FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Με απλά λόγια
  • Μέγεθος κειμένου

Θέλετε να υποβάλετε αναφορά κατά ενός θεσμικού οργάνου ή οργανισμού της ΕΕ;

Τρέχουσα γλώσσα: 
  • Ελληνικά
Γλώσσα-πηγή: 
Διαθέσιμες γλώσσες : 
Η μετάφραση αυτής της σελίδας είναι προϊόν αυτόματης μετάφρασης.
Οι αυτόματες μεταφράσεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα που δυνητικά μειώνουν τη σαφήνεια και την ακρίβεια· ο Διαμεσολαβητής δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν αποκλίσεις. Για πιο αξιόπιστες πληροφορίες και μεγαλύτερη νομική ασφάλεια, ανατρέξτε στην πρωτότυπη έκδοση που αγγλικά περιέχεται στον ανωτέρω σύνδεσμο.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τη γλωσσική και μεταφραστική πολιτική μας.

Απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας με την οποία περατώνεται η έρευνα σχετικά με την καταγγελία 1091/2012/(AN)(RT)AN κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η υπόθεση αφορούσε διαγωνισμό της ΕΕ που διοργανώθηκε το 2011 στον οποίο, σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, τα προϊόντα του επιτυχόντος προσφέροντος δεν συμμορφώνονταν με τους κανόνες επιλεξιμότητας καταγωγής. Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι, κατά τον χρόνο που η αρμόδια αντιπροσωπεία της ΕΕ ενέκρινε την ανάθεση του διαγωνισμού, δεν είχε επαληθεύσει την καταγωγή των προϊόντων, παρά τις προειδοποιήσεις του καταγγέλλοντος. Επιπλέον, η Επιτροπή παρέλειψε να απαντήσει στις ανησυχίες του καταγγέλλοντος σχετικά με την αποδεικτική αξία των αποδεικτικών στοιχείων που απαιτούνται βάσει των εφαρμοστέων κανόνων και να αποδείξει ότι είχε επαληθεύσει δεόντως την καταγωγή των προϊόντων του επιτυχόντος προσφέροντος. Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι όλα τα ανωτέρω συνιστούν κακοδιοίκηση και περάτωσε την καταγγελία με δύο επικριτικές παρατηρήσεις.

Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Το 2011, ο καταγγέλλων υπέβαλε αίτηση για διαγωνισμό της ΕΕ σχετικά με σύμβαση έργων και προμηθειών στην Τουρκία. Ο διαγωνισμός διεκπεραιώθηκε από την τουρκική αναθέτουσα αρχή. Μόνο προϊόντα ευρωπαϊκής καταγωγής ή καταγωγής άλλων συγκεκριμένων χωρών ήταν επιλέξιμα στο πλαίσιο του διαγωνισμού.

2. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής προσφορών, ο καταγγέλλων ενημέρωσε την αναθέτουσα αρχή ότι ένας από τους προσφέροντες, η εταιρεία Χ, ήταν στην πραγματικότητα ο Ευρωπαίος διανομέας ενός κατασκευαστή των ΗΠΑ για τα προσφερθέντα προϊόντα [1]. Δεδομένου ότι οι ΗΠΑ δεν ήταν επιλέξιμη χώρα, ο καταγγέλλων ζήτησε από την αναθέτουσα αρχή να απορρίψει την προσφορά της εταιρείας Χ. Δήλωσε ότι η εταιρεία Χ δεν διέθετε μονάδα παραγωγής στην Ευρώπη. Παρείχε λεπτομέρειες σχετικά με τη σχέση μεταξύ της εταιρείας Χ και του κατασκευαστή των ΗΠΑ και σχετικά με τον τόπο κατασκευής των προϊόντων της πρώτης. Ο καταγγέλλων επισήμανε περαιτέρω ότι, σε προηγούμενο διαγωνισμό της ΕΕ, η προσφορά της εταιρείας Χ απορρίφθηκε επειδή πρότεινε προϊόντα των ΗΠΑ. 

3. Ο καταγγέλλων επανέλαβε τις ανησυχίες του σε τρεις άλλες περιπτώσεις. Ανέφερε επίσης ότι τα πιστοποιητικά καταγωγής που εκδίδονται από τα εθνικά εμπορικά επιμελητήρια δεν μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστη απόδειξη της καταγωγής των σχετικών εμπορευμάτων.

4. Τελικά, η αναθέτουσα αρχή ανέθεσε τον διαγωνισμό στην εταιρεία Χ. Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε την απόφαση αυτή και επανέλαβε τις ανησυχίες του, ιδίως ότι στο παρελθόν η εταιρεία Χ είχε αποκλειστεί για την παροχή μη επιλέξιμων προϊόντων.

5. Η Αναθέτουσα Αρχή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι είχε λάβει υπόψη τις ανησυχίες της σχετικά με την καταγωγή των εμπορευμάτων και είχε ζητήσει συμπληρωματικές πληροφορίες από την εταιρεία Χ. Με βάση τις διευκρινίσεις που έλαβε, έκρινε ότι δεν υπήρχε απόκλιση όσον αφορά τα εμπορεύματα της εταιρείας Χ. Η Αναθέτουσα Αρχή έκρινε ότι είχε ελέγξει ότι πληρούνταν όλοι οι όροι του διαγωνισμού πριν από την υπογραφή της σύμβασης με την εταιρεία Χ και θα επανεξέταζε το αποδεικτικό καταγωγής, «με τη μορφή πιστοποιητικού καταγωγής ή άλλων επίσημων εγγράφων» κατά το στάδιο υλοποίησης της σύμβασης. Επιφυλάχθηκε του δικαιώματος να λάβει κατασταλτικά μέτρα κατά της εταιρείας Χ σε περίπτωση παραβίασης των συμβατικών όρων.

