# Απόφαση στην υπόθεση 174/2015/FOR σχετικά με την εικαζόμενη παράλειψη της Επιτροπής να διερευνήσει συγκρούσεις συμφερόντων όσον αφορά την έγκριση έκθεσης σχετικά με την ασφάλεια της αφαίρεσης εμφυτευμάτων στήθους PIP
- Φωτογράφος: Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής
- Hμερομηνία : 2015-10-29T10:00+01:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/el/decision/el/61195)
---
> Η έρευνα αφορά εικαζόμενη σύγκρουση συμφερόντων από μέλος επιστημονικής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που κλήθηκε να συντάξει έκθεση σχετικά με τους κινδύνους αφαίρεσης εμφυτευμάτων στήθους PIP.
> 
> Το 2010, ανακαλύφθηκε ότι μια γαλλική εταιρεία ιατροτεχνολογικών προϊόντων (PIP) είχε, από το 2001, παράνομα κατασκευάσει και πωλήσει εμφυτεύματα στήθους κατασκευασμένα από σιλικόνη βιομηχανικής ποιότητας, αντί από σιλικόνη ιατρικής ποιότητας. Το σκάνδαλο PIP οδήγησε στην απαγόρευση των εμφυτευμάτων PIP και στη φυλάκιση ενός στελέχους της PIP. Εκτιμάται ότι 400 000 γυναίκες παγκοσμίως υπήρξαν θύματα του σκανδάλου PIP.
> 
> Το 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την επιστημονική επιτροπή της για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους να εκπονήσει έκθεση σχετικά με την ασφάλεια των εμφυτευμάτων PIP, εστιάζοντας ιδίως στο κατά πόσον η Επιτροπή θα πρέπει να συστήσει την προληπτική χειρουργική αφαίρεση των εμφυτευμάτων PIP.
> 
> Ο καταγγέλλων, μια ΜΚΟ που εκπροσωπεί τα θύματα του σκανδάλου PIP, ήταν δυσαρεστημένος με διάφορα συμπεράσματα που περιέχονται στην έκθεση της επιστημονικής επιτροπής του 2014. Ισχυρίστηκε ότι ένα από τα μέλη μιας ομάδας εργασίας που επικουρούσε την επιστημονική επιτροπή της Επιτροπής βρισκόταν σε σύγκρουση συμφερόντων και δεν έπρεπε να συμμετάσχει στη σύνταξη της έκθεσης. Ως εκ τούτου, ζήτησε την απόσυρση της έκθεσης. Η παρούσα έρευνα αφορά μόνο το ζήτημα της εικαζόμενης σύγκρουσης συμφερόντων. Δεν ασχολείται με τα επιστημονικά συμπεράσματα της έκθεσης.
> 
> Ο Διαμεσολαβητής διερεύνησε το ζήτημα της εικαζόμενης σύγκρουσης συμφερόντων και διαπίστωσε ότι ο εν λόγω εμπειρογνώμονας αρχικά δεν είχε δηλώσει όλα τα συμφέροντά του. Ωστόσο, όταν η Επιτροπή του ζήτησε να προσκομίσει τα κρίσιμα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι δεν τελούσε σε σύγκρουση συμφερόντων, το έπραξε. Η Διαμεσολαβήτρια κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή ορθώς διαπίστωσε, μετά την εξέταση των προσφάτως υποβληθεισών πληροφοριών, ότι ο εμπειρογνώμονας δεν τελούσε σε σύγκρουση συμφερόντων.
> 
> Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι ο καταγγέλλων ορθώς ανησύχησε όταν διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν διέθετε, αρχικά, τις απαραίτητες πληροφορίες για να λάβει θέση σχετικά με την ανεξαρτησία του εμπειρογνώμονα. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια διατύπωσε προτάσεις για βελτιώσεις στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή συλλέγει και αναλύει τις εν λόγω πληροφορίες.
> 
Το ιστορικό της καταγγελίας
---------------------------

**1.**Η καταγγέλλουσα είναι μια ομάδα, η εκστρατεία δράσης PIP, που αγωνίζεται για την προστασία των γυναικών που είναι θύματα του σκανδάλου εμφυτευμάτων στήθους Poly Implant Prothèse. Η Poly Implant Prothèse ή PIP ήταν μια γαλλική εταιρεία που παρήγαγε εμφυτεύματα στήθους από σιλικόνη. Το 2010, αποκαλύφθηκε ότι είχε, από το 2001, παράνομα κατασκευάσει και πωλήσει εμφυτεύματα στήθους κατασκευασμένα από σιλικόνη βιομηχανικής ποιότητας αντί από σιλικόνη ιατρικής ποιότητας. Εκτιμάται ότι 400 000 γυναίκες παγκοσμίως υπήρξαν θύματα του σκανδάλου των εμφυτευμάτων PIP.

