# Απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας με την οποία περατώνεται η έρευνα σχετικά με την καταγγελία 2232/2011/(RA)FOR κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
- Φωτογράφος: Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής
- Hμερομηνία : 2014-05-28T10:00+02:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/el/decision/el/54453)
---
> Η υπόθεση αφορούσε τον χειρισμό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με την πρόταση της Επιτροπής για νέο κανονισμό σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.
> 
> Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε το δικαίωμα να αρνηθεί στον καταγγέλλοντα, Γερμανό ακαδημαϊκό που εργάζεται στον τομέα της διαφάνειας των δημόσιων φορέων της ΕΕ, την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα. Ως εκ τούτου, υπέβαλε πρόταση για φιλική λύση, καλώντας την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει τα έγγραφα. Η Επιτροπή συμφώνησε με την πρόταση του Διαμεσολαβητή και δημοσιοποίησε τα έγγραφα. Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την έρευνα.
> 
Η υπόθεση αφορούσε τον χειρισμό από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με την πρόταση της Επιτροπής για νέο κανονισμό σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Η Διαμεσολαβήτρια διερεύνησε το ζήτημα και διαπίστωσε ότι η Επιτροπή δεν είχε το δικαίωμα να αρνηθεί στον καταγγέλλοντα, Γερμανό ακαδημαϊκό που εργάζεται στον τομέα της διαφάνειας των δημόσιων φορέων της ΕΕ, την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα. Ως εκ τούτου, υπέβαλε πρόταση για φιλική λύση, καλώντας την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει τα έγγραφα. Η Επιτροπή συμφώνησε με την πρόταση του Διαμεσολαβητή και δημοσιοποίησε τα έγγραφα. Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την έρευνα.

Ιστορικό
--------

**1.** Η παρούσα καταγγελία αφορά την άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να χορηγήσει στον καταγγέλλοντα - ο οποίος είναι Γερμανός ακαδημαϊκός - πλήρη πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με την πρόταση της Επιτροπής για νέο κανονισμό σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

**2.** Ο καταγγέλλων επιθυμούσε ιδίως πρόσβαση στα σχέδια εκδόσεων της πρότασης που χρησιμοποιήθηκαν για διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της Επιτροπής. Ζητεί επίσης πρόσβαση σε όλες τις προτάσεις τροποποιήσεων που υποβάλλονται από τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών της Επιτροπής, τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος και τη Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτών. Τα έγγραφα αυτά ήταν τα εξής:

(1) Προκαταρκτική έκδοση της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, όπως υποβλήθηκε στη διυπηρεσιακή διαβούλευση που ξεκίνησε στις 7 Απριλίου 2011·

(2) Σημείωμα της ΓΔ Περιβάλλοντος της 2ας Μαΐου 2011 που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της διυπηρεσιακής διαβούλευσης (Ares(2011)441958)·

(3) Σημείωμα της ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών της 1ης Μαΐου 2011 που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της διυπηρεσιακής διαβούλευσης (Ares(2011)510574)·

(4) Προκαταρκτική έκδοση της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική --- ενσωμάτωση των παρατηρήσεων των υπηρεσιών (έγγραφο COM(2011)425/1).

**3.** Ενώ η Επιτροπή χορήγησε στον καταγγέλλοντα μερική πρόσβαση στα έγγραφα, επέμεινε ότι δεν μπορούσε να αποκαλύψει τις πλήρεις εκδόσεις χωρίς να υπονομεύσει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

**4.** Αφού εξέτασε τα επιχειρήματα της Επιτροπής και του καταγγέλλοντος, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να απευθύνει έρευνα στην Επιτροπή σχετικά με την άρνησή της να παράσχει πλήρη πρόσβαση στα έγγραφα[\[1\].](#_ftn1 ""){#_ftnref1}

Ισχυρισμός περί μη ορθής εξέτασης των αιτημάτων του καταγγέλλοντος για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα
-----------------------------------------------------------------------------------------------------

### Η πρόταση φιλικής λύσης του Διαμεσολαβητή

**5.** Κατά την πρόταση της φιλικής λύσης, ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη (βλ. τον σύνδεσμο που επισυνάπτεται στην υποσημείωση 1 για λεπτομέρειες).

**6.** Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε καταρχάς ότι η υπόθεση αυτή αφορά την Επιτροπή, δεδομένου ότι εκπληρώνει ένα από τα πρωταρχικά της καθήκοντα που απορρέουν από τη Συνθήκη, και συγκεκριμένα την πρόταση νομοθετικών πράξεων της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 2 της ΣΕΕ και το άρθρο 289 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Για την εκπλήρωση αυτού του καθήκοντος, καθώς και των άλλων καθηκόντων της, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να *\<\<προωθεί το γενικό συμφέρον της Ένωσης\>\>* [\[2\].](#_ftn2 ""){#_ftnref2}

**7.** Η αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού 1049/2001 αναφέρει ότι πρέπει να παρέχεται ευρύτερη πρόσβαση στα έγγραφα στις περιπτώσεις που τα θεσμικά όργανα ενεργούν υπό τη νομοθετική τους ιδιότητα, διατηρώντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων των θεσμικών οργάνων. Το άρθρο 12 του κανονισμού 1049/2001 τονίζει την ιδιαίτερη σημασία της παροχής πρόσβασης σε έγγραφα που καταρτίζονται *\<\<κατά τη διάρκεια διαδικασιών για την έκδοση πράξεων\>\>* οι οποίες είναι νομικά δεσμευτικές στα ή για τα κράτη μέλη, ορίζοντας ότι, με την επιφύλαξη των κανόνων περί εξαίρεσης από την πρόσβαση, τα έγγραφα αυτά καθίστανται άμεσα προσβάσιμα στο κοινό σε ηλεκτρονική μορφή ή μέσω μητρώου.

**8.** Το καθήκον της μέγιστης δυνατής διαφάνειας όσον αφορά τις νομοθετικές διαδικασίες ισχύει, πρώτον, για το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Το άρθρο 15 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι *\<\<το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέρχεται δημοσίως, όπως και το Συμβούλιο όταν εξετάζει και ψηφίζει σχέδιο νομοθετικής πράξης\>\>.* Επιπλέον, το άρθρο 15 παράγραφος 3 πέμπτο εδάφιο της ΣΛΕΕ ορίζει ότι *\<\<το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξασφαλίζουν τη δημοσίευση των εγγράφων που αφορούν τις νομοθετικές διαδικασίες\>\>.*

