Στρασβούργο, 4 Ιουλίου 2007

Κύριε Πρόεδρε,

Σύμφωνα με το άρθρο 195 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής έχει την εξουσία να διεξάγει έρευνες με δική του πρωτοβουλία σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών.

Στις 19 Νοεμβρίου 2003, σας ενημέρωσα για την απόφασή μου να κινήσω έρευνα σχετικά με το θέμα της ένταξης των ατόμων με αναπηρία, ιδίως όσον αφορά τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή για να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο. Σας ζήτησα να υποβάλετε γνωμοδότηση έως τις 29 Φεβρουαρίου 2004.

Στις 3 Μαρτίου 2004, η Επιτροπή μου διαβίβασε τη γνώμη της, η οποία στη συνέχεια αναρτήθηκε στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή. Στις 16 Μαρτίου 2004, απέστειλα αντίγραφο της γνώμης της Επιτροπής σε όλους τους εθνικούς διαμεσολαβητές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στις 28 Απριλίου 2004, ανάρτησα στην ιστοσελίδα μου ανοικτή επιστολή με την οποία κάλεσα το κοινό να στείλει σχόλια σχετικά με τη γνώμη της Επιτροπής. Μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου 2004, έλαβα σημαντικό αριθμό συνεισφορών από το κοινό, μη κυβερνητικές οργανώσεις και εθνικούς διαμεσολαβητές.

Με βάση αυτές τις συνεισφορές, ζήτησα συμπληρωματικές πληροφορίες από την Επιτροπή στις 28 Οκτωβρίου 2005. Στις 13 Μαρτίου 2006, η Επιτροπή απέστειλε τη δεύτερη γνώμη της, η οποία επίσης αναρτήθηκε στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή. Η Επιτροπή απέστειλε συμπληρωματικές πληροφορίες στις 23 Ιανουαρίου 2007.

Σας γράφω τώρα για να σας ενημερώσω για τα αποτελέσματα της έρευνας.

 

ΟΙ ΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Στην επιστολή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την έναρξη της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής αναγνώρισε ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού της Κοινότητας. Όπως έχουν δηλώσει δημοσίως τόσο τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα όσο και τα κράτη μέλη, αυτή η ομάδα ανθρώπων αντιμετωπίζει ευρύ φάσμα εμποδίων που τους εμποδίζουν να επιτύχουν ίσες ευκαιρίες, ανεξαρτησία και πλήρη οικονομική και κοινωνική ένταξη (1). Ως εκ τούτου, η Κοινότητα κλήθηκε να ενισχύσει τη συμβολή της στην προώθηση της ισότητας των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, με στόχο την ένταξή τους στην κοινωνία.

Ο Διαμεσολαβητής παρουσίασε τις σημαντικότερες εσωτερικές και εξωτερικές πρωτοβουλίες που ανέλαβαν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος.

Γενικές δράσεις

Στις 10 Μαΐου 2000, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «Προς μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία» («η ανακοίνωση»), στην οποία δεσμεύεται να αναπτύξει και να υποστηρίξει μια συνολική και ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, αρχιτεκτονικών και σχεδιαστικών φραγμών που περιορίζουν αδικαιολόγητα την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία (2). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ομόφωνα παρόμοιο ψήφισμα (3).

Στις 3 Δεκεμβρίου 2001, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησε να ανακηρυχθεί το 2003 Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Αναπηρία (4). Αναγνώρισε ότι οι διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με αναπηρία εξακολουθούν να επικρατούν, συχνά ως αποτέλεσμα της έλλειψης ενημέρωσης και των προβλημάτων στάσης. Ανακηρύσσοντας το 2003 έτος των ατόμων με αναπηρία, το Συμβούλιο επεδίωξε να αυξήσει την κατανόηση της κοινωνίας όσον αφορά τα δικαιώματα, τις ανάγκες και τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία, καθώς και να ενθαρρύνει τις συνέργειες μεταξύ όλων των εταίρων προκειμένου να προωθηθεί η ροή πληροφοριών και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

Η ιδιαίτερη κατάσταση αυτής της ομάδας ανθρώπων και η ανάγκη λήψης υποστηρικτικών μέτρων έχουν αναφερθεί στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 26 του οποίου ορίζει ότι:

«Η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να επωφελούνται από μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν την ανεξαρτησία τους, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στον κοινοτικό βίο.»

Μεμονωμένες δράσεις διαφόρων θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ

Έχοντας επίγνωση των πιθανών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία για να γίνουν υπάλληλοι της ΕΕ ή να αναπτύξουν τη σταδιοδρομία τους ως υπάλληλοι της ΕΕ, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ενέκριναν το 1998 έναν «κώδικα ορθής πρακτικής για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία» («κώδικας ορθής πρακτικής της ΕΕ»), ο οποίος παρέχει δήλωση της πολιτικής τους στον τομέα αυτό, καθώς και κατευθυντήριες γραμμές για τις υπηρεσίες τους όσον αφορά τις σχετικές δράσεις (5). Ο κώδικας προέβλεπε διάφορες δράσεις που έπρεπε να αναληφθούν στους ακόλουθους τομείς:

• Πρόσληψη: Θα πρέπει να ληφθούν όλα τα εύλογα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία θα μπορούν να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς επί ίσοις όροις με τους άλλους υποψηφίους.
• Σταδιοδρομία: Πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας ενός υπαλλήλου με αναπηρία, ώστε να διασφαλίζεται η αποφυγή εργασιακών απαιτήσεων που δεν σχετίζονται με την εργασία και οι οποίες ενδέχεται να αποκλείουν τα άτομα με αναπηρία.
• Περιβάλλον εργασίας: Θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα εύλογα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των προβλημάτων που σχετίζονται με την πρόσβαση σε κτίρια, καθώς και σε χώρους γραφείων και εξοπλισμό.
• Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση: Ο κώδικας ορθής πρακτικής της ΕΕ πρέπει να διανέμεται σε όλο το προσωπικό. Τα μέλη των εξεταστικών επιτροπών λαμβάνουν μαθήματα κατάρτισης που αφορούν την ευαισθητοποίηση σε θέματα αναπηρίας.
• Παρακολούθηση: Κάθε θεσμικό όργανο ορίζει έναν υπάλληλο ή φορέα που θα είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής της ΕΕ.

Στην ανακοίνωση, η Επιτροπή επανέλαβε τις δεσμεύσεις που ορίζονται στον κώδικα ορθής πρακτικής της ΕΕ και καθόρισε πρόσθετα μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση της ανάπτυξης βέλτιστων πρακτικών από τις υπηρεσίες της. Οι δράσεις που περιγράφονται είναι οι εξής:

1. Απασχόληση: Η Επιτροπή θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διευκολύνει την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην ευρωπαϊκή δημόσια υπηρεσία (διοργάνωση διαγωνισμών· εξέλιξη της σταδιοδρομίας· διοικητική συνδρομή· εξοπλισμένα γραφεία και κτίρια· προσδιορισμός των θέσεων). Θα ενθαρρύνει το προσωπικό να παρακολουθήσει κατάρτιση ευαισθητοποίησης.
2. Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής: Η Επιτροπή θα επιδιώξει να διασφαλίσει ότι τα γραφεία και οι εγκαταστάσεις είναι προσβάσιμα για τους υπαλλήλους με αναπηρία και για τους πολίτες που επισκέπτονται τις υπηρεσίες της.
3. Πληροφόρηση και επικοινωνία: Η Επιτροπή θα τροποποιήσει τις κατευθυντήριες γραμμές της σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα της Επιτροπής, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δημοσιεύσεις και οι πληροφορίες είναι προσβάσιμες για τα άτομα με αναπηρία σε εναλλακτικές μορφές. Ομοίως, η Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θα μεριμνήσει ώστε οι πολίτες με αναπηρία να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στις πληροφορίες της.
4. Ευρωπαϊκά Σχολεία: Η Επιτροπή θα υποστηρίξει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, με σκοπό την καλύτερη ένταξη των μαθητών με αναπηρία.
5. Εσωτερικός συντονισμός: Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα εργαστούν για την ανάπτυξη εργαλείων ελέγχου και πληροφοριών σχετικά με θέματα αναπηρίας. Στόχος τους θα είναι η παροχή στοχευμένης καθοδήγησης σε άτομα με αναπηρία που αναζητούν βοήθεια για πληροφορίες σχετικά με προγράμματα της ΕΕ.

Οι δράσεις αυτές έτυχαν ευνοϊκής υποδοχής από το Κοινοβούλιο, το οποίο ζήτησε την εφαρμογή συμπληρωματικών πρωτοβουλιών (6). Ειδικότερα, το Κοινοβούλιο πρότεινε τη σύσταση διοργανικής ομάδας για την εξέταση των συνθηκών πρόσβασης και πραγματικής συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, καθώς και των κατάλληλων συνθηκών πρόσληψης και απασχόλησης. Το Κοινοβούλιο ζήτησε από αυτή τη διοργανική ομάδα να εκπονεί τακτικές δημόσιες εκθέσεις σχετικά με τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής της ΕΕ και να παρακολουθεί την πρόοδο που επιτυγχάνεται όσον αφορά τη διασφάλιση της πλήρους πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία, τόσο των εργαζομένων όσο και των επισκεπτών, σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Προτάθηκε επίσης η σύνταξη περιοδικών εκθέσεων από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Οι εκθέσεις αυτές θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες όπως ο αριθμός των απασχολούμενων ατόμων με αναπηρία και οι θέσεις που καταλαμβάνουν όσοι εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία.

Μέτρα εφαρμογής

Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις σαφείς δεσμεύσεις της Επιτροπής έναντι των ατόμων που αποτελούν έναν από τους πλέον μειονεκτούντες τομείς της κοινωνίας μας. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, η σοβαρότητα της κατάστασής τους απαιτεί οι διακηρυχθείσες δεσμεύσεις να τεθούν σε εφαρμογή μέσω αποτελεσματικών δράσεων. Η χρηστή διοίκηση απαιτεί άμεση και αποτελεσματική δράση για την υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων.

Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε χρήσιμο να επανεξετάσει τις δράσεις που ανέλαβε η Επιτροπή στον τομέα αυτό και να αξιολογήσει κατά πόσον συνάδουν με τις νομικές υποχρεώσεις και τις δεδηλωμένες δεσμεύσεις του θεσμικού οργάνου.

Ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να περιορίσει το πεδίο της έρευνάς του στην Επιτροπή, δεδομένου του κεντρικού ρόλου του εν λόγω θεσμικού οργάνου εντός του θεσμικού πλαισίου της ΕΕ και των ειδικών δεσμεύσεών του έναντι των ατόμων με αναπηρία, όπως ορίζεται στην ανακοίνωσή του. Ο Διαμεσολαβητής κατέστησε σαφές ότι στη συνέχεια θα εξέταζε κατά πόσον, υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της έρευνας, θα ήταν αναγκαίο να διευρυνθεί το πεδίο της έρευνας και να συμπεριληφθούν και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση σχετικά με: i) τα μέτρα που είχε λάβει ή είχε την πρόθεση να λάβει για να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο και ii) το χρονοδιάγραμμα για την υιοθέτησή τους.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Η γνώμη της Επιτροπής

Η γνώμη της Επιτροπής συνοψίζεται ως εξής:

Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι έχει δώσει υψηλή προτεραιότητα στην επιδίωξη της ισότητας των ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία και έχει καταβάλει ιδιαίτερες προσπάθειες για την αποφυγή διακρίσεων στις σχέσεις της με τα άτομα με αναπηρία, είτε πρόκειται για το κοινό είτε για το προσωπικό. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία να συμμετέχουν πλήρως σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας. Δήλωσε ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει θετικές αλλαγές στον τομέα αυτό και ότι θα επιδιώξει να αυξήσει το ποσοστό των ατόμων με αναπηρία στο προσωπικό της.

Ειδικότερα, η Επιτροπή αναφέρθηκε σε ορισμένες πρωτοβουλίες που είχε αναλάβει τα τελευταία χρόνια για να διασφαλίσει ότι η αρχή της ισότητας των ευκαιριών θα γίνει πραγματικότητα για το προσωπικό της με αναπηρία και για τα άτομα με αναπηρία που επιθυμούν να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς που διοργανώνει η Επιτροπή. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο νομοθετικές όσο και μη νομοθετικές προτάσεις.

Οι νομοθετικές προτάσεις αφορούν την τροποποίηση του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, μια πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία η οποία, όταν ξεκίνησε αυτή η αυτεπάγγελτη έρευνα, πλησίαζε στην ολοκλήρωσή της. Οι μη νομοθετικές προτάσεις περιλαμβάνουν την παροχή ειδικών διευκολύνσεων σε διαγωνισμούς πρόσληψης, όταν ζητούνται από άτομα με αναπηρία· την έγκριση ενός νέου κώδικα ορθής πρακτικής για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία· και την παροχή ορισμένων εγγράφων πολιτικής σε γραφή Braille.

Στόχος της Επιτροπής ήταν να διευκολύνει τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία σε γενικούς διαγωνισμούς. Η Επιτροπή επεδίωξε επίσης να επιτρέψει στους υπαλλήλους με αναπηρία που εργάζονται για την Επιτροπή, καθώς και σε εκείνους που καθίστανται ανάπηροι κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους, να απολαμβάνουν προσαρμοσμένες ρυθμίσεις εργασίας, όπου απαιτείται, και να ακολουθήσουν μια πορεία εξέλιξης της σταδιοδρομίας με τα ίδια πρότυπα όπως όλοι οι άλλοι υπάλληλοι.

Η Επιτροπή παρέσχε τις ακόλουθες λεπτομέρειες:

(1) Απασχόληση: Η Επιτροπή εξήγησε ότι, τα τελευταία χρόνια, είχε αναλάβει ορισμένες πρωτοβουλίες για να διασφαλίσει ότι η αρχή της ισότητας ευκαιριών θα γίνει πραγματικότητα για το προσωπικό της με αναπηρία και για όσους επιθυμούν να συμμετάσχουν στη διαδικασία πρόσληψης. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στον νέο κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004, καθώς και στις αλλαγές στις διαδικασίες πρόσληψης που εισήγαγε η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού («EPSO»).

Όσον αφορά τον νέο κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, το θεσμικό όργανο σημείωσε ότι ενσωμάτωσε τις διατάξεις κατά των διακρίσεων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 13 της Συνθήκης ΕΚ και συμπεριέλαβε, στο άρθρο 1δ παράγραφος 1, σαφή νομική δήλωση ότι απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω, μεταξύ άλλων, αναπηρίας. Οι κανόνες αυτοί έχουν εξουσιοδοτήσει την αρμόδια για τους διορισμούς αρχή να δέχεται όλα τα εύλογα αιτήματα του προσωπικού με αναπηρία για «εύλογες προσαρμογές», στον βαθμό που οι διευκολύνσεις αυτές δεν επιβαρύνουν αδικαιολόγητα το θεσμικό όργανο.

Όσον αφορά την πρόσληψη υπαλλήλων, η Επιτροπή εξήγησε ότι η EPSO βελτίωσε τη διαφήμισή της σχετικά με τις προοπτικές απασχόλησης στην Επιτροπή, προκειμένου να τονώσει το ενδιαφέρον των δυνητικών υποψηφίων με αναπηρία. Προσθέτει ότι έχουν επίσης καταβληθεί προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι οι εσωτερικοί ιστότοποι είναι εύκολα προσβάσιμοι και, όταν τα άτομα με αναπηρία επιτυγχάνουν σε διαγωνισμούς πρόσληψης, θα ληφθούν θετικά μέτρα για να βοηθηθούν στην εξεύρεση κατάλληλων θέσεων εργασίας. Σημείωσε ότι οι υπηρεσίες της είχαν επίσης εκδώσει έκθεση σχετικά με την προσβασιμότητα της διαδικασίας πρόσληψης για υποψηφίους με προβλήματα όρασης.

(2) Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής: Η Επιτροπή εξήγησε ότι, βάσει έρευνας που πραγματοποιήθηκε από τις υπηρεσίες της το 2002, το Γραφείο Υποδομών και Διοικητικής Υποστήριξης (OIB) είχε προβλέψει βελτιώσεις που αποσκοπούσαν στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στις εγκαταστάσεις της Επιτροπής. Επιπλέον, μια νέα έκδοση του εγγράφου σχετικά με τα πρότυπα που ισχύουν για τους χώρους αυτούς θα πρέπει να περιλαμβάνει εσωτερικούς κανονισμούς για τη διασφάλιση της πρόσβασης, της κυκλοφορίας εντός των κτιρίων, της εκκένωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και των εγκαταστάσεων υγιεινής.

(3) Πληροφόρηση και επικοινωνία: Η Επιτροπή σημείωσε ότι ορισμένα σημαντικά έγγραφα είχαν συνταχθεί σε γραφή Braille, συμπεριλαμβανομένης της Λευκής Βίβλου για τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής και του συμβουλευτικού εγγράφου για τη βελτίωση των ρυθμίσεων εργασίας για τα άτομα με αναπηρία. Μπορείτε να συμβουλευτείτε αυτά τα έγγραφα σε δύο από τις βιβλιοθήκες του. Τον Σεπτέμβριο του 2001, το θεσμικό όργανο εξέδωσε ανακοίνωση με τίτλο «eEurope 2002: Προσβασιμότητα των δημόσιων ιστότοπων και του περιεχομένου τους», με στόχο να καταστούν οι ιστότοποι πιο προσβάσιμοι για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρία. Οι εργασίες είχαν ήδη αρχίσει για να καταστεί ο δικτυακός τόπος EUROPA συμβατός με τα διεθνή πρότυπα (επίπεδο συμμόρφωσης «Α»), παρόλο που το έργο αυτό έπρεπε να εκτελεστεί στο μέλλον. Η Επιτροπή επισήμανε ότι ορισμένοι ιστότοποι ανώτατου επιπέδου EUROPA, όπως η αρχική σελίδα του EUROPA και η αρχική σελίδα της Επιτροπής, πληρούν ήδη αυτές τις διεθνείς απαιτήσεις, έχοντας σχεδιαστεί με γνώμονα την προσβασιμότητα.

(4) Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία: Η Επιτροπή αναφέρθηκε στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες («SEN») που θεσπίστηκε από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία το 1999. Το πρόγραμμα αφορούσε τόσο τη μάθηση όσο και τις σωματικές αναπηρίες, με σκοπό την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ενσωμάτωση των μαθητών με ΕΕΑ στη σχολική ζωή μέσω, για παράδειγμα, εξειδικευμένων εκπαιδευτικών που παρέχουν βοήθεια στην τάξη στους μαθητές. Κατά συνέπεια, αποφασίζεται ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα για κάθε μαθητή SEN, με βάση τις ικανότητες και τις ανάγκες του μαθητή, σε ένα ειδικό συμβούλιο που αποτελείται από τον διευθυντή, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και συνήθως έναν ειδικό ιατρό. Το αποτέλεσμα του συμβουλίου είναι μια σύμβαση, ανανεώσιμη σε ετήσια βάση, η οποία καθορίζει τις ευθύνες που αναλαμβάνει κάθε μέρος. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει ατομικός δημοσιονομικός περιορισμός για την παροχή υπηρεσιών σε σπουδαστές με αναπηρία. Ο αριθμός των φοιτητών στο πρόγραμμα SEN αυξάνεται κάθε χρόνο. Η πρόοδός του παρακολουθείται εκ του σύνεγγυς και το 2004 εξετάστηκε το ενδεχόμενο αναθεώρησης του προγράμματος του 1999 για μελλοντική έγκριση.