**2.** Η καταγγελία αφορά έκθεση σχετικά με τους κινδύνους των εμφυτευμάτων PIP, η οποία εκπονήθηκε από την επιστημονική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους (ΕΕΑΝΚΥ)[\[1\].](#_ftn1){#_ftnref1} Η ΕΕΑΝΚΥ αποτελεί μέρος της συμβουλευτικής δομής των επιστημονικών επιτροπών, η οποία συστάθηκε για να συμβουλεύει την Επιτροπή στους τομείς της ασφάλειας των καταναλωτών, της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Η ΕΕΑΝΚΥ απαρτίζεται από 14 μέλη. Για κάθε αντικείμενο μελέτης συγκροτεί ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από ένα μέλος της ΕΕΑΝΚΥ και εξωτερικούς εμπειρογνώμονες. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, και ειδικότερα της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (ΓΔ SANCO)[\[2\],](#_ftn2){#_ftnref2} συστάθηκε ομάδα εργασίας το 2012 για να εξετάσει την ασφάλεια των εμφυτευμάτων PIP. Επικεντρώθηκε, ειδικότερα, στο αν θα πρέπει να συστήσει την προληπτική χειρουργική αφαίρεση των εμφυτευμάτων PIP.

**3.**Ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στη ΓΔ SANCO στις 7 Μαΐου 2014 ενημερώνοντάς την για αυτό που αποκάλεσε \<\<παραβίαση εμπιστοσύνης\>\> από μέλος της ομάδας εργασίας PIP. Επισήμανε ότι ένας από τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες της ομάδας εργασίας δεν δήλωσε, στη δήλωση συμφερόντων που υπέβαλε στην Επιτροπή, ότι ήταν ιδιοκτήτης βιοϊατρικής εταιρίας και ότι η έρευνά του χρηματοδοτήθηκε από μεγάλη πολυεθνική καταναλωτικών αγαθών. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι τα συμφέροντα αυτά συνδέονται με τον τοξικολογικό προσδιορισμό ορισμένων χημικών ουσιών που βρίσκονται σε εμφυτεύματα PIP. Ως εκ τούτου, ζήτησε να διαγραφεί ο εμπειρογνώμονας από την ομάδα εργασίας. Η Επιτροπή απάντησε ότι θα εξετάσει τις πληροφορίες αυτές.

**4.** Η τελική γνώμη της SCENIHR σχετικά με την ασφάλεια των εμφυτευμάτων PIP δημοσιεύθηκε λίγες ημέρες αργότερα. Τα πορίσματά της ήταν, κατ' ουσίαν, ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα εμφυτεύματα PIP δεν δικαιολογούσαν τους κινδύνους χειρουργικής αφαίρεσής τους, εκτός εάν υπήρχε ήδη ρήξη ή διαρροή στο εμφύτευμα[\[3\].](#_ftn3){#_ftnref3}

**5.**Λίγο αργότερα, ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή, επικρίνοντας την για τη δημοσίευση της τελικής γνώμης παρά τις ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία ενός από τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες που εργάστηκαν για την τελική γνώμη. Ζήτησε από την Επιτροπή να αποσύρει την τελική γνώμη και να διερευνήσει πλήρως την ανεξαρτησία του εν λόγω εμπειρογνώμονα. Με το υπόμνημά της απαντήσεως, η Επιτροπή ανέφερε ότι εξέτασε τον ισχυρισμό και διαπίστωσε ότι ο πραγματογνώμονας δεν τελούσε σε σύγκρουση συμφερόντων. Ως εκ τούτου, δεν βρήκε κανένα λόγο να ανακαλέσει τη γνωμοδότηση.