**9.** Το Δικαστήριο της ΕΕ έχει υπογραμμίσει τη σημασία της διαφάνειας όσον αφορά το έργο του νομοθέτη[\[3\].](#_ftn3 ""){#_ftnref3} Οι απόψεις του γενικού εισαγγελέα Cruz Villalón στην*υπόθεση Συμβούλιο κατά Access Info Europe* , παρέχουν μια σαφή και πειστική προοπτική σχετικά με τη σημασία αυτής της νομολογίας. Δηλώνει ότι *\<\<η "νομοθεσία" είναι, εξ ορισμού, νομοθετική δραστηριότητα η οποία σε μια δημοκρατική κοινωνία μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω της χρήσης μιας διαδικασίας που έχει δημόσιο χαρακτήρα και, υπό την έννοια αυτή, είναι \<\<διαφανής\>\>. Διαφορετικά, δεν θα ήταν δυνατόν να αποδοθεί στον \<\<νόμο\>\> η αρετή της έκφρασης της βούλησης εκείνων που πρέπει να την υπακούσουν, η οποία αποτελεί το ίδιο το θεμέλιο της νομιμότητάς της ως αδιαμφισβήτητου διατάγματος. Σε μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία, και αυτός ο όρος πρέπει να ισχύει για την ΕΕ, πρέπει να είναι δυνατό για τους πολίτες να μάθουν για τη νομοθετική διαδικασία, δεδομένου ότι αν αυτό δεν ήταν έτσι, οι πολίτες δεν θα ήταν σε θέση να θεωρήσουν τους εκπροσώπους τους πολιτικά υπόλογους, όπως πρέπει να είναι δυνάμει της εκλογικής *εντολής τους.\>\>* [\[4\]](#_ftn4 ""){#_ftnref4} Ο γενικός εισαγγελέας δήλωσε περαιτέρω ότι \<\<\[μ\]ολονότι, στις διοικητικές διαδικασίες, η διαφάνεια εξυπηρετεί τον πολύ συγκεκριμένο σκοπό της διασφάλισης ότι οι αρχές υπόκεινται στο κράτος δικαίου, στη νομοθετική διαδικασία εξυπηρετεί τον σκοπό της νομιμοποίησης του ίδιου του νόμου και μαζί με αυτόν της έννομης τάξης στο σύνολό της.\>\>* [\[5\]](#_ftn5 ""){#_ftnref5}

**10.** Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, ως συννομοθέτες, έχουν αυξημένη υποχρέωση διαφάνειας όσον αφορά τα έγγραφα που κατέχουν σχετικά με τη νομοθετική διαδικασία. Μολονότι η Επιτροπή δεν είναι συννομοθέτης, διαδραματίζει ωστόσο σημαντικό ρόλο στη νομοθετική διαδικασία, καθώς έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να προτείνει νομοθεσία και διαδραματίζει επίσης ρόλο στον συμβιβασμό των πιθανώς αποκλινουσών θέσεων των συννομοθετών. Οι ρόλοι αυτοί επηρεάζουν σημαντικά τα συμφέροντα όλων των πολιτών της ΕΕ, δεδομένου ότι μπορούν να είναι καθοριστικοί όσον αφορά το ενδεχόμενο περιεχόμενο της νομοθεσίας. Είναι σημαντικό, πράγματι ζωτικής σημασίας, για τη νομιμότητα της Επιτροπής, για τη νομιμότητα του δικαίου της ΕΕ και για τη νομιμότητα της ίδιας της ΕΕ, η Επιτροπή να ασκεί αυτούς τους ρόλους με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια. Μόνο με διαφάνεια μπορούν οι πολίτες να επαληθεύουν ότι η Επιτροπή ενεργεί προς το δημόσιο συμφέρον όταν εκτελεί αυτούς τους ρόλους. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί η Επιτροπή να λογοδοτήσει για τον τρόπο με τον οποίο επιτελεί αυτούς τους ρόλους.[\[6\]](#_ftn6 ""){#_ftnref6} Η παρούσα έρευνα αφορά έγγραφα που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή ενεργεί στο πλαίσιο του ρόλου της ως προτείνοντος νομοθεσία της ΕΕ. Τα επίμαχα στην υπό κρίση υπόθεση έγγραφα είναι σχέδια που οδηγούν στην πρόταση νομοθετικής πράξεως (ήτοι στην πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή αλιευτική πολιτική). Πρόκειται σαφώς για έγγραφα που συντάσσονται κατά τη διάρκεια των διαδικασιών για την έκδοση νομοθετικών πράξεων[\[7\].](#_ftn7 ""){#_ftnref7}

**11.** Η Διαμεσολαβήτρια υπογράμμισε ότι, όταν η Επιτροπή απαντά σε αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ, και ιδίως όταν αναλύει κατά πόσον υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση εγγράφων που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πολύ ιδιαίτερη σημασία που μπορεί να έχει η απόκτηση πρόσβασης σε έγγραφα που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ για τους πολίτες σε μια δημοκρατική έννομη τάξη, όπως η έννομη τάξη της ΕΕ. Η διαφάνεια όσον αφορά την πρόσβαση σε έγγραφα σχετικά με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ συμβάλλει στην ενίσχυση της δημοκρατίας, επιτρέποντας στους πολίτες να παρακολουθούν λεπτομερώς τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός των θεσμικών οργάνων που συμμετέχουν στις νομοθετικές διαδικασίες και, ως εκ τούτου, να ελέγχουν όλες τις σχετικές πληροφορίες που έχουν αποτελέσει τη βάση μιας συγκεκριμένης νομοθετικής πράξης. Αυτό τους παρέχει γνώση και κατανόηση των διαφόρων παραμέτρων στις οποίες βασίζεται η νομοθεσία και οι οποίες θα επηρεάσουν τη ζωή τους[\[8\].](#_ftn8 ""){#_ftnref8} Η δυνατότητα των πολιτών να γνωρίζουν τους λόγους στους οποίους βασίζεται η νομοθετική δράση αποτελεί προϋπόθεση για την αποτελεσματική άσκηση των δημοκρατικών τους δικαιωμάτων[\[9\].](#_ftn9 ""){#_ftnref9}

**12.** Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής υπογράμμισε ότι υπάρχει γενικό τεκμήριο ότι το δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται με τη δημοσιοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων πληροφοριών που αφορούν μια συγκεκριμένη νομοθετική διαδικασία. Υπάρχει περαιτέρω τεκμήριο ότι η διαφάνεια, γενικά, και η πρόσβαση στα έγγραφα, ειδικότερα, είναι επωφελείς, με αποτέλεσμα μια πιο τεκμηριωμένη συζήτηση και καλύτερα αποτελέσματα συνολικά. Η Διαμεσολαβήτρια υπενθύμισε, στο πλαίσιο αυτό, ότι η αιτιολογική σκέψη 2 του κανονισμού 1049/2001 αναφέρει ότι ο ανοικτός χαρακτήρας επιτρέπει στους πολίτες να συμμετέχουν στενότερα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και εγγυάται ότι η διοίκηση χαίρει μεγαλύτερης νομιμότητας, είναι αποτελεσματικότερη και λογοδοτεί περισσότερο στους πολίτες σε ένα δημοκρατικό σύστημα.

**13.** Ο Διαμεσολαβητής υπογράμμισε περαιτέρω ότι, λαμβανομένου υπόψη του στόχου που ορίζεται στον κανονισμό 1049/2001 για την εξασφάλιση της ευρύτερης δυνατής πρόσβασης στα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής[\[10\]](#_ftn10 ""){#_ftnref10}, τυχόν εξαιρέσεις από την αρχή αυτή πρέπει να ερμηνεύονται στενά[\[11\]](#_ftn11 ""){#_ftnref11}. Επιπλέον, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, σε περίπτωση εφαρμογής εξαίρεσης από τον γενικό κανόνα πρόσβασης, η εφαρμογή της εν λόγω εξαίρεσης πρέπει να παραμένει εντός των ορίων του κατάλληλου και αναγκαίου για την προστασία των καθορισμένων αντικειμενικών δημόσιων και ιδιωτικών συμφερόντων που προβλέπονται στην εξαίρεση[\[12\].](#_ftn12 ""){#_ftnref12} Η εξέταση που διενεργεί ένα θεσμικό όργανο για να διαπιστώσει ότι ένα προστατευόμενο συμφέρον θίγεται (σοβαρά) από τη δημοσιοποίηση ενός ζητούμενου εγγράφου πρέπει να προκύπτει από το σκεπτικό της απόφασης που περιορίζει την πρόσβαση του κοινού[\[13\].](#_ftn13 ""){#_ftnref13}

**Άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού 1049/2001**

**14.** Το άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού 1049/2001 προβλέπει τη δυνατότητα άρνησης της πρόσβασης σε έγγραφο, εάν η γνωστοποίηση θα έθιγε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του οικείου θεσμικού οργάνου. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι, σε περίπτωση που τα εν λόγω έγγραφα δημοσιοποιηθούν στο σύνολό τους, κινδυνεύει να υπονομευθεί σοβαρά η ικανότητά της να λαμβάνει αποφάσεις στο πλαίσιο των διοργανικών διαπραγματεύσεων για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Υποστήριξε ότι η δημοσιοποίηση των πιθανών επιλογών που μπορεί να εξετάσει η Επιτροπή κατά τις συζητήσεις με το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα έθιγε το περιθώριο ελιγμών της και θα μείωνε σημαντικά την ικανότητά της να συμβάλει στην επίτευξη συμβιβασμών. Η Επιτροπή επεσήμανε ότι διαδραματίζει ζωτικό ρόλο διαιτησίας στη νομοθετική διαδικασία, στο πλαίσιο του συμβιβασμού των συμφερόντων των κρατών μελών, του εμπορίου και της βιομηχανίας, καθώς και των πολιτών, κατά τη διαδικασία καθορισμού των πολιτικών της Ένωσης και υποβολής νομοθετικών προτάσεων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πρέπει να είναι σε θέση να προστατεύσει τις εσωτερικές συζητήσεις και τις προκαταρκτικές διαβουλεύσεις της, προκειμένου να διασφαλίσει την ικανότητά της να εκπληρώνει αποτελεσματικά τα καθήκοντα αυτά. Η δημοσιοποίηση των μη γνωστοποιηθέντων τμημάτων των δύο προκαταρκτικών εκδόσεων της πρότασής της θα αποκαλύψει στο κοινό και στους διαπραγματευόμενους εταίρους της πιθανές αλλαγές στην πρόταση που ενδέχεται να καταστούν σημαντικές κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας. Οι πιθανές αλλαγές στην πρόταση βασίζονται σε επιλογές πολιτικής που εξετάστηκαν στις εσωτερικές διαβουλεύσεις, αλλά δεν έγιναν δεκτές. Η Επιτροπή αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η πρότασή της μπορεί να τροποποιηθεί ανά πάσα στιγμή σύμφωνα με το άρθρο 293 της ΣΛΕΕ.

**15.** Ο Διαμεσολαβητής αντιλήφθηκε το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η αποκάλυψη επιλογών πολιτικής που εξετάστηκαν στις εσωτερικές διαβουλεύσεις, αλλά δεν έγιναν δεκτές, θα ήταν επιζήμια. Ο Διαμεσολαβητής δεν ήταν πεπεισμένος ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή είναι επαρκώς λεπτομερή ώστε να δείχνουν ότι η Επιτροπή θα υφίστατο πίεση τέτοιας φύσης και έντασης ώστε η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα υπονομευόταν σοβαρά ως αποτέλεσμα της δημοσιοποίησης των εν λόγω εγγράφων[\[14\].](#_ftn14 ""){#_ftnref14}

**16.** Πρώτον, σύμφωνα με τις αρχές που περιέχονται στη ΣΕΕ και τη ΣΛΕΕ[\[15\],](#_ftn15 ""){#_ftnref15} σύμφωνα με τις οποίες η συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων της ΕΕ, και ιδίως στη λήψη αποφάσεων που σχετίζονται με τη νομοθετική διαδικασία, είναι θετική και πρέπει να ενθαρρύνεται, κάθε πίεση που ενδέχεται να ασκηθεί στην Επιτροπή ως αποτέλεσμα της δημοσιοποίησης των εγγράφων πρέπει, καταρχήν, να τεκμαίρεται θετική, με αποτέλεσμα το αποτέλεσμα της νομοθετικής διαδικασίας να μπορεί να τεκμαίρεται ότι βελτιώνεται εάν οι εσωτερικές γνώμες της Επιτροπής αποκαλύπτονται και συζητούνται από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους συννομοθέτες[\[16\].](#_ftn16 ""){#_ftnref16} Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να εξυπηρετήσει καλύτερα τα συμφέροντα των εν λόγω συνιστωσών (και κατ' επέκταση το γενικό συμφέρον), εάν οι τελευταίες είχαν πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα. Αυτός είναι, εξάλλου, ένας από τους κύριους στόχους του ανοίγματος της διαδικασίας λήψης αποφάσεων εντός των θεσμικών οργάνων. Όπως υπογράμμισε το Γενικό Δικαστήριο, \<\<για*να μπορούν οι πολίτες να ασκούν τα δημοκρατικά τους δικαιώματα, πρέπει να είναι σε θέση να παρακολουθούν λεπτομερώς τη διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός των θεσμικών οργάνων που συμμετέχουν στις νομοθετικές διαδικασίες και να έχουν πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες\>\>* [\[17\].](#_ftn17 ""){#_ftnref17} Στο πλαίσιο νομοθετικής διαδικασίας, τεκμαίρεται ότι όλες οι πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λήψης των αποφάσεων είναι επωφελείς, εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί συγκεκριμένα ότι δεν θα είναι επωφελείς. Αποκρύπτοντας τις πληροφορίες αυτές από τους πολίτες, η ικανότητά τους να συμμετέχουν αποτελεσματικά στη διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι αναλογικά περιορισμένη.

**17.** Δεύτερον, η Διαμεσολαβήτρια δήλωσε ότι γνώριζε το γεγονός, όπως αναγνώρισε ο γενικός εισαγγελέας P. Cruz Villalón στην *υπόθεση Συμβούλιο κατά Access Info Europe* , ότι η διαφάνεια μπορεί να αποδειχθεί *\<\<άβολη\>\>* [\[18\].](#_ftn18 ""){#_ftnref18} Ωστόσο, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας, αν και με άμεση αναφορά στο Συμβούλιο,*\<\<τα μειονεκτήματα που συνεπάγεται η διαφάνεια, όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, για τη διαπραγμάτευση και την έκδοση αποφάσεων θα μπορούσαν ίσως να δικαιολογήσουν τη θυσία της όταν το Συμβούλιο ενεργεί ως διακυβερνητικό όργανο και ασκεί καθήκοντα αυτού του είδους, αλλά **αυτό δεν μπορεί ποτέ να συμβαίνει όταν συμμετέχει σε νομοθετική διαδικασία** . Με άλλα λόγια, από αντικειμενική άποψη, η διαφάνεια μπορεί να φαίνεται μειονεκτική στο πλαίσιο διακρατικών \<\<διαπραγματεύσεων\>\>, αλλά όχι στο πλαίσιο \<\<διαβουλεύσεων\>\> μεταξύ μερών που πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το περιεχόμενο ενός \<\<νομοθετικού\>\> μέτρου. Ενώ, στην πρώτη περίπτωση, το κύριο μέλημα κάθε κράτους μπορεί να είναι **το δικό του συμφέρον, στη δεύτερη περίπτωση το μέλημα αυτό πρέπει να είναι το συμφέρον της Ένωσης, το οποίο είναι ένα κοινό συμφέρον, που βασίζεται στην εφαρμογή των θεμελιωδών αρχών της, μεταξύ των οποίων η δημοκρατία**.\>\>* [\[19\]](#_ftn19 ""){#_ftnref19} (η υπογράμμιση δική μου) Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, οι σκέψεις αυτές έχουν κεντρική σημασία στην παρούσα υπόθεση, όπου η Επιτροπή έχει ειδική υποχρέωση να προάγει το γενικό συμφέρον της Ένωσης.