6. Η αντιπροσωπία της ΕΕ στην Τουρκία εξέτασε επίσης τους φακέλους που της υποβλήθηκαν για προηγούμενο έλεγχο και δεν εντόπισε καμία παρατυπία. Ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι θα παρακολουθούσε την εκτέλεση της σύμβασης και, στο πλαίσιο αυτό, θα φρόντιζε για την υποβολή των πιστοποιητικών καταγωγής.

7. Ο καταγγέλλων υποστήριξε επανειλημμένα ότι η υποβολή πιστοποιητικών καταγωγής ήταν άνευ σημασίας, δεδομένου ότι δεν αποδείκνυαν τίποτα.

Η έρευνα

8. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τους ισχυρισμούς του καταγγέλλοντος ότι η αντιπροσωπεία:

i) δεν αποσαφήνισε τα μέτρα που είχε λάβει πριν από την ανάθεση της προσφοράς και δεν διερεύνησε δεόντως τις βάσιμες υποψίες του καταγγέλλοντος σχετικά με την πραγματική προέλευση του προσφερθέντος υλικού·

(ii) ενέκρινε την εσφαλμένη ανάθεση του Διαγωνισμού σε Εταιρεία της οποίας ο προσφερόμενος εξοπλισμός μπορεί να έχει εγείρει εύλογες αμφιβολίες ως προς την προέλευσή του· και

iii) δεν απάντησε στις ανησυχίες του καταγγέλλοντος σχετικά με την αποδεικτική αξία των πιστοποιητικών καταγωγής.

Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η αντιπροσωπεία θα πρέπει:

iv) επαληθεύει αν ο εξοπλισμός που προτείνει ο υπερθεματιστής πληροί τους ισχύοντες κανόνες καταγωγής, και

v) δεν αρκείται σε πιστοποιητικό καταγωγής, το οποίο δεν αποτελεί αξιόπιστη απόδειξη του πραγματικού τόπου καταγωγής ενός συγκεκριμένου προϊόντος.

9. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε και έλαβε τη γνώμη της Επιτροπής επί των ανωτέρω ισχυρισμών και ισχυρισμών, καθώς και τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος επί της εν λόγω γνώμης. Οι απαντήσεις της Επιτροπής στις συμπληρωματικές ερωτήσεις του Διαμεσολαβητή διαβιβάστηκαν στον καταγγέλλοντα για περαιτέρω παρατηρήσεις.

10. Ο Διαμεσολαβητής θα αξιολογήσει τους ισχυρισμούς i) και ii) από κοινού, καθώς και οι δύο αναφέρονται στην εικαζόμενη ανάθεση του διαγωνισμού σε προσφέροντα που προσφέρει δυνητικά μη επιλέξιμα αγαθά χωρίς κατάλληλη επαλήθευση. Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής θα αξιολογήσει τον ισχυρισμό iii) και τους ισχυρισμούς iv) και v), οι οποίοι αφορούν τα μέσα επαλήθευσης που έχει στη διάθεσή της η αντιπροσωπεία και την αποδεικτική ισχύ των πιστοποιητικών καταγωγής.

11. Η απόφαση του Διαμεσολαβητή λαμβάνει υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη.

Εικαζόμενη ανάθεση του διαγωνισμού σε προσφέροντα που προσφέρει δυνητικά μη επιλέξιμα αγαθά χωρίς κατάλληλη επαλήθευση

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

12. Η Επιτροπή εξήγησε ότι, πριν από την ανάθεση της σύμβασης, υπό το πρίσμα των ανησυχιών του καταγγέλλοντος, η αναθέτουσα αρχή ζήτησε διευκρινίσεις από την εταιρεία Χ. Η αντιπροσωπεία ανέστειλε την ανάθεση της σύμβασης έως ότου παρασχεθούν οι διευκρινίσεις. Στην απάντησή της, η εταιρεία Χ δήλωσε ότι διαθέτει μονάδα παραγωγής στη Γερμανία και ότι θα παραδώσει τα εμπορεύματα με πιστοποιητικό που θα βεβαιώνει την καταγωγή τους από την ΕΕ, όπως απαιτείται από τον ισχύοντα PRAG [2]. Επιπλέον, ο κατασκευαστής των ίδιων εμπορευμάτων από τις ΗΠΑ επιβεβαίωσε ότι τα εμπορεύματα που αποτελούν αντικείμενο του διαγωνισμού θα παραδοθούν με πιστοποιητικό καταγωγής ΕΕ. Σε αυτή τη βάση, η αντιπροσωπεία ενέκρινε την ανάθεση του διαγωνισμού στην εταιρεία X.

13. Η Επιτροπή εξήγησε περαιτέρω ότι, στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαχείρισης των δράσεων της ΕΕ, εναπόκειται στις εθνικές αρχές να διασφαλίζουν τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των κονδυλίων της ΕΕ [3]. Σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων της ΕΕ [4], η απόφαση ανάθεσης συμβάσεων παραμένει στην αρμοδιότητα των εθνικών αναθετουσών αρχών. Μοναδικός σκοπός του προκαταρκτικού ελέγχου των συμβάσεων από την αντιπροσωπεία είναι να διαπιστωθεί κατά πόσον η ΕΕ μπορεί να χρηματοδοτήσει ένα συγκεκριμένο έργο. Στην περίπτωση αυτή, η αντιπροσωπεία έλεγξε ότι η αναθέτουσα αρχή ακολούθησε την PRAG και, ως εκ τούτου, η αντιπροσωπεία ενέκρινε νόμιμα τη σύμβαση.