**6.**Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων συναντήθηκε με την Επιτροπή τον Σεπτέμβριο του 2014. Του έγραψε και πάλι. Δήλωσε ότι η δήλωση συμφερόντων του εμπειρογνώμονα δεν είχε δημοσιευθεί προορατικά από τη SCENIHR. Σημείωσε επίσης ότι ο εμπειρογνώμονας δεν δήλωσε τις σχέσεις του με ορισμένες εταιρείεςδιάφοροι εθνικοί ρυθμιστικοί φορείς και ενώσεις. Πρόσθεσε ότι η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στο πανεπιστήμιο όπου εργάζεται ως καθηγητής, έχει χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει την εφαρμογή για την αδειοδότηση των εμφυτευμάτων στήθους στο παρελθόν. Ως εκ τούτου, ο καταγγέλλων επανέλαβε το επιχείρημά του ότι ο προσδιορισμός της χημικής τοξικότητας των εμφυτευμάτων PIP συνδεόταν με τα οικονομικά του συμφέροντα.

**7.**Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

Η έρευνα
--------

**8.**Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με την καταγγελία και εντόπισε τον ακόλουθο ισχυρισμό και ισχυρισμό:

**Ισχυρισμός:**

Η Επιτροπή δεν διασφάλισε ότι δεν υπήρχαν συγκρούσεις συμφερόντων σχετικά με εμπειρογνώμονα που παρείχε συμβουλές στην επιστημονική επιτροπή για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (ΕΕΑΝΚΥ).

**Αίτημα:**

Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει την ανεξαρτησία της ΕΕΑΝΚΥ.

**9.**Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι υπηρεσίες του Διαμεσολαβητή επιθεώρησαν τους φακέλους της Επιτροπής. Οι φάκελοι που δεν χαρακτηρίστηκαν εμπιστευτικοί εστάλησαν στον καταγγέλλοντα, μαζί με τα προκαταρκτικά συμπεράσματα των υπηρεσιών του Διαμεσολαβητή σχετικά με τα ελεγχθέντα έγγραφα. Το προκαταρκτικό αυτό συμπέρασμα ήταν ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση εκ μέρους της Επιτροπής. Ο καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την έκθεση επιθεώρησης, τα συμπληρωματικά έγγραφα και τα προκαταρκτικά συμπεράσματα. Παρείχε επίσης στον Διαμεσολαβητή πρόσθετες πληροφορίες. Ο Διαμεσολαβητής δεν έκρινε αναγκαίο να ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει γνώμη σχετικά με τον ισχυρισμό.

Ισχυρισμός περί σύγκρουσης συμφερόντων σχετικά με εμπειρογνώμονα που συμβουλεύει την ΕΕΑΝΚΥ
-------------------------------------------------------------------------------------------

### Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

**10.**Στις παρατηρήσεις του σχετικά με την έκθεση ελέγχου, ο καταγγέλλων επανέλαβε την άποψή του ότι ο εμπειρογνώμονας δεν είχε δηλώσει όλα τα συμφέροντά του, δηλαδή τις σχέσεις του με διάφορες εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της δικής του βιοϊατρικής εταιρείας. Επιπλέον, δεν είχε δηλώσει τον ρόλο του σε διάφορους δημόσιους φορείς. Η καταγγέλλουσα πρόσθεσε ότι το πανεπιστήμιο στο οποίο εργάστηκε ο εμπειρογνώμονας είχε δεσμούς με τη βιομηχανία κατασκευής εμφυτευμάτων στήθους, δεδομένου ότι η έρευνά του χρησιμοποιήθηκε για την υποστήριξη του αιτήματος αδειοδότησης για την πώληση εμφυτευμάτων στήθους Cereplas/Cereform στην Αυστραλία.

**11.** Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η τελική γνώμη είναι εσφαλμένη και δεν περιλαμβάνει συμπεράσματα σχετικά με ορισμένα κυκλικά σιλοξάνια (όπως το D4[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4}), που περιέχονται σε εμφυτεύματα PIP. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, παρόλο που οι εν λόγω χημικές ουσίες είναι τοξικές, η τοξικότητά τους φέρεται να αγνοήθηκε από τη γνωμοδότηση της SCENIHR. Ο καταγγέλλων επισήμανε επίσης υπό την έννοια αυτή ότι ο εν λόγω εμπειρογνώμονας είχε δεσμούς με ορισμένες εταιρείες καταναλωτικών αγαθών που ασκούν πιέσεις για να επηρεάσουν τη ρύθμιση του D4 και άλλων κυκλικών σιλοξανίων.

**12.**Ο καταγγέλλων επανέλαβε επίσης τη γενική διαφωνία του σχετικά με τα επιστημονικά συμπεράσματα που παρατίθενται στην τελική γνώμη της ΕΕΑΝΚΥ.

### Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

**13.**Ο Διαμεσολαβητής κατανοεί πλήρως τον φόβο, το άγχος και την απογοήτευση των γυναικών που υπήρξαν θύματα εμφυτευμάτων PIP. Είναι επίσης της άποψης ότι η εκστρατεία του καταγγέλλοντος για την προστασία των συμφερόντων αυτών των θυμάτων είναι υψίστης σημασίας. Αναγνωρίζει ότι η καταγγέλλουσα εξέφρασε πολλές εύλογες ανησυχίες στην αλληλογραφία της με την Επιτροπή, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η ανεξαρτησία της ΕΕΑΝΚΥ.

**14.**Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει, προκαταρκτικά, ότι η Επιτροπή υποστήριξε στην αλληλογραφία της με τον καταγγέλλοντα ότι ο ρόλος του εμπειρογνώμονα του οποίου η ανεξαρτησία αμφισβητήθηκε ήταν ήσσονος σημασίας και ότι αυτό, σε συνδυασμό με τον συλλογικό χαρακτήρα τόσο της ομάδας εργασίας όσο και της ΕΕΑΝΚΥ, αποτελούσε διασφάλιση που συνέβαλε στον μετριασμό πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.

**15.** Ο Διαμεσολαβητής τονίζει ότι η ανεξαρτησία οποιασδήποτε ομάδας εργασίας μπορεί να διασφαλιστεί μόνο εάν δεν υπάρχει αμφιβολία ως προς την ανεξαρτησία κάθε μέλους της ομάδας εργασίας, συμπεριλαμβανομένου **καθενός από τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.** Η ανεξαρτησία των προσώπων αυτών είναι υψίστης σημασίας, δεδομένου του ρόλου της SCHENIHR στην αξιολόγηση των αναδυόμενων και των προσφάτως εντοπισθέντων κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία και δεδομένου ότι ο ρόλος των επιστημονικών εμπειρογνωμόνων αποτελεί βασικό στοιχείο της εν λόγω διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Αυτό αντικατοπτρίζεται στον σχετικό Εσωτερικό Κανονισμό, σύμφωνα με τον οποίο τόσο τα μέλη της ΕΕΑΝΚΥ όσο και οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες \<\<δεσμεύονται*να ενεργούν ανεξάρτητα από οποιαδήποτε εξωτερική επιρροή* \>\>.[\[5\]](#_ftn5){#_ftnref5} Μολονότι οι παρατηρήσεις αυτές αφορούν όλες αυτές τις επιστημονικές ομάδες εργασίας, έχουν ιδιαίτερη σημασία σε τομείς όπου τα συμφέροντα των πολιτών επηρεάζονται σημαντικά από το έργο των εν λόγω ομάδων. Η ΕΕΑΝΚΥ είναι συχνά επιφορτισμένη με την παρουσίαση απόψεων για πολύ ευαίσθητα και σημαντικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η ασφάλεια των εμφυτευμάτων PIP. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής είναι πεπεισμένος ότι η ενίσχυση της ανεξαρτησίας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας της ΕΕΑΝΚΥ και των ομάδων εργασίας της θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη του κοινού στο έργο της ΕΕΑΝΚΥ. Είναι επίσης αναμενόμενο ότι τυχόν αποτυχίες στο θέμα αυτό μπορεί να προκαλέσουν δυσπιστία και ακόμη και φόβο στους πολίτες.

#### Επί της προβαλλομένης συγκρούσεως συμφερόντων

**16.**Ο καταγγέλλων ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τις ανησυχίες του όσον αφορά την ανεξαρτησία ενός από τους εμπειρογνώμονες που συνέβαλαν στην τελική γνώμη λίγες ημέρες πριν από τη δημοσίευση της τελικής γνώμης. Η Επιτροπή ερεύνησε το θέμα και ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα για τη θέση της επ' αυτού μόνο μετά τη δημοσίευση της τελικής γνώμης. Δεδομένης της σημασίας και της ευαισθησίας του αντικειμένου της τελικής γνώμης και των θεμιτών ανησυχιών του καταγγέλλοντος, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο να αναβάλει τη δημοσίευση της τελικής γνώμης έως ότου ελέγξει την ανεξαρτησία των εν λόγω εμπειρογνωμόνων και ενημερώσει τον καταγγέλλοντα για τη θέση της επ' αυτού.