**18.** Τρίτον, το γεγονός ότι η Επιτροπή επέλεξε μια συγκεκριμένη θέση σε μια νομοθετική πρόταση δεν συνεπάγεται ότι θα επερχόταν κατ' ανάγκη ζημία στη διαδικασία λήψεως αποφάσεών της εάν οι θέσεις που δεν υιοθέτησε γνωστοποιηθούν στο κοινό. Όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο στις υποθέσεις *Σουηδία και Turco κατά Συμβουλίου* , όσον αφορά τη δημοσιοποίηση νομικών γνωμοδοτήσεων που αποτελούν μέρος της νομοθετικής διαδικασίας, η διατύπωση διαφορετικών γνωμοδοτήσεων είναι εγγενής σε μια νομοθετική διαδικασία. Δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως επιζήμιο για τη νομοθετική διαδικασία το γεγονός ότι οι απόψεις αυτές εκφράζονται και δημοσιοποιούνται. Πράγματι, η δημοσιοποίηση τέτοιων γνωμών ενισχύει και νομιμοποιεί τη νομοθετική διαδικασία[\[20\].](#_ftn20 ""){#_ftnref20}

**19.** Συναφώς, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι εναπόκειται στην Επιτροπή, όταν καλείται να το πράξει, να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους έλαβε συγκεκριμένη θέση και όχι τις άλλες πιθανές θέσεις που θα μπορούσε να λάβει και τους λόγους για τους οποίους η συγκεκριμένη θέση προάγει καλύτερα το γενικό συμφέρον. Με άλλα λόγια, η Επιτροπή θα πρέπει να λογοδοτεί δημοσίως για τον τρόπο με τον οποίο προωθεί το γενικό συμφέρον. Ενώ η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την υπεράσπιση της πρότασής της έναντι των αντίθετων επιχειρημάτων, δεν θα πρέπει να επιδιώκει να προστατεύσει εναλλακτικές θέσεις από τον δημόσιο έλεγχο. Εξάλλου, η πρόταση της Επιτροπής έχει οριοθετήσει το πεδίο εφαρμογής της μεταρρύθμισης στη συγκεκριμένη περίπτωση. Είναι υψίστης σημασίας για τη νομοθετική διαδικασία να γίνει κατανοητή η θέση της. Το ευρύ κοινό πρέπει να καταλάβει γιατί η πρότασή του παίρνει τη μορφή που παίρνει. Μολονότι είναι σαφές ότι η Επιτροπή θα ήθελε να διατηρήσει την αρχική της πρόταση καθ' όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας και, για τον λόγο αυτό, θα προτιμούσε να μην ληφθούν υπόψη οι αποκλίνουσες θέσεις που εκφράστηκαν και εξετάστηκαν εντός της Επιτροπής πριν από την έγκριση της πρότασής της, γεγονός παραμένει ότι υπάρχουν αυτές οι εναλλακτικές θέσεις. Η Επιτροπή δεν θα πρέπει να αποκρύπτει το γεγονός ότι υπάρχουν εναλλακτικές θέσεις που μπορεί επίσης να αξίζει να εξεταστούν κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας. Ο διοργανικός διάλογος θα πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να λειτουργεί κατά τρόπο ώστε, εάν η πρόταση της Επιτροπής είναι πράγματι αυτή που προωθεί καλύτερα το γενικό συμφέρον, να εγκρίνεται από τους συννομοθέτες.

**20.** Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο, με την απόφαση*Access Info Europe κατά Συμβουλίου* , επιβεβαίωσε ότι ένα έγγραφο που καταρτίστηκε στο στάδιο της νομοθετικής προτάσεως προορίζεται να συζητηθεί και δεν προορίζεται να παραμείνει αμετάβλητο. Η κοινή γνώμη είναι απολύτως σε θέση να κατανοήσει ότι ένα θεσμικό όργανο που συντάσσει ένα τέτοιο έγγραφο είναι πιθανό να τροποποιήσει το περιεχόμενό του στη συνέχεια[\[21\].](#_ftn21 ""){#_ftnref21} Είναι επίσης χαρακτηριστικό του δημοκρατικού διαλόγου ότι οι απόψεις που διατυπώνονται στο στάδιο της νομοθετικής πρότασης μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο τόσο θετικών όσο και αρνητικών σχολίων εκ μέρους του κοινού και των μέσων ενημέρωσης[\[22\].](#_ftn22 ""){#_ftnref22}

**21.** Πέμπτον, πολλές από τις αποκλίνουσες θέσεις που εξετάστηκαν εσωτερικά από την Επιτροπή κατά τη διαδικασία διατύπωσης της πρότασής της, κατά πάσα πιθανότητα, και σε κάθε περίπτωση, θα αποτελέσουν μέρος της διοργανικής συζήτησης μεταξύ του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Η Διαμεσολαβήτρια δεν ήταν πεπεισμένη ότι η αποκάλυψη ότι οι απόψεις αυτές συζητήθηκαν επίσης εσωτερικά από την Επιτροπή θα υπονόμευε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Επιτροπής. Πράγματι, θα ήταν εκπληκτικό, και μάλιστα ανησυχητικό, αν ποτέ διαπιστωνόταν ότι η Επιτροπή δεν είχε, εσωτερικά, ασχοληθεί με πολλές αποκλίνουσες απόψεις κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διατύπωσης των προτάσεών της.

**22.** Έκτον, όπως τόνισε ο Διαμεσολαβητής στην απόφασή του στην υπόθεση 2293/2008/TN, ο ίδιος ο στόχος που επιδιώκεται από τους κανόνες για την πρόσβαση του κοινού είναι να αποκαλυφθεί ο τρόπος λειτουργίας των θεσμικών οργάνων, επιτρέποντας έτσι στους πολίτες να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις εξ ονόματός τους. Αυτός ο ανοικτός χαρακτήρας δημιουργεί και διατηρεί τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων και της ΕΕ στα μάτια των πολιτών. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι ο ίδιος ο σκοπός του κανονισμού 1049/2001 είναι να επιτρέψει στους πολίτες να γνωρίζουν, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, τον τρόπο λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης της ΕΕ, η οποία λειτουργεί για λογαριασμό των πολιτών. Ως εκ τούτου, σκοπός της είναι ακριβώς να προσφέρει πρόσβαση σε διάφορες απόψεις, τόσο εντός όσο και εκτός των θεσμικών οργάνων, οι οποίες επιτρέπουν σε ένα θεσμικό όργανο να λάβει ενδεχομένως θέση. Επομένως, η αποκάλυψη των διαφόρων αυτών απόψεων αποτελεί τον ίδιο τον σκοπό της γνωστοποιήσεως. Τα σχετικά έγγραφα αποσαφηνίζουν διάφορες πτυχές της διαδικασίας κατάρτισης της νομοθεσίας της ΕΕ. Η Διαμεσολαβήτρια υπογράμμισε την αξία των πληροφοριών αυτών, επιτρέποντας στους πολίτες να παρακολουθούν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Επιτροπή. Παρέχοντας πρόσβαση στη σειρά των σχετικών εγγράφων, το κοινό μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη της σκέψης της Επιτροπής και να προσπαθήσει να κατανοήσει το σκεπτικό της τελικής της θέσης.

**23.** Έβδομον, ο Διαμεσολαβητής συμφώνησε απόλυτα με τον καταγγέλλοντα ότι υπάρχει κίνδυνος οι \<\<εμπιστευόμενοι\>\>, με λεπτομερείς γνώσεις και επαφές, να μπορούν να έχουν προνομιακή πρόσβαση στα εν λόγω έγγραφα, ενώ το ευρύ κοινό, το οποίο μπορεί να επικαλεστεί μόνο το θεμελιώδες δικαίωμά του για πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα, στερείται του ίδιου προνομίου. Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς τέτοιες δυνητικές ανισότητες θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την προώθηση του γενικού συμφέροντος. Όπως υποστηρίζει ο καταγγέλλων, μόνο το ευρύ κοινό επηρεάζεται αρνητικά από τη μη δημοσιοποίηση.

**Άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού 1049/2001**

**24.** Το άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού 1049/2001 ορίζει ότι *\<\<\[η\] πρόσβαση σε έγγραφο που περιέχει γνώμες για εσωτερική χρήση στο πλαίσιο συζητήσεων και προκαταρκτικών διαβουλεύσεων εντός του οικείου θεσμικού οργάνου απορρίπτεται ακόμη και μετά τη λήψη της απόφασης, εάν η γνωστοποίηση του εγγράφου θα έθιγε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων του θεσμικού οργάνου, εκτός εάν για τη γνωστοποίηση του εγγράφου υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον\>\>.*

**25.** Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι το άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού 1049/2001 μπορεί να εφαρμοστεί όταν είναι ευλόγως προβλέψιμο και όχι καθαρά υποθετικό ότι οι συντάκτες *\<\<γνωμοδοτήσεων\>\>* που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο συζητήσεων και προκαταρκτικών διαβουλεύσεων θα ήταν επιφυλακτικοί να εκφράσουν τις πλήρεις και ειλικρινείς απόψεις τους από φόβο δημοσιοποίησης των απόψεών τους[\[23\].](#_ftn23 ""){#_ftnref23}

**26.** Ένα θεσμικό όργανο που υποστηρίζει ότι εφαρμόζεται το άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο πρέπει, ωστόσο, να προβάλλει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά μιας γνώμης που θα οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι είναι ιδιαίτερα *\<\<ευαίσθητη\>\>* και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να οδηγήσει σε αυτολογοκρισία εάν υπάρχει προοπτική δημοσιοποίησής της[\[24\].](#_ftn24 ""){#_ftnref24} Σε αντίθετη περίπτωση, θα μπορούσε να γίνει επίκληση της εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο όσον αφορά κάθε γνώμη που χρησιμοποιείται για εσωτερική χρήση στο πλαίσιο συζητήσεων και προκαταρκτικών διαβουλεύσεων εντός του θεσμικού οργάνου. Μια τέτοια επεκτατική ερμηνεία της διάταξης αυτής θα αντέβαινε σαφώς στην αρχή ότι οι εξαιρέσεις από την αρχή της πρόσβασης που προβλέπονται στον κανονισμό 1049/2001 πρέπει να ερμηνεύονται στενά.

**27.** Η νομολογία δεν αποκλείει τυπικά τη δυνατότητα εφαρμογής εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 4 του κανονισμού 1049/2001 σε έγγραφα που συντάσσονται *\<\<κατά τη διάρκεια\>\>* των διαδικασιών*\<\<για την έκδοση\>\>* νομοθετικών πράξεων.

**28.** Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι η ίδια η φύση των νομοθετικών διαδικασιών σε ένα δημοκρατικό σύστημα απαιτεί να συζητούνται ανοιχτά διαφορετικά, ακόμη και αντικρουόμενα, αλλά νόμιμα συμφέροντα, καθώς και οι σχετικές απόψεις. Η συμπερίληψη όλων αυτών των συμφερόντων και απόψεων στη δημόσια συζήτηση διευρύνει, εμβαθύνει και βελτιώνει την ποιότητα αυτής της συζήτησης και την ποιότητα της δημοκρατίας.

**29.** Ο Διαμεσολαβητής δεν συμφώνησε ότι η προοπτική μιας ζωηρής δημόσιας συζήτησης, η οποία θα μπορούσε κάλλιστα να προκύψει ως αποτέλεσμα της δημοσιοποίησης των εγγράφων που παράγονται από την Επιτροπή κατά την προετοιμασία μιας νομοθετικής πρότασης, θα πρέπει να οδηγήσει σε επιφυλακτικότητα εκ μέρους των δημόσιων υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με τη συμμετοχή στην προετοιμασία μιας πρότασης της Επιτροπής.

**30.** Ωστόσο, η προοπτική ενός τέτοιου ζωηρού δημόσιου διαλόγου έχει σημασία για την κατανόηση του κατά πόσον θα υπήρχε, σε κάθε περίπτωση, υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση. Σε μια δημοκρατική ΕΕ, είναι ακόμη πιο σημαντικό, σε σχέση με τα ζητήματα που είναι περίπλοκα, αμφισβητούμενα σε μεγάλο βαθμό, συνεπάγονται αντικρουόμενα συμφέροντα και όπου πρέπει να γίνουν δύσκολες επιλογές, να μην επιτρέπεται σε όσους συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία να καθορίζουν κρυφά πώς και γιατί υπέβαλαν τις προτάσεις τους.

**31.** Η Επιτροπή έχει υπογραμμίσει ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, δημοσιοποιεί την προπαρασκευαστική έκδοση των νομοθετικών της προτάσεων. Τα έγγραφα αυτά δημοσιοποιούνται, κατ' αρχήν, εκτός αν αφορούν έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα πολιτικής και παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές σε σχέση με το τελικό κείμενο που ενέκρινε η Επιτροπή. Η μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής είναι ένας ιδιαίτερα ευαίσθητος τομέας πολιτικής.

**32.** Ο καταγγέλλων, από την άλλη πλευρά, ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν εξήγησε ποτέ τι διακρίνει τη συγκεκριμένη διαδικασία λήψης αποφάσεων από άλλες νομοθετικές διαδικασίες. Ο καταγγέλλων επισημαίνει ότι δεν έχουν δοθεί ουσιαστικοί λόγοι για τους οποίους η παρούσα υπόθεση θα πρέπει να αποτελεί εξαίρεση από τον γενικό κανόνα.

**33.** Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε επίσης ότι στην *υπόθεση Access Info Europe κατά Συμβουλίου,* το Δικαστήριο καθόρισε ένα αυστηρό επίπεδο απόδειξης όσον αφορά τον προσδιορισμό του βαθμού στον οποίο ένα συγκεκριμένο αντικείμενο είναι ευαίσθητο[\[25\].](#_ftn25 ""){#_ftnref25} Κατά την άποψη της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή δεν εξήγησε, στο πρότυπο αυτό, γιατί το συγκεκριμένο θέμα είναι τόσο ευαίσθητο ώστε οι προπαρασκευαστικές εργασίες της πρότασής της έπρεπε να αποκρύπτονται από τον δημόσιο έλεγχο με σκοπό την προστασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

**34.** Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια υπογράμμισε ότι οι υπηρεσίες της είχαν επιθεωρήσει τα διάφορα έγγραφα στην παρούσα υπόθεση. Όπως είναι αναμενόμενο, οι γνωμοδοτήσεις που περιέχουν τείνουν να αντικατοπτρίζουν τις προτεραιότητες πολιτικής των φορέων που είναι αρμόδιοι για τη σύνταξή τους, δηλαδή της ΓΔ Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας, στην περίπτωση των προηγούμενων εκδόσεων της πρότασης της Επιτροπής, και της ΓΔ Περιβάλλοντος και της ΓΔ Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών, αντίστοιχα, στην περίπτωση των συνεισφορών τους στη διυπηρεσιακή διαβούλευση. Είναι φυσικό να υπάρχουν διαφορές απόψεων εντός της Επιτροπής. Σκοπός της διυπηρεσιακής διαβούλευσης της Επιτροπής είναι, σε τελική ανάλυση, να συγκεντρωθούν οι απόψεις των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με ένα σχέδιο που εκπονήθηκε από μια συγκεκριμένη υπηρεσία. Βάσει της εξέτασης των συγκεκριμένων εγγράφων, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η ουσία ή το ύφος τους δεν είναι τέτοια ώστε η δημοσιοποίησή τους να τείνει να παρεμποδίσει την έκφραση παρόμοιων απόψεων σε μελλοντικές διυπηρεσιακές διαβουλεύσεις. Αντιθέτως, η δημοσιοποίηση θα αποδείκνυε ότι η Επιτροπή εφάρμοσε ορθώς τη διαδικασία αναζήτησης των απόψεων των υπηρεσιών της, με σκοπό τον καθορισμό του κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος. Ως εκ τούτου, η γνώμη του Διαμεσολαβητή ήταν ότι η δημοσιοποίηση αυτών των συγκεκριμένων εγγράφων δεν θα μπορούσε να υπονομεύσει σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Επιτροπής.

