Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Τον Νοέμβριο του 2012, η καταγγέλλουσα, Γερμανίδα πολίτης, απέστειλε επιστολή στην ΕΚΤ ζητώντας της να δημοσιεύσει πίνακα αποτελεσμάτων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη της ΕΕ συμμορφώνονταν με τα λεγόμενα «κριτήρια σύγκλισης», δηλαδή τα κριτήρια τα οποία τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έπρεπε να πληρούν για να εισέλθουν στο τρίτο στάδιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ) και να υιοθετήσουν το ευρώ ως νόμισμά τους.[1] Αναφέρθηκε στον ευανάγνωστο μονοσέλιδο πίνακα τον οποίο η γερμανική κεντρική τράπεζα, στο παρελθόν, δημοσίευσε στις ετήσιες εκθέσεις της.

2. Η υπηρεσία Τύπου της ΕΚΤ ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι η ετήσια έκθεση της ΕΚΤ δεν περιείχε τέτοιο πίνακα. Εξήγησε ότι τα κριτήρια σύγκλισης ήταν σημαντικά για τον καθορισμό του κατά πόσον μια υποψήφια χώρα θα μπορούσε να ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ. Πρόσθεσε ότι δημοσιεύει «εκθέσεις σύγκλισης» τουλάχιστον μία φορά κάθε δύο χρόνια σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι υποψήφιες χώρες και οι χώρες που είχαν επιλέξει να μην συμμετάσχουν στο ευρώ συμμορφώνονται με τα κριτήρια. Κατά τον χρόνο της απάντησης της ΕΚΤ, η πιο πρόσφατη έκθεση δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2012.

3. Στην καταγγελία της, η καταγγέλλουσα δήλωσε ότι δεν είχε ρωτήσει σχετικά με την έκθεση σύγκλισης για τις υποψήφιες προς ένταξη στην ευρωζώνη χώρες. Αντ’ αυτού, ενδιαφέρθηκε για μια επισκόπηση του τρόπου με τον οποίο όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ (δηλαδή όχι μόνο οι υποψήφιες χώρες της ζώνης του ευρώ, αλλά και εκείνες που έχουν ήδη το ευρώ) έπρεπε (συνεχίζουν) να συμμορφώνονται με τα κριτήρια σύγκλισης του ευρώ. Υποστήριξε ότι τα στοιχεία αυτά συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης κρίσης του ευρώ και ότι, ως εκ τούτου, θα ήταν φιλικό προς τον πολίτη να τα δημοσιεύει η ΕΚΤ στην ετήσια έκθεσή της.

Η έρευνα

4. Ο Διαμεσολαβητής κίνησε έρευνα σχετικά με την καταγγελία και εντόπισε τον ακόλουθο ισχυρισμό και ισχυρισμό.

(1) Η ΕΚΤ δεν δημοσιεύει στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη συμμόρφωση των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ με τα «κριτήρια σύγκλισης».

(2) Η ΕΚΤ θα πρέπει να δημοσιεύει τα εν λόγω στατιστικά στοιχεία σε εύχρηστη επισκόπηση στην ετήσια έκθεσή της.

5. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε τη γνώμη της ΕΚΤ σχετικά με την καταγγελία και, στη συνέχεια, τα σχόλια του καταγγέλλοντος σε απάντηση της γνώμης της ΕΚΤ. Ολοκληρώνοντας την παρούσα έρευνα, ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη.

Ισχυρισμός περί μη δημοσίευσης επισκόπησης των στατιστικών στοιχείων σχετικά με τη συμμόρφωση με τα κριτήρια σύγκλισης της ζώνης του ευρώ

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

6. Η ΕΚΤ δήλωσε ότι η εποπτεία που εφαρμόζεται στις χώρες που έχουν υιοθετήσει το ευρώ διαφέρει από τα «κριτήρια σύγκλισης» στα οποία είχε αναφερθεί ο καταγγέλλων. Στην πραγματικότητα, πρόσθεσε, οι χώρες της ευρωζώνης υπόκεινται σε ακόμη αυστηρότερα κριτήρια από τα κριτήρια σύγκλισης, δεδομένων των μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν μετά την κρίση του ευρώ. Όσον αφορά τα δημοσιονομικά μέτρα, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης αποσκοπεί στην πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του υπερβολικού δημόσιου χρέους. Οι κανόνες που περιέχονται σε αυτό ενισχύθηκαν περαιτέρω το 2011 από το λεγόμενο «εξάπτυχο» και το 2013 από τους κανόνες του «δίπτυχου» και το δημοσιονομικό σύμφωνο.[2] Επιπλέον, εγκρίθηκε η διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών για την εξέταση δεικτών πέραν των δημόσιων οικονομικών. Η ετήσια επανεξέταση αυτών από την Επιτροπή περιλάμβανε έναν πίνακα αποτελεσμάτων προσβάσιμο στο κοινό. Και τα δύο αυτά πλαίσια ενσωματώνονται στο «Ευρωπαϊκό Εξάμηνο», έναν κύκλο καθοδήγησης και εποπτείας της οικονομικής πολιτικής. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να επιβάλει κυρώσεις εάν ένα κράτος μέλος επανειλημμένα δεν συμμορφώνεται με τις συστάσεις της Επιτροπής.

7. Ως εκ τούτου, η ΕΚΤ έκρινε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να επικεντρωθεί στην εκπλήρωση των «κριτηρίων σύγκλισης» στην ετήσια έκθεσή της.

8. Τούτου λεχθέντος, υπογράμμισε ότι δεσμεύεται να παρέχει στο κοινό προσβάσιμες και φιλικές προς τον χρήστη στατιστικές πληροφορίες. Σημείωσε ότι αποτελεί πολιτική της ΕΚΤ να θεωρεί τα στατιστικά της στοιχεία δημόσιο αγαθό και, ως εκ τούτου, να επιτρέπει στο κοινό να τα χρησιμοποιεί δωρεάν. Ως εκ τούτου, δημοσιεύει πολλά στατιστικά στοιχεία στον ιστότοπό της. Όσον αφορά το αίτημα του καταγγέλλοντος, αναφέρθηκε στο μηνιαίο "ECB Statistics Pocket Book", το οποίο περιέχει έναν πίνακα για τις τιμές καταναλωτή, έναν για το δημόσιο έλλειμμα (ή πλεόνασμα), έναν για το χρέος της γενικής κυβέρνησης και έναν για τα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Περιέχει επίσης έναν πίνακα σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν το νέο πλαίσιο εποπτείας που θεσπίστηκε το 2011.[3] Τέλος, η ενότητα "στατιστικές" του δικτυακού τόπου της ΕΚΤ περιέχει πολλά διαδραστικά γραφικά που παρουσιάζουν λεπτομερή στοιχεία για τον πληθωρισμό και τα δημόσια οικονομικά με πολύ φιλικό προς τον χρήστη τρόπο, συμπεριλαμβανομένων χαρτών και γραφημάτων προς απεικόνιση.

9. Στις παρατηρήσεις της, η καταγγέλλουσα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ΕΚΤ είχε απορρίψει το αίτημά της να δημοσιεύονται στην ετήσια έκθεση της ΕΚΤ στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη συμμόρφωση των κρατών μελών με τα κριτήρια σύγκλισης. Δηλώνει ότι δεν κατανοεί τους λόγους απόρριψης του αιτήματός της.

10. Επιπλέον, είχε αναλύσει τις πληροφορίες στις οποίες είχε αναφερθεί η ΕΚΤ στη γνώμη της. Βρήκε στατιστικά στοιχεία σχετικά με το ποσοστό πληθωρισμού, τα δημόσια ελλείμματα, τα χρέη και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Ωστόσο, δήλωσε ότι αυτά ήταν διάσπαρτα σε διαφορετικές τοποθεσίες και δεν ανέφερε τα σχετικά ποσά αναφοράς. Η Eurostat δημοσίευσε ορισμένα από τα στοιχεία που την ενδιαφέρουν σε παρόμοια μορφή με τα στατιστικά στοιχεία της γερμανικής Bundesbank στα οποία αναφερόταν στην καταγγελία της. Ωστόσο, αυτά τα στατιστικά στοιχεία δεν ήταν τόσο ολοκληρωμένα όσο τα στατιστικά στοιχεία της Bundesbank.

11. Εν κατακλείδι, δεν μπόρεσε να βρει ολοκληρωμένη επισκόπηση των κρατών μελών που συμμορφώνονταν με τα κριτήρια σύγκλισης χωρίς να χρειάζεται να ανατρέξει σε πολλούς διαφορετικούς δικτυακούς τόπους. Ενώ είχε πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι οι κανόνες δεν θεσπίστηκαν από την ΕΚΤ, διερωτήθηκε ποιος ήταν ο σκοπός των αυξημένων και ενισχυμένων κριτηρίων εάν, ακόμη και στην αρχή της νομισματικής ένωσης, μόνο δύο κράτη μέλη (το Λουξεμβούργο και η Φινλανδία) είχαν συμμορφωθεί ποτέ με όλα τα κριτήρια.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