**17.** Αφού επικοινώνησε με τον εμπειρογνώμονα για να του ζητήσει τις απόψεις του σχετικά με τις ανησυχίες του καταγγέλλοντος, η Επιτροπή επισήμανε ότι ο εμπειρογνώμονας πράγματι πραγματοποίησε περιστασιακές συμβουλευτικές εργασίες παράλληλα με τις εργασίες του σε ένα μεγάλο πανεπιστήμιο. Ωστόσο, η Επιτροπή επισήμανε στην επιστολή της 17ης Ιουλίου 2014 ότι ουδέποτε είχε πραγματοποιήσει συμβουλευτικές εργασίες σχετικά με τα εμφυτεύματα στήθους PIP ή με οποιοδήποτε άλλο μοντέλο ή κατασκευή εμφυτευμάτων στήθους. Πρόσθεσε ότι ποτέ δεν είχε αναλάβει συμβουλευτικές εργασίες για σιλικόνες ή σιλοξάνια. Επιπλέον, όσον αφορά τους δεσμούς του με μια μεγάλη πολυεθνική καταναλωτικών αγαθών, η οποία χρηματοδότησε έρευνα που διεξήχθη στο πανεπιστημιακό τμήμα του εμπειρογνώμονα, η Επιτροπή επισήμανε ότι η*έρευνα επικεντρώθηκε στην \<\<αλλεργική δερματίτιδα και δεν έχει καμία σχέση με εμφυτεύματα στήθους PIP, άλλα εμφυτεύματα στήθους, σιλικόνες ή σιλοξάνες\>\>.*

**18.** Ο Διαμεσολαβητής έχει επιθεωρήσει τους φακέλους της Επιτροπής και μπορεί να επιβεβαιώσει ότι οι ανωτέρω πληροφορίες πράγματι συνοψίζουν το περιεχόμενο της αλληλογραφίας μεταξύ του εμπειρογνώμονα και της Επιτροπής. Εν συντομία ,, η αλληλογραφία μεταξύ της Επιτροπής και των εκθέσεων των εμπειρογνωμόνων ότι ο εμπειρογνώμονας **δεν εργάστηκε ποτέ σε PIP ή άλλους τύπους εμφυτευμάτων στήθους για οποιαδήποτε ιδιωτική οντότητα.** Ως εκ τούτου, το έργο του σχετικά με την τελική γνώμη της SCENIHR δεν θα μπορούσε να επηρεαστεί από οικονομικά ή άλλα κίνητρα **από εταιρείες στον τομέα των εμφυτευμάτων στήθους**.

**19.**Η καταγγέλλουσα εξέφρασε επίσης αμφιβολίες ως προς την ανεξαρτησία του εμπειρογνώμονα όσον αφορά την παροχή συμβουλών σχετικά με την τοξικότητα συγκεκριμένων χημικών ουσιών που βρίσκονται στα εμφυτεύματα στήθους PIP, δηλαδή του D4 και άλλων κυκλικών σιλοξανίων. Ο καταγγέλλων δηλώνει ότι ο εμπειρογνώμονας έχει παράσχει συμβουλευτικές υπηρεσίες σε πολυεθνικές εταιρείες που παράγουν καλλυντικά. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι οι εν λόγω εταιρείες άσκησαν πιέσεις για την ταξινόμηση του D4 και άλλων κυκλικών σιλοξανίων ως μη τοξικών και μη επικίνδυνων. Κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, οι προηγούμενες εργασίες του εμπειρογνώμονα για τις εν λόγω εταιρείες επηρέασαν την ικανότητά του να παρέχει ανεξάρτητες συμβουλές σχετικά με την τοξικότητα των κυκλικών σιλοξανίων που περιέχονται σε εμφυτεύματα PIP.

**20.**Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι δεν έχει δει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο εμπειρογνώμονας παρείχε συμβουλές σε οποιαδήποτε εταιρεία καλλυντικών σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα των κυκλικών σιλοξανίων. Ούτε ο Διαμεσολαβητής έχει δει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο εμπειρογνώμονας παρείχε συμβουλές σε οποιαδήποτε εταιρεία που παράγει ή χρησιμοποιεί κυκλικά σιλοξάνια.

**21.**Όσον αφορά τους δεσμούς του εμπειρογνώμονα με την εταιρεία καταναλωτικών αγαθών που χρηματοδοτεί την πανεπιστημιακή του έρευνα, πρέπει να σημειωθεί ότι η σχέση αυτή είναι πολύ λιγότερο άμεση από την παροχή συμβουλών σε εταιρείες, δεδομένου ότι η χρηματοδότηση λαμβάνεται από το πανεπιστήμιο στο οποίο απασχολείται και όχι απευθείας από αυτόν. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η εν λόγω εταιρεία παράγει ή εμπορεύεται σιλοξάνια.