**35.** Ως εκ τούτου, η προκαταρκτική άποψη του Διαμεσολαβητή ήταν ότι η Επιτροπή κακώς επικαλέστηκε την εξαίρεση του κανονισμού 1049/2001 σχετικά με την προστασία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων του θεσμικού οργάνου, στο μέτρο που δεν αιτιολόγησε επαρκώς τη θέση της. Υπό το πρίσμα του συμπεράσματος αυτού, ο Διαμεσολαβητής έκρινε αναγκαίο να υποβάλει πρόταση για φιλική λύση, καλώντας την Επιτροπή να επανεξετάσει την άρνησή της να χορηγήσει πλήρη πρόσβαση στα ζητηθέντα έγγραφα. Σε περίπτωση που η Επιτροπή επιμένει ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων θα έθιγε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, θα πρέπει να αιτιολογήσει λεπτομερώς τη θέση της. Η Διαμεσολαβήτρια πρόσθεσε ότι τίποτα δεν εμποδίζει την Επιτροπή να λάβει υπόψη τα γεγονότα που έχουν συμβεί από τότε που εξέδωσε την απόφασή της σχετικά με την επιβεβαιωτική αίτηση (η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να λάβει υπόψη το γεγονός ότι στις 29 Μαΐου 2013 επιτεύχθηκε συμφωνία για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής κατά την τελική συνεδρίαση του τριμερούς διαλόγου).

**36.** Η πρόταση της Διαμεσολαβήτριας για φιλική λύση αντανακλούσε επίσης την ανάγκη να εξετάσει η Επιτροπή κατά πόσον υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση των εγγράφων στην παρούσα υπόθεση.

**Μη ενημέρωση του καταγγέλλοντος ότι δεν υπήρχε ένα από τα ζητηθέντα έγγραφα**

**37.** Μια ξεχωριστή πτυχή του ισχυρισμού του καταγγέλλοντος αφορά τη μη ενημέρωση του καταγγέλλοντος ότι δεν υπήρχε ένα από τα ζητούμενα έγγραφα. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή κακώς υπαινίχθηκε, κατά το στάδιο της απάντησης στην αρχική αίτησή του, ότι υπήρχε ένα από τα έγγραφα που είχε ζητήσει, δηλαδή η συμβολή της ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς στη διυπηρεσιακή διαβούλευση. Στη συνέχεια επιβεβαίωσε, κατά το στάδιο της απαντήσεως στην επιβεβαιωτική αίτηση, ότι δεν υφίστατο τέτοιο έγγραφο. Κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, αυτό επιβεβαιώνει ότι το αρχικό του αίτημα δεν αντιμετωπίστηκε σωστά. Αυτό καθυστέρησε σημαντικά τη συνολική διαδικασία.

**38.** Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε, ωστόσο, ότι η χρηστή διοίκηση απαιτεί κάτι περισσότερο από την απλή συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις. Σημειώνει, εν προκειμένω, ότι η απάντηση της Επιτροπής στην αρχική αίτηση του καταγγέλλοντος αναφέρεται, σε γενικές γραμμές, στο γεγονός ότι τα τέσσερα έγγραφα που ζήτησε *\<\<περιέχουν γνώμες των υπηρεσιών της Επιτροπής για εσωτερική χρήση (...) Η δημοσιοποίηση των εν λόγω εγγράφων θα υπονόμευε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Επιτροπής και το δικαίωμά της να απολαμβάνει έναν ελεύθερο χώρο σκέψης. Η γνωστοποίηση (...) μπορεί επίσης να υπονομεύσει σοβαρά τη θέση και τον ρόλο του στο πλαίσιο της διοργανικής νομοθετικής διαδικασίας σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ που μόλις ξεκίνησε.\>\>* Ωστόσο, η εξέταση που υποχρεούται να διενεργεί ένα θεσμικό όργανο σε απάντηση αιτήματος για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα πρέπει να έχει ειδικό χαρακτήρα. Το γεγονός ότι η Επιτροπή επικαλέστηκε τα ανωτέρω επιχειρήματα σε σχέση με ένα έγγραφο που αποδείχθηκε **ανύπαρκτο** υποδηλώνει ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε την αρχική αίτηση του καταγγέλλοντος με τη δέουσα επιμέλεια.

**39.** Υπό το πρίσμα αυτού του συμπεράσματος, ο Διαμεσολαβητής έκρινε αναγκαίο να υποβάλει δεύτερη πρόταση για φιλική λύση, στην οποία ζητεί από την Επιτροπή να αναγνωρίσει ότι η παράλειψη της Επιτροπής να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα κατά το αρχικό στάδιο της αίτησης ότι το έγγραφο δεν υπήρχε καν ήταν σφάλμα και να ζητήσει συγγνώμη για αυτό.

**Μη διεκπεραίωση του αιτήματος του καταγγέλλοντος για το έγγραφο COM(2011)425/1 σύμφωνα με τις προθεσμίες που ορίζονται στον κανονισμό 1049/2001**

**40.** Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν χειρίστηκε το αίτημά του για το έγγραφο COM(2011)425/1 σύμφωνα με τις προθεσμίες που ορίζονται στον κανονισμό 1049/2001.

**41.** Ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι σημειώθηκαν καθυστερήσεις.

**Η πρόταση για μια φιλική λύση**

**42.** Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε στην Επιτροπή την ακόλουθη πρόταση για φιλική λύση.

\<\<Λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης πλήρους πρόσβασης στα ζητούμενα έγγραφα. Σε περίπτωση που η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων θα έθιγε σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, θα πρέπει να αιτιολογήσει λεπτομερώς τη θέση της. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στη στάθμιση που είναι αναγκαία για να διαπιστώσει αν υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για την παροχή πρόσβασης του κοινού στην προκειμένη περίπτωση. Εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει τέτοιο υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση, θα πρέπει να παράσχει λεπτομερείς εξηγήσεις ως προς τους λόγους για τους οποίους δεν υπάρχει τέτοιο υπερισχύον δημόσιο συμφέρον.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα της Διαμεσολαβήτριας, η Επιτροπή θα μπορούσε να αναγνωρίσει ότι η παράλειψη της να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα, κατά το αρχικό στάδιο της αίτησης, ότι δεν υπήρχε καν έγγραφο που να περιέχει τη συμβολή της ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς στη διυπηρεσιακή διαβούλευση ήταν σφάλμα και θα μπορούσε να ζητήσει συγγνώμη για το σφάλμα αυτό.\>\>

### Αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή μετά την πρόταση για φιλική λύση/σχέδιο σύστασης

**43.** Όσον αφορά το πρώτο μέρος της φιλικής λύσης που πρότεινε ο Διαμεσολαβητής, η Επιτροπή δήλωσε ότι, όπως πρότεινε ο Διαμεσολαβητής, η Γενική Διεύθυνση Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας (ΓΔ MARE) προέβη σε λεπτομερή ανάλυση των εγγράφων που καλύπτονται από την αίτηση του καταγγέλλοντος υπό το πρίσμα των τρεχουσών συνθηκών. Μετά την επανεξέταση αυτή, η οικεία Γενική Διεύθυνση χορήγησε πλήρη πρόσβαση στα ζητηθέντα έγγραφα, δεδομένου ότι η εξαίρεση του άρθρου 4 παράγραφος 3 του κανονισμού 1049/2001 δεν εφαρμόζεται πλέον υπό τις νέες αυτές περιστάσεις. Υπό το πρίσμα αυτό, δεν είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθεί η στάθμιση για να διαπιστωθεί αν υπάρχει εν προκειμένω υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για την παροχή πρόσβασης στο κοινό.

