Στρασβούργο, 20 Ιουνίου 2008

Κύριε Πρόεδρε,

Στις 14 Δεκεμβρίου 2007, σας ενημέρωσα ότι είχα αποφασίσει να κινήσω αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με το ζήτημα της έγκαιρης πληρωμής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στις 25 Μαρτίου 2008, η Επιτροπή διαβίβασε τη γνώμη της.

Σας γράφω τώρα για να σας ενημερώσω για τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν γίνει.

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΑΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

Το άρθρο 195 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εξουσιοδοτεί τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή να διεξάγει έρευνες με δική του πρωτοβουλία σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών. Στην αυτεπάγγελτη έρευνά του OI/5/99/(IJH)GG, ο Διαμεσολαβητής διερεύνησε το θέμα των καθυστερήσεων πληρωμών από την Επιτροπή. Η έρευνα αυτή περατώθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2001.

Στην απόφασή του με την οποία περάτωσε την έρευνα αυτή, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή είχε λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος, τα οποία φαίνονταν ικανοποιητικά. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο να κινήσει νέα έρευνα εάν αποδειχθεί στο μέλλον ότι, παρά τα μέτρα αυτά, οι καθυστερήσεις πληρωμών από την Επιτροπή εξακολουθούν να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα.

Επτά χρόνια αργότερα, και υπό το πρίσμα ορισμένων υποθέσεων που χρειάστηκε να εξετάσει ο Διαμεσολαβητής τα τελευταία χρόνια [βλ., για παράδειγμα, τις αποφάσεις του σχετικά με τις καταγγελίες 818/2005/PB, 3067/2005/(MHZ)MF και 2692/2006/BB], ο Διαμεσολαβητής θεώρησε ότι υπήρχε περιθώριο να κινήσει νέα αυτεπάγγελτη έρευνα με σκοπό να εξακριβώσει ποια περαιτέρω μέτρα είχε λάβει η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό και κατά πόσον εξακολουθούσαν να υπάρχουν προβλήματα που απαιτούν επαρκή επανόρθωση όσον αφορά την έγκαιρη πραγματοποίηση των πληρωμών.

Ειδικότερα, ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι είχε λάβει δύο διαδοχικές καταγγελίες από γερμανό πολίτη ο οποίος εργάζεται τακτικά για την Επιτροπή ως εμπειρογνώμονας (καταγγελίες 1266/2005/MF και 2569/2006/WP), οι οποίες αφορούσαν αμφότερες καθυστερήσεις στην πληρωμή από την Επιτροπή. Στην απόφασή του επί της καταγγελίας 2569/2006/WP, η οποία εκδόθηκε στις 19 Ιουλίου 2007, ο Διαμεσολαβητής δήλωσε ότι θεωρεί σκόπιμο να εξετάσει εκ νέου το ζήτημα των καθυστερήσεων πληρωμών σε ευρύτερη βάση, μέσω της διεξαγωγής νέας αυτεπάγγελτης έρευνας. Η Διαμεσολαβήτρια πρόσθεσε ότι η έρευνα αυτή θα περιλαμβάνει εξέταση της αποτελεσματικότητας των μέτρων που έλαβε η Επιτροπή για την επιτάχυνση των πληρωμών.

Με βάση τα ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να κινήσει νέα αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με το θέμα της έγκαιρης πληρωμής από την Επιτροπή.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Οι πληροφορίες που ζητήθηκαν στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας

Στην επιστολή του για την έναρξη της έρευνάς του, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει σχετικά με τα μέτρα που είχε λάβει για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των αιτίων των καθυστερήσεων στην καταβολή των πληρωμών στους αναδόχους και στους δικαιούχους επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων.

Η Διαμεσολαβήτρια πρόσθεσε ότι, στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν πολύ χρήσιμο η Επιτροπή να μπορούσε επίσης να παρουσιάσει στατιστικά στοιχεία που θα μπορούσαν να καταδείξουν το πρόβλημα ή τα διορθωτικά μέτρα που έλαβε η Επιτροπή. Προσέθεσε ότι θα ενδιαφερόταν ιδιαίτερα να λάβει πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό και το ποσοστό των περιπτώσεων στις οποίες σημειώθηκαν καθυστερήσεις πληρωμών, την έκταση των καθυστερήσεων που όντως σημειώθηκαν, τα σχετικά ποσά και τις περιπτώσεις στις οποίες καταβλήθηκαν τόκοι υπερημερίας.

Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι, στη γνωμοδότησή της σχετικά με την καταγγελία 2569/2006/WP, η Επιτροπή είχε αναφερθεί στο άρθρο 106 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1) («κανονισμός 2342/2002») ως θέσπιση του προκαθορισμένου μηχανισμού για την καταβολή τόκων.

Στην αρχική του μορφή, το άρθρο αυτό προέβλεπε τα εξής:

«Προθεσμίες πληρωμής και τόκοι υπερημερίας

1. Τα οφειλόμενα ποσά καταβάλλονται το αργότερο εντός σαράντα πέντε ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία καταχώρισης παραδεκτής αίτησης πληρωμής από την εξουσιοδοτημένη υπηρεσία του αρμόδιου διατάκτη (...).

(...)

5. Μετά τη λήξη των προθεσμιών που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 2, ο πιστωτής μπορεί, εντός δύο μηνών από την παραλαβή της καθυστερημένης πληρωμής, να απαιτήσει τόκους (...).»

Στη γνώμη της σχετικά με την καταγγελία 2569/2006/WP, η Επιτροπή επισήμανε ότι, ως εκ τούτου, δεν κατέβαλε αυτομάτως τόκους, αλλά μόνο κατόπιν αιτήματος του πιστωτή.

Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει σχετικά με τις πρακτικές λεπτομέρειες της καταβολής τόκων υπερημερίας. Πρόσθεσε ότι θα ενδιαφερόταν ιδιαίτερα να μάθει αν υπενθυμίστηκε συγκεκριμένα στους πιστωτές το δικαίωμά τους να διεκδικήσουν τόκους όταν πραγματοποιηθεί η καθυστερημένη πληρωμή.

Ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε ότι θα ήταν επίσης χρήσιμο να γνωρίζουμε πόσοι πιστωτές που θα δικαιούνταν να διεκδικήσουν τόκους υποβάλλουν πράγματι μια τέτοια αξίωση.

Τέλος, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να του παράσχει τις απόψεις της σχετικά με το κατά πόσον η ανάγκη να υποβάλει αίτηση καταβολής τόκων και να το πράξει εντός δύο μηνών από την παραλαβή της καθυστερημένης πληρωμής δεν θα μπορούσε να αποτρέψει ορισμένους από τους εταίρους της από το να επιμείνουν στα δικαιώματά τους.

Η γνώμη της Επιτροπής

Στη γνωμοδότησή της, η οποία υποβλήθηκε στον Διαμεσολαβητή από τον Επίτροπο Grybauskaité, η Επιτροπή διατύπωσε τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

Ως προκαταρκτική παρατήρηση, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι προθεσμίες για τις πληρωμές καθορίζονται στον κανονισμό 2342/2002 και, κατ’ εξαίρεση, σε ειδικούς τομεακούς κανονισμούς.

Σύμφωνα με το άρθρο 106 του κανονισμού 2342/2002, οι πληρωμές πρέπει να πραγματοποιούνται εντός 45 ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία καταχώρισης παραδεκτής αίτησης πληρωμής ή εντός 30 ημερολογιακών ημερών για πληρωμές που αφορούν συμβάσεις υπηρεσιών ή προμηθειών, εκτός εάν η σύμβαση ορίζει διαφορετικά. Κατά κανόνα, οι τυποποιημένες συμβάσεις της Επιτροπής είναι σύμφωνες με τις προθεσμίες που προβλέπονται στον κανονισμό 2342/2002.

Ωστόσο, για πληρωμές οι οποίες, σύμφωνα με τη σύμβαση, τη συμφωνία επιχορήγησης ή την απόφαση, εξαρτώνται από την έγκριση έκθεσης ή πιστοποιητικού (ενδιάμεσες και/ή τελικές πληρωμές), η προθεσμία αρχίζει να τρέχει μόνο μετά την έγκριση της εν λόγω έκθεσης ή πιστοποιητικού (2). Όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής, ισχύει ειδικός κανόνας: οι πληρωμές πρέπει να πραγματοποιούνται εντός 2 μηνών (3).