**22.** Ο καταγγέλλων δηλώνει ότι η εταιρεία που χρηματοδοτεί την πανεπιστημιακή έρευνα είναι, ακόμη και αν η ίδια δεν παράγει ούτε εμπορεύεται σιλοξάνια, μέλος του ομίλου \<\<Cosmetics Europe\>\>[\[6\].](#_ftn6){#_ftnref6} Ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι η εν λόγω ομάδα έχει συμφέρον να χαρακτηρίσει τα σιλοξάνια μη τοξικά. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η ομάδα αυτή είναι μια ευρεία ομάδα-ομπρέλα που εκπροσωπεί πάνω από 4000 εταιρείες-μέλη και ενώσεις διαφορετικών μεγεθών στον κλάδο των καλλυντικών και της προσωπικής φροντίδας. Το γεγονός ότι ορισμένες από αυτές τις άλλες 4000 εταιρείες ενδέχεται να παράγουν ή να εμπορεύονται σιλοξάνια δεν συνεπάγεται, σε καμία περίπτωση, ότι η εταιρεία που χρηματοδοτεί την πανεπιστημιακή έρευνα του εμπειρογνώμονα ενδιαφέρεται για τα σιλοξάνια. Κατ' επέκταση, το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση ότι η ανεξαρτησία του εμπειρογνώμονα υπονομεύθηκε από τη χρηματοδότηση του πανεπιστημίου του από την εν λόγω εταιρεία.

**23.**Εν κατακλείδι, ο Διαμεσολαβητής δεν βρίσκει κανένα έρεισμα για να αμφισβητήσει την άποψη της Επιτροπής όσον αφορά την ανεξαρτησία του εμπειρογνώμονα.

#### Καθήκον των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων να δηλώνουν όλα τα συμφέροντά τους

**24.**Ανεξάρτητα από το συμπέρασμα αυτό που εκτίθεται στην παράγραφο 24 ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής εκφράζει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τη γενική προσέγγιση της Επιτροπής στο ζήτημα των εμπειρογνωμόνων που δηλώνουν τα συμφέροντά τους.

**25.** Είναι σημαντικό να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ της **υποχρέωσης δήλωσης συμφερόντων** και **της υποχρέωσης δήλωσης συγκρούσεων συμφερόντων.** Φυσικά, ένας εμπειρογνώμονας θα πρέπει να ενημερώνει την Επιτροπή εάν θεωρεί ότι κάποιο από τα συμφέροντά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγκρουση συμφερόντων. Ωστόσο, η εκτίμηση του κατά πόσον τα συμφέροντα ενός προσώπου θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σύγκρουση συμφερόντων **δεν θα πρέπει ποτέ να επαφίεται μόνο στο πρόσωπο του οποίου η ανεξαρτησία ελέγχεται .** Η εξάρτηση μόνο από ένα σύστημα αυτοαξιολόγησης δεν μπορεί ποτέ να εγγυηθεί την ανεξαρτησία των εμπειρογνωμόνων. Η εκτίμηση της Επιτροπής μπορεί να είναι εμπεριστατωμένη και αξιόπιστη μόνον εάν ο εν λόγω εμπειρογνώμονας κληθεί να παράσχει **πλήρη κατάλογο των συμφερόντων του,** ώστε να μπορέσει η Επιτροπή να λάβει θέση σχετικά με το αν κάποιο από τα συμφέροντα αυτά δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων. Εάν η Επιτροπή δεν απαιτεί από το πρόσωπο που υποβάλλεται σε έλεγχο να αποκαλύψει **όλα τα συμφέροντά του**, η Επιτροπή δεν θα είναι σε θέση να λάβει θέση ως προς το αν κάποιο από τα συμφέροντα αυτά δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων.

