# Σύνοψη της ερώτησης του εθνικού συντονιστή περιφερειακών διαμεσολαβητών στην Ιταλία σχετικά με την επιστροφή ορισμένων ιατρικών εξόδων που πραγματοποιήθηκαν σε άλλο κράτος μέλος - Q1/2016/EIS
- Φωτογράφος: Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής
- Hμερομηνία : 2016-11-16T15:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/el/decision/el/73078)
---
Πραγματικά περιστατικά και ιστορικό
-----------------------------------
Ο εθνικός συντονιστής των περιφερειακών διαμεσολαβητών στην Ιταλία υπέβαλε το ερώτημα στις 23 Δεκεμβρίου 2015. Η ερώτηση αφορούσε καταγγελία που έλαβε ο Διαμεσολαβητής της Τοσκάνης. Αφορούσε την επιστροφή ορισμένων ιατρικών εξόδων που πραγματοποιήθηκαν σε άλλο κράτος μέλος. Λόγω συνεχιζόμενης διαφοράς σχετικά με την επιστροφή μέρους των εξόδων, η οικογένεια ασθενούς, ο οποίος υποβλήθηκε σε ιατρική περίθαλψη στην Αυστρία, υπέβαλε την καταγγελία.
Το 2011, Γερμανός υπήκοος, κάτοικος Ιταλίας, πάσχων από λευχαιμία, ζήτησε προηγούμενη έγκριση για να λάβει ιατρική περίθαλψη στην Αυστρία. Οι ιταλικές αρχές έδωσαν την προηγούμενη έγκρισή τους (με την έκδοση του εντύπου Ε112) για την κάλυψη των δαπανών. Ο ασθενής, ο οποίος ήταν ήδη σοβαρά άρρωστος κατά τον χρόνο εκείνο, μετέβη στην Αυστρία για να λάβει εκεί ιατρική περίθαλψη. Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχαν πλέον διαθέσιμα κρεβάτια στο δημόσιο νοσοκομείο της Βιέννης, όπου επρόκειτο αρχικά να πραγματοποιηθεί η θεραπεία, οπότε μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική. Εκεί έλαβε θεραπεία.
Ο ασθενής μεταφέρθηκε πίσω στην Ιταλία μόλις κατέστη δυνατή η ιατρική του κατάσταση. Ωστόσο, πέθανε από την ασθένεια σε μεταγενέστερο στάδιο.
Οι ιταλικές αρχές έλαβαν τιμολόγιο ύψους 7 123,60 EUR από τις αυστριακές αρχές. Το τιμολόγιο αυτό κάλυπτε τα έξοδα της \<\<συνήθους θεραπείας\>\> του ασθενούς[\[1\]](#_ftn1){#_ftnref1} στην ιδιωτική κλινική. Στη συνέχεια, το τιμολόγιο εξοφλήθηκε. Ωστόσο, η κλινική απέστειλε επίσης πρόσθετο τιμολόγιο ύψους 63 372,90 EUR στα μέλη της οικογένειας του ασθενούς. Η κλινική υποστήριξε ότι ο ασθενής και η οικογένειά του είχαν προειδοποιηθεί αρκετές φορές ότι τα πρόσθετα έξοδα (τα οποία υποτίθεται ότι υπερέβαιναν την \<\<συνήθη θεραπεία\>\> αλλά αποτελούσαν μέρος της \<\<ειδικής θεραπείας\>\>[\[2\]](#_ftn2){#_ftnref2} αντ' αυτού) ενδέχεται να μην καλύπτονταν από την προηγούμενη έγκριση που χορήγησαν οι ιταλικές αρχές, αλλά τελικά θα έπρεπε να καλυφθούν από την οικογένεια του ασθενούς. Επιπλέον, η κλινική επικαλέστηκε το γεγονός ότι ο ασθενής και η οικογένειά του υπέγραψαν σύμβαση με την οποία συμφώνησαν να καταβάλουν τυχόν τέτοια έξοδα, τα οποία αρχικά εκτιμήθηκαν σε περίπου 40.000 ευρώ. Επιπλέον, προστέθηκε ότι η γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων ήταν πάντοτε η γερμανική, την οποία κατέχουν χωρίς προβλήματα. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γίνει επίκληση γλωσσικών παρανοήσεων.