Η Επιτροπή βελτίωσε τις επιδόσεις της όσον αφορά τις πληρωμές κατά την περίοδο 2005-2007, τόσο σε αριθμό όσο και σε αξία, ακόμη και αν η μέση καθυστέρηση δεν μειώθηκε σημαντικά. Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μετά τη λήξη των προθεσμιών (εφεξής «καθυστερημένες πληρωμές»):

Πίνακας 1: Αριθμός και αξία των καθυστερημένων πληρωμών· μέση καθυστέρηση

	2005	2007
Εκπρόθεσμες πληρωμές σε αριθμό (4)	42.74%	22.57%
Εκπρόθεσμες πληρωμές σε αξία (5)	17.48%	11.52%
Καθυστερήσεις κατά μέσο όρο (6)	49,13 ημέρες	47,98 ημέρες

Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση της ανάγκης τήρησης των προθεσμιών πληρωμής. Προσδιόρισε τους λόγους που προκαλούν καθυστερήσεις, όπως η πολυπλοκότητα της διαδικασίας αξιολόγησης των δικαιολογητικών εγγράφων, ιδίως των τεχνικών εκθέσεων που απαιτούν εξωτερική εμπειρογνωμοσύνη σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυσκολίες που ανέκυψαν στην προσπάθεια να διασφαλιστεί ο αποτελεσματικός συντονισμός των δημοσιονομικών και επιχειρησιακών ελέγχων των αιτήσεων πληρωμών και η διαχείριση των αναστολών. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προβλέψει πότε θα υποβληθούν οι αιτήσεις πληρωμών και, ως εκ τούτου, μπορεί να έχει πολλές και ενίοτε ανταγωνιστικές προτεραιότητες για ταυτόχρονη διαχείριση.

Η Επιτροπή έχει λάβει πολλά μέτρα για την αποφυγή καθυστερήσεων πληρωμών, τόσο σε διοικητικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο.

Σε διοικητικό επίπεδο, η τήρηση των προθεσμιών για τις πληρωμές έχει οριστεί ως δείκτης επιδόσεων, ιδίως στις Γενικές Διευθύνσεις που εκτελούν μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού της ΕΚ. Έχουν τεθεί σε εφαρμογή εσωτερικά συστήματα παρακολούθησης, τα οποία προβλέπουν την τακτική υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις καθυστερημένες πληρωμές και/ή τις αιτούμενες πληρωμές. Έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες απλούστευσης για την επιτάχυνση της διαδικασίας εξέτασης των αιτήσεων πληρωμών, όπως η ευρύτερη χρήση πιστοποιητικών ελέγχου, ο καλύτερος ορισμός των παραδοτέων ή των ειδών δαπανών για τη διευκόλυνση των ελέγχων που πρέπει να διενεργούνται. Δράσεις ευαισθητοποίησης και ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών πραγματοποιούνται επίσης σε τακτική βάση. Όπως δείχνουν τα παραπάνω στατιστικά στοιχεία, τα μέτρα αυτά είχαν ήδη θετικό αντίκτυπο.

Σε νομοθετικό επίπεδο, η Επιτροπή θέσπισε διατάξεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών κατά την αναθεώρηση του κανονισμού 2342/2002 που εγκρίθηκε τον Αύγουστο του 2006 και τον Μάιο του 2007 (7). Ειδικότερα, θα πρέπει να επισημανθούν τα ακόλουθα μέτρα:

• Δυνατότητα χρήσης ενιαίας προθεσμίας για την έγκριση έκθεσης και για την πληρωμή που συνδέεται με αυτήν. Η πρακτική αυτή θα ενθαρρύνει την παράλληλη εξέταση των οικονομικών και επιχειρησιακών πτυχών (8)·
• Διευκόλυνση της χρήσης κατ’ αποκοπή ποσών και κατ’ αποκοπή συντελεστών, ώστε να αποφεύγονται χρονοβόροι και επαχθείς έλεγχοι για τυποποιημένες δράσεις/δαπάνες (9)·
• Καθιέρωση μέγιστης προθεσμίας για την εξέταση του παραδεκτού της αίτησης πληρωμής (10)·
• Από την 1/1/2008, η καταβολή τόκων υπερημερίας είναι αυτόματη και, καταρχήν (11), δεν εξαρτάται πλέον από την υποβολή αίτησης πληρωμής (12)·
• Υποβολή έκθεσης στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με την τήρηση των προθεσμιών πληρωμής και τη διαχείριση των πτυχών των αναστολών (13).

Τα αποτελέσματα αυτών των μέτρων θα αξιολογηθούν στις προσεχείς εκθέσεις που θα πρέπει να εκπονήσει η Επιτροπή για την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.

Όσον αφορά την καταβολή τόκων υπερημερίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρειάστηκε να διεκπεραιώσει περιορισμένες αιτήσεις κατά την περίοδο 2005-2007.

Πίνακας 2: Αριθμός αιτήσεων τόκων υπερημερίας και ποσό τόκων

	2005	2007
Αριθμός αιτήσεων	149, ήτοι 0,11 %	136, ήτοι 0,16 %
Ποσό καταβληθέντων τόκων	230 736,58 ευρώ	378 211,57 ευρώ

Οι κανόνες που διέπουν την καταβολή τόκων υπερημερίας ορίζονται σαφώς στις τυποποιημένες συμβάσεις και συμφωνίες επιχορήγησης που χρησιμοποιεί η Επιτροπή. Ως εκ τούτου, οι δικαιούχοι θα πρέπει να γνωρίζουν το δικαίωμά τους να ζητούν τόκους υπερημερίας.

Ο πολύ περιορισμένος αριθμός αιτήσεων πληρωμής τόκων θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι δικαιούχοι δεν έχουν δώσει επαρκή προσοχή στις ρήτρες που τους παρέχουν το δικαίωμα να διεκδικήσουν τόκους ή ότι σκοπίμως δεν το διεκδικούν, ιδίως εάν το ποσό δεν είναι σημαντικό ή εάν έχουν υποβάλει τα δικαιολογητικά έγγραφα καθυστερημένα (14). Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, από την 1/1/2008, η καταβολή τόκων θα πραγματοποιείται καταρχήν χωρίς προηγούμενη αίτηση.

Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνολική κατάσταση βελτιώνεται συνεχώς, όπως προκύπτει από τα στατιστικά στοιχεία.

Αυτή η θετική τάση αναμένεται να συνεχιστεί και να βελτιωθεί ως αποτέλεσμα της εφαρμογής των στοχευμένων μέτρων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι νέες υποχρεώσεις που της επιβάλλουν την αυτόματη καταβολή τόκων υπερημερίας και την υποβολή ετήσιας έκθεσης στο Κοινοβούλιο σχετικά με την τήρηση των προθεσμιών είναι αναπόφευκτα δεσμευτικές για την ενίσχυση της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της λογοδοσίας κατά τη διαχείριση των προθεσμιών. Ταυτόχρονα, θα ενισχύσουν την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των φορέων εκμετάλλευσης και θα εδραιώσουν την υφιστάμενη εταιρική σχέση μεταξύ της Επιτροπής και των δικαιούχων των κοινοτικών κονδυλίων.

Αυτά τα δύο νέα μέτρα αποτελούν ισχυρό κίνητρο και θα δώσουν ώθηση για μια πιο ισχυρή δημοσιονομική διαχείριση. Θα απαιτήσουν συνεχείς προσπάθειες από την Επιτροπή για τη συνεχή συμμόρφωση με τα πρότυπα υψηλών επιδόσεων, την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των εργαλείων της και τη λήψη κατάλληλων διορθωτικών μέτρων για τη διασφάλιση των έγκαιρων πληρωμών. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν πλήρη επίγνωση αυτού του νέου περιβάλλοντος διαχείρισης και της ανάγκης επίτευξης καλύτερων επιδόσεων όσον αφορά τις έγκαιρες πληρωμές.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εξελίξεων, είναι σαφές ότι η Επιτροπή είναι αποφασισμένη να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, γεγονός που θα την καταστήσει ολοένα και πιο ελκυστικό εταίρο για τους φορείς εκμετάλλευσης.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