**26.** Ο σχετικός Κανονισμός συνηγορεί υπέρ της απόψεως αυτής. Αναφέρουν ότι*\<\<οι επιστημονικοί σύμβουλοι και οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες υποβάλλουν γραπτώς ειδική δήλωση συμφερόντων όταν αποδέχονται να συμμετάσχουν σε οποιαδήποτε από τις δραστηριότητες της συμβουλευτικής δομής\>\>* [\[7\].](#_ftn7){#_ftnref7} Ο εσωτερικός κανονισμός απαιτεί τη γνωστοποίηση **συμφερόντων** και όχι **συγκρούσεων συμφερόντων.** Οι κανόνες επεξηγούν συγκεκριμένα τη διαφορά μεταξύ των δύο κατηγοριών αναφέροντας*ότι \<\<ένα δηλωθέν συμφέρον δεν θεωρείται αυτομάτως ότι δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων\>\>* [\[8\].](#_ftn8){#_ftnref8} Ομοίως, ο εσωτερικός κανονισμός ορίζει επίσης ότι οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες *\<\<έχουν διαρκή υποχρέωση να δηλώνουν πριν από την ανάληψη **οποιασδήποτε δραστηριότητας, κατάστασης, περίστασης ή άλλου γεγονότος που ενδέχεται να συνεπάγεται άμεσο ή έμμεσο συμφέρον** \[...\], ώστε να μπορεί η επιστημονική επιτροπή και/ή η Επιτροπή **να εντοπίζει τα συμφέροντα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι θίγουν την ανεξαρτησία του μέλους, του συμβούλου ή του εξωτερικού εμπειρογνώμονα\>\>*** [\[9\].](#_ftn9){#_ftnref9}

**27.** Παρά τη σαφήνεια του Κανονισμού Διαδικασίας, φαίνεται ότι ο πραγματογνώμονας τον οποίο αφορά η υπό κρίση υπόθεση δεν γνώριζε επαρκώς την ανάγκη να δηλώσει όλα τα συμφέροντά του. Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής προτείνει στην Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο αναδιατύπωσης των ισχυουσών κατευθυντήριων γραμμών της σχετικά με τις δηλώσεις συμφερόντων[\[10\],](#_ftn10){#_ftnref10} ώστε να διασφαλιστεί ότι είναι ακόμη σαφέστερο για **τους εμπειρογνώμονες ότι θα πρέπει να υποβάλλουν πλήρεις δηλώσεις όλων των συμφερόντων τους** και όχι μόνο των συμφερόντων που οι εμπειρογνώμονες πιστεύουν ότι θα προκαλέσουν συγκρούσεις συμφερόντων, διασφαλίζοντας έτσι ότι η Επιτροπή μπορεί να προβαίνει σε διεξοδικές αξιολογήσεις της ανεξαρτησίας των εμπειρογνωμόνων.

#### Συμπληρωματικές παρατηρήσεις

**28.**Ο καταγγέλλων, στην καταγγελία και στις παρατηρήσεις του, εξέφρασε σαφώς τη διαφωνία του με πολλές πτυχές της τελικής γνώμης. Ο καταγγέλλων έχει ήδη ενημερωθεί ότι ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να λάβει θέση επί επιστημονικού ζητήματος, εκτός από την περίπτωση σφάλματος εκτίμησης που ήταν τόσο πρόδηλο ώστε να είναι προφανές σε μη ειδικό αναγνώστη. Η Διαμεσολαβήτρια δεν διαπίστωσε τέτοια προφανή σφάλματα και, ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν επαρκείς λόγοι για την έναρξη έρευνας σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα.

**29.**Ωστόσο, δεδομένης της ευαισθησίας του ζητήματος με το οποίο ασχολήθηκε η τελική γνώμη, ο Διαμεσολαβητής παροτρύνει την Επιτροπή να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς πιθανά νέα επιστημονικά δεδομένα στον συγκεκριμένο τομέα, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η θέση της είναι όσο το δυνατόν ακριβέστερη και επικαιροποιημένη.

Συμπέρασμα
----------

Με βάση την έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα και περαιτέρω παρατηρήσεις:

**Η Επιτροπή, ερευνώντας τις ανησυχίες του καταγγέλλοντος, επαλήθευσε ότι δεν υπήρχε σύγκρουση συμφερόντων και, ως εκ τούτου, διευθέτησε το ζήτημα.**

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

**Περαιτέρω παρατηρήσεις**
--------------------------

**{#FR70_2015}Η Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύει την ανεξαρτησία τόσο των μελών της ΕΕΑΝΚΥ όσο και των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων βάσει πλήρους δήλωσης συμφερόντων κατά τον διορισμό τους.**

**{#FR71_2015}Δεν θα πρέπει να υπάρχουν διαφορές ως προς την ουσία των δηλώσεων συμφερόντων για τα μέλη της ΕΕΑΝΚΥ και τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες. Η Επιτροπή θα πρέπει να απαιτήσει από τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες να υποβάλουν \<\<γραπτή δήλωση η οποία να έχει ευρύ πεδίο εφαρμογής και να περιγράφει όλα τα συμφέροντα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να οδηγήσουν σε σύγκρουση\>\>.**