14. Μετά την ανάθεση της σύμβασης, οι υπηρεσίες της αντιπροσωπείας πραγματοποίησαν τετραήμερη αποστολή παρακολούθησης στον τόπο εκτέλεσης των εργασιών. Εκεί, μπόρεσαν να διενεργήσουν πρόσθετους ελέγχους των παραδόσεων και της συμμόρφωσης της εταιρείας Χ με τους όρους της σύμβασης.  Στη συνέχεια, οι υπηρεσίες της αντιπροσωπείας επισκέφθηκαν τα γραφεία της αναθέτουσας αρχής και επαλήθευσαν τα πρωτότυπα πιστοποιητικά καταγωγής που εκδόθηκαν από το Εμπορικό Επιμελητήριο της Βιέννης. Σύμφωνα με το τμήμα 2.3.1 του PRAG [5], οι υπηρεσίες της αντιπροσωπείας ζήτησαν επίσης από την αναθέτουσα αρχή να διενεργήσει περαιτέρω ελέγχους απευθείας με το Εμπορικό Επιμελητήριο της Βιέννης. Το τελευταίο επιβεβαίωσε ότι όλα τα πιστοποιητικά ήταν γνήσια και ότι είχαν προσκομιστεί σύμφωνα με τους κανόνες και τους κανονισμούς και είχαν υπογραφεί από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.

15. Η Επιτροπή έκρινε ότι τόσο η αντιπροσωπεία όσο και η αναθέτουσα αρχή είχαν λάβει ικανοποιητική επιβεβαίωση της γνησιότητας των πιστοποιητικών καταγωγής που συνόδευαν την παράδοση. Οι έλεγχοι τους δεν επιβεβαίωσαν τους ισχυρισμούς του καταγγέλλοντος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεώρησε ότι η καταγωγή των εμπορευμάτων είχε διερευνηθεί και επιβεβαιωθεί δεόντως, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, και ότι δεν υπήρχαν λόγοι να θεωρηθούν τα εμπορεύματα μη επιλέξιμα.

16. Ο καταγγέλλων ενέμεινε στην άποψη ότι τα προσφερθέντα αγαθά δεν ήταν επιλέξιμα. Σημείωσε ότι η εταιρεία Χ είχε ήδη αποκλειστεί από διαγωνισμό για την πρόταση υλικού από τις ΗΠΑ.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

17. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης, η αναθέτουσα αρχή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια κατά την αξιολόγηση των στοιχείων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη απόφασης για την ανάθεση σύμβασης κατόπιν πρόσκλησης υποβολής προσφορών. Ως εκ τούτου, ο έλεγχος του Διαμεσολαβητή στα θέματα αυτά περιορίζεται στην εξακρίβωση της απουσίας σοβαρού και πρόδηλου σφάλματος εκτίμησης [6].

18. Ο «κανόνας καταγωγής»[7] ορίζει ότι όλα τα αγαθά που αγοράζονται στο πλαίσιο σύμβασης χρηματοδοτούμενης από μέσο της ΕΕ πρέπει να προέρχονται από την ΕΕ ή από επιλέξιμη χώρα. Οι ΗΠΑ δεν είναι επιλέξιμη χώρα καταγωγής για τα εν λόγω εμπορεύματα. Για να αποδείξει την καταγωγή των εμπορευμάτων σε πρόσκληση υποβολής προσφορών, ο προσφέρων μπορεί, σύμφωνα με τον PRAG, να υποβάλει πιστοποιητικό καταγωγής και/ή άλλα επίσημα έγγραφα, εάν δεν υπάρχουν πιστοποιητικά καταγωγής [8]. Στην παρούσα υπόθεση, όταν η αναθέτουσα αρχή αποφάσισε να αναθέσει τη σύμβαση στην εταιρεία Χ και η αντιπροσωπεία ενέκρινε την απόφαση αυτή, δεν είχε υποβληθεί τέτοιο πιστοποιητικό.

19. Ο PRAG απαιτεί τα πιστοποιητικά καταγωγής να υποβάλλονται πριν από την προσωρινή παραλαβή των έργων [9]. Η Επιτροπή ερμηνεύει τη διάταξη αυτή υπό την έννοια ότι, μόνο μετά την εκτέλεση της σύμβασης και την επικείμενη αποδοχή των αποτελεσμάτων από την αναθέτουσα αρχή, μπορεί να απαιτηθεί από τον προσφέροντα να υποβάλει τα πιστοποιητικά. Ο Διαμεσολαβητής δεν γνωρίζει καμία δικαστική απόφαση που να παρέχει έγκυρη ερμηνεία της εν λόγω διάταξης. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ανωτέρω ερμηνεία της Επιτροπής, η οποία είναι ο συντάκτης της PRAG, φαίνεται αποδεκτή .

20. Ωστόσο, τίποτα στον PRAG δεν φαίνεται να εμποδίζει την αναθέτουσα αρχή —ή, εάν δεν το πράξει, την αντιπροσωπεία— να ζητήσει πιστοποιητικό καταγωγής ή, εάν τα εν λόγω πιστοποιητικά δεν είναι διαθέσιμα, άλλα δικαιολογητικά έγγραφα, ανά πάσα στιγμή πριν από την προσωρινή αποδοχή, για παράδειγμα κατά τον χρόνο ανάθεσης της σύμβασης, εάν υπάρχουν λόγοι να το πράξει.

21. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι υπήρχαν τέτοιοι λόγοι στην παρούσα υπόθεση. Πράγματι, πριν από την ανάθεση της σύμβασης, ο καταγγέλλων όχι μόνο κατηγόρησε την εταιρεία Χ ότι πρότεινε μη επιλέξιμα αγαθά, αλλά ανέφερε συγκεκριμένα τα ακόλουθα: i) η εταιρεία Χ είναι ο διανομέας στην ΕΕ μεταποιημένων προϊόντων των ΗΠΑ του ίδιου είδους με τα προϊόντα που παρέχονται στην Τουρκία· ii) υπάρχει ευαισθητοποίηση του κοινού μεταξύ των κατασκευαστών της ΕΕ για τα σχετικά εμπορεύματα ότι η εταιρεία Χ δεν κατασκευάζει τίποτα παρόμοιο στην ΕΕ· και iii) σε προηγούμενη περίπτωση, η εταιρεία Χ προέβη σε ψευδείς δηλώσεις όσον αφορά την καταγωγή των εμπορευμάτων της και αποκλείστηκε από παρόμοιες διαδικασίες.

22. Τα ανωτέρω αποτελούν εύλογες εκ πρώτης όψεως αποδείξεις ότι τα εμπορεύματα της εταιρείας Χ ενδέχεται να μην είναι επιλέξιμα. Η κατάσταση αυτή απαιτούσε από την αντιπροσωπεία να λάβει αδιάσειστες αποδείξεις πριν εγκρίνει την ανάθεση της σύμβασης στην εταιρεία Χ και, ως εκ τούτου, να δεσμεύσει σημαντικά ποσά από κονδύλια της ΕΕ. Η αντιπροσωπεία δεν μπορούσε εύλογα να αρκεστεί σε μια απλή δήλωση επιλεξιμότητας από την εταιρεία Χ και τον κατασκευαστή πανομοιότυπων εμπορευμάτων των ΗΠΑ για να αποκλείσει κάθε υπόνοια μη επιλεξιμότητας και να δικαιολογήσει την ανάθεση της σύμβασης στην εταιρεία Χ. Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι, εάν ο επιλεγείς προσφέρων είχε πράγματι προμηθεύσει μη επιλέξιμα εμπορεύματα, θα είχε ομολογήσει με ειλικρίνεια ότι το έπραξε κατόπιν αιτήματος της αναθέτουσας αρχής. Ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι η Αναθέτουσα Αρχή ανέστειλε την ανάθεση της σύμβασης ενόσω διεξάγονταν περαιτέρω έρευνες είναι αφελής, δεδομένου ότι οι έρευνες αυτές, στην πραγματικότητα, δεν μπορούσαν να αποδείξουν με πειστικό τρόπο τίποτα σχετικά με την καταγωγή των εμπορευμάτων.

23. Ανεξάρτητα από το ζήτημα του κατά πόσον τα πιστοποιητικά καταγωγής μπορούν να αποδείξουν την πραγματική καταγωγή των προϊόντων, το οποίο θα αξιολογηθεί στην επόμενη ενότητα, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, πριν από την έγκριση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής να αναθέσει την προσφορά στην εταιρεία Χ, η αντιπροσωπεία) δεν είχε καν κάνει χρήση αυτού του μέσου επαλήθευσης, το οποίο ήταν το μόνο μέσο που προβλέπεται ρητά στον PRAG. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η αντιπροσωπεία υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτίμησης κατά τη διαδικασία ανάθεσης, θεωρώντας ότι ο ανάδοχος είχε υποβάλει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμόρφωση των προϊόντων του με τον κανόνα καταγωγής σε χρονικό σημείο κατά το οποίο δεν είχε προσκομίσει τέτοια αποδεικτικά στοιχεία. Αυτό συνιστά κακοδιοίκηση και ο Διαμεσολαβητής θα διατυπώσει επικριτική παρατήρηση εν προκειμένω.

Επί της προβαλλομένης ελλείψεως αποδεικτικής ισχύος των πιστοποιητικών καταγωγής και των συναφών ισχυρισμών

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

24. Η Επιτροπή δήλωσε ότι ο κοινοτικός τελωνειακός κώδικας προβλέπει κοινούς κανόνες για τον προσδιορισμό της καταγωγής των εμπορευμάτων. Στο πλαίσιο του τελωνειακού κώδικα, οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών είναι επιφορτισμένες με την αξιολόγηση της καταγωγής των προϊόντων βάσει σαφών κανόνων και εργαλείων. Ωστόσο, οι εν λόγω κανόνες και εργαλεία είναι προσαρμοσμένα στο ειδικό αντικείμενο και τους σκοπούς του τελωνειακού κώδικα, δηλαδή στη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης —με το κοινό δασμολόγιό της— και στην εποπτεία του διεθνούς εμπορίου της Ένωσης. Ο τελωνειακός κώδικας δεν εφαρμόζεται στις εξωτερικές δράσεις της ΕΕ και, ειδικότερα, στις διαδικασίες υποβολής προσφορών, όταν δεν διακυβεύονται τελωνειακά ζητήματα και, ως εκ τούτου, οι τελωνειακές αρχές των κρατών μελών δεν είναι επιφορτισμένες με τον έλεγχο της καταγωγής των εμπορευμάτων για τους σκοπούς των αναπτυξιακών μέσων της ΕΕ.