1 Η αυτεπάγγελτη έρευνα του Διαμεσολαβητή

1.1 Η παρούσα έρευνα σχετικά με το ζήτημα της έγκαιρης πληρωμής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί συνέχεια προηγούμενης έρευνας (OI/5/99/(IJH)GG), η οποία κινήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 1999 και περατώθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2001. Στην απόφασή του με την οποία περάτωσε την έρευνα αυτή, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή είχε λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος που φαινόταν ικανοποιητικό. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο να κινήσει νέα έρευνα εάν αποδειχθεί στο μέλλον ότι, παρά τα μέτρα αυτά, οι καθυστερήσεις πληρωμών από την Επιτροπή εξακολουθούν να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα. Επτά χρόνια αργότερα, και υπό το φως ορισμένων υποθέσεων που χρειάστηκε να εξετάσει ο Διαμεσολαβητής τα τελευταία χρόνια, φάνηκε στον Διαμεσολαβητή ότι υπήρχε περιθώριο να ξεκινήσει μια νέα αυτεπάγγελτη έρευνα με σκοπό να διαπιστωθεί ποια περαιτέρω μέτρα είχε λάβει η Επιτροπή εν προκειμένω και κατά πόσον εξακολουθούσαν να υπάρχουν προβλήματα σχετικά με την έγκαιρη πραγματοποίηση των πληρωμών, τα οποία χρειάζονταν κατάλληλη επανόρθωση. Ως εκ τούτου, στις 14 Δεκεμβρίου 2007, ο Διαμεσολαβητής κίνησε την παρούσα έρευνα.

1.2 Στη γνώμη της, η οποία υποβλήθηκε στις 25 Μαρτίου 2008, η Επιτροπή παρουσίασε λεπτομερή περιγραφή της κατάστασης και των μέτρων που είχαν ληφθεί στον τομέα αυτό.

1.3 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι από τις πληροφορίες που παρέσχε η Επιτροπή προκύπτει ότι οι καθυστερήσεις πληρωμών εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό πρόβλημα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, το 2007 σημειώθηκαν καθυστερήσεις που αφορούσαν το 22,57 % του συνόλου των πληρωμών που πραγματοποίησε η Επιτροπή. Αυτό σημαίνει ότι σημειώθηκαν καθυστερήσεις σε περισσότερες από μία στις πέντε περιπτώσεις. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η μέση καθυστέρηση ανήλθε σε 47,98 ημέρες. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι τα στοιχεία για το 2007 δείχνουν ότι, ενώ οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν αφορούσαν το 22,57 % του συνόλου των πληρωμών, οι πληρωμές αυτές αντιπροσώπευαν μόνο το 11,52 % της συνολικής αξίας των πληρωμών. Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι οι καθυστερήσεις αποτελούν ιδιαίτερο πρόβλημα όσον αφορά τις πληρωμές που αφορούν μικρά ή σχετικά περιορισμένα ποσά. Δεδομένου ότι φαίνεται εύλογο να υποτεθεί ότι οι αιτήσεις πληρωμής από μεμονωμένους πολίτες ή μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις εμπίπτουν κανονικά σε αυτή την κατηγορία, οι καθυστερήσεις πληρωμών φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα ίδια τα πρόσωπα που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας από τα αρνητικά αποτελέσματα που προκύπτουν από τις καθυστερήσεις πληρωμών.

1.4 Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η παρούσα κατάσταση είναι επομένως σαφώς απαράδεκτη και πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά και γρήγορα.

1.5 Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή φαίνεται να έχει κατανοήσει τη σοβαρότητα της κατάστασης και ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την καταπολέμηση του προβλήματος. Θεωρεί ότι τα μέτρα στα οποία αναφέρθηκε η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό, τόσο σε διοικητικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο, είναι σαφώς χρήσιμα και ενδέχεται να οδηγήσουν σε βελτιώσεις.

1.6 Όσον αφορά τα διοικητικά μέτρα, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η απόφαση της Επιτροπής να εξετάσει την τήρηση των προθεσμιών πληρωμής ως δείκτη για την αξιολόγηση των επιδόσεων του προσωπικού της είναι ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο αυτό.

1.7 Όσον αφορά τα νομοθετικά μέτρα, πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα η τροποποίηση του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (15) («κανονισμός 2342/2002»). Σύμφωνα με την τροποποιημένη έκδοση της διάταξης αυτής, και από την 1η Ιανουαρίου 2008, οι τόκοι καταβάλλονται αυτομάτως σε περίπτωση καθυστέρησης των πληρωμών και ο υπολογισμός τους θα βασίζεται στην περίοδο «από την ημερολογιακή ημέρα που έπεται της λήξης της προθεσμίας πληρωμής έως την ημέρα πληρωμής». Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για την αλλαγή αυτή. Κατά την άποψή του, το βήμα αυτό, το οποίο σαφώς κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, είναι πιθανό να παράσχει ένα περαιτέρω, ισχυρό κίνητρο για τις σχετικές υπηρεσίες ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις στις πληρωμές.

