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών χειρίστηκε διαδικασία σύναψης σύμβασης για τη διοργάνωση εκδήλωσης Ισπανική εταιρεία υπέβαλε καταγγελία στον Διαμεσολαβητή αφού ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA) δεν απάντησε στις ερωτήσεις που υπέβαλε κατά την προετοιμασία της προσφοράς της για τη σύναψη σύμβασης, μολονότι ο ENISA είχε απαντήσει σε ερωτήσεις άλλου προσφέροντος. Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι επρόκειτο για κακοδιοίκηση και συνέστησε στον ENISA να αποζημιώσει τον καταγγέλλοντα για τον χρόνο και τους πόρους που επένδυσε στην προετοιμασία της προσφοράς του. Ο ENISA αποδέχθηκε την πρόταση της Διαμεσολαβήτριας και προσέφερε στην εταιρεία «ex-gratia» πληρωμή ύψους 2 500 EUR. Ο καταγγέλλων ήταν ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα και ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την υπόθεση.

δ. Προτάσεις

Οι προτάσεις βελτίωσης αποσκοπούν στη διασφάλιση συστημικής βελτίωσης στη διοίκηση της ΕΕ. Λαμβάνονται είτε με την απόφαση περάτωσης της υπόθεσης είτε σε προγενέστερο στάδιο της έρευνας.

Συνολικά υποβλήθηκαν 83 προτάσεις σε υποθέσεις που περατώθηκαν το 2019.^[7] Η συνέχεια που δόθηκε στις προτάσεις ήταν ικανοποιητική στο 93 % των υποθέσεων, ποσοστό υψηλότερο από το περσινό 82 %.

Πίνακας 4 - Αποδοχή προτάσεων ανά θεσμικό όργανο:

Φορέας	Προτάσεις	Ικανοποιητικές απαντήσεις
Ευρωπαϊκή Επιτροπή	53 [8]	48
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης	4	4
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο	5	5
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Ασφάλειας της Αεροπορίας	1	1
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής	3	3
Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης	1	1
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης	5	4
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων	3	3
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων	4	4
Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού	4	4
Σύνολο	83	77

Διάγραμμα 4 - Αποδοχή προτάσεων ανά θεσμικό όργανο:

 

Παραδείγματα θετικής συνεργασίας:

Υπόθεση 1139/2018/MDC σχετικά με τη διεξαγωγή συνεντεύξεων με αιτούντες άσυλο από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο Ο Διαμεσολαβητής εξέτασε υπόθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO) διεξήγαγε συνέντευξη με αιτούντα άσυλο. Ο καταγγέλλων, ΜΚΟ Advocates Abroad, εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη συνέντευξη με αιτούντα άσυλο, ο οποίος στη συνέχεια απελάθηκε. Η EASO αναγνώρισε ότι ο υπεύθυνος της συνέντευξης είχε ακολουθήσει μια ακατάλληλη γραμμή ανάκρισης και ότι υπήρχαν προβλήματα με την ερμηνεία. Μετά από πρόταση της Διαμεσολαβήτριας, η EASO επιβεβαίωσε ότι δημιουργεί μηχανισμό καταγγελιών. Ανέφερε επίσης ότι θα ενημερώνει αμέσως και συστηματικά τις εθνικές αρχές εάν ανακαλύψει ότι έχουν γίνει σημαντικά λάθη κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων με αιτούντες άσυλο.

Υπόθεση 417/2018/JF σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίστηκε καταγγελίες για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε σπίτι για άτομα με αναπηρία που συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ Η Διαμεσολαβήτρια εξέτασε καταγγελία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χειρίστηκε καταγγελίες για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κατοικία για άτομα με αναπηρία στην Ουγγαρία, η οποία συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ. Εξέφρασε την ανησυχία της για το γεγονός ότι η ερμηνεία από την Επιτροπή μιας βασικής διάταξης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD), σχετικά με την ανεξάρτητη διαβίωση, έρχεται σε αντίθεση με την ερμηνεία του οργάνου των Ηνωμένων Εθνών που είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση της UNCRPD. Απαντώντας στις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή συμφώνησε να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση ότι η ΣΗΕΔΑΑ λαμβάνεται επαρκώς υπόψη κατά την προετοιμασία και την υλοποίηση των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ.