12. Μετά την έναρξη της έρευνας, η ΕΚΤ εξέτασε λεπτομερώς το αίτημα του καταγγέλλοντος. Εξήγησε ότι τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ καλούνται πλέον να κατευθύνουν τις δημοσιονομικές και άλλες πολιτικές τους σύμφωνα με διάφορα άλλα κριτήρια πέραν των αρχικών κριτηρίων σύγκλισης. Πληροφορίες σχετικά με τους νέους δείκτες δημοσιεύονται από την ΕΚΤ, καθώς και από άλλους ευρωπαϊκούς φορείς, συμπεριλαμβανομένης της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Επιτροπής και της Eurostat. Αυτό διαφέρει από αυτό που ζήτησε η καταγγέλλουσα και είναι σαφές από τις παρατηρήσεις της ότι δεν ήταν ικανοποιημένη με τις εξηγήσεις της ΕΚΤ.

13. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να προσδιορίσει την υποχρέωση της ΕΚΤ να δημοσιεύει τις πληροφορίες που επιθυμεί να λάβει ο καταγγέλλων. Είναι σαφές ότι ορισμένα από τα κριτήρια σύγκλισης, όπως η σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας, έχουν χάσει το νόημά τους σε σχέση με τις χώρες που έχουν ήδη υιοθετήσει το ευρώ. Η ΕΚΤ εξακολουθεί να δημοσιεύει εκθέσεις για τη σύγκλιση όσον αφορά τα κράτη μέλη εκτός της ζώνης του ευρώ. Ορισμένα άλλα κριτήρια σύγκλισης, όπως η σχέση μεταξύ δημόσιου ελλείμματος και ΑΕΠ, εξακολουθούν να ισχύουν στο πλαίσιο των νέων κανόνων και του κύκλου μακροοικονομικής εποπτείας του «Ευρωπαϊκού Εξαμήνου». Οι πολύ λεπτομερείς πληροφορίες που δημοσιεύουν τόσο η ΕΚΤ όσο και άλλα θεσμικά όργανα είναι πιο συναφείς με τη σημερινή κατάσταση.

14. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση σε σχέση με τον ισχυρισμό και τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος.

Συμπέρασμα

Με βάση την έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση.

Ο καταγγέλλων και η ΕΚΤ θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Στρασβούργο, 9/2/2016

Τελικό αγγλικό κείμενο της απόφασης επί της καταγγελίας 356/2014/KM

[1] Τα πέντε κριτήρια αφορούσαν τη σταθερότητα των τιμών (ποσοστό πληθωρισμού των τιμών καταναλωτή), τα υγιή και βιώσιμα δημόσια οικονομικά (ανώτατο όριο για το ετήσιο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας (με αναφορά σε κεντρική ισοτιμία) και τη διάρκεια της σύγκλισης αυτής (με βάση τα μακροπρόθεσμα επιτόκια των κρατικών ομολόγων). Βλ. http://ec.europa.eu/economy_finance/euro/adoption/who_can_join/index_en.htm

[2] Το «εξάπτυχο» είναι μια δέσμη πέντε κανονισμών και μιας οδηγίας που εισήγαγε μεγαλύτερη μακροοικονομική εποπτεία, μεταρρυθμίζοντας το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Τέθηκε σε ισχύ το 2011 και περιλαμβάνει i) τον κανονισμό 1175/2011 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, ii) τον κανονισμό 1177/2011 για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, iii) τον κανονισμό 1173/2011: Όσον αφορά την αποτελεσματική επιβολή της δημοσιονομικής εποπτείας στο ευρώ, περιλαμβάνονται α) η οδηγία 2011/85/ΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις για τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών, v) ο κανονισμός 1176/2011 σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών και, τέλος, vi) ο κανονισμός 1174/2011 σχετικά με κατασταλτικά μέτρα για τη διόρθωση των υπερβολικών μακροοικονομικών ανισορροπιών στη ζώνη του ευρώ. Το «δίπτυχο» συμπληρώνει το «δίπτυχο» με δύο ακόμη κανονισμούς που προβλέπουν πρόσθετο συντονισμό και εποπτεία των δημοσιονομικών διαδικασιών, και συγκεκριμένα τον κανονισμό 473/2013 σχετικά με κοινές διατάξεις για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των σχεδίων δημοσιονομικών προγραμμάτων και τη διασφάλιση της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ και τον κανονισμό 472/2013 για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες όσον αφορά τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα.

[3] Έκτοτε, η ΕΚΤ διέκοψε το τσεπάκι στατιστικών στοιχείων· Οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό μπορείτε τώρα να βρείτε στην ενότητα "Αποθήκη Στατιστικών Δεδομένων" του δικτυακού της τόπου.