Προϊστάμενος Μονάδας
Γενική Γραμματεία Μονάδα
SG.A.3 - Διαφάνεια & Δεοντολογία
Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Αξιότιμη κ. X,

Στις 2 Δεκεμβρίου 2025, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε ερώτημα από τη Διαμεσολαβήτρια της Δημοκρατίας της Κροατίας σχετικά με την ασφάλιση υγείας για πολίτες και μόνιμους κατοίκους της Κροατίας που σπουδάζουν σε άλλες χώρες της ΕΕ.  

Η Κροατική Διαμεσολαβήτρια έχει λάβει καταγγελίες από φοιτητές και οικογένειες φοιτητών που συνεχίζουν τις σπουδές τους στο εξωτερικό σε σχέση με την απώλεια της κροατικής ασφάλισης υγείας τους. Κατ’ ουσίαν, φαίνεται ότι κάθε πολίτης ή μόνιμος κάτοικος που εγκαταλείπει την Κροατία για διάστημα μεγαλύτερο του έτους (και με ετήσια παρουσία μικρότερη των τριών μηνών) υποχρεούται να καταχωρίσει προσωρινή άδεια από την Κροατία. Αυτό ισχύει για πολλούς φοιτητές που σπουδάζουν σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ. Ωστόσο, από το 2023, η καταχώριση της εν λόγω προσωρινής άδειας είχε αυτομάτως ως αποτέλεσμα την απώλεια της κροατικής ασφάλισης υγείας, και αυτό ανεξάρτητα από τις προσωπικές περιστάσεις [1].

Για όσους σπουδάζουν σε άλλο κράτος μέλος, η απώλεια της κροατικής ασφάλισης υγείας σημαίνει ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας (ΕΚΑΑ) που έχει εκδοθεί από την Κροατία όταν βρίσκονται στο εξωτερικό και, ως εκ τούτου, πρέπει να καλύψουν την ασφάλιση υγείας τους στη χώρα σπουδών. Αυτό φαίνεται να δημιουργεί σοβαρά διοικητικά και οικονομικά εμπόδια για τους φοιτητές. Παράλληλα, οι Κροάτες πολίτες και οι μόνιμοι κάτοικοι που σπουδάζουν στην Κροατία εξακολουθούν να επωφελούνται από ασφάλιση υγείας που καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Η Κροατική Διαμεσολαβήτρια έθεσε το ζήτημα αυτό στις εθνικές αρχές. Κατά την άποψη του Γραφείου της και των εμπειρογνωμόνων με τους οποίους ζήτησε τη γνώμη της, η κατάσταση ενδέχεται να παραβιάζει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, τους κανονισμούς για τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης [2] και τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ.

Με βάση το ερώτημα αυτό και τις επακόλουθες ανταλλαγές απόψεων με την Κροατική Διαμεσολαβήτρια, θα θέλαμε να ζητήσουμε από την Επιτροπή να απαντήσει στα ακόλουθα ερωτήματα:

Α. Θα μπορούσε η Επιτροπή να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες και τις νομικές εκτιμήσεις που διατυπώθηκαν στο ερώτημα (και στη συνημμένη νομική γνωμοδότηση) που απέστειλε η Κροατική Διαμεσολαβήτρια;

Απαντώντας στο ερώτημα, παρακαλείσθε η Επιτροπή να εξετάσει επίσης τις ακόλουθες πτυχές:

Β. Υπό ποιες περιστάσεις και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί ένα κράτος μέλος να τροποποιήσει τους κανόνες του περί διαμονής, συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής άδειας, για τους σκοπούς της οδηγίας 2004/38/ΕΚ και των κανονισμών 883/2004 και 987/2009;

Γ. Υποχρεούνται τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι ένας ή περισσότεροι από τους ενδεικτικούς παράγοντες που προβλέπονται στο άρθρο 11 του κανονισμού 987/2009 λαμβάνονται υπόψη πριν από τον καθορισμό της διαμονής ενός από τους υπηκόους τους ή εκείνων που έχουν δικαίωμα μόνιμης διαμονής στο έδαφός τους;

Δ. Θα μπορούσε η τροποποίηση του κροατικού νόμου περί υποχρεωτικής ασφάλισης υγείας που θεσπίστηκε το 2023 να συνιστά περιορισμό του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, θέτοντας σε μειονεκτική θέση ορισμένους σπουδαστές απλώς και μόνο επειδή άσκησαν το δικαίωμά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία, σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων της ΕΕ;

Θα σας παρακαλούσαμε να απαντήσετε στο ερώτημα αυτό και στα ανωτέρω ερωτήματα έως τις 13 Φεβρουαρίου 2026, ει δυνατόν, ώστε να μπορέσουμε να διαβιβάσουμε την απάντηση στην Κροατική Διαμεσολαβήτρια.

Αντίγραφο της παρούσας επιστολής και της απάντησης της Επιτροπής θα είναι διαθέσιμα στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή.

Με εκτίμηση,

Rosita Hickey
Διευθυντής Ερευνών

Στρασβούργο, 12/01/2026

[1] Όπως το γεγονός ότι κάποιος εξακολουθεί να διαμένει μόνιμα στην Κροατία ή ανεξάρτητα από τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε προσωρινά τη χώρα (π.χ. σπουδές, εργασία, ιατρική περίθαλψη κ.λπ.).

[2] Κανονισμός 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, διαθέσιμος στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32004R0883 ; και κανονισμός 987/2009 για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004, διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/987/oj/eng