Φαίνεται ότι οι ιταλικές αρχές θα ήταν έτοιμες να επιστρέψουν περισσότερα χρήματα για τη θεραπεία του ασθενούς, αλλά οι αυστριακές αρχές εξέδωσαν μόνο το προαναφερθέν τιμολόγιο ύψους 7 123,60 EUR στις ιταλικές αρχές. Όσον αφορά το υπόλοιπο μέρος της ζητούμενης επιστροφής, οι αυστριακές αρχές εξήγησαν ότι, δεδομένου ότι επρόκειτο για τιμολόγιο που απεστάλη από ιδιωτική κλινική υπό την ιδιότητά της να παρέχει ειδική περίθαλψη που δεν καλύπτεται από δημόσια συστήματα επιστροφής εξόδων υγειονομικής περίθαλψης, δεν μπορούσε να χρεωθεί ούτε από τις ιταλικές αρχές. Πράγματι, τα έξοδα που καλύπτονταν από το τιμολόγιο της ιδιωτικής κλινικής ανήκαν στο σύστημα ειδικής περιθάλψεως, το οποίο δεν καλύπτεται από το δημόσιο σύστημα ασφαλίσεως υγείας.
Το 2013, ο εθνικός συντονιστής των περιφερειακών διαμεσολαβητών στην Ιταλία επικοινώνησε επίσης με το αυστριακό Συμβούλιο Διαμεσολαβητών, το οποίο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να παρέμβει στο ζήτημα, δεδομένου ότι τα ιδιωτικά νοσοκομεία δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του. Το αυστριακό Συμβούλιο Διαμεσολαβητών προσέθεσε ότι η ειδική ιατρική περίθαλψη που παρασχέθηκε στο πλαίσιο του συστήματος *Sonderklasse* αποκλείεται από την επιστροφή εξόδων στο πλαίσιο της δημόσιας ασφάλισης υγείας και στην Αυστρία.
Διακυβευόμενα νομικά ζητήματα
-----------------------------
Ο εθνικός συντονιστής των περιφερειακών διαμεσολαβητών στην Ιταλία ζήτησε διευκρινίσεις σχετικά με το κατά πόσον η ερμηνεία που δόθηκε από τις αυστριακές αρχές συνάδει με το δικαίωμα λήψης θεραπείας σε άλλο κράτος μέλος σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ και κατά πόσον η ερμηνεία συνιστούσε διάκριση εις βάρος πολιτών που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος.
Φαίνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/20043,*ο ασφαλισμένος που έχει λάβει άδεια από τον αρμόδιο φορέα να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό να υποβληθεί **στην κατάλληλη για την κατάστασή του θεραπεία λαμβάνει τις παροχές σε είδος που χορηγούνται, για λογαριασμό του αρμόδιου φορέα, από τον φορέα του τόπου διαμονής, σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας που εφαρμόζει, σαν να ήταν ασφαλισμένος δυνάμει της εν λόγω νομοθεσίας**. Η έγκριση χορηγείται όταν η εν λόγω θεραπεία περιλαμβάνεται στις παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο κατοικεί ο ενδιαφερόμενος και δεν μπορεί να του παρασχεθεί εντός προθεσμίας ιατρικώς δικαιολογημένης, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας κατάστασης της υγείας του και της πιθανής εξέλιξης της ασθένειάς του* (η υπογράμμιση δική μου).
Ερώτημα
-------
Στις 21 Ιανουαρίου 2016, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να κινήσει διαδικασία αναζήτησης προκειμένου να ζητήσει τη γνώμη των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά τον κανονισμό 883/2004 στο πλαίσιο της υπόθεσης.
Απάντηση της Επιτροπής
----------------------
Στις 17 Μαρτίου 2016, η ΓΔ EMPL διαβίβασε την απάντησή της. Εξήγησε ότι υπάρχουν δύο δέσμες νομοθεσίας της ΕΕ που καλύπτουν την υγειονομική περίθαλψη (τόσο προγραμματισμένη όσο και μη προγραμματισμένη) σε άλλο κράτος μέλος. Οι πρώτοι είναι οι κανονισμοί 883/2004 και 987/2009 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης (στο εξής: κανονισμοί). Η δεύτερη είναι η οδηγία 2011/24/ΕΕ περί εφαρμογής των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυνοριακής υγειονομικής περίθαλψης (στο εξής: οδηγία).