**{#FR72_2015}Οι ίδιες αρχές θα πρέπει να εφαρμόζονται στις επιστημονικές επιτροπές για την ασφάλεια των καταναλωτών (ΕΕΑΚ) και για την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (ΕΕΥΠΚ).**

**{#FR73_2015}Η Επιτροπή θα πρέπει να συνεχίσει να αξιολογεί τα νέα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια των εμφυτευμάτων PIP.**

η Έμιλι Ο' Ράιλι

27/10/2015

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Με την απόφαση 2008/721/ΕΚ της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2008, συστάθηκε συμβουλευτική δομή επιστημονικών επιτροπών και εμπειρογνωμόνων για την παροχή συμβουλών στην Επιτροπή στον τομέα της ασφάλειας των καταναλωτών, της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Μία από τις επιτροπές είναι η ΕΕΑΝΚΥ, η οποία ασχολείται με ζητήματα που σχετίζονται με αναδυόμενους ή προσφάτως εντοπισθέντες κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον.

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Η ΓΔ SANCO μετονομάστηκε σε ΓΔ SANTE το 2015.

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} Η τελική γνώμη της SCENIHR σχετικά με την ασφάλεια των εμφυτευμάτων μαστού σιλικόνης Poly Implant Prothèse (PIP) διατίθεται εδώ: <http://ec.europa.eu/health/scientific_committees/emerging/docs/scenihr_o_043.pdf>

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Το οκταμεθυλοκυκλοτετρασιλοξάνιο, ή D4, είναι μια οργανοπυριτική ένωση. Παρουσιάζεται ως άχρωμο παχύρρευστο υγρό.

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Εσωτερικός κανονισμός των επιστημονικών επιτροπών για την ασφάλεια των καταναλωτών (ΕΕΑΚ), την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (ΕΕΥΠΚ) και τους αναδυόμενους και πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (ΕΕΑΝΚΥ), παράγραφος 18, διαθέσιμος στη διεύθυνση: <http://ec.europa.eu/health/scientific_committees/docs/rules_procedure_2013_en.pdf>.

Το ζήτημα της ανεξαρτησίας των εμπειρογνωμόνων που καλούνται να παράσχουν συμβουλές σε τέτοιες εξειδικευμένες επιστημονικές επιτροπές, όπως η ΕΕΑΚ, η ΕΕΥΠΚ και η ΕΕΑΝΚΥ, θα πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα των εμπειρογνωμόνων που αποτελούν μέρος \<\<ομάδων εμπειρογνωμόνων\>\> οι οποίες επικουρούν την Επιτροπή στην ανάπτυξη της νομοθεσίας και της πολιτικής της ΕΕ. Ενώ οι εμπειρογνώμονες που διορίζονται για να επικουρούν την ΕΕΑΝΚΥ πρέπει να είναι ανεξάρτητοι και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να διαδραματίζουν ρόλο \<\<εκπροσώπου\>\> ενός συγκεκριμένου τομέα, οι εμπειρογνώμονες που διορίζονται σε \<\<ομάδες εμπειρογνωμόνων\>\> μπορούν να προέρχονται από τομεακά συμφέροντα και να συνεργάζονται με αυτά, όπως η βιομηχανία και οι εξειδικευμένες ΜΚΟ. Το ζήτημα που ανακύπτει σε σχέση με τους εν λόγω \<\<ομάδες εμπειρογνωμόνων\>\> είναι κατά πόσον η σύνθεση των εν λόγω ομίλων είναι επαρκώς ισορροπημένη και διαφανής ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν κυριαρχούνται από εταιρικά συμφέροντα ή άλλα τομεακά συμφέροντα. Βλ. [http://www.ombudsman.europa.eu/el/press/release.faces/en/58870/html.bookmark](/el/press/release.faces/el/58870/html.bookmark)

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Ο δικτυακός τόπος της ομάδας αυτής είναι ο [δικτυακός τόπος https://www.cosmeticseurope.eu](https://www.cosmeticseurope.eu)

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Παράγραφος 20 του Κανονισμού Διαδικασίας.

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Παράγραφος 5 του παραρτήματος ΙΙ του Κανονισμού.

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Παράγραφος 21 του Κανονισμού Διαδικασίας.

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού.