Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Έχω λάβει καταγγελία από διάφορες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών [1] κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η καταγγελία αφορά την εικαζόμενη μη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις «κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας» κατά την εκπόνηση δύο προτάσεων για την ενίσχυση της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Οι δύο επίμαχες νομοθετικές προτάσεις είναι η πρόταση οδηγίας για τη θέσπιση ελάχιστων κανόνων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής στην Ένωση [2] και η πρόταση κανονισμού για την ενίσχυση της αστυνομικής συνεργασίας όσον αφορά την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και για την ενίσχυση της στήριξης της Ευρωπόλ στην πρόληψη και την καταπολέμηση τέτοιων εγκλημάτων [3].

Οι καταγγέλλοντες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν τήρησε τις απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών για τη βελτίωση της νομοθεσίας, ιδίως την απαίτηση διενέργειας εκτίμησης επιπτώσεων για τις δύο προτάσεις.

Η Διαμεσολαβήτρια έχει επανειλημμένα αποφανθεί ότι τα θεσμικά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ θα πρέπει να εφαρμόζουν τους κανόνες που έχουν θεσπίσει για τον εαυτό τους. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η συνέπεια, η διαφάνεια και αποφεύγεται κάθε αίσθημα αυθαιρεσίας στον τρόπο λειτουργίας της διοίκησης της ΕΕ. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές όταν η Επιτροπή καταρτίζει νομοθετικές προτάσεις.

Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας καθορίζουν τις αρχές που ακολουθεί η Επιτροπή κατά την κατάρτιση προτάσεων και κατά τη διαχείριση και την αξιολόγηση της ισχύουσας νομοθεσίας. Ενώ ενδέχεται να απαιτείται κάποια ευελιξία κατά την εφαρμογή τους, οποιαδήποτε απόκλιση από τις απαιτήσεις που ορίζονται στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει πάντα να αιτιολογείται. Διαφορετικά, οι πολίτες της ΕΕ μπορούν να αμφισβητήσουν τη δέσμευση της Επιτροπής για μια διαφανή, χωρίς αποκλεισμούς και τεκμηριωμένη νομοθετική διαδικασία.

Το Γραφείο μου έλαβε τρεις καταγγελίες τους τελευταίους μήνες σχετικά με τη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις κατευθυντήριες γραμμές της για τη βελτίωση της νομοθεσίας.[4] Είναι σαφές ότι τα ζητήματα που εγείρονται στις τρεις αυτές καταγγελίες καλύπτουν ορισμένα σημαντικά ζητήματα για τον Διαμεσολαβητή.

Για τους λόγους αυτούς, αποφάσισα να αρχίσω έρευνα σχετικά με την παρούσα καταγγελία.

Ως πρώτο βήμα, φρονώ ότι είναι αναγκαίο να λάβω γραπτή απάντηση από την Επιτροπή επί της καταγγελίας και, ειδικότερα, επί των συγκεκριμένων ερωτημάτων που παρατίθενται στο παράρτημα του παρόντος εγγράφου.

Θα σας παρακαλούσα να λάβετε την απάντηση της Επιτροπής έως τις 24 Σεπτεμβρίου 2025. Επισημαίνεται ότι είναι πιθανό να αποστείλω την απάντηση της Επιτροπής και τα σχετικά συνημμένα έγγραφα στον καταγγέλλοντα για παρατηρήσεις ^[5]. Μπορεί επίσης να αποφασίσω να δημοσιεύσω την απάντηση αυτή.

Επιπλέον, αποφάσισα ότι είναι αναγκαίο να επιθεωρηθεί κάθε τεκμηρίωση που σχετίζεται με την απόφαση να μην διενεργηθούν εκτιμήσεις επιπτώσεων για τις δύο επίμαχες νομοθετικές προτάσεις στην παρούσα υπόθεση, συμπεριλαμβανομένων τυχόν σχετικών πληροφοριών που έχουν καταχωριστεί στην πλατφόρμα ΤΠ D ecide και τυχόν εγκρίσεων που ζητήθηκαν και χορηγήθηκαν από τον αρμόδιο για τη «βελτίωση της νομοθεσίας» αντιπρόεδρο ή από τον αρμόδιο για τη «βελτίωση της νομοθεσίας διευθυντή» στη Γενική Γραμματεία [6].

Θα σας παρακαλούσα να διαβιβάσετε τα ανωτέρω έγγραφα στο Γραφείο μου, κατά προτίμηση σε ηλεκτρονική μορφή μέσω κρυπτογραφημένου ηλεκτρονικού ταχυδρομείου [7] έως τις 15 Ιουλίου 2025.

Επισημαίνεται ότι ο καταγγέλλων εξέφρασε πρόσθετες ανησυχίες σχετικά με το περιεχόμενο των αναλυτικών εγγράφων, τα οποία αντικατέστησαν τις εκτιμήσεις επιπτώσεων στις υπό εξέταση υποθέσεις. Αποφάσισα ότι δεν υπάρχουν επαρκείς λόγοι για την έναρξη έρευνας σχετικά με το θέμα αυτό.

Τέλος, επισημαίνεται επίσης ότι η έναρξη έρευνας για την εν λόγω υπόθεση διήρκεσε περισσότερο από ό,τι συνήθως, καθώς περίμενα να αναλύσω την απάντηση της Επιτροπής στο πλαίσιο της έρευνάς μου σχετικά με την καταγγελία 1379/2024/MIK, η οποία αφορά επίσης τη συμμόρφωση της Επιτροπής με τις «κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας».

Αρμόδιος υπάλληλος ερευνών είναι ο κ. Vieri Biondi.

Με εκτίμηση,

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 23/06/2025

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ:

Πρόταση κανονισμού για την ενίσχυση της αστυνομικής συνεργασίας όσον αφορά την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και για την ενίσχυση της στήριξης της Ευρωπόλ στην πρόληψη και την καταπολέμηση τέτοιων εγκλημάτων

Στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης, η Επιτροπή αναφέρει ότι «[η] νομοθετική του πρόταση δεν υποστηρίζεται από εκτίμηση επιπτώσεων, δεδομένου ότι η Επιτροπή είχε ελάχιστες ή καθόλου διαθέσιμες επιλογές, ιδίως λόγω των επειγουσών επιχειρησιακών αναγκών για τη βελτίωση της στήριξης της Ευρωπόλ προς τα κράτη μέλη για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών». 

• Θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους αποφάσισε να μην διενεργήσει εκτίμηση επιπτώσεων; Ειδικότερα, θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει την ακριβή φύση του επείγοντος και σε ποιο χρονικό σημείο έλαβε γνώση των περιστάσεων που προκάλεσαν αυτόν τον επείγοντα χαρακτήρα;
• Θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι η ανάγκη να βελτιωθεί επειγόντως η στήριξη της Ευρωπόλ προς τα κράτη μέλη συνεπάγεται ότι η Επιτροπή είχε ελάχιστες ή καθόλου διαθέσιμες επιλογές κατά την κατάρτιση της πρότασης; Ενώ ο επείγων χαρακτήρας θα μπορούσε να δικαιολογήσει την ανάληψη ταχείας δράσης κατά την προετοιμασία μιας πρότασης, δεν είναι αμέσως σαφές πώς θα περιόριζε τη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής ως προς το πραγματικό περιεχόμενο της πρότασης.
• Πώς και από ποιον ελήφθη η απόφαση να μην διενεργηθεί εκτίμηση επιπτώσεων;
• Θα μπορούσε η Επιτροπή να περιγράψει τη ροή εργασιών για την προετοιμασία και την οριστικοποίηση του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που αντικαθιστά την εκτίμηση επιπτώσεων για την παρούσα πρόταση; Γιατί το έγγραφο δεν δημοσιεύθηκε εντός τριών μηνών από την έγκριση της πρότασης, όπως ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας;[8] Παρακαλείσθε να παράσχετε στη Διαμεσολαβήτρια λεπτομερές χρονοδιάγραμμα των εργασιών της Επιτροπής σχετικά με το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Πρόταση οδηγίας για τη θέσπιση ελάχιστων κανόνων για την πρόληψη και την καταπολέμηση της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής στην Ένωση

Στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης, η Επιτροπή αναφέρει ότι «[η] πρόταση υποβάλλεται κατ’ εξαίρεση χωρίς συνοδευτική εκτίμηση επιπτώσεων». Ωστόσο, η Επιτροπή δεν ανέφερε τους λόγους για τους οποίους δεν διενεργήθηκε εκτίμηση επιπτώσεων στην προκειμένη περίπτωση. Η Διαμεσολαβήτρια αντιλαμβάνεται, με βάση την απάντηση που έδωσε η Επιτροπή στον καταγγέλλοντα στο πλαίσιο της έρευνας της Διαμεσολαβήτριας στην καταγγελία 519/2024/VB, ότι η παράλειψη ενδέχεται να σχετίζεται με αυτό που η Επιτροπή έκρινε επείγουσα ανάγκη να εκπονήσει τις δύο προτάσεις για την ανάληψη ταχείας δράσης για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης μεταναστών.

• Θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους η πρόταση υποβλήθηκε χωρίς εκτίμηση επιπτώσεων; Εάν ο λόγος ήταν ο προαναφερόμενος επείγων χαρακτήρας, θα μπορούσε η Επιτροπή να διευκρινίσει την ακριβή φύση του επείγοντος χαρακτήρα και σε ποιο χρονικό σημείο έλαβε γνώση των περιστάσεων που προκάλεσαν αυτόν τον επείγοντα χαρακτήρα; Θα μπορούσε επίσης η Επιτροπή να διευκρινίσει γιατί αυτό δεν αναφέρεται στο σχετικό τμήμα της αιτιολογικής έκθεσης της πρότασης;
• Πώς και από ποιον ελήφθη η απόφαση να μην διενεργηθεί εκτίμηση επιπτώσεων;
• Θα μπορούσε η Επιτροπή να περιγράψει τη ροή εργασιών για την προετοιμασία και την οριστικοποίηση του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που αντικαθιστά την εκτίμηση επιπτώσεων για την παρούσα πρόταση; Γιατί το έγγραφο δεν δημοσιεύθηκε εντός τριών μηνών από την έγκριση της πρότασης, όπως ορίζεται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας; Παρακαλείσθε να διαβιβάσετε στον Διαμεσολαβητή λεπτομερές χρονοδιάγραμμα των εργασιών της Επιτροπής σχετικά με το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

[1] Η καταγγελία υποβλήθηκε από την European Digital Rights and the Platform for International Cooperation on Undocumented Migrants εξ ονόματος του συνασπισμού ProtectNotSurveil.

[2] COM(2023) 755 final.

[3] COM(2023) 754 final.

[4] Αιτιολογία Καταγγελία 1379/2024/MIK και 983/2025/MAS.

[5] Εάν επιθυμείτε να υποβάλετε έγγραφα ή πληροφορίες που θεωρείτε εμπιστευτικά και τα οποία δεν θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στον καταγγέλλοντα, σημειώστε τα με την ένδειξη «Εμπιστευτικό». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας. Πληροφορίες και έγγραφα αυτού του είδους θα διαγραφούν από τους φακέλους της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας λίγο μετά το πέρας της έρευνας.

[6] Σύμφωνα με τη διαδικασία που περιγράφεται στην εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, Εργαλείο 1, σ. 10.

[7] Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας.

[8] Αιτιολογία Κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, σ. 30.