Η ΓΔ EMPL επισήμανε ότι, στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, το δίκαιο της ΕΕ προβλέπει *τον συντονισμό* και όχι την εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος μέλος είναι ελεύθερο να καθορίζει τις λεπτομέρειες του δικού του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένων των παροχών που χορηγούνται, των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας, του τρόπου υπολογισμού των εν λόγω παροχών και των εισφορών που πρέπει να καταβάλλονται. Ειδικότερα, ο κανονισμός 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας θεσπίζει κοινούς κανόνες και αρχές που πρέπει να τηρούνται από όλες τις εθνικές αρχές κατά την εφαρμογή του εθνικού δικαίου. Οι κανόνες αυτοί διασφαλίζουν ότι η εφαρμογή των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών σέβεται τις βασικές αρχές της ίσης μεταχείρισης και της απαγόρευσης των διακρίσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η εφαρμογή των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών δεν θίγει τα πρόσωπα που ασκούν το δικαίωμά τους ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όσον αφορά την προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή εξήγησε ότι η θεραπεία που λαμβάνει ο ασθενής θα πρέπει να θεωρείται προγραμματισμένη θεραπεία σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ, η προηγούμενη έγκριση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη υγειονομικής περίθαλψης που παρέχεται σε κράτος μέλος διαφορετικό από το κράτος μέλος στο οποίο είναι ασφαλισμένος ο ενδιαφερόμενος. Σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 1 του κανονισμού 883/2004, οι ασφαλισμένοι και τα μέλη της οικογένειάς τους που μεταβαίνουν σε άλλο κράτος μέλος με σκοπό να λάβουν παροχές σε είδος πρέπει να ζητήσουν έγκριση από τον αρμόδιο φορέα τους. Σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό, δεν είναι δυνατή η άρνηση προηγούμενης έγκρισης εάν η περίθαλψη περιλαμβάνεται στις παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο κατοικεί το πρόσωπο και δεν μπορεί να παρασχεθεί στο κράτος μέλος που είναι αρμόδιο για το πρόσωπο αυτό εντός προθεσμίας που δικαιολογείται από ιατρική άποψη, λαμβανομένης υπόψη της τρέχουσας κατάστασης της υγείας και της πιθανής εξέλιξης της ασθένειας του προσώπου. Διαφορετικά, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν αν θα χορηγήσουν ή θα αρνηθούν την εν λόγω άδεια.
Κατά συνέπεια, όπως εξήγησε η Επιτροπή, πρέπει να ζητηθεί εκ των προτέρων έγκριση για την περίθαλψη που παρασχέθηκε και υποβλήθηκε στον φορέα του τόπου διαμονής. Στην περίπτωση αυτή, η επιστροφή των εξόδων μιας τέτοιας περιθάλψεως πραγματοποιείται, κατά κανόνα, μεταξύ των δύο θεσμικών οργάνων.
Επιπλέον, η Επιτροπή εξήγησε ότι ο βασικός κανόνας που βρίσκεται στο επίκεντρο της οδηγίας για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη είναι ότι ο ασθενής που δικαιούται συγκεκριμένη θεραπεία στο σύστημα της χώρας καταγωγής του μπορεί να ζητήσει την επιστροφή των εξόδων για την εν λόγω θεραπεία όταν την λάβει σε άλλο κράτος μέλος. Ο ασθενής δικαιούται επιστροφή των εξόδων μέχρι του ποσού που θα είχε καταβάλει το σύστημα κατ' οίκον νοσηλείας, εάν η περίθαλψη είχε παρασχεθεί κατ' οίκον. Σε αντίθεση με τους ανωτέρω κανονισμούς, η οδηγία καλύπτει όλους τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης, ανεξάρτητα από τη σχέση τους με το δημόσιο σύστημα υγείας. Το κόστος των ιδιωτικών παρόχων θα μπορούσε να καλυφθεί σε αυτή τη βάση.