1.8 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, όπως τόνισε η Επιτροπή στη γνώμη της, τα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι έχει ήδη σημειωθεί βελτίωση. Πράγματι, ενώ το 42,74% του συνόλου των πληρωμών που πραγματοποίησε η Επιτροπή καθυστέρησε το 2005, το ποσοστό αυτό μειώθηκε σχεδόν κατά το ήμισυ το 2007 (22,57%, βλ. ανωτέρω). Σημαντική, αν και πολύ πιο περιορισμένη, βελτίωση μπορεί επίσης να σημειωθεί όσον αφορά τη συνολική αξία των πληρωμών, σε ποσοστιαίες μονάδες, που καθυστέρησαν, οι οποίες μειώθηκαν κατά περισσότερο από το ένα τρίτο (από 17,48% του συνολικού ποσού των πληρωμών το 2005 σε 11,52% το 2007). Ωστόσο, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η βελτίωση που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής είναι σαφώς σχετική. Ο Διαμεσολαβητής εκπλήσσεται ιδιαίτερα, και δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος, όταν πληροφορείται ότι το 2005, δηλαδή αρκετά χρόνια μετά την πρώτη έρευνά του σχετικά με το πρόβλημα των καθυστερήσεων πληρωμών, σχεδόν οι μισές πληρωμές που πραγματοποίησε η Επιτροπή εξακολούθησαν να επιβαρύνονται με καθυστερήσεις. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, ενώ μεταξύ 2005 και 2007 σημειώθηκε προφανής πρόοδος όσον αφορά τον αριθμό και την αξία των σχετικών πληρωμών, δεν παρατηρείται σχεδόν καμία βελτίωση όσον αφορά τη μέση διάρκεια των καθυστερήσεων. Κυρίως, και όπως προαναφέρθηκε (βλ. σημείο 1.3), τα αριθμητικά στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή δεν επιτρέπουν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι βελτιώσεις που έχουν επιτευχθεί μέχρι στιγμής έχουν ωφελήσει επαρκώς τα άτομα που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας από τις αρνητικές επιπτώσεις των καθυστερήσεων πληρωμών.

1.9 Ωστόσο, δεδομένου ότι πολλά από τα μέτρα που ενέκρινε η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό, και ιδίως εκείνα που οδήγησαν σε αλλαγές του κανονισμού 2342/2002, φαίνεται να είναι σχετικά πρόσφατα, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος που θα έχουν στην κατάσταση. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουμε είναι να κλείσει η παρούσα έρευνα και να ξεκινήσει νέα αυτεπάγγελτη έρευνα στις αρχές του 2009, όταν θα είναι διαθέσιμα τα αριθμητικά στοιχεία για τις επιδόσεις της Επιτροπής το 2008. Με βάση τα στοιχεία αυτά, ο Διαμεσολαβητής θα είναι στη συνέχεια σε θέση να αποφασίσει εάν η Επιτροπή έχει λάβει όλα τα κατάλληλα μέτρα για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων στις πληρωμές ή εάν απαιτείται περαιτέρω δράση.