**44.** Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της φιλικής λύσης που πρότεινε η Διαμεσολαβήτρια, η Επιτροπή συμφώνησε ότι η παράλειψη της, κατά το αρχικό στάδιο υποβολής της αίτησης, να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα ότι δεν υπήρχε καν έγγραφο που να περιέχει τη συμβολή της ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς στη διυπηρεσιακή διαβούλευση ήταν σφάλμα, για το οποίο ζητεί συγγνώμη.

**45.** Ο ενδιαφερόμενος ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι εκτιμά την πλήρη δημοσιοποίηση των εγγράφων που ζήτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο καταγγέλλων υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η δική του συλλογιστική, καθώς και η συλλογιστική του Διαμεσολαβητή, υποδήλωναν ότι θα έπρεπε να έχει το δικαίωμα πρόσβασης στα εν λόγω έγγραφα ακόμη και εκ των προτέρων. Στη συνέχεια, δήλωσε ότι θα προτιμούσε να είχε καταστήσει σαφές το σημείο αυτό η Επιτροπή, στην απάντησή της προς τον Διαμεσολαβητή. Στο πλαίσιο αυτό, πρόσθεσε ότι η συλλογιστική της Επιτροπής δεν καταδεικνύει σαφή πρόθεση αλλαγής πρακτικών όσον αφορά μελλοντικές (παρόμοιες) αιτήσεις ή αποδοχής της παράλειψης επί της ουσίας. Η τρέχουσα συλλογιστική υποδηλώνει εμμέσως ότι η Επιτροπή είχε δίκιο σε όλη τη διαδρομή και μόνο τώρα ήταν πραγματικά υποχρεωμένη να αποκαλύψει τα έγγραφα.

**46.** Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της πρότασης της Διαμεσολαβήτριας για φιλική λύση, η δικαιολογία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετωπίζει πράγματι την κακοδιοίκηση από την Επιτροπή όταν δεν έλεγξε αν υπήρχε υποβολή από τη ΓΔ MARKT. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η απάντηση της Επιτροπής δεν αντιμετωπίζει τις σημαντικές καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση του αιτήματος.

**47.** Τέλος, ο καταγγέλλων ευχαρίστησε το Γραφείο του Διαμεσολαβητή και όλους τους συναδέλφους που συμμετείχαν για το έργο τους σε αυτή τη σημαντική υπόθεση.

**48.** Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι, δημοσιοποιώντας τα ζητηθέντα έγγραφα και ζητώντας συγγνώμη για τη μη ορθή ταυτοποίηση των εγγράφων που είχε στην κατοχή της, η Επιτροπή συμμορφώθηκε με την πρόταση της Διαμεσολαβήτριας για φιλική λύση.

**49** **.** Στην πρόταση για φιλική λύση, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι τίποτα δεν εμπόδιζε την Επιτροπή, όταν επανεξέτασε την απόφασή της να αρνηθεί την πρόσβαση στα ζητηθέντα έγγραφα, να λάβει υπόψη γεγονότα που συνέβησαν **μετά την** έκδοση της απόφασής της σχετικά με την επιβεβαιωτική αίτηση. Ενώ η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις εξελίξεις από τότε που εξέδωσε την επιβεβαιωτική απόφασή της (δηλαδή το γεγονός ότι στις 29 Μαΐου 2013 επιτεύχθηκε συμφωνία για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής κατά την τελική συνεδρίαση τριμερούς διαλόγου), η Διαμεσολαβήτρια υπογραμμίζει ότι η πρόταση για φιλική λύση βασίστηκε στην άποψη ότι **η απόφαση της Επιτροπής του Δεκεμβρίου 2011 περί άρνησης της πρόσβασης ήταν εσφαλμένη.** Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ελπίζει και αναμένει ότι η Επιτροπή, όσον αφορά παρόμοιες μελλοντικές υποθέσεις, θα μεριμνήσει για την ορθή διεκπεραίωση των αιτήσεων πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα.

**50.** Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια υπογραμμίζει εκ νέου τη ζωτική σημασία, για τη νομιμότητα της Επιτροπής, για τη νομιμότητα του δικαίου της ΕΕ και για τη νομιμότητα της ίδιας της ΕΕ, ώστε η Επιτροπή να ασκεί τον σημαντικό ρόλο της στη νομοθετική διαδικασία με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι, στο μέλλον, όταν η Επιτροπή απαντά σε αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ, και ιδίως όταν αναλύει αν υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση εγγράφων που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ, η Επιτροπή θα έχει κατά νου την πολύ ιδιαίτερη σημασία που μπορεί να έχει η απόκτηση πρόσβασης σε έγγραφα που σχετίζονται με τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ για τους πολίτες σε μια δημοκρατική έννομη τάξη, όπως η έννομη τάξη της ΕΕ.

### Β. Συμπέρασμα

Με βάση την εξέταση της εν λόγω καταγγελίας από την Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

**Αποδεχόμενη τη φιλική λύση του Διαμεσολαβητή και δημοσιοποιώντας τα ζητούμενα έγγραφα, η Επιτροπή έλαβε τα αναγκαία μέτρα για τη διευθέτηση της καταγγελίας.**

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Στρασβούργο, 26 Μαΐου 2014

*** ** * ** ***

[\[1\]](#_ftnref1 ""){#_ftn1} Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό της καταγγελίας, τα επιχειρήματα των μερών και την έρευνα της Διαμεσολαβήτριας, ανατρέξτε στο πλήρες κείμενο της πρότασης φιλικής λύσης/του σχεδίου σύστασης της Διαμεσολαβήτριας που διατίθεται στη διεύθυνση: http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/54458/html.bookmark.

[\[2\]](#_ftnref2 ""){#_ftn2} Άρθρο 17 παράγραφος 1 της ΣΕΕ.

[\[3\]](#_ftnref3 ""){#_ftn3} Βλ., ιδίως, συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-39/05 P και C-52/05 P *Σουηδία και Turco κατά Συμβουλίου,* Συλλογή 2008, σ. I-4723, και υπόθεση T-233/09 *Access Info Europe κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2011, σ. II-1073.

[\[4\]](#_ftnref4 ""){#_ftn4} Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Cruz Villalón της 16ης Μαΐου 2013 στην υπόθεση C-280/11 P, *Συμβούλιο κατά Access Info Europe,* σημείο 63.

[\[5\]](#_ftnref5 ""){#_ftn5} Όπ.π., σκέψη 64.