Η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης στο ζήτημα της προσβασιμότητας των εγκαταστάσεων των σχολείων. Σημείωσε ότι πολλά από τα κτίρια χτίστηκαν ή προσαρμόστηκαν για να εξυπηρετήσουν άτομα με σωματικές αναπηρίες. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις που κατασκευάστηκαν ή ανακαινίστηκαν πρόσφατα ενσωμάτωσαν τα πλέον πρόσφατα πρότυπα για την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία. Μολονότι η πρόσβαση στα κτίρια των Σχολείων και η συντήρησή τους εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, η Επιτροπή ανέλαβε να έλθει σε επαφή, εάν χρειαστεί, με τις αρμόδιες αρχές προκειμένου να διασφαλίσει την κατάλληλη προσαρμογή όλων των εγκαταστάσεων των Σχολείων.

(5) Εσωτερικός συντονισμός: Η Επιτροπή αναφέρθηκε στην πρόσφατη αναθεώρηση του κώδικα ορθής πρακτικής, η οποία οδήγησε, στις 25 Νοεμβρίου 2003, στην επίσημη έγκριση αναθεωρημένου κώδικα. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπούσε στην ενσωμάτωση ορισμένων νομικών αλλαγών που επέφερε κυρίως ο νέος κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης. Ο αναθεωρημένος κώδικας ορθής πρακτικής έχει ως στόχο να συμπεριλάβει περισσότερο τα άτομα με αναπηρία. Προβλέπει: i) κατάλληλη στέγαση σε γραφεία, η οποία καθορίζεται από τις ιδιαίτερες ανάγκες του ατόμου· ii) κατάλληλες διαδικασίες πρόσληψης και επιλογής ώστε να διασφαλίζεται ότι οι υποψήφιοι με αναπηρία δεν βρίσκονται σε μειονεκτική θέση· iii) παροχή εξειδικευμένων συμβουλών σε υποψηφίους με αναπηρία που περιλαμβάνονται σε εφεδρικό πίνακα προσλήψεων· iv) εξάλειψη των φυσικών ή τεχνικών περιβαλλοντικών φραγμών που ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα στο προσωπικό με αναπηρία· v) ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μέσω, μεταξύ άλλων, μαθημάτων κατάρτισης που ασχολούνται με το ζήτημα των αναπηριών· και vi) συνεχής παρακολούθηση και βελτιωμένες διαδικασίες για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων του κώδικα, οι οποίες πρέπει να διενεργούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του υπαλλήλου.

Η Επιτροπή προσέθεσε ότι, όπως προβλέπεται στο τμήμα 8 του κώδικα ορθής πρακτικής, είχε προγραμματίσει να επανεξετάσει, κατά τη διάρκεια του 2004, τη διάταξη του εν λόγω κώδικα, προκειμένου να καταρτίσει βασικά στοιχεία σχετικά με το προσωπικό της με αναπηρία. Η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή της να δημοσιεύσει, στο μέλλον, ανώνυμη στατιστική έκθεση με βάση τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την εν λόγω επανεξέταση (7).

Συμμετοχή του κοινού

Στις 28 Απριλίου 2004, ο Διαμεσολαβητής ανάρτησε στον ιστότοπό του ανοικτή επιστολή με την οποία κάλεσε το κοινό να υποβάλει παρατηρήσεις σχετικά με τη γνώμη της Επιτροπής. Στην επιστολή του, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι όλες οι παρατηρήσεις που ελήφθησαν θα συμπεριληφθούν στον φάκελο του Διαμεσολαβητή σχετικά με την έρευνα και τελικά θα διαβιβαστούν στην Επιτροπή. Ο Διαμεσολαβητής έλαβε συνολικά 56 συνεισφορές από το κοινό, μη κυβερνητικές οργανώσεις και εθνικούς διαμεσολαβητές. Οι παρατηρήσεις αυτές, των οποίων η συνολική έκταση ανήλθε σε πολλές εκατοντάδες σελίδες, εξέτασαν λεπτομερώς κάθε μία από τις πτυχές που αναφέρονται στη γνώμη της Επιτροπής. Δεδομένου ότι, στην επιστολή του προς την Επιτροπή της 19ης Νοεμβρίου 2003 για την έναρξη της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής είχε δηλώσει ότι σκόπευε να δημοσιεύσει στον ιστότοπό του όλα τα σχετικά έγγραφα που αφορούσαν την έρευνα, όλες οι παρατηρήσεις του κοινού που δεν είχαν εμπιστευτικό χαρακτήρα αναρτήθηκαν επίσης στον ιστότοπο του Διαμεσολαβητή.

Σύμφωνα με τα κριτήρια και τις κατηγορίες που διατύπωσε η Επιτροπή στη γνώμη της, οι παρατηρήσεις του κοινού ήταν, συνοπτικά, οι ακόλουθες:

1. Απασχόληση: Σύμφωνα με ορισμένους από όσους υπέβαλαν παρατηρήσεις, η γνώμη της Επιτροπής παρέλειψε να αναφερθεί στη γραμμή του προϋπολογισμού A4301, η οποία αποτελεί το σημαντικότερο μέσο του θεσμικού οργάνου για τη χρηματοδοτική στήριξη των υπαλλήλων με αναπηρία ή των υπαλλήλων με μέλη της οικογένειάς τους με αναπηρία (8).

Φαίνεται ότι, στο πλαίσιο του ρόλου της ως εργοδότη, η Επιτροπή παρέχει δύο μορφές συνδρομής: i) νομική συνδρομή, όπως στην περίπτωση των οικογενειακών επιδομάτων, η οποία, όπως ορίζεται στο άρθρο 67 παράγραφος 3 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης (9), επιτρέπει στον υπάλληλο να λάβει το διπλάσιο του κανονικού επιδόματος συντηρούμενου τέκνου σε περίπτωση αναπηρίας του τέκνου του· και ii) πρόσθετη συνεισφορά για την κάλυψη των δαπανών που προκύπτουν από αναπηρία, μέσω της γραμμής του προϋπολογισμού A4103, γνωστής ως «συμπληρωματική βοήθεια για τα άτομα με αναπηρία». Η κατανομή αυτής της συμπληρωματικής ενίσχυσης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες διέπεται από ορισμένες προσωρινές κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες ορίζουν ότι ο δικαιούχος πρέπει να καταβάλλει εισφορά ανάλογα με το φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα.

Στις παρατηρήσεις του κοινού, υποστηρίχθηκε ότι η στήριξη από αυτή τη γραμμή εξακολουθεί να θεωρείται ως ένα είδος εύνοιας και όχι ως δικαίωμα. Η γραμμή του προϋπολογισμού που παρέχει τα κονδύλια είναι προσωρινή και οι δαπάνες επιστρέφονται μόνο εάν υπάρχουν επαρκή κονδύλια. Επιπλέον, κατά την άποψη ορισμένων από τα πρόσωπα που υπέβαλαν παρατηρήσεις, η Επιτροπή επιστρέφει μόνο καλά τεκμηριωμένα έξοδα. Οι δικαιούχοι πρέπει να καταβάλλουν σημαντική συνεισφορά, η οποία μπορεί κάλλιστα να συνιστά διάκριση σε σύγκριση με τους κατοίκους ημεδαπής που επωφελούνται από εθνικές διατάξεις. Τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το κόστος της ειδικής εκπαίδευσης για τα παιδιά με αναπηρία, παρόλο που η κατάσταση είναι παρόμοια όσον αφορά τα έξοδα μεταφοράς ή διδασκαλίας.

Όσον αφορά την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία, ορισμένες από τις παρατηρήσεις που ελήφθησαν (10) ανέφεραν ότι η Επιτροπή δεν φαινόταν να είναι ιδιαίτερα διαφανής σε σχέση με τις προορατικές μεθόδους πρόσληψης που είχε ανακοινώσει. Μολονότι το θεσμικό όργανο είχε επισημάνει στη γνώμη του ότι είχε συστήσει υποομάδα εργασίας για την έκδοση έκθεσης σχετικά με την προσβασιμότητα των διαδικασιών πρόσληψης υποψηφίων με προβλήματα όρασης, ορισμένοι από τους συνεισφέροντες έκριναν ότι η πρωτοβουλία αυτή ήταν ανεπαρκής και ότι θα απαιτούνταν συγκεκριμένη δράση για την αντιμετώπιση των αναγκών όλων των ατόμων με αναπηρία.

Κατά την άποψη ορισμένων από τους συνεισφέροντες (11), η Επιτροπή είχε διαμορφώσει μια αδικαιολόγητα θετική εικόνα των μέτρων που είχε λάβει για να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις και του θετικού αντικτύπου των μέτρων αυτών στην πολιτική προσλήψεων. Κατά συνέπεια, ήταν αναγκαία μια πιο ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο αριθμός των ατόμων με αναπηρία που προσλαμβάνονται σε ετήσια βάση. Η προοπτική αυτή θα οδηγήσει σε μια πιο αξιόπιστη αξιολόγηση της κατάστασης με την πάροδο του χρόνου.

Για ορισμένους από τους συνεισφέροντες, μια πιο ενεργητική πολιτική προσλήψεων ατόμων με αναπηρία θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω θετικών διακρίσεων, σύμφωνα με τις οποίες ένα συγκεκριμένο ποσοστό κενών θέσεων, για παράδειγμα το 5 % των κενών θέσεων, θα πρέπει να προορίζεται αποκλειστικά για υποψηφίους με αναπηρία (12).

2. Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής: Οι παρατηρήσεις του κοινού σχετικά με αυτή την πτυχή του προβλήματος ήταν γενικά μάλλον επικριτικές για την πολιτική της Επιτροπής. Αναφέρθηκε ότι το θεσμικό όργανο αρνήθηκε αδικαιολόγητα να συμμετάσχει σε πλήρη έλεγχο προσβασιμότητας όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ο οποίος δρομολογήθηκε από το Κοινοβούλιο το 2003. Ορισμένοι συνεισφέροντες επισήμαναν επίσης ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κτιριακή πολιτική και τις υποδομές στις Βρυξέλλες (13) είχε δώσει ελάχιστη προσοχή στο ζήτημα της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία (14).

Ορισμένοι από όσους υπέβαλαν παρατηρήσεις ανέφεραν επίσης την ανάγκη να εγκρίνει η Επιτροπή ολοκληρωμένα σχέδια προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία σε όλες τις εγκαταστάσεις της, με σαφώς καθορισμένους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους (15).

3. Πληροφόρηση και επικοινωνία: Ορισμένες από τις παρατηρήσεις που απέστειλε το κοινό υπογράμμισαν την ανάγκη να αναλάβει η Επιτροπή πιο προορατικό ρόλο στη διάδοση των πληροφοριών σε ολόκληρη την Ευρώπη (16).

Σύμφωνα με ορισμένους από όσους υπέβαλαν παρατηρήσεις, η Επιτροπή θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι όχι μόνο τα άτομα με οπτική αναπηρία μπορούν να ζητούν πληροφορίες σε προσβάσιμη μορφή, αλλά και άλλες ομάδες ατόμων με αναπηρία, όπως τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, τα κωφά-τυφλά και τα κωφά άτομα (17).

Η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στο περιεχόμενο των ιστοτόπων της Επιτροπής αποτέλεσε επίκεντρο μεγάλου ενδιαφέροντος για το κοινό. Προτάθηκε οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες να αξιολογούν τους δικτυακούς τόπους της Επιτροπής σε ετήσια βάση, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω δικτυακοί τόποι συμμορφώνονται με τα διεθνή πρότυπα (18). Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα προβλήματα που προκαλούνται από την εμφάνιση αρχείων σε μορφότυπο PDF (19).

Ενώ οι προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή για την παραγωγή υλικού σε γραφή Braille, για τυφλούς και άτομα με μειωμένη όραση, φαίνεται ότι εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα από το κοινό, ορισμένοι από εκείνους που υπέβαλαν παρατηρήσεις επεσήμαναν ότι το θεσμικό όργανο αναφέρεται μόνο στη γραφή Braille ως εναλλακτική μορφή. Κατά την άποψή τους, η Επιτροπή έπρεπε να προχωρήσει περαιτέρω ώστε να διασφαλίσει ότι όλα τα έγγραφα της ΕΕ είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό κατόπιν αιτήματος και χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση σε διάφορους εναλλακτικούς μορφότυπους, όπως η γραφή Braille, τα μεγάλα έντυπα, ο ήχος και οι ηλεκτρονικοί μορφότυποι (20).

4. Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία: Αυτή η πτυχή της έρευνας προσέλκυσε την προσοχή του κοινού, καθώς οι περισσότερες παρατηρήσεις ήταν ιδιαίτερα επικριτικές τόσο για την Επιτροπή όσο και για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Η κύρια κριτική αφορούσε αυτό που γενικά θεωρήθηκε ως αποτυχία των σχολείων να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τη δεδηλωμένη δέσμευσή τους για πραγματική ένταξη των παιδιών με SEN στη σχολική ζωή (21).

Ενόψει όλων των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Επιτροπή για την ένταξη των παιδιών SEN, οι παρατηρήσεις που ελήφθησαν από το κοινό έδωσαν μια μάλλον διαφορετική άποψη της πραγματικής κατάστασης, στην οποία η ένταξη των μαθητών με αναπηρία στη γενική εκπαίδευση φαινόταν εφικτή μόνο μακροπρόθεσμα . Με βάση αυτές τις δημόσιες παρατηρήσεις, φαίνεται ότι i) τα σχολεία συχνά αρνήθηκαν να δεχθούν παιδιά SEN με την αιτιολογία ότι οι εγκαταστάσεις τους δεν διαθέτουν ούτε την τεχνογνωσία ούτε τους ανθρώπινους πόρους για την αντιμετώπιση ορισμένων τύπων αναπηρίας (22)· ii) το πρόγραμμα SEN των σχολείων γίνεται όλο και πιο περιοριστικό, δεδομένου ότι δεν έχει καταβληθεί καμία πραγματική προσπάθεια για την προώθηση μιας εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς (23)· iii) τα παιδιά με SEN συχνά δεν ήταν πραγματικά ευπρόσδεκτα και δεν υπήρχε ειδικευμένο προσωπικό και υποστήριξη για την ένταξη των παιδιών αυτών (24)· και iv) σημαντικός αριθμός μαθητών, οι ανάγκες των οποίων δεν μπορούν ακόμη να καλυφθούν από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία, αναγκάστηκε να βρει εναλλακτικά σχολεία (25). Δεδομένου ότι η τρέχουσα πολιτική των ευρωπαϊκών σχολείων έναντι των παιδιών με αναπηρία θεωρήθηκε αποτυχία, προτάθηκε ακόμη και η ανάπτυξη μιας εντελώς νέας πολιτικής για τις σωματικές και μαθησιακές αναπηρίες, ώστε τα σχολεία να καταστούν συμπεριληπτικά και όχι ελιτίστικα (26). Στο πλαίσιο αυτό, προτάθηκε επίσης η ανάγκη για μια εκπαιδευτική προοπτική βασισμένη στην «προληπτική ένταξη»(27).

Εκφράστηκαν ορισμένες επικριτικές παρατηρήσεις σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές του τρόπου με τον οποίο τα Ευρωπαϊκά Σχολεία καλύπτουν τις ανάγκες των παιδιών SEN. Σε αυτές περιλαμβάνονταν:

• Η σύμβαση βάσει της οποίας θεσπίζονται μεμονωμένα προγράμματα για παιδιά με ΕΕΑ πρέπει να ανανεώνεται κάθε χρόνο. Ως εκ τούτου, οι γονείς δεν μπορούν να είναι βέβαιοι για τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί η κατάσταση με την πάροδο του χρόνου (28).
• Τα σχολεία δεν μπόρεσαν να σχεδιάσουν κατάλληλα προγράμματα για ορισμένες μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, για τις οποίες οι εκπαιδευτικοί είναι γενικά ανεπαρκώς προετοιμασμένοι. Θα ήταν αναγκαίο να παρασχεθεί στους εκπαιδευτικούς κατάλληλη ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο υποστήριξης των μαθητών με δυσλεξία στις τάξεις τους (29).
• Οι γονείς των παιδιών με ΕΕΑ δεν λαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση και την ενδεχόμενη πρόοδο των παιδιών τους και ανησυχούν για τις προτάσεις που υποβλήθηκαν πρόσφατα για τον περαιτέρω περιορισμό της πιθανής παρέμβασής τους στις συμβουλευτικές ομάδες ΕΕΑ των σχολείων (30).
• Τα μεμονωμένα σχολεία εφαρμόζουν την πολιτική των σχολείων έναντι των παιδιών SEN με συχνά αντιφατικό τρόπο. Ως εκ τούτου, θα ήταν αναγκαίο να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας θέσης συντονιστή ΕΕΑ σε καθένα από τα σχολεία (31).

Ορισμένες από τις παρατηρήσεις που απέστειλε το κοινό υπογράμμισαν επίσης τους οικονομικούς περιορισμούς του προγράμματος SEN των σχολείων που απορρέουν από δημοσιονομικούς περιορισμούς. Επισημάνθηκε ότι, παρά τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή ατομικός δημοσιονομικός περιορισμός, η συνολική δημοσιονομική κατάσταση περιόριζε στην πραγματικότητα τη συνδρομή που έπρεπε να παρασχεθεί σε κάθε άτομο (32).

5. Εσωτερικός συντονισμός: Σύμφωνα με ορισμένους από αυτούς που υπέβαλαν παρατηρήσεις, ο κώδικας ορθής πρακτικής της Επιτροπής δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες που είχε δημιουργήσει. Διαπιστώθηκε με απογοήτευση ότι η Επιτροπή δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να διαβουλευθεί με εκπροσώπους οργανώσεων ατόμων με αναπηρία στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας επανεξέτασης. Διατυπώθηκαν ορισμένες επικριτικές παρατηρήσεις όσον αφορά ορισμένες πτυχές του κώδικα, όπως το στενό πεδίο εφαρμογής των θεμελιωδών εννοιών, συμπεριλαμβανομένης της αναπηρίας ή των διακρίσεων λόγω αναπηρίας (33), ή η έλλειψη σαφούς ορισμού της ένταξης (34). Επιπλέον, προτάθηκε οι διατάξεις του κώδικα να μην είναι απλώς κριτήρια ή κατευθυντήριες γραμμές, αλλά μάλλον δεσμευτικοί κανόνες (35).

Σε ορισμένες παρατηρήσεις του κοινού, υπογραμμίστηκε ότι θα πρέπει να απαιτείται κατάρτιση για όλο το προσωπικό που εργάζεται μαζί με τα άτομα με αναπηρία.

ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΡΕΥΝΕΣ

Μετά από προσεκτική εξέταση της γνώμης της Επιτροπής και των παρατηρήσεων που ελήφθησαν, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι οι ανησυχίες που εξέφρασε το κοινό θα πρέπει να τεθούν υπόψη της Επιτροπής στο πλαίσιο ανοικτού και διαφανούς διαλόγου. Για τον σκοπό αυτό, η Διαμεσολαβήτρια απέστειλε αίτημα για περαιτέρω πληροφορίες στην Επιτροπή σχετικά με τα ακόλουθα θέματα:

1. Απασχόληση:

- Απασχόληση και δυσανάλογος φόρτος: Στην επιστολή του προς την Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη συμπερίληψη της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω αναπηρίας στο άρθρο 1δ παράγραφος 1 του νέου κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε, ωστόσο, ότι η ερμηνεία των εν λόγω ρητρών από την Επιτροπή στο πλαίσιο προηγούμενης υπόθεσης (1391/2002/JMA) είχε οδηγήσει σε ειδική έκθεση του Διαμεσολαβητή προς το Κοινοβούλιο στις 27 Μαΐου 2005. Δεδομένης της φύσης των παρατηρήσεων της Επιτροπής την εποχή εκείνη, ο Διαμεσολαβητής έκρινε σκόπιμο να επανεξετάσει την ερμηνεία ορισμένων από αυτές τις ρήτρες από την Επιτροπή στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνάς του. Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι, στην εμπεριστατωμένη γνώμη της στην υπόθεση 1391/2002/JMA, η Επιτροπή παρέπεμψε στο άρθρο 1δ παράγραφος 4 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης σχετικά με τη στέγαση που πρέπει να παρέχεται στους υπαλλήλους με αναπηρία ώστε να μπορούν να εκτελούν τα καθήκοντα που τους έχουν ανατεθεί. Η διάταξη αυτή ορίζει ότι η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή θα πρέπει να παρέχει «εύλογες προσαρμογές», αλλά μόνο στον βαθμό που τα μέτρα αυτά δεν «επιβάλλουν δυσανάλογη επιβάρυνση στον εργοδότη». Στις παρατηρήσεις της, η Επιτροπή φαίνεται να υπονοεί ότι αυτός ο περιορισμός στην αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες καταστάσεις που αφορούν άτομα με αναπηρία.

Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι το άρθρο 1δ παράγραφος 6 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης ορίζει ρητά ότι κάθε περιορισμός στην εφαρμογή της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων πρέπει να δικαιολογείται από αντικειμενικούς και εύλογους λόγους και πρέπει να αποσκοπεί σε θεμιτούς στόχους που βασίζονται στο γενικό συμφέρον. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε πληροφορίες σχετικά με:

Τα κριτήρια ή οι κατευθυντήριες γραμμές που θα καθορίσει η Επιτροπή για να βοηθήσει τις υπηρεσίες της να αποφασίσουν εάν ένα μέτρο για την προώθηση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία θεωρείται ότι επιβάλλει δυσανάλογη επιβάρυνση.

- Οικονομική στήριξη των υπαλλήλων και των μελών της οικογένειας με αναπηρία: Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι ορισμένοι από εκείνους που είχαν υποβάλει παρατηρήσεις πίστευαν ότι η γνώμη της Επιτροπής δεν αναφερόταν στη γραμμή του προϋπολογισμού A4301 και, ως εκ τούτου, ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με:

Η θέση της Επιτροπής στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 2006.

- Προσβασιμότητα των διαδικασιών πρόσληψης: Όσον αφορά την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι ορισμένες από τις παρατηρήσεις που ελήφθησαν είχαν την άποψη ότι η Επιτροπή δεν φαινόταν να είναι διαφανής σε σχέση με τις προορατικές μεθόδους πρόσληψης που είχε ανακοινώσει. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον οι υπηρεσίες της σκόπευαν ή όχι να συντάξουν περαιτέρω έκθεση σχετικά με την προσβασιμότητα των διαδικασιών πρόσληψης για υποψηφίους με αναπηρία εκτός από προβλήματα όρασης.

- Περιοδικές εκθέσεις σχετικά με την πολιτική προσλήψεων: Δεδομένου ότι, κατά την άποψη ορισμένων από τους συνεισφέροντες, η πολιτική προσλήψεων της Επιτροπής θα πρέπει να επιτρέπει μια πιο αξιόπιστη αξιολόγηση των μέτρων που λαμβάνονται για την καταπολέμηση των διακρίσεων, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο κατάρτισης περιοδικών εκθέσεων σχετικά με την ανάπτυξη της πολιτικής προσλήψεων όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία και, εάν ναι, πότε επρόκειτο να εφαρμοστεί το μέτρο αυτό.

- Θετικά μέτρα για την προώθηση των προσλήψεων: Λαμβάνοντας υπόψη ότι, για ορισμένους από τους συνεισφέροντες, μια πιο ενεργητική πολιτική προσλήψεων ατόμων με αναπηρία θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω θετικών διακρίσεων, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον οι υπηρεσίες της μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης θετικών μέτρων για την προώθηση της πρόσληψης ατόμων με αναπηρία.

2. Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής:

- Οικοδομικά πρότυπα: Δεδομένου ότι ορισμένοι από εκείνους που υπέβαλαν παρατηρήσεις ανέφεραν την ανάγκη να εγκρίνει η Επιτροπή ολοκληρωμένα σχέδια προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία σε όλες τις εγκαταστάσεις της, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Εάν είχε εγκριθεί ή όχι η αναγγελθείσα νέα έκδοση του εγγράφου που περιέχει τα πρότυπα που ισχύουν για την προσβασιμότητα των χώρων της Επιτροπής για τα άτομα με αναπηρία (2004) και, εάν ναι, ποια ήταν η κύρια κατεύθυνση των διατάξεών του.

- Εγκαταστάσεις στάθμευσης: Ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ορισμένες από τις εκτιμήσεις που διατύπωσε στην απόφασή του της 31ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με την καταγγελία 2415/2003/JMA, όσον αφορά την εικαζόμενη έλλειψη θέσεων στάθμευσης για άτομα με αναπηρία κοντά στα κύρια κτίρια της Επιτροπής στις Βρυξέλλες. Στην υπόθεση αυτή, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της Επιτροπής για άτομα με αναπηρία που ταξιδεύουν με αυτοκίνητο θα πρέπει να αποτελεί σημαντική πτυχή της αυτεπάγγελτης έρευνάς του. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, ανέλαβε να παρακολουθεί τις σχετικές ενέργειες του θεσμικού οργάνου. Την εποχή εκείνη, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι, παρά τις δεσμεύσεις της Επιτροπής να αναπτύξει και να υποστηρίξει μια ολοκληρωμένη και ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, αρχιτεκτονικών και σχεδιαστικών φραγμών που περιορίζουν αδικαιολόγητα την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία (36), δεν είχαν ακόμη ανακοινωθεί συγκεκριμένα μέτρα παρακολούθησης. Επιπλέον, σημείωσε επίσης ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με τις βελγικές εθνικές αρχές για τη βελτίωση της κατάστασης. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον έχει σημειωθεί ή όχι πρόοδος όσον αφορά τη διαθεσιμότητα θέσεων στάθμευσης που προορίζονται για άτομα με αναπηρία είτε εντός είτε πλησίον όλων των κτιρίων της.

3. Πληροφόρηση και επικοινωνία:

- Προσβασιμότητα των πληροφοριών: Λαμβάνοντας υπόψη ορισμένες από τις παρατηρήσεις που απέστειλε το κοινό, οι οποίες υπογράμμιζαν την ανάγκη να αναλάβει η Επιτροπή πιο προορατικό ρόλο στη διάδοση των πληροφοριών σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Πώς σκόπευε να βελτιώσει την προσβασιμότητα των πληροφοριών που παρήγαγε για τα άτομα με αναπηρία, όχι μόνο για τα άτομα με προβλήματα όρασης, αλλά και για άλλες ομάδες ατόμων με αναπηρία.

- Προσβασιμότητα των δικτυακών τόπων: Όσον αφορά την προσβασιμότητα στο περιεχόμενο των ιστοτόπων της Επιτροπής που προσφέρονται σε άτομα με αναπηρία, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον σχεδίαζε να διενεργεί τακτική αξιολόγηση της προσβασιμότητας των ιστοτόπων της για τα άτομα με αναπηρία και, εάν ναι, με ποιον τρόπο σκόπευε να υλοποιήσει την πρωτοβουλία αυτή.

Εναλλακτικοί προσβάσιμοι μορφότυποι για όλα τα δημόσια έγγραφα της ΕΕ: Δεδομένου ότι ορισμένα από τα άτομα που υπέβαλαν παρατηρήσεις πρότειναν οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες να αξιολογούν τους δικτυακούς τόπους της Επιτροπής σε ετήσια βάση, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Σχεδιάζει να καταστήσει τα έγγραφα της ΕΕ προσβάσιμα μέσω εναλλακτικών μορφοτύπων, όπως μεγάλων εκτυπώσεων, ακουστικών και ηλεκτρονικών μορφοτύπων.

4. Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία:

- Ένταξη των παιδιών SEN: Η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε ότι αυτή η πτυχή της έρευνας είχε προσελκύσει την προσοχή του κοινού και ότι οι περισσότερες από τις παρατηρήσεις ήταν ιδιαίτερα επικριτικές τόσο για την Επιτροπή όσο και για τα Ευρωπαϊκά Σχολεία. Η κύρια κριτική απευθύνθηκε σε αυτό που θεωρήθηκε ότι είναι η αποτυχία των σχολείων να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τη δεδηλωμένη δέσμευσή τους για την πραγματική ένταξη των παιδιών SEN στη σχολική ζωή.

Ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι είχε ήδη την ευκαιρία να εξετάσει το θέμα αυτό στο πλαίσιο προηγούμενης καταγγελίας, 1391/2002/JMA, για την οποία υπέβαλε ειδική έκθεση στο Κοινοβούλιο στις 27 Μαΐου 2005. Στην περίπτωση αυτή, ένας από τους ισχυρισμούς ήταν ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία δεν είχαν δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο και ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα για την κάλυψη των αναγκών όλων των παιδιών SEN. Αφού εξέτασε τα σχετικά νομικά επιχειρήματα, ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι δεν φαινόταν να υπάρχει δεσμευτική νομική διάταξη που να απαιτεί από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα. Ελλείψει τέτοιας νομικής βάσης, η Διαμεσολαβήτρια δεν μπόρεσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν ενήργησε σωστά επειδή δεν διασφάλισε ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία παρέχουν εκπαιδευτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά ΕΕΑ των υπαλλήλων της ΕΕ (37).

Μολονότι ο Διαμεσολαβητής δεν διαπίστωσε κακοδιοίκηση εν προκειμένω, σχολίασε την ασυνέπεια μεταξύ της πρακτικής των σχολείων και των δημόσιων δεσμεύσεων που ανέλαβαν τόσο η ΕΕ εν γένει όσο και η Επιτροπή ειδικότερα προς μια ολοκληρωμένη εκπαίδευση. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν επισημάνει την ένταξη των παιδιών SEN σε ένα ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα ως έναν από τους στόχους τους στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 31ης Μαΐου 1990 (38). Η ίδια η Επιτροπή είχε υιοθετήσει μια πανομοιότυπη προοπτική σε ανακοίνωση της 12ης Μαΐου 2000 («Προς μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία»)(39), η οποία αφορούσε την ένταξη των παιδιών ΕΕΑ. Στην ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να

«(...) να συνεχίσουν να στηρίζουν τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία για την παροχή κατάλληλης στήριξης στους μαθητές με αναπηρίες, με σκοπό την ένταξή τους στις βασικές τάξεις τους και ιδίως την καλύτερη υποστήριξη των μαθητών με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.»(40)

Η Διαμεσολαβήτρια σημείωσε ότι, στην απάντησή της στην αυτεπάγγελτη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας ,, η Επιτροπή επανέλαβε τη δέσμευσή της για την ένταξη όλων των παιδιών με ΕΕΑ σε ένα ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα, όπως είχε αρχικά δηλωθεί στο πρόγραμμα των Ευρωπαϊκών Σχολείων του 1999 για τους μαθητές με ΕΕΑ.

Ο Διαμεσολαβητής εξήγησε επίσης ότι, κατά τη συνεδρίασή του της 1ης και 2ας Φεβρουαρίου 2005, το Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων ενέκρινε ένα νέο έγγραφο με τίτλο «Ένταξη των μαθητών με ΕΕΑ στα Ευρωπαϊκά Σχολεία»(41), το οποίο θα έπρεπε να είχε θέσει τις βάσεις για μια αναθεωρημένη πολιτική στον τομέα αυτό. Όπως αναφέρεται στο προοίμιο του εν λόγω εγγράφου, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούσαν στην προσαρμογή των διαδικασιών εισδοχής και ένταξης των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες, καθώς και στην εισαγωγή βελτιώσεων και καινοτομιών στο σύστημα για την κάλυψη του αυξανόμενου αριθμού μαθητών με ΕΕΑ.

Λαμβάνοντας υπόψη τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα αυτό, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Πώς προτίθεται να αξιολογήσει τα αποτελέσματα της νέας πολιτικής των Ευρωπαϊκών Σχολείων για την ένταξη των παιδιών με ΕΕΑ και ποιο ήταν το χρονοδιάγραμμα για την εν λόγω αξιολόγηση.

5. Εσωτερικός συντονισμός:

- Ανάλυση της έρευνας για την αναπηρία: Υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων της Επιτροπής σχετικά με αυτή την πτυχή του προβλήματος, ο Διαμεσολαβητής θεώρησε ότι η πρώτη επανεξέταση του κώδικα ορθής πρακτικής της Επιτροπής το 2004 είχε ολοκληρωθεί. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον η έρευνα είχε αναλυθεί και, εάν ναι, ποια συμπεράσματα είχε συναγάγει η Επιτροπή από αυτήν και ποια μέτρα πρότεινε να λάβει βάσει των συμπερασμάτων αυτών.

- Ευαισθητοποίηση σχετικά με την αναπηρία: Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο αναθεωρημένος κώδικας ορθής πρακτικής περιλάμβανε ενότητα σχετικά με την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση, η οποία προέβλεπε ότι ο κώδικας θα πρέπει να τεθεί υπόψη όλου του προσωπικού. Το ίδιο τμήμα προέβλεπε επίσης ότι θα πρέπει να διοργανωθούν μαθήματα κατάρτισης για την αντιμετώπιση του ζητήματος της αναπηρίας για όσους ασχολούνται περισσότερο με αυτόν τον τομέα. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν παρείχε χρονοδιάγραμμα ούτε ακριβέστερες ενδείξεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να γίνει αυτό στο μέλλον (42). Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από την Επιτροπή σχετικά με:

Κατά πόσον έχει καθιερώσει ή προτίθεται να καθιερώσει μαθήματα ή ενημερωτικές εκστρατείες σχετικά με την ευαισθητοποίηση του προσωπικού της σε θέματα αναπηρίας.

Η δεύτερη γνώμη της Επιτροπής

Στη δεύτερη γνώμη της, απαντώντας στα ερωτήματα του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή δήλωσε ότι είχε υιοθετήσει μια ευρεία, προοδευτική και προορατική προσέγγιση όσον αφορά τις πολιτικές της για τα άτομα με αναπηρία. Ο νέος κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης, ο αναθεωρημένος κώδικας ορθής πρακτικής και οι διάφορες παρεχόμενες υπηρεσίες είχαν λάβει υπόψη τις ειδικές ανάγκες που ενδέχεται να έχουν τα άτομα με αναπηρία στις σχέσεις τους με την Επιτροπή. Υποστήριξε ότι η πολιτική της αποσκοπούσε στη διασφάλιση της εφαρμογής της αρχής της απαγόρευσης των διακρίσεων σε όλες τις σχέσεις της με τα άτομα με αναπηρία. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε να συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με τις υπηρεσίες της και με τους εκπροσώπους του προσωπικού με αναπηρία, ιδίως μέσω της διυπηρεσιακής ομάδας για την αναπηρία.

Όσον αφορά καθένα από τα ερωτήματα που υπέβαλε ο Διαμεσολαβητής, η απάντηση της Επιτροπής ήταν, συνοπτικά, η ακόλουθη:

1. Απασχόληση:

- Απασχόληση και δυσανάλογη επιβάρυνση: Η Επιτροπή εξήγησε ότι, στις 20 Ιουνίου 2004, για την εφαρμογή του άρθρου 1δ παράγραφος 4 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, εξέδωσε τη διοικητική ανακοίνωση αριθ. 69-2004 (43). Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης ήταν να βοηθήσει τις υπηρεσίες της να αποφασίσουν, μεταξύ άλλων, κατά πόσον ένα μέτρο για την προώθηση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία θεωρήθηκε ότι επιβάλλει δυσανάλογη επιβάρυνση. Οι κανόνες εφαρμογής αφορούν, μεταξύ άλλων, την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία, την αναπηρία κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του υπαλλήλου, τις εύλογες προσαρμογές και την αδικαιολόγητη επιβάρυνση.

Η Επιτροπή εξήγησε ότι, επιπλέον, το σημείο 3 του κώδικα ορθής πρακτικής της (διευκολύνσεις που σχετίζονται με την εργασία) προβλέπει ότι θα πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά πρότυπα κατά την αξιολόγηση του δυσανάλογου φόρτου για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Υποστήριξε ότι, για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η παροχή στέγης σε συγκεκριμένο άτομο με αναπηρία συνεπάγεται υπέρμετρη επιβάρυνση για το ίδρυμα, το κόστος παροχής της πρέπει να είναι υψηλότερο από αυτό που μπορεί ευλόγως να αναμένεται από το ίδρυμα.

Η Επιτροπή αναφέρθηκε σε ορισμένα παραδείγματα εύλογων προσαρμογών που αναφέρονται στο σημείο 8 των κανόνων εφαρμογής, όπως i) η παροχή δυνατότητας εύκολης πρόσβασης και χρήσης από άτομα με αναπηρία σε εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται ήδη από τους εργαζομένους· ii) αναδιάρθρωση θέσεων εργασίας· iii) παροχή βοήθειας· iv) μερική απασχόληση ή τροποποιημένα ωράρια εργασίας· v) απόκτηση ή τροποποίηση τεχνολογικών προϊόντων· vi) προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού· και vii) την τροποποίηση πολιτικών ή πρακτικών. Επιπλέον, η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης σε διάφορες εκτιμήσεις κατά την αξιολόγηση του τι συνιστά αδικαιολόγητη επιβάρυνση, όπως ορίζεται στο σημείο 13 των κανόνων εφαρμογής. Οι εκτιμήσεις αυτές περιελάμβαναν i) το είδος και το κόστος της διαμονής· ii) το κόστος της στέγασης, σε σχέση με τα μέσα γενικά έξοδα για κάθε μέλος του προσωπικού· iii) το κόστος της στέγασης, σε σχέση με τον διαθέσιμο προϋπολογισμό· iv) τον αριθμό των ατόμων στη συγκεκριμένη περιοχή που χρειάζονται στέγαση· και v) τις ανάγκες υγείας και ασφάλειας όλου του προσωπικού.

- Οικονομική στήριξη των υπαλλήλων και των μελών της οικογένειας με αναπηρία: Όπως είχε υποστηρίξει στο πλαίσιο της έρευνας του Διαμεσολαβητή στην καταγγελία 1391/2002, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι δεν εισάγει διακρίσεις σε σχέση με τη στήριξη που παρέχει στους υπαλλήλους και τα μέλη των οικογενειών με αναπηρία. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι όλο το φάσμα της οικονομικής στήριξης που προκύπτει από την ασφάλιση ασθενείας για ιατρικά έξοδα, τις νόμιμες αποζημιώσεις και τη συμπληρωματική ενίσχυση για άτομα με αναπηρία για μη ιατρικές δαπάνες ήταν κατάλληλο για την αντιστάθμιση των συμπληρωματικών δαπανών που συνδέονται με αναπηρία. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την εκτέλεση του προϋπολογισμού σχετικά με τις πιστώσεις κοινωνικής πρόνοιας για τα άτομα με αναπηρία τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004 και προβλέπουν ότι η προσωπική συνεισφορά του δικαιούχου μπορεί να κυμαίνεται από 5 % έως 35 %, υπολογιζόμενη βάσει του φορολογητέου οικογενειακού εισοδήματός του. Οι κατευθυντήριες γραμμές είναι διοργανικές και κάθε θεσμικό όργανο καθορίζει τους δικούς του δημοσιονομικούς πόρους εν προκειμένω.

Όσον αφορά τη δημοσιονομική κατάσταση, η Επιτροπή σημείωσε ότι, το 2005, όλα τα κονδύλια του κονδυλίου του προϋπολογισμού «Συμπληρωματική βοήθεια για τα άτομα με ειδικές ανάγκες» (1 350 000 ευρώ) δαπανήθηκαν για 85 περιπτώσεις. Περίπου οι μισοί φάκελοι αφορούσαν δαπάνες που συνδέονταν με σοβαρά μειονεκτήματα, ενώ οι άλλες περιπτώσεις αφορούσαν την επιστροφή των δαπανών εκπαίδευσης ή ειδικής κατάρτισης που ήταν αναγκαίες για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων μιας αναπηρίας. Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του 2006, η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή είχε χορηγήσει ποσό 1 770 000 ευρώ (αύξηση κατά 30% σε σύγκριση με το 2005). Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι το ποσό αυτό δεν θα επαρκούσε για τη διασφάλιση πλήρους επιστροφής σε όλες τις περιπτώσεις.