Δεδομένου ότι η οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τουλάχιστον ένα εθνικό σημείο επαφής, η Επιτροπή συνέστησε στην οικογένεια του ασθενούς να επικοινωνήσει με το ιταλικό εθνικό σημείο επαφής για να ενημερωθεί σχετικά με τα πιθανά δικαιώματα που θα μπορούσαν να έχουν βάσει της οδηγίας στη συγκεκριμένη περίπτωσή τους[^^\[3\].^^](#_ftn3){#_ftnref3}
Επιπλέον, δεδομένου ότι το επίμαχο ζήτημα αφορά την κάλυψη των δαπανών σύμφωνα με το αυστριακό εθνικό δίκαιο, η Επιτροπή εξήγησε ότι το σχετικό αυστριακό δίκαιο διακρίνει τρία διαφορετικά είδη νοσοκομείων. Η πρώτη ομάδα νοσοκομείων είναι τα νοσοκομεία που χρηματοδοτούνται από την αυστριακή κοινωνική ασφάλιση και το ομοσπονδιακό κράτος μέσω του Περιφερειακού Ταμείου Υγείας και, ως εκ τούτου, θεωρούνται δημόσια νοσοκομεία. Εάν ένα τέτοιο νοσοκομείο που χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Ταμείο Υγείας δεν υπάρχει εντός της περιοχής του ασφαλισμένου, ο τελευταίος δικαιούται να έχει πρόσβαση σε ιδιωτικό νοσοκομείο που έχει σύμβαση με φορέα κοινωνικής ασφάλισης που τροφοδοτείται από εισφορές των φορέων κοινωνικής ασφάλισης. Μια τέτοια θεραπεία εντός ιδιωτικού νοσοκομείου αντιμετωπίζεται ισότιμα με μια θεραπεία εντός δημόσιου νοσοκομείου. Ως εκ τούτου, ο ασφαλισμένος δεν είναι και πάλι υποχρεωμένος να πληρώσει για τις παρασχεθείσες θεραπείες. Ωστόσο, το νοσοκομείο μπορεί να ζητήσει την επιστροφή των εξόδων από το ταμείο \<\<ΠΡΙΚΡΑΦ\>\>.
Εάν κανένα από τα προαναφερθέντα νοσοκομεία δεν είναι διαθέσιμο και, ως εκ τούτου, ο ασφαλισμένος υποχρεούται να έχει πρόσβαση σε ιδιωτικό νοσοκομείο, η κοινωνική ασφάλιση πρέπει να χορηγήσει επιχορήγηση για τα έξοδα περίθαλψης σύμφωνα με τη σχετική αυστριακή νομοθεσία. Αυτό σημαίνει ότι ο ασφαλισμένος πρέπει να αναλάβει ο ίδιος τα έξοδα της θεραπείας και μπορεί στη συνέχεια να υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση της επιδότησης.
Ωστόσο, η κατάσταση κατά την οποία ασφαλισμένος έχει υποβληθεί σε θεραπεία από δημόσιο νοσοκομείο και στη συνέχεια αποστέλλεται σε ιδιωτικό νοσοκομείο λόγω έλλειψης της δυνατότητας παροχής κατάλληλης θεραπείας εντός του δημόσιου νοσοκομείου δεν ρυθμίζεται ρητά από τη σχετική αυστριακή νομοθεσία. Ωστόσο, το αυστριακό Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι, σε τέτοιες περιπτώσεις, το ιδιωτικό νοσοκομείο παρέχει τη θεραπεία εξ ονόματος και με έξοδα του δημόσιου νοσοκομείου που απέστειλε τον ασφαλισμένο στο ιδιωτικό νοσοκομείο, διότι το ιδιωτικό νοσοκομείο εκπληρώνει νομική υποχρέωση του δημόσιου νοσοκομείου. Έτσι, η θεραπεία παρέχεται χωρίς πρόσθετο κόστος για τον ασθενή, διότι αντιμετωπίζεται ως θεραπεία του ίδιου του δημόσιου νοσοκομείου.