25. Ο PRAG αντικατοπτρίζει την κατάσταση αυτή υπό την έννοια ότι, κατά την υλοποίηση της εξωτερικής βοήθειας της Ένωσης, οι αναθέτουσες αρχές είναι υποχρεωμένες να βασίζονται αποκλειστικά στις δηλώσεις των προσφερόντων και στα πιστοποιητικά καταγωγής που εκδίδονται από εθνική κρατική αρχή.

26. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι οι αναθέτουσες αρχές δεν έχουν κανέναν έλεγχο επί των διαδικασιών που χρησιμοποιούν τα εμπορικά επιμελητήρια των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της καταγωγής των εμπορευμάτων. Αναγνώρισε επίσης τον κίνδυνο έλλειψης προσεκτικής επαλήθευσης των ισχυρισμών των προσφερόντων, σφάλματος, εσφαλμένης ερμηνείας των κανόνων, απάτης και ψευδών δηλώσεων. Ωστόσο, η Επιτροπή έκρινε ότι οι αναθέτουσες αρχές διαθέτουν διάφορα εργαλεία σε περίπτωση που φαίνεται ότι έχουν υποβληθεί ψευδείς δηλώσεις: ακύρωση της διαδικασίας (εάν η σύμβαση δεν έχει ακόμη ανατεθεί)· αναστολή πληρωμής· ανάκτηση ήδη πραγματοποιηθείσας πληρωμής· καταγγελία της σύμβασης· και ενδεχόμενο αποκλεισμό του προσφέροντος από τις συμβάσεις και τις επιχορηγήσεις από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για μέγιστη περίοδο 10 ετών, όπως προβλέπεται στον δημοσιονομικό κανονισμό.

27. Η θέση του καταγγέλλοντος όσον αφορά την αποδεικτική αξία των πιστοποιητικών καταγωγής είναι ότι δεν αποδεικνύουν τίποτα, δεδομένου ότι εκδίδονται μόνο βάσει των δηλώσεων της εταιρείας που τα ζητεί, χωρίς καμία πρόσθετη επαλήθευση από το αρμόδιο Εμπορικό Επιμελητήριο.

28. Δεδομένου ότι τα πιστοποιητικά καταγωγής είναι δηλωτικά, η Επιτροπή ελέγχει στην πραγματικότητα μόνο τη «γνησιότητα των πιστοποιητικών προϊόντος». Οι αμφιβολίες, ωστόσο, σπανίως σχετίζονται με τη γνησιότητα του ίδιου του πιστοποιητικού καταγωγής, αλλά με την πραγματική καταγωγή του προϊόντος που αναγράφεται σε αυτό.

29. Ο καταγγέλλων υπέβαλε πιστοποιητικό συμμόρφωσης προϊόντος που εκδόθηκε από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Ηνωμένου Βασιλείου [10], στο οποίο περιγράφεται ότι τα εν λόγω προϊόντα κατασκευάζονται στις ΗΠΑ. Επιπλέον, ο καταγγέλλων ανέφερε ότι, σε μεταγενέστερη πρόσκληση υποβολής προσφορών για ανταλλακτικά των προϊόντων που δημοπρατήθηκαν, ο τελικός δικαιούχος αναφέρθηκε στα εν λόγω προϊόντα με τις αμερικανικές εμπορικές επωνυμίες τους [11], γεγονός που δείχνει ότι η εταιρεία Χ προσέφερε τα προϊόντα στην προσφορά της με διαφορετικές εμπορικές επωνυμίες προκειμένου να αποκρύψει την προέλευσή τους. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι η πρακτική αυτή δεν ήταν ασυνήθιστη μεταξύ των προσφερόντων που επιθυμούν να υποβάλουν τα μη επιλέξιμα προϊόντα τους σε διαγωνισμούς της ΕΕ και ότι είχε προειδοποιήσει σχετικά την αναθέτουσα αρχή, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο καταγγέλλων τόνισε ότι καταστάσεις όπως αυτή που οδήγησε στην παρούσα καταγγελία είναι εξαιρετικά επιζήμιες για τη βιομηχανία της ΕΕ και ότι η εταιρεία του είναι μεταξύ των τελευταίων που εξακολουθούν να κατασκευάζουν τους σχετικούς τύπους προϊόντων στην Ευρώπη.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

30. Δεν αμφισβητείται ότι, κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υποθέσεως, τα πιστοποιητικά καταγωγής που χορήγησαν οι εθνικές αρχές ήταν, κατά τον PRAG, τα μόνα έγγραφα στα οποία μπορούσε να στηριχθεί η αναθέτουσα αρχή και, επομένως, η αντιπροσωπεία για να αποδείξει την καταγωγή των εμπορευμάτων που προσκόμισε η εταιρία Χ. Η εταιρία Χ προσκόμισε πιστοποιητικά καταγωγής εκδοθέντα από το Εμπορικό Επιμελητήριο της Βιέννης και, στη συνέχεια, το εν λόγω Εμπορικό Επιμελητήριο επιβεβαίωσε, κατόπιν αιτήσεως της αντιπροσωπείας, ότι τα πιστοποιητικά ήταν έγκυρα και ορθώς εκδοθέντα. Ως εκ τούτου, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η αντιπροσωπεία εκπλήρωσε επισήμως τις υποχρεώσεις της και έλαβε την απόδειξη καταγωγής των προσφερθέντων εμπορευμάτων, όπως απαιτείται από τους ισχύοντες κανόνες.

31. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει, ωστόσο, ότι η Επιτροπή ουδόλως αντέκρουσε τη δήλωση του καταγγέλλοντος ότι τα πιστοποιητικά είναι αμιγώς δηλωτικά και απλώς αντικατοπτρίζουν τις δηλώσεις της προσφεύγουσας σχετικά με την καταγωγή των εμπορευμάτων. Αντιθέτως, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι δεν ελέγχει την ακρίβεια των πιστοποιητικών καταγωγής που εκδίδουν οι εθνικές αρχές και ότι υπάρχει κίνδυνος να μην ελεγχθούν προσεκτικά οι ισχυρισμοί των προσφερόντων. Ως εκ τούτου, οι εξηγήσεις της Επιτροπής δεν ικανοποιούν, πόσο μάλλον δεν πείθουν, τον Διαμεσολαβητή ότι, στην παρούσα υπόθεση, η αντιπροσωπεία ενήργησε με επαρκή επιμέλεια υπό τις περιστάσεις.

32. Αποτελεί πάγια θέση του Διαμεσολαβητή ότι μπορεί να προκύψει κακοδιοίκηση ακόμη και αν τηρείται ο νόμος. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι είναι άλλο πράγμα οι σχετικοί κανόνες να επιτρέπουν στην αντιπροσωπεία να αποδέχεται τα πιστοποιητικά καταγωγής ως το μοναδικό αποδεικτικό καταγωγής των προσφερθέντων εμπορευμάτων, αλλά εντελώς άλλο πράγμα η αντιπροσωπεία να αρκείται σε τέτοια απόδειξη, γνωρίζοντας ότι δεν είναι απολύτως αξιόπιστη, σε περίπτωση που υπάρχουν εύλογες υπόνοιες ότι τα εμπορεύματα δεν πληρούν τους βασικούς κανόνες επιλεξιμότητας. Το να υποστηρίζεται ότι η αντιπροσωπεία έλαβε διαβεβαιώσεις ότι τα σχετικά πιστοποιητικά καταγωγής είναι έγκυρα και, ταυτόχρονα, να δηλώνεται ότι η ακρίβειά τους δεν μπορεί να επαληθευτεί, ισοδυναμεί με μετατροπή της επαλήθευσης της επιλεξιμότητας των προσφερθέντων εμπορευμάτων σε απλή διατύπωση χωρίς νόημα. Ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να δεχθεί ότι η αντιπροσωπεία θα μπορούσε εύλογα να υιοθετήσει μια τέτοια θέση, οι τελικές συνέπειες της οποίας είναι ότι τα χρήματα της ΕΕ θα μπορούσαν να έχουν δαπανηθεί σε κάτι για το οποίο δεν θα έπρεπε να έχουν δαπανηθεί.

33. Επιπλέον, η δήλωση της Επιτροπής ότι, σε περίπτωση ψευδών δηλώσεων, μπορούν να ληφθούν διάφορα μέτρα κατά του προσώπου ή της οντότητας που τις υποβάλλει είναι παραπλανητική στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Επικεντρώνεται στις συνέπειες πιθανών ψευδών δηλώσεων, αλλά δεν εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο οι αναθέτουσες αρχές μπορούν πραγματικά να ανακαλύψουν ότι υποβλήθηκαν ψευδείς δηλώσεις, γεγονός που αποτελεί ακριβώς το βασικό ζήτημα στο οποίο βασίζεται η παρούσα καταγγελία. Η επιβολή αυστηρών κυρώσεων για παραβίαση των εφαρμοστέων κανόνων, η οποία, κρίνοντας από τις εξηγήσεις της Επιτροπής, είναι πρακτικά μη ανιχνεύσιμη, είναι μια άσκοπη διαδικασία, παρά τις καλές προθέσεις της Επιτροπής.

34. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν έχει αντιμετωπίσει τις ανησυχίες του καταγγέλλοντος σχετικά με την αποδεικτική αξία των πιστοποιητικών καταγωγής ούτε έχει αποδείξει ότι, με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε ο καταγγέλλων, κατέβαλε την παραμικρή προσπάθεια να εξακριβώσει, με κατάλληλη και αξιόπιστη μέθοδο, αν ο εξοπλισμός που πρότεινε η εταιρεία Χ πληροί τους ισχύοντες κανόνες καταγωγής. Αυτή η παθητική στάση της Επιτροπής συνιστά κακοδιοίκηση.

35. Η Επιτροπή εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να προβεί σε περαιτέρω επαλήθευση, αφού εξετάσει τα συμπληρωματικά αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία υπέβαλε ο καταγγέλλων με τις παρατηρήσεις του επί της γνώμης και επισυνάπτονται στην παρούσα απόφαση [12].

36. Το καταστατικό του Διαμεσολαβητή προβλέπει ότι, όταν εντοπίζει κρούσμα κακοδιοίκησης, «ο Διαμεσολαβητής επιδιώκει, στο μέτρο του δυνατού, λύση με το οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμό για την εξάλειψη του κρούσματος κακοδιοίκησης και την ικανοποίηση της καταγγελίας». Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η προοπτική επίτευξης λύσης στην παρούσα υπόθεση είναι πρακτικά ανύπαρκτη, δεδομένης της πρόδηλης έλλειψης ενδιαφέροντος της Επιτροπής για την επίλυση των προβλημάτων που εγείρονται.

