κα Ursula von der Leyen

Πρόεδρε

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Αναγνωρίζω το σημαντικό έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ο οποίος, διαθέτοντας πάνω από 700 δισ. EUR, διαδραματίζει ήδη καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και βοηθά την Ευρώπη να εξέλθει ισχυρότερη από αυτή την άνευ προηγουμένου κρίση.

Από τότε που ξέσπασε η πανδημία, έχω τονίσει ότι η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει υψηλά πρότυπα διαφάνειας και λογοδοσίας και έχω παρακολουθήσει το έργο της διοίκησης της ΕΕ για τον σκοπό αυτό. Δεδομένου του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζει αυτό το μεγάλο ποσό δανείων και επιχορηγήσεων, πρέπει να υπάρχει διαφάνεια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο δαπανώνται τα κονδύλια ^[1] και χαιρετίζω τη δέσμευση της Επιτροπής σε αυτό το μέτωπο.^[2] Είναι πράγματι υψίστης σημασίας η παροχή προσβάσιμων πληροφοριών σχετικά με τα δάνεια και τις επιχορηγήσεις και τα έργα που υποστηρίζονται από αυτά.

Το κοινό θα πρέπει να είναι βέβαιο ότι τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με τυχόν όρους που συνδέονται με τα δάνεια και τις επιχορηγήσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένων των περιβαλλοντικών τους στόχων και των αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ο προϋπολογισμός της ΕΕ κινδυνεύει να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένα κράτη μέλη για την υπονόμευση του κράτους δικαίου.

Σε αυτό το πλαίσιο εντόπισα ορισμένα ερωτήματα τα οποία θα εκτιμούσα αν η Επιτροπή μπορούσε να αποσαφηνίσει. Επισυνάπτεται παράρτημα με τις ερωτήσεις.

Θα σας παρακαλούσα να απαντήσετε με τις απόψεις της Επιτροπής σχετικά με τα θέματα αυτά έως τις 24 Μαΐου 2022, ει δυνατόν. Εάν χρειαστούν περαιτέρω πληροφορίες ή διευκρινίσεις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν να επικοινωνήσουν με την κ. Leticia Díez Sánchez και την κ. Patricia López Martín.

Με εκτίμηση,

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 24/2/2022

Παράρτημα

1) Διαφάνεια των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και αξιολόγησή τους

Εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με την ανεπαρκή διαφάνεια όσον αφορά τη διαπραγμάτευση και την έγκριση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.^[3] Ο Διαμεσολαβητής έχει εκφράσει στο παρελθόν στην Επιτροπή την άποψη ότι θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι απαιτήσεις διαφάνειας αποτελούν μέρος των διαπραγματεύσεων, δεδομένων των σημαντικών δημόσιων συμφερόντων που διακυβεύονται [4].

Ποιοι μηχανισμοί έχει θέσει σε εφαρμογή η Επιτροπή για να διασφαλίσει τη διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις των εθνικών σχεδίων; Όσον αφορά το μέλλον, ποια μέτρα διαφάνειας θα λάβει η Επιτροπή ώστε να καταστεί δυνατός ο δημόσιος έλεγχος της αξιολόγησης των οροσήμων και των μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών;

Όσον αφορά την πρόσβαση σε έγγραφα, ο Διαμεσολαβητής εξετάζει επί του παρόντος την παράλειψη της Επιτροπής να απαντήσει μέχρι σήμερα σε επιβεβαιωτική αίτηση για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα σχετικά με την αξιολόγηση του σχεδίου της Γερμανίας [5]. ^Έχει λάβει η Επιτροπή μέτρα για τη διευκόλυνση της διεκπεραίωσης μελλοντικών παρόμοιων αιτήσεων;

2) Πληροφόρηση, επικοινωνία και δημοσιότητα

Ο κανονισμός για τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ)^[6] επιβάλλει υποχρεώσεις στα κράτη μέλη όσον αφορά τη δημοσιοποίηση της χρηματοδότησης. Στις κατευθυντήριες γραμμές της προς τα κράτη μέλη ^[7], η Επιτροπή κάλεσε τις εθνικές κυβερνήσεις να παρουσιάσουν στα οικεία σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) περιγραφή της εθνικής επικοινωνιακής στρατηγικής τους.