1.10 Μπορεί να είναι χρήσιμο να επισημανθεί ότι η επανεξέταση αυτή θα εξετάσει επίσης τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι το δεύτερο εδάφιο της διάταξης αυτής προβλέπει ότι οι τόκοι δεν καταβάλλονται αυτομάτως «όταν οι τόκοι που υπολογίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου είναι μικρότεροι ή ίσοι με 200 ευρώ». Στις περιπτώσεις αυτές, οι τόκοι καταβάλλονται στον πιστωτή «μόνο κατόπιν αίτησης που υποβάλλεται εντός δύο μηνών από τη λήψη της καθυστερημένης πληρωμής». Για τις περιπτώσεις αυτές, η αναθεώρηση δεν επέφερε καμία αλλαγή. Είναι εύλογο να υποτεθεί ότι οι απαιτήσεις πληρωμής των πολιτών ή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εμπίπτουν κανονικά στην κατηγορία αυτή (16). Στην επιστολή του για την έναρξη της παρούσας έρευνας, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να του παράσχει τις απόψεις της σχετικά με το κατά πόσον η ανάγκη να υποβάλει αίτηση καταβολής τόκων και να το πράξει εντός δύο μηνών από την παραλαβή της καθυστερημένης πληρωμής ενδέχεται να μην αποτρέψει ορισμένους από τους εταίρους της από το να επιμείνουν στα δικαιώματά τους. Η Επιτροπή δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση στο ερώτημα αυτό. Ως εκ τούτου, το ζήτημα αυτό θα αποτελέσει μέρος της νέας αυτεπάγγελτης έρευνας που θα ξεκινήσει στις αρχές του 2009. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η διεξοδική αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων των καθυστερήσεων πληρωμών, ιδίως όσον αφορά τους πολίτες και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, να καταστήσει αναγκαία την επανεξέταση του κατώτατου ορίου που προβλέπεται στο άρθρο 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002.

2 Συμπέρασμα

2.1 Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η παρούσα έρευνα πρέπει να περατωθεί.

2.2 Στις αρχές του 2009 θα αρχίσει νέα αυτεπάγγελτη έρευνα, όταν θα είναι διαθέσιμα τα αριθμητικά στοιχεία για τις επιδόσεις της Επιτροπής το 2008.

Με εκτίμηση,

 

Π. Νικηφόρος ΔΙΑΜΑΝΔΟΥΡΟΣ

---

(1) ΕΕ 2002, L 357, σ. 1.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 3 του κανονισμού 2342/2002, η προθεσμία έγκρισης δεν μπορεί να υπερβαίνει α) τις 20 ημερολογιακές ημέρες για απλές συμβάσεις που αφορούν την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών, β) τις 45 ημερολογιακές ημέρες για άλλες συμβάσεις και συμφωνίες επιχορήγησης και γ) τις 60 ημερολογιακές ημέρες για συμβάσεις και συμφωνίες επιχορήγησης που αφορούν τεχνικές υπηρεσίες ή ενέργειες των οποίων η αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα περίπλοκη.

(3) Βλ. άρθρο 87 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 (ΕΕ L 210, σ. 25).

(4) Εκφράζεται ως ποσοστό του συνόλου των πληρωμών.

(5) Εκφράζεται ως ποσοστό του συνόλου των πληρωμών.

(6) Καθαρές καθυστερήσεις.

(7) Ο κανονισμός 2342/2002 τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 478/2007 της 23ης Απριλίου 2007 (ΕΕ L 111, σ. 13).

(8) Άρθρο 106 παράγραφος 3 του κανονισμού 2342/2002 (όπως τροποποιήθηκε).

(9) Άρθρο 181 του κανονισμού 2342/2002 (όπως τροποποιήθηκε).

(10) Άρθρο 106 παράγραφος 1 του κανονισμού 2342/2002 (όπως τροποποιήθηκε).

(11) Με εξαίρεση τα μικρά ποσά (συνολικά 200 ευρώ ή λιγότερα).

(12) Άρθρο 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002 (όπως τροποποιήθηκε).

(13) Άρθρο 106 παράγραφος 6 του κανονισμού 2342/2002 (όπως τροποποιήθηκε).

(14) Το 2007, πάνω από το ένα τρίτο του συνολικού ποσού των τόκων καταβλήθηκε σε δύο προμηθευτές ενέργειας.

(15) ΕΕ 2002, L 357, σ. 1 (όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 478/2007 της 23ης Απριλίου 2007, ΕΕ L 111, σ. 13).

(16) Με βάση τα επιτόκια που ισχύουν από την 1η Ιουνίου 2008, το μέγιστο επιτόκιο για τον υπολογισμό των τόκων που προβλέπεται στο άρθρο 106 παράγραφος 5 θα είναι 11,19 %. Αν υποτεθεί ότι η καθυστέρηση σε μια δεδομένη υπόθεση αντιστοιχεί στη μέση καθυστέρηση που παρατηρήθηκε το 2007 (δηλ. 47,98 ημέρες), ένας πιστωτής θα πρέπει να έχει απαίτηση κατά της Επιτροπής σημαντικά μεγαλύτερη από 10 000 ευρώ προκειμένου να δικαιούται τόκους άνω των 200 ευρώ.