37. Πράγματι, αυτή δεν είναι η μόνη περίπτωση στην οποία ο Διαμεσολαβητής ασχολήθηκε με το ζήτημα του ελέγχου της καταγωγής των αγαθών στο πλαίσιο της εξωτερικής βοήθειας της ΕΕ. Στην καταγγελία 1983/2011/(RT)AN, η οποία προκάλεσε παρόμοιες ανησυχίες, η Επιτροπή δήλωσε, στην απάντησή της της 30ής Νοεμβρίου 2012, ότι επιθυμούσε να βελτιώσει το σύστημά της για τον έλεγχο της καταγωγής και ότι θα περνούσε από «εσωτερικό προβληματισμό» για την αξιολόγηση εφικτών εναλλακτικών λύσεων για τον έλεγχο της καταγωγής, λαμβανομένων υπόψη των ικανοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης των αναθετουσών αρχών. Κατά την έναρξη της εν λόγω έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια ανέμενε ότι, απαντώντας στα επιχειρήματα του καταγγέλλοντος, η Επιτροπή θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία για να εξηγήσει το αποτέλεσμα αυτού του «εσωτερικού προβληματισμού».

38. Όχι μόνο η Επιτροπή δεν το έπραξε, αλλά φαίνεται επίσης ότι ο εσωτερικός προβληματισμός της δεν οδήγησε σε καμία αλλαγή του PRAG όσον αφορά τα μέσα απόδειξης της καταγωγής των αγαθών που προσφέρονται σε διαγωνισμούς εξωτερικής βοήθειας της ΕΕ. Η έρευνα του ίδιου του Διαμεσολαβητή κατέδειξε ότι η ισχύουσα PRAG, η οποία αναθεωρήθηκε στις αρχές του 2014, περιέχει τις ίδιες διατάξεις σχετικά με το θέμα αυτό. Το άρθρο αυτό ορίζει τα εξής: «Τα επίσημα πιστοποιητικά καταγωγής πρέπει να υποβάλλονται το αργότερο όταν ζητείται το πιστοποιητικό προσωρινής αποδοχής [...] Τα πιστοποιητικά καταγωγής πρέπει να εκδίδονται από τις αρμόδιες αρχές της χώρας καταγωγής των εμπορευμάτων ή του προμηθευτή (συνήθως από το Εμπορικό Επιμελητήριο) και να συμμορφώνονται με τις διεθνείς συμφωνίες στις οποίες η εν λόγω χώρα είναι συμβαλλόμενο μέρος. [...] Είναι υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να ελέγχει την ύπαρξη πιστοποιητικού καταγωγής. Σε περίπτωση σοβαρών αμφιβολιών σχετικά με τη γνησιότητα του πιστοποιητικού καταγωγής ή των πληροφοριών που περιέχει (π.χ. λόγω αποκλίσεων στο έγγραφο, ορθογραφικών λαθών κ.λπ.), η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να επικοινωνήσει με την αρχή έκδοσης και να ζητήσει επιβεβαίωση της γνησιότητας των υποβληθέντων εγγράφων και των πληροφοριών που περιέχει.“[13] (η υπογράμμιση δική μου)

39. Στον βαθμό που ο PRAG αναφέρει επίσης ότι «παρέχει στους χρήστες τις πλήρεις πληροφορίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων ή χορήγησης επιχορηγήσεων από τα πρώτα κιόλας στάδια έως την ανάθεση, την υπογραφή και την εκτέλεση των συμβάσεων», ο Διαμεσολαβητής μπορεί μόνο να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το βασικό πρόβλημα της επάρκειας της επαλήθευσης που απαιτείται από τον PRAG (δηλαδή η υποβολή πιστοποιητικού καταγωγής) για την επίτευξη του σκοπού (δηλαδή η απόδειξη της επιλεξιμότητας των εμπορευμάτων) παραμένει άλυτο. Ο Διαμεσολαβητής δυσκολεύεται να κατανοήσει πώς είναι δυνατόν η Επιτροπή, ο μεγαλύτερος χορηγός εξωτερικής βοήθειας, να αποδεχθεί ότι δεν μπορεί να ελέγξει την προέλευση των προϊόντων για τα οποία πληρώνει πέραν της απόκτησης πιστοποιητικών καταγωγής.

40. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θα προβεί σε επικριτική παρατήρηση κατωτέρω.


Συμπεράσματα

Με βάση την έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, η Διαμεσολαβήτρια την περατώνει με τις ακόλουθες επικριτικές παρατηρήσεις:

Η αντιπροσωπεία υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κατά τη διαδικασία αναθέσεως, θεωρώντας ότι ο ανάδοχος είχε προσκομίσει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμόρφωση των προϊόντων του με τον κανόνα καταγωγής σε χρόνο κατά τον οποίο δεν το είχε πράξει. Πρόκειται για την πρώτη περίπτωση κακοδιοίκησης.

Η Επιτροπή δεν απάντησε στις ανησυχίες του καταγγέλλοντος σχετικά με την αποδεικτική αξία των πιστοποιητικών καταγωγής ούτε απέδειξε ότι κατέβαλε κάθε προσπάθεια να εξακριβώσει, με κατάλληλη και αξιόπιστη μέθοδο, αν ο εξοπλισμός που πρότεινε η εταιρεία Χ πληροί τους ισχύοντες κανόνες καταγωγής. Αυτή η παθητική στάση της Επιτροπής αποτελεί τη δεύτερη περίπτωση κακοδιοίκησης. Αυτό επιδεινώνεται από το γεγονός ότι, παρά τις διάφορες καταγγελίες επί του θέματος, η Επιτροπή δεν εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία αυτή για να τροποποιήσει τον PRAG επί του σημείου αυτού.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Τελική έκδοση στην αγγλική γλώσσα της απόφασης σχετικά με την καταγγελία 1091/2012/(AN)(RT)AN

Στρασβούργο, 23/09/2014



[1] Αναλυτές ποιότητας αέρα.