[\[6\]](#_ftnref6 ""){#_ftn6} Η ανωτέρω άποψη αντικατοπτρίζεται στην αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού αριθ. 1049/2001, η οποία αναφέρει ότι *\<\<θα πρέπει να παρέχεται μεγαλύτερη πρόσβαση σε έγγραφα στις περιπτώσεις που τα θεσμικά όργανα ενεργούν υπό τη νομοθετική τους ιδιότητα\>\>.* Η αρχή αυτή ισχύει και για την Επιτροπή όταν αυτή εκπληρώνει τον ρόλο της στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας.

[\[7\]](#_ftnref7 ""){#_ftn7} Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή, στη γνωμοδότησή της για την εν λόγω υπόθεση, να λάβει υπόψη την αξιολόγησή του που οδήγησε στο σχέδιο σύστασής του στην υπόθεση 2293/2008/TN, η οποία αφορούσε την άρνηση της Επιτροπής να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα που συνέταξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο της διακυβερνητικής διάσκεψης που οδήγησε στην υπογραφή της Συνθήκης της Λισαβόνας από τα κράτη μέλη.

[\[8\]](#_ftnref8 ""){#_ftn8} Βλ. συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-39/05 P και C-52/05 P *Σουηδία και Turco κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2008, σ. I-4723, σκέψη 46.

[\[9\]](#_ftnref9 ""){#_ftn9} Βλ. υπόθεση T-233/09, *Access Info Europe κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2011, σ. II-1073, σκέψη 57 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.

[\[10\]](#_ftnref10 ""){#_ftn10} Άρθρο 1 στοιχείο α) του κανονισμού 1049/2001.

[\[11\]](#_ftnref11 ""){#_ftn11} Βλ. υπόθεση C-64/05 *Σουηδία κατά Επιτροπής* \[2007\] Συλλογή I-11389, σκέψη 66 και υπόθεση C-266/05 P *Sison κατά Συμβουλίου* \[2007\] Συλλογή I-1233, σκέψη 63.

[\[12\]](#_ftnref12 ""){#_ftn12} Βλ. υπόθεση C-353/99 *P Συμβούλιο* κατά *Hautala,* Συλλογή 2001, σ. I-9565, σκέψη 28.

[\[13\]](#_ftnref13 ""){#_ftn13} Υπόθεση T-2/03 *Verein für Konsumenteninformation* κατά *Επιτροπής,* Συλλογή 2005, σ. II-1121, σκέψη 69.

[\[14\]](#_ftnref14 ""){#_ftn14} Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση της Επιτροπής ότι η δημοσιοποίηση των επιλογών πολιτικής που δεν έγιναν δεκτές θα ήταν επιζήμια για τις διοργανικές διαπραγματεύσεις, ο Διαμεσολαβητής διερωτάται γιατί η Επιτροπή δεν έδωσε λεπτομερέστερη απάντηση στην ερώτηση του Διαμεσολαβητή ότι εξηγεί ποιες μελλοντικές περιστάσεις (όπως η ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταρρύθμισης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής) θα ήταν σημαντικές όσον αφορά το ζήτημα της πρόσβασης του κοινού. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει επίσης ότι, μόλις το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφωνήσουν σχετικά με τη μεταρρύθμιση, το ενδεχόμενο ζημίας που προβλέπεται από την Επιτροπή δεν υφίσταται πλέον.

[\[15\]](#_ftnref15 ""){#_ftn15} Βλ. άρθρο 10 παράγραφος 3, άρθρο 11 παράγραφοι 1 έως 3 της ΣΕΕ και άρθρο 15 της ΣΛΕΕ.

[\[16\]](#_ftnref16 ""){#_ftn16} Στην υπόθεση C-280/11 P *Συμβούλιο κατά Access Info Europe* , ο γενικός εισαγγελέας Cruz Villalón επισήμανε, σε σχέση με το Συμβούλιο, ότι *\<\<(..)*θα μπορούσε* μάλιστα να ειπωθεί ότι αυτό που το Συμβούλιο θεωρεί ότι υπονομεύει σοβαρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεών του είναι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί η ορθή διεξαγωγή της νομοθετικής διαδικασίας στην οποία συμμετέχει το Συμβούλιο στην παρούσα υπόθεση\>\>·* Βλ. σημείο 65 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα.

[\[17\]](#_ftnref17 ""){#_ftn17} Βλ. υπόθεση T-233/09, *Access Info Europe κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2011, σ. II-1073, σκέψη 69.

[\[18\]](#_ftnref18 ""){#_ftn18} Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Cruz Villalón στην υπόθεση C-280/11 P, *Συμβούλιο κατά Access Info Europe,* σημείο 67: *\<\<(..) κατά την άσκηση νομοθετικών και μη νομοθετικών καθηκόντων, πρέπει να ειπωθεί ότι ποτέ δεν υποστηρίχθηκε ότι η δημοκρατία κατέστησε τη νομοθεσία \<\<ευκολότερη\>\>, αν και εύκολα νοείται ως \<\<κρυμμένη από τον δημόσιο έλεγχο\>\>, καθώς ο δημόσιος έλεγχος θέτει σοβαρούς περιορισμούς σε όσους εμπλέκονται στη νομοθεσία.\>\>*

[\[19\]](#_ftnref19 ""){#_ftn19} Όπ.π., σκέψη 66.

[\[20\]](#_ftnref20 ""){#_ftn20} Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-39/05 P και C-52/05 P *Σουηδία και Turco κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2008, σ. I-4723, σκέψη 69.

[\[21\]](#_ftnref21 ""){#_ftn21} Υπόθεση T-233/09 *Access Info Europe κατά Συμβουλίου* \[2011\] Συλλογή II-1073, σκέψη 69. Το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει περαιτέρω, στις σκέψεις 70 έως 72 της αποφάσεώς του, ότι η ζημία στην οποία αναφέρεται συναφώς το Συμβούλιο αποτελεί μάλλον ένδειξη μιας σε μεγάλο βαθμό αβάσιμης προϋποθέσεως ότι οι πολίτες και τα θεσμικά όργανα δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν ορθώς το βαθύτερο νόημα του δημοκρατικού διαλόγου και, ειδικότερα, το γεγονός ότι είναι φυσιολογικό να μεταβάλλεται μια θέση ή στρατηγική ακριβώς ως αποτέλεσμα ορθολογικής συζητήσεως μεταξύ των υπόλογων οργάνων. Βλ. επίσης, συναφώς, σημείο 72 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα P. Cruz Villalón στην υπόθεση C-280/11 P, *Συμβούλιο κατά Access Info Europe.*

[\[22\]](#_ftnref22 ""){#_ftn22} Όπ.π., σκέψη 78.

[\[23\]](#_ftnref23 ""){#_ftn23} Αυτό αναφέρεται από το Δικαστήριο ως *\<\<αποτρεπτικό αποτέλεσμα\>\>.* Βλ. υπόθεση T-121/05 *Borax Europe Ltd κατά Επιτροπής,* Συλλογή 2009, σ. II-27, σκέψη 70.

[Ο](#_ftnref24 ""){#_ftn24} κίνδυνος της αυτολογοκρισίας μπορεί να είναι οξύς εάν οι απόψεις που οι συγγραφείς καλούνται να εκφράσουν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες, για παράδειγμα εάν είναι (αυτο)κριτικές, κερδοσκοπικές ή αμφιλεγόμενες. Βλ. απόφαση του Διαμεσολαβητή στην υπόθεση 355/2007/(TN)FOR, διαθέσιμη στη διεύθυνση: [http://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/5515/html.bookmark,](/cases/decision.faces/en/5515/html.bookmark) σημείο 49.

[\[25\]](#_ftnref25 ""){#_ftn25} Βλ. υπόθεση T-233/09 *Access Info Europe κατά Συμβουλίου,*Συλλογή 2011, σ. II-1073, σκέψεις 77 και 78.