Αν και η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι δεν είχε νομική υποχρέωση να επιστρέψει όλα τα έξοδα που προκύπτουν από αναπηρία, δεσμεύτηκε να παράσχει πλήρη επιστροφή αυτών των εξόδων υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή θα εγγυηθεί τη διαθεσιμότητα επαρκών κονδυλίων και ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί διοργανική συμφωνία σχετικά με αναθεωρημένη πρόταση των κατευθυντήριων γραμμών που αναφέρονται ανωτέρω.

Η Επιτροπή δεν θεώρησε ότι η προσωπική εισφορά που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές (5% έως 35%) ήταν κοινωνικά άδικη, δεδομένου ότι βασίζεται στο φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα. Σημείωσε ότι, από την 1η Μαΐου 2004, οι ατομικές οικονομικές ενισχύσεις έχουν διευρυνθεί, λόγω των αλλαγών στην πολιτική σχετικά με το συμπληρωματικό επίδομα για τα άτομα με αναπηρία και της αύξησης του ποσού των διαθέσιμων πόρων. Μεταξύ 2003 και 2005, ο αριθμός των φακέλων αυξήθηκε σχεδόν κατά 50 % (από σχεδόν 60 σε 85 φακέλους) και τα διαθέσιμα κονδύλια αυξήθηκαν κατά 130 % (από 770 000 ευρώ σε 1 770 000 ευρώ). Ένας νέος τομέας «πρακτική βοήθεια για τα άτομα με ειδικές ανάγκες» δημιουργήθηκε επίσης το 2004 για την παροχή γενικής ενημέρωσης, συμβουλών και υποστήριξης.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή της να δημοσιεύσει το 2006 νέα ανακοίνωση σχετικά με την παροχή βοήθειας στα άτομα με αναπηρία (44).

- Προσβασιμότητα των διαδικασιών πρόσληψης: Η Επιτροπή υποστήριξε ότι έχουν εφαρμοστεί διάφορα πρακτικά μέτρα προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή υποψηφίων με αναπηρία σε διαγωνισμούς. Ως εκ τούτου, όλες οι προκηρύξεις διαγωνισμών περιλάμβαναν τυποποιημένη παράγραφο που υπενθυμίζει στους υποψηφίους τον αμερόληπτο χαρακτήρα της πολιτικής προσλήψεων της Ένωσης (45) και οι υποψήφιοι με αναπηρία καλούνται να υποβάλουν πιστοποιητικό, ώστε οι εξεταστικές επιτροπές να μπορούν να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τη διευκόλυνση της συμμετοχής τους (46). Στο παράρτημα 2 του «Οδηγού υποψηφίων», που δημοσιεύεται ταυτόχρονα με κάθε προκήρυξη διαγωνισμού, υπενθυμίζεται στους υποψηφίους με αναπηρία η δυνατότητα να ζητήσουν ειδικές ρυθμίσεις λόγω της αναπηρίας τους.

Στον δικτυακό τόπο της EPSO γίνεται άμεση αναφορά στις ίσες ευκαιρίες. Το ίδιο ισχύει για όλες τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στον Τύπο όταν προκηρύσσεται διαγωνισμός.

Η Επιτροπή θεώρησε ότι έχουν ήδη ληφθεί πολυάριθμα πρακτικά μέτρα και απαρίθμησε μια σειρά παραδειγμάτων σε περιπτώσεις αναπηριών που αφορούν προβλήματα με: όραση (47), ακοή (κωφοί ή μερικώς κωφοί υποψήφιοι)(48), χέρια (49), χρήση αναπηρικού αμαξιδίου (50), εξουθενωτική ασθένεια/εγκεφαλικό μειονέκτημα (51) ή δυσλεξία (52). Προκειμένου να συμμορφωθεί με τα αιτήματα αυτά, η EPSO έχει τη δυνατότητα να προσκαλέσει τους υποψηφίους με αναπηρία σε χωριστά εξεταστικά κέντρα.

- Περιοδικές εκθέσεις σχετικά με την πολιτική προσλήψεων: Η Επιτροπή επισήμανε ότι επανεξέτασε, από κοινού με την EPSO, το περιεχόμενο της δημοσιότητας για τις προσλήψεις με σκοπό την ενθάρρυνση περισσότερων αιτήσεων από άτομα με αναπηρία. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα της εκπόνησης εκθέσεων σχετικά με συγκεκριμένες αναπηρίες.

Η Επιτροπή τόνισε ότι η ανωνυμία αποτελεί εγγύηση της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων και ότι οι διαδικασίες επιλογής της οργανώνονται, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης. Στο πλαίσιο αυτό, η EPSO οργανώνει ειδικές εγκαταστάσεις που επιτρέπουν στα άτομα με αναπηρία να συμμετέχουν στους διαγωνισμούς.

Η Επιτροπή ανέλαβε να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι υφιστάμενες και οι μελλοντικές στατιστικές για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία θα μπορούσαν να καταστούν πιο αξιόπιστες και να επικαιροποιούνται τακτικά, τηρώντας παράλληλα τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 45/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (53). Η Επιτροπή συμφώνησε να εξετάσει το ενδεχόμενο δημοσίευσης τέτοιων στατιστικών στο μέλλον, στο πλαίσιο της εξέτασης για τη βελτίωση της αξιοπιστίας των στατιστικών.

- Θετικά μέτρα για την προώθηση της πρόσληψης ατόμων με αναπηρία: Κατά την άποψη της Επιτροπής, η καλύτερη εγγύηση ίσης μεταχείρισης στη διαδικασία πρόσληψης περιλαμβάνει την ανάπτυξη ανώνυμων δοκιμασιών και την παροχή εύλογων προσαρμογών για τη συμμετοχή στις εν λόγω δοκιμασίες. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έκρινε αναγκαίο να παρέμβει περαιτέρω προβλέποντας, στο παρόν στάδιο των διαδικασιών πρόσληψης, μέτρα θετικής δράσης ειδικά για τα άτομα με αναπηρία.

Η Επιτροπή εξήγησε ότι οι υπηρεσίες της, δηλαδή η Γενική Διεύθυνση Προσωπικού και Διοίκησης («ΓΔ ADMIN»), ενημερώνονται όταν οι επιτυχόντες σε διαγωνισμούς πρόσληψης δηλώνουν ότι έχουν αναπηρία που απαιτεί ειδική προσαρμογή στη διαδικασία πρόσληψης. Στις περιπτώσεις αυτές, οι υπηρεσίες αυτές υιοθετούν μια προορατική προσέγγιση όσον αφορά την πρόσληψή τους κατά περίπτωση.

Η Επιτροπή δεσμεύτηκε να διερευνήσει τα διάφορα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να προωθηθεί η πρόσληψη ατόμων με αναπηρία εντός του θεσμικού οργάνου και αναφέρθηκε στην ανάγκη επανεξέτασης της τρέχουσας κατάστασης. Η επανεξέταση αυτή θα πρέπει να εξετάσει το ζήτημα της λεπτομερέστερης ανάπτυξης θετικών μέτρων για την προώθηση της πρόσληψης ατόμων με αναπηρία, όπως i) ο καθορισμός και η παρακολούθηση κάποιας μορφής στόχου απασχόλησης για τα άτομα με αναπηρία και ii) η ατομική παρακολούθηση από τη διοίκηση μετά την ιατρική εξέταση για τη διασφάλιση κατάλληλων καθηκόντων και εξοπλισμού. Η Επιτροπή πρόσθεσε επίσης ότι το ζήτημα της αναπηρίας εξετάστηκε σε μαθήματα σχετικά με τις συνεντεύξεις επιλογής και την κατάρτιση των μελών της εξεταστικής επιτροπής, προκειμένου να διασφαλιστεί η ευαισθητοποίηση στα ζητήματα αυτά.

2. Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής:

- Οικοδομικά πρότυπα σε σχέση με την προσβασιμότητα: Η Επιτροπή εξήγησε ότι η τελευταία έκδοση του εγχειριδίου προτύπων κτιρίων, Manuel d'Immeuble Type («MIT»), εγκρίθηκε από την επιτροπή διαχείρισης του OIB στις 29 Ιουνίου 2004. Το κεφάλαιο B.III του εγχειριδίου αφορούσε τις απαιτήσεις για τα άτομα με αναπηρία, καλύπτοντας γενικά ζητήματα πρόσβασης, δεσμευμένους χώρους στάθμευσης, κινητικότητα, φωτισμό και σήμανση σε κτίρια, εγκαταστάσεις υγιεινής και εκκένωση έκτακτης ανάγκης. Το MIT συμμορφωνόταν τόσο με τη βελγική όσο και με την ευρωπαϊκή νομοθεσία στον τομέα αυτό και έλαβε υπόψη τις διατάξεις του κώδικα ορθής πρακτικής της Επιτροπής.

Η Επιτροπή εξήγησε ότι δεν είχε προγραμματιστεί περαιτέρω αναθεώρηση του MIT. Το παρόν έγγραφο εγκρίθηκε μόλις στα μέσα του 2004 και είναι επικαιροποιημένο όσον αφορά τα πρότυπα προσβασιμότητας. Το θέμα θα πρέπει να επανεξετάζεται υπό το πρίσμα των νέων προτύπων MIT και της πείρας που αποκτήθηκε από τον προσφάτως διορισθέντα ειδικό που είναι αρμόδιος για τις εργονομικές αξιολογήσεις του περιβάλλοντος γραφείου.