[2] Πρακτικός οδηγός για τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων για τις εξωτερικές δράσεις της ΕΕ. Το σημείο 2.3.1 ορίζει τα εξής: «[Τα] επίσημα πιστοποιητικά καταγωγής πρέπει […] να υποβάλλονται πριν από την προσωρινή αποδοχή.»

[3] Άρθρο 5 παράγραφος 1 της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ της Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και

η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας που υπεγράφη στις 11 Ιουλίου 2008 δηλώνει: «(1) Για την υλοποίηση της βοήθειας στο πλαίσιο του ΜΠΒ στη Δημοκρατία της Τουρκίας, εφαρμόζεται κατά κανόνα η αποκεντρωμένη διαχείριση, βάσει της οποίας η Επιτροπή αναθέτει τη διαχείριση ορισμένων δράσεων στον δικαιούχο, διατηρώντας παράλληλα τη συνολική τελική ευθύνη για τη γενική εκτέλεση του προϋπολογισμού [...]. Η αποκεντρωμένη διαχείριση καλύπτει τουλάχιστον τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών, τις συμβάσεις και τις πληρωμές από την εθνική διοίκηση του δικαιούχου ...».

[4] Υπόθεση T-369/11 Διαδικασία Συμβούλων Επιχειρήσεων ΑΕ κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Διάταξη της 13ης Σεπτεμβρίου 2012, δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψεις 52 έως 65.

[5] "Τα πιστοποιητικά καταγωγής πρέπει να συντάσσονται από τις αρμόδιες αρχές της χώρας καταγωγής των εμπορευμάτων ή των προμηθευτών και να είναι σύμφωνα με τις διεθνείς συμφωνίες τις οποίες έχει υπογράψει η εν λόγω χώρα. Εναπόκειται στην Αναθέτουσα Αρχή να ελέγξει αν υπάρχει πιστοποιητικό καταγωγής. Σε περίπτωση σοβαρών αμφιβολιών σχετικά με τη γνησιότητα του πιστοποιητικού προέλευσης (π.χ. λόγω ασυνέπειας στο έγγραφο, ορθογραφικών λαθών κ.λπ.), η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να επικοινωνήσει με το Εμπορικό Επιμελητήριο που εκπέμπει το πιστοποιητικό και να ζητήσει επιβεβαίωση της γνησιότητας των υποβληθέντων εγγράφων. Όταν η αναθέτουσα αρχή έχει εντοπίσει υψηλό επίπεδο κινδύνου, οι εν λόγω ad hoc επαληθεύσεις θα πρέπει να συμπληρώνονται με επαλήθευση των πιστοποιητικών σε δειγματοληπτική βάση.»

[6] Ο Διαμεσολαβητής εφαρμόζει τα ίδια πρότυπα με το Δικαστήριο: Βλ. υπόθεση T-495/04, Belfass κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2008, σ. II-781, σκέψη 63.

[7] Σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1085/2006 του Συμβουλίου, της 17ης Ιουλίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας, «Όλες οι προμήθειες και τα υλικά που αγοράζονται στο πλαίσιο σύμβασης χρηματοδοτούμενης δυνάμει του παρόντος κανονισμού πρέπει να προέρχονται από την Κοινότητα ή από χώρα επιλέξιμη σύμφωνα με τις παραγράφους 1 ή 2. Ο όρος «καταγωγή» για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού ορίζεται στη σχετική κοινοτική νομοθεσία για τους κανόνες καταγωγής για τελωνειακούς σκοπούς «, όπως ο τελωνειακός κώδικας (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου) και στις διατάξεις εφαρμογής του κώδικα (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2454/93 της Επιτροπής).

[8] Ενότητα 2.3.1 του PRAG, βλ. ανωτέρω: υποσημείωση 1.

[9] Ενότητα 2.3.1 του PRAG, βλ. ανωτέρω: υποσημείωση 1.

[10] http://www.environment-agency.gov.uk/business/regulation/31829.aspx. Ο Οργανισμός διαθέτει Σύστημα Πιστοποίησης Παρακολούθησης (MCERTS) στο πλαίσιο του οποίου πιστοποιεί ότι οι εταιρείες που πρέπει να πληρούν τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις το πράττουν πράγματι.

[11] Ο καταγγέλλων προσκόμισε απόσπασμα της πρόσκλησης.

[12] Ο καταγγέλλων υπέβαλε νέα στοιχεία που τεκμηριώνουν την άποψή του ότι τα προϊόντα της εταιρείας Χ ενδέχεται να μην είναι επιλέξιμα, και συγκεκριμένα πιστοποιητικό αμερικανικής καταγωγής που εκδόθηκε από την Υπηρεσία Περιβάλλοντος του Ηνωμένου Βασιλείου και απόσπασμα της πρόσκλησης υποβολής προσφορών για ανταλλακτικά που προκήρυξε ο δικαιούχος του διαγωνισμού, στην οποία τα προϊόντα της εταιρείας Χ αναφέρονται με την εμπορική επωνυμία τους στις ΗΠΑ.

Ποια είναι η άποψή σας για αυτή την αυτόματη μετάφραση; Πείτε μας τη γνώμη σας!