Θα μπορούσε η Επιτροπή να αποσαφηνίσει ποιες πληροφορίες πρέπει να παρέχουν τα κράτη μέλη και πώς πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του κανονισμού σχετικά με την «πληροφορία, την επικοινωνία και τη δημοσιότητα»;

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να συνεργαστούν για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον μηχανισμό. Για παράδειγμα, τα κράτη μέλη που δημιουργούν ειδικό διαδικτυακό χώρο στα οικεία ΣΑΑ και στα σχετικά έργα θα πρέπει να κοινοποιούν τον σύνδεσμο στην Επιτροπή. Ενώ ο ιστότοπος της Επιτροπής περιέχει ήδη πολλές πληροφορίες, ενδέχεται να είναι δύσκολο για τους πολίτες να πλοηγηθούν στις πληροφορίες που παρέχονται εκεί. Σχεδιάζει η Επιτροπή να καταστήσει τις πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά σχέδια και έργα πιο προσβάσιμες στο κοινό, για παράδειγμα μέσω ειδικού ιστοτόπου που θα περιλαμβάνει όλους τους αντίστοιχους εθνικούς συνδέσμους; Ποιες άλλες δράσεις, εάν υπάρχουν, εξετάζει η Επιτροπή για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τον μηχανισμό;

Τέλος, στο πλαίσιο της επικοινωνιακής στρατηγικής της, προτίθεται η Επιτροπή να διαθέσει πληροφορίες σχετικά με τους ελέγχους που διενεργούνται, μόλις ολοκληρωθούν και εφαρμοστούν;

3) Εποπτικοί μηχανισμοί

Ο κανονισμός ΜΑΑ αναθέτει στα κράτη μέλη κεντρικό ρόλο στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ. Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής πρόληψης, του εντοπισμού και της διόρθωσης της σύγκρουσης συμφερόντων, της διαφθοράς και της απάτης, καθώς και της αποφυγής της διπλής χρηματοδότησης. Η Επιτροπή με τη σειρά της θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι εθνικοί μηχανισμοί ελέγχου εκπληρώνουν αποτελεσματικά την υποχρέωση αυτή.

Προκειμένου να καθησυχαστεί το κοινό ότι ο Μηχανισμός θα χρησιμοποιηθεί κατάλληλα, ποιοι μηχανισμοί υπάρχουν για την εποπτεία της ορθής λειτουργίας των μηχανισμών λογιστικού και άλλου ελέγχου των κρατών μελών; Υπό ποιες συνθήκες θα ζητήσει η Επιτροπή από τα κράτη μέλη λεπτομερή απολογισμό των τελικών αποδεκτών των κονδυλίων;

[1] Για τον σκοπό αυτό, η Υπηρεσία μου, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ και με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών, καταρτίζει επί του παρόντος έγγραφο στο οποίο περιγράφονται οι «Αρχές ορθής πρακτικής για τη διαφάνεια των κυβερνήσεων όσον αφορά τη χρήση των κονδυλίων ανάκαμψης», το οποίο θα δημοσιευθεί τους προσεχείς μήνες.

[2] Απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην επιστολή της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που αφορούν το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Γερμανίας στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), στη διεύθυνση https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/correspondence/en/148333.

[3] Βλ. τα αρχεία ανάκτησης με βάση τα διαθέσιμα χρήματα στη διεύθυνση: https://www.ftm.eu/articles/recovery-files-eu-transparency;utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=BrusselsRefuses.

[4] Αυτό επισημάνθηκε στην Επιτροπή στο πλαίσιο της πρόσβασης σε έγγραφα που σχετίζονται με την κρίση COVID-19 και διατίθενται στη διεύθυνση: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/141706  

[5] Βλέπε: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/60962.

[6] Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας

[7] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, «Guidance to Member States: Recovery and Resilience Plans», διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/document_travail_service_part1_v2_en.pdf