3. Θετική επιρροή

Η παρούσα έκθεση καταγράφει την αποδοχή των προτάσεων του Διαμεσολαβητή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Ωστόσο, η μέτρηση του αντικτύπου του έργου του Διαμεσολαβητή απαιτεί υπέρβαση του ποσοτικού ποσοστού αποδοχής.

Οι έρευνες της Διαμεσολαβήτριας μπορούν να εγείρουν δύσκολα ερωτήματα και να επιστήσουν την προσοχή σε συστημικά, ευρέος φάσματος ζητήματα. Η αντιμετώπισή τους μπορεί να απαιτήσει χρόνο, με αποτέλεσμα ορισμένες θετικές αλλαγές να μην μπορούν να αντικατοπτριστούν στα ετήσια αριθμητικά στοιχεία.

Ο αντίκτυπος μπορεί επίσης να επιτευχθεί με την ενίσχυση της συζήτησης γύρω από ένα θέμα. Το έργο του Διαμεσολαβητή, από κοινού με το Κοινοβούλιο, την κοινωνία των πολιτών και πολλούς άλλους, μπορεί να έχει σημαντικό «αποτρεπτικό αποτέλεσμα» στην πρόληψη της κακοδιοίκησης. Τα θεσμικά όργανα γνωρίζουν ότι οι διοικητικές ενέργειες που υπολείπονται των υψηλών προτύπων που αναμένει το κοινό ενδέχεται να οδηγήσουν σε έρευνα του Διαμεσολαβητή ή σε ευρύτερο έλεγχο. Υπό την έννοια αυτή, τα στατιστικά στοιχεία δεν αντικατοπτρίζουν πλήρως τον αντίκτυπο του έργου του Διαμεσολαβητή.

Τέλος, το ποσοστό αποδοχής δεν δείχνει πού ή πόσο συχνά οι έρευνες του Διαμεσολαβητή επιφέρουν άμεσες αλλαγές από τα θεσμικά όργανα, ακόμη και πριν ο Διαμεσολαβητής υποβάλει επίσημη πρόταση. Οι έρευνες αυτές θεωρείται ότι «διευθετήθηκαν» από τα θεσμικά όργανα.

α. Αντίκτυπος με την πάροδο του χρόνου

Ορισμένες από τις αλλαγές που ζητεί η Διαμεσολαβήτρια από τα θεσμικά όργανα είναι εκτεταμένες, συνεπάγονται σημαντικές προσπάθειες και ενδέχεται να συνεπάγονται μεταρρύθμιση των διαδικασιών και των πρακτικών που εφαρμόζονται εδώ και δεκαετίες. Οι αλλαγές αυτές απαιτούν χρόνο και μπορεί να προκύψουν πολύ αργά για να αποτυπωθούν στους ετήσιους υπολογισμούς του Διαμεσολαβητή.

Σε άλλες περιπτώσεις, η πίεση που ασκείται από μια συγκεκριμένη έρευνα εστιάζει περισσότερο την προσοχή του κοινού σε ένα ζήτημα και αυτό με τη σειρά του μπορεί να οδηγήσει, σε μεταγενέστερο στάδιο, στην αντιστροφή μιας αρνητικής απάντησης σε μια πρόταση.

Παραδείγματα:

Κοινές υποθέσεις 488/2018/KR και 514/2018/KR σχετικά με τον διορισμό νέου Γενικού Γραμματέα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Στο πλαίσιο της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τη διαδικασία που οδήγησε στον διορισμό του ανώτατου δημόσιου υπαλλήλου της Επιτροπής, ζήτησε από την Επιτροπή να θεσπίσει ειδική διαδικασία για τον διορισμό του Γενικού Γραμματέα της. Ενώ η Επιτροπή αρχικά αρνήθηκε να αποδεχθεί τη σύσταση της Διαμεσολαβήτριας, στη συνέχεια έπραξε όπως συνέστησε η Διαμεσολαβήτρια, προς το τέλος του 2019, κινώντας ειδική διαδικασία διορισμού για τη θέση του Γενικού Γραμματέα, συμπεριλαμβανομένης ανακοίνωσης κενής θέσης και σαφώς καθορισμένου χρονοδιαγράμματος.