Επομένως, το κόστος της περιθάλψεως που παρέχεται από ιδιωτικό νοσοκομείο το οποίο είναι επιφορτισμένο με την υπηρεσία του δημόσιου νοσοκομείου πρέπει να βαρύνει το δημόσιο νοσοκομείο που απέστειλε τον ασφαλισμένο στο ιδιωτικό νοσοκομείο. Λόγω του γεγονότος ότι το δημόσιο νοσοκομείο μπορεί να διεκδικήσει μόνο τα σταθερά ποσοστά αποζημίωσης που καθορίζονται από το Περιφερειακό Ταμείο Υγείας, οι πρόσθετες δαπάνες λόγω υψηλότερου επιπέδου δωματίου ή ειδικής θεραπείας επιβαρύνουν το δημόσιο νοσοκομείο.
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι σε θέση να εξετάσει τις πραγματικές περιστάσεις των ιδιωτών και ότι εναπόκειται αρχικά στο οικείο κράτος μέλος να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο της διοικητικής συνεργασίας για τον χειρισμό μεμονωμένων υποθέσεων σχετικά με τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, **η Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει τη διαβίβαση της υπό εξέταση υπόθεσης στο αυστριακό σημείο επαφής για την εξέταση των πραγματικών περιστατικών υπό το πρίσμα του δικαίου της ΕΕ.** Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε τη ρητή συγκατάθεση της μητέρας και του αδελφού του ασθενούς για τον χειρισμό των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σύμφωνα με τον κανονισμό 45/2001 σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.
Ανατροφοδότηση
--------------
Η απάντηση της Επιτροπής διαβιβάστηκε στον χειριστή υποθέσεων του Εθνικού Συντονιστή Περιφερειακών Διαμεσολαβητών με πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων.
Για να προχωρήσει στην υπόθεση, η Επιτροπή χρειαζόταν ρητή συγκατάθεση για τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στη σχετική βάση δεδομένων κοινωνικής ασφάλισης. Στις 4 Ιουλίου 2016, ο χειριστής υποθέσεων του εθνικού συντονιστή περιφερειακών διαμεσολαβητών στην Ιταλία επιβεβαίωσε ότι τα μέλη της οικογένειας του ασθενούς είχαν δώσει επίσημα τη συγκατάθεσή τους για τον χειρισμό και τη διαβίβαση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Τελική διαδικασία
-----------------
Η Επιτροπή είχε δώσει εξαντλητική απάντηση σχετικά με την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων (.
Επιπλέον, για την επίλυση της συγκεκριμένης υπόθεσης, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα μεταφέρει την υπόθεση στο εθνικό σημείο επαφής στο πλαίσιο της διοικητικής συνεργασίας για τον χειρισμό μεμονωμένων υποθέσεων σχετικά με τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης.
Λαμβάνοντας υπόψη την εξαντλητική ερμηνεία των σχετικών διατάξεων από την Επιτροπή και τις προσπάθειές της να περατώσει ικανοποιητικά την υπόθεση, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αναζήτηση ολοκληρώθηκε επιτυχώς. Ζητήθηκε από την Επιτροπή να ενημερώσει τον Διαμεσολαβητή για την έκβαση της υπόθεσης.
Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια ευχαρίστησε την Επιτροπή για τη συνεργασία της σε αυτή τη διαδικασία αναζήτησης.
[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Στην Αυστρία, αυτή η κατηγορία ιατρικών δαπανών φαίνεται να αναφέρεται ως *\<\<allgemeine Gebührenklasse\>\>.*
[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Στην Αυστρία, αυτή η κατηγορία ιατρικών δαπανών φαίνεται να αναφέρεται ως \<\<Sonderklasse\>\>. Τα εν λόγω ιατρικά έξοδα φαίνεται να αποκλείονται από την επιστροφή των εξόδων δημόσιας ασφάλισης υγείας και στην Αυστρία.
[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Υπουργείο Υγείας της Ιταλίας, Γενική Διεύθυνση Υγειονομικού Σχεδιασμού: <http://www.salute.gov.it/portale/temi/p2_4.jsp?lingua=englisharea=healthcareUE>.