 

β. Στρατηγικές πρωτοβουλίες

Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να επιλέξει να ασχοληθεί με θέματα στρατηγικής σημασίας χωρίς να κινήσει έρευνα, ανοίγοντας τη λεγόμενη «στρατηγική πρωτοβουλία»^[9]. Σκοπός των πρωτοβουλιών αυτών είναι να ανταλλάξουν προτάσεις με τα θεσμικά όργανα σχετικά με σημαντικά θέματα, να επιστήσουν την προσοχή σε θέματα δημόσιου ενδιαφέροντος ή να μάθουν περισσότερα για ένα συγκεκριμένο ζήτημα προτού αποφασίσουν αν είναι αναγκαίο να κινήσουν έρευνα.

Το 2019 η Διαμεσολαβήτρια κίνησε δύο ^[10] στρατηγικές πρωτοβουλίες και έκλεισε έντεκα.

Παράδειγμα:

Στρατηγική πρωτοβουλία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις διαπραγματεύσεις για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ (SI/1/2017/KR) Πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων για το Brexit, η Διαμεσολαβήτρια απηύθυνε επιστολή στην Επιτροπή και το Συμβούλιο ζητώντας την προορατική δημοσίευση βασικών διαπραγματευτικών εγγράφων. Το 2019 η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε τη διετή πρωτοβουλία παρακολούθησης των διαπραγματεύσεων για το Brexit, επαινώντας το γενικά υψηλό επίπεδο διαφάνειας. Προέτρεψε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο να διατηρήσουν αυτά τα πρότυπα σε τυχόν μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τη σχέση μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα θετικά βήματα της «ειδικής ομάδας για το Brexit» της Επιτροπής περιλάμβαναν τη δημοσίευση περισσότερων από 100 διαπραγματευτικών εγγράφων, τη δημοσιοποίηση του χρονοδιαγράμματος του επικεφαλής διαπραγματευτή και τη συνάντηση μόνο με εγγεγραμμένους εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων. Το Συμβούλιο δημοσίευσε επίσης τις οδηγίες διαπραγμάτευσης και τις κατευθυντήριες αρχές για τη διαφάνεια.

γ. Διακανονισθείσες υποθέσεις

Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να περατώσει μια έρευνα σε πρώιμο στάδιο χωρίς να προτείνει λύση εάν το θεσμικό όργανο επιλύσει αυθόρμητα το πρόβλημα ή αντιμετωπίσει την πιθανή κακοδιοίκηση αφού ενημερωθεί σχετικά με το ζήτημα.

Το 2019 η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι τα θεσμικά όργανα είχαν λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διευθετήσουν το ζήτημα κατ’ αυτόν τον τρόπο σε 178 υποθέσεις.

Παράδειγμα:

Υπόθεση 279/2018/JN σχετικά με την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ανακτήσει κεφάλαια από εταιρεία που συμμετείχε σε χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο στη Ναμίμπια Η καταγγελία αφορούσε γερμανική εταιρεία που συμμετείχε σε χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο για τη βελτίωση της ικανότητας των εθνικών αρχών της Ναμίμπια να διαχειρίζονται κονδύλια και προγράμματα της ΕΕ. Η εταιρεία απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέκτησε περίπου 100.000 ευρώ από αυτήν, μετά από έλεγχο. Ενώ η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας βρισκόταν σε εξέλιξη, η Επιτροπή προσέγγισε τόσο τον καταγγέλλοντα όσο και τις αρχές της Ναμίμπιας για την εξεύρεση λύσης. Δεδομένου ότι οι αρχές της Ναμίμπια αποδέχθηκαν μερική οικονομική ευθύνη, η Επιτροπή επέστρεψε στον καταγγέλλοντα σχεδόν το σύνολο του ποσού που είχε ανακτήσει προηγουμένως.

4. Συμπεράσματα

Στη σαφή πλειονότητα των ερευνών που κάλυψε η φετινή επισκόπηση, τα θεσμικά όργανα απάντησαν ικανοποιητικά στις προτάσεις της Διαμεσολαβήτριας. Ωστόσο, ενώ η αποδοχή των προτάσεων και των προτάσεων λύσεων από τα θεσμικά όργανα είναι υψηλή, αυτό δεν ισχύει για τις συστάσεις. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι, έως ότου οι έρευνες φθάσουν στο σημείο όπου ο Διαμεσολαβητής διατυπώνει επίσημη σύσταση, τα θεσμικά όργανα είναι λιγότερο ανοικτά στην αλλαγή της θέσης τους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις καταγγελίες που σχετίζονται με τον κανονισμό 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα, όταν το θεσμικό όργανο έχει ήδη λάβει επίσημη απόφαση ως απάντηση στην προσφυγή «επιβεβαιωτικής αίτησης».

Ωστόσο, όπως περιγράφεται ανωτέρω, το ποσοστό αποδοχής δεν αποτυπώνει όλες τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα θεσμικά όργανα για τη βελτίωση της διοίκησής τους και την αντιμετώπιση των ζητημάτων που εγείρονται στις έρευνες του Διαμεσολαβητή. Ο Διαμεσολαβητής προσπαθεί να αναγνωρίσει ορισμένες από αυτές τις ορθές διοικητικές πρακτικές μέσω του «Βραβείου χρηστής διοίκησης», το οποίο πραγματοποιείται ανά διετία.

Ο Διαμεσολαβητής θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τα θεσμικά όργανα για την επίτευξη αλλαγών, τόσο άμεσα ως απάντηση σε μεμονωμένες καταγγελίες όσο και, γενικότερα, με την πάροδο του χρόνου.

 

[1] Για συντομία, η παρούσα έκθεση χρησιμοποιεί τον όρο «θεσμικό όργανο» για να αναφερθεί σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ.

[2] Το άρθρο 228 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξουσιοδοτεί τον Διαμεσολαβητή να διερευνά περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των θεσμικών οργάνων της Ένωσης, με εξαίρεση το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την άσκηση των δικαιοδοτικών του καθηκόντων.

[3] Απόφαση 2008/587 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2008, για την τροποποίηση της απόφασης 94/262 σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (ΕΕ 2008, L 189, σ. 25).

[4] Τα στατιστικά στοιχεία της παρούσας έκθεσης δεν περιλαμβάνουν τις υποθέσεις 1946/2018/KR και 757/2017/PB στις οποίες αναμένουμε απαντήσεις από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, αντίστοιχα.

[5] Το άρθρο 3 παράγραφος 5 του Καταστατικού προβλέπει ότι «Στο μέτρο του δυνατού, ο Διαμεσολαβητής αναζητεί λύση από κοινού με το οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμό προκειμένου να εξαλειφθεί το κρούσμα κακοδιοίκησης και να ικανοποιηθεί η καταγγελία».

[6] Προκειμένου να αποφευχθεί η διπλή καταμέτρηση, τα στατιστικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν μία πρόταση λύσης που υποβλήθηκε στην υπόθεση 805/2018/MIG, την οποία ακολούθησε σύσταση.

[7] Οι πέντε προτάσεις που υποβλήθηκαν στο Συμβούλιο στην υπόθεση 1946/2018/KR και οι τρεις προτάσεις που υποβλήθηκαν στην ΕΥΕΔ στην υπόθεση 757/2017/PB δεν ελήφθησαν υπόψη, διότι τα θεσμικά όργανα δεν έχουν ακόμη απαντήσει σε αυτές.

[8] Στο πλαίσιο της έρευνας OI/3/2017/NF σχετικά με τη διαχείριση από την Επιτροπή καταστάσεων μεταπήδησης από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά το προσωπικό της ΕΕ, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε 25 προτάσεις, εκ των οποίων 21 έγιναν δεκτές από την Επιτροπή. 

[9] Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις στρατηγικές πρωτοβουλίες της Διαμεσολαβήτριας, μπορείτε να συμβουλευτείτε τον ακόλουθο σύνδεσμο: https://www.ombudsman.europa.eu/en/strategic-issues/strategic-initiatives.

[10] Αυτό περιλαμβάνει τη στρατηγική πρωτοβουλία SI/4/2018/TE που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2019, μετά τη δημοσίευση της έκθεσης του 2018 για τη σωστή τοποθέτηση.