- Εγκαταστάσεις στάθμευσης: Η Επιτροπή επισήμανε ότι, σύμφωνα με τον κώδικα ορθής πρακτικής της, τουλάχιστον δύο θέσεις στάθμευσης προορίζονται για επισκέπτες με αναπηρία είτε εντός είτε εκτός κάθε κτιρίου της Επιτροπής, εκτός από το κτίριο Berlaymont. Συνολικά, η Επιτροπή διαθέτει 114 τέτοιους δεσμευμένους χώρους. Δεδομένου ότι η πρόσβαση στο κτίριο Berlaymont είναι περιορισμένη για λόγους ασφαλείας, η Επιτροπή ζήτησε από τις αρχές των Βρυξελλών να κρατήσουν θέσεις στάθμευσης για άτομα με ειδικές ανάγκες στη λεωφόρο Charlemagne, η οποία εκτείνεται κατά μήκος της οδού Berlaymont. Η Επιτροπή εξήγησε ότι, τον Οκτώβριο του 2005, ο αστυνομικός επίτροπος Βρυξελλών-Πρωτευούσης είχε συμφωνήσει να δεσμεύσει τρεις τέτοιες θέσεις στη λεωφόρο Καρλομάγνου και είχε επίσης ζητήσει από την υπηρεσία δημοσίων έργων να εκτελέσει τις αναγκαίες εργασίες. Η Επιτροπή διαθέτει επίσης 216 θέσεις στάθμευσης στα κτίριά της για το δικό της προσωπικό που πάσχει από μόνιμες ή προσωρινές αναπηρίες/δυσκολίες που σχετίζονται με την υγεία (54).

3. Πληροφόρηση και επικοινωνία:

- Προσβασιμότητα των πληροφοριών που διαδίδονται για τα άτομα με αναπηρία: Η Επιτροπή παρέπεμψε στη θέση της σχετικά με την προσβασιμότητα των πληροφοριών που καθορίζεται στη σελίδα «EUROPA - Πολιτική προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό»(55). Σύμφωνα με τη θέση αυτή, η Επιτροπή αποφάσισε να εγκρίνει συμμόρφωση επιπέδου Α (προτεραιότητα 1) για νέους και επικαιροποιημένους δικτυακούς τόπους που φιλοξενούνται στον εξυπηρετητή EUROPA, προκειμένου να διευκολυνθεί η χρήση τους όχι μόνο από άτομα με προβλήματα όρασης, αλλά και από άτομα με άλλα προβλήματα και αναπηρίες, καθιστώντας τα, ως εκ τούτου, σύμφωνα με τα πρότυπα της WAI («Πρωτοβουλία για την Προσβασιμότητα στον Παγκόσμιο Ιστό»).

- Προσβασιμότητα των δικτυακών τόπων στο κοινό: Ο Οδηγός Παρόχων Πληροφοριών («IPG») απευθύνεται σε συντάκτες σελίδων του δικτυακού τόπου EUROPA (συντονιστές, διαχειριστές ιστοσελίδων, εργολάβους) και καλύπτει συντακτικές, τεχνικές και γραφικές πτυχές. Οι κανόνες που ορίζονται στον IPG (56) πρέπει να τηρούνται προκειμένου να διασφαλίζεται μια συνεκτική και φιλική προς τον χρήστη υπηρεσία. Σύμφωνα με την IPG, οι σελίδες που δημοσιεύονται στον EUROPA θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια προσβασιμότητας επιπέδου Α. Οι διαχειριστές ιστοσελίδων των γενικών διευθύνσεων και των υπηρεσιών είναι υπεύθυνοι για την αξιολόγηση της προσβασιμότητας των αντίστοιχων ιστοτόπων τους και για τη διασφάλιση ότι οι ιστότοποι και οι ιστοσελίδες συμμορφώνονται με το IPG και το WAI-A. Επιπλέον, η ομάδα συντονισμού EUROPA της Γενικής Διεύθυνσης Τύπου και Επικοινωνιών παρέχει συστηματική βοήθεια στους υπεύθυνους για την επικύρωση των δικτυακών τόπων και ιστοσελίδων.

Εναλλακτικοί προσβάσιμοι μορφότυποι για όλα τα δημόσια έγγραφα της ΕΕ: Οι σελίδες EUROPA που συμμορφώνονται με το WAI μπορούν, με το κατάλληλο λογισμικό τελικού χρήστη, να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία μεγάλων εκτυπώσεων, Braille, ακουστικών και ηλεκτρονικών μορφοτύπων. Λόγω του πολύγλωσσου χαρακτήρα του EUROPA, δεν είναι δυνατή η ανάγνωση όλων των γλωσσών μέσω βοηθητικού λογισμικού. Η Επιτροπή θα βελτιώσει τις υφιστάμενες σελίδες που συμμορφώνονται με το WAI παρέχοντας αρχεία ήχου ή αρχεία νοηματικής γλώσσας που παράγονται από αυτές τις σελίδες. Η λύση αυτή, ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει προβλήματα, καθώς η εν λόγω τεχνική βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της ανάπτυξης. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να παρέχεται σύνδεσμος προς ηχητική έξοδο δίπλα σε εισαγωγικά κείμενα τυχόν μακροσκελών άρθρων/πληροφοριών, προκειμένου τα άτομα με αναπηρία να κατανοούν γρήγορα αν οι πληροφορίες τους ενδιαφέρουν. Διαφορετικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο πολυγλωσσικός χαρακτήρας του δικτυακού τόπου EUROPA εξυπηρετείται καλύτερα με τη διασφάλιση της εύκολης πρόσβασης στο περιεχόμενό του και της συμμόρφωσής του με το WAI. Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι έχει θεσπίσει σύστημα διαχείρισης διαδικτυακού περιεχομένου το οποίο θα πρέπει να εγγυάται τη συμμόρφωση με τις ελάχιστες απαιτήσεις προσβασιμότητας σε όλες τις σελίδες της (57).

4. Ευρωπαϊκά Σχολεία:

- Ένταξη των παιδιών με SEN: Η Επιτροπή επισήμανε ότι δεν έχει αρμοδιότητα σε εκπαιδευτικά θέματα και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αξιολογήσει ή να αξιολογήσει το νέο πρόγραμμα SEN στα Ευρωπαϊκά Σχολεία ούτε να δώσει οδηγίες στα τελευταία. Εξήγησε ότι το Ανώτατο Συμβούλιο των Σχολείων λαμβάνει όλες τις αποφάσεις στον τομέα αυτό και ότι η Επιτροπή διαθέτει μόνο μία ψήφο στο Διοικητικό Συμβούλιο (58). Ωστόσο, ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου και ως υπεύθυνος εργοδότης του οποίου το προσωπικό εκφράζει τη δυσαρέσκειά του για την εν λόγω υπηρεσία των Σχολείων, η οποία χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από κοινοτικούς πόρους, η Επιτροπή σημείωσε ότι συνεχίζει ενεργά το θέμα ζητώντας να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση του προγράμματος SEN.

Τον Μάρτιο του 2004, η Παιδαγωγική Επιτροπή των Σχολείων, η οποία είναι η προπαρασκευαστική υποεπιτροπή του Ανώτατου Συμβουλίου όπου συζητούνται και προετοιμάζονται εκπαιδευτικά θέματα προς εξέταση και έγκριση από το Ανώτατο Συμβούλιο, είχε την πρώτη ευκαιρία να εξετάσει ορισμένα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις υποθέσεις SEN. Την εποχή εκείνη, η Επιτροπή ζήτησε να αξιολογηθεί το πρόγραμμα SEN από τους αρμόδιους επιθεωρητές/συντονιστές και να υποβληθούν τα αποτελέσματα της εν λόγω αξιολόγησης στην επόμενη ετήσια έκθεση σχετικά με το πρόγραμμα SEN. Ωστόσο, η πιο πρόσφατη έκθεση σχετικά με το πρόγραμμα SEN ήταν παρόμοια με την πρώτη και η Επιτροπή, κατά τη συνεδρίαση της παιδαγωγικής επιτροπής τον Νοέμβριο του 2005, επανέλαβε το αίτημά της. Η Επιτροπή είχε επίσης ζητήσει από το Γραφείο του Γενικού Γραμματέα των Σχολείων περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος SEN, οι οποίες προέκυψαν από άλλα αιτήματα παροχής πληροφοριών από τον Διαμεσολαβητή. Ο Γενικός Γραμματέας είχε δηλώσει γραπτώς το είδος των πληροφοριών που πρέπει να συλλέγονται. Η Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι, από την ημερομηνία της δεύτερης γνώμης της, τον Μάρτιο του 2006, δεν έχουν παρασχεθεί στοιχεία.

Η Επιτροπή επισήμανε ότι, στα τέλη Ιανουαρίου 2006, είχε ζητήσει επισήμως αξιολόγηση της εφαρμογής του προγράμματος SEN από το Ανώτατο Συμβούλιο των Σχολείων. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα πρέπει να εκδοθεί έκθεση αξιολόγησης κατά τη διάρκεια του επόμενου σχολικού έτους (59).

5. Εσωτερικός συντονισμός:

- Ανάλυση έρευνας για την αναπηρία: Η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η έρευνα σχετικά με τις αναπηρίες που διενεργήθηκε από τις υπηρεσίες της τον Δεκέμβριο του 2004 είχε αναλυθεί και τα αποτελέσματα είχαν αναρτηθεί στο ενδοδίκτυό της. Με βάση την ανάλυση των απαντήσεων που ελήφθησαν, προτάθηκαν ορισμένες ειδικές δράσεις.

Η Επιτροπή επισήμανε ότι ορισμένα σημεία επισημάνθηκαν με τακτικό τρόπο και θα επωφελούνταν από περαιτέρω δράση. Αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένα μέλη του προσωπικού όσον αφορά την απόκτηση σχετικά απλών τύπων στέγασης για τη διευκόλυνση της εργασίας τους, όπως κατάλληλες καρέκλες ή τραπέζια γραφείου ή προσαρμοσμένος εξοπλισμός ΤΠ, καθώς και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένα άτομα με αναπηρία όσον αφορά την πρόσβαση σε ορισμένα κτίρια ή τη μετακίνησή τους εντός αυτών.

Η Επιτροπή εξήγησε ότι, βάσει της έρευνας, οι υπάλληλοι θεωρούσαν ότι, λόγω της αναπηρίας τους, είχαν υποστεί λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα βραδύτερη εξέλιξη της σταδιοδρομίας τους, λιγότερο ενδιαφέρουσα εργασία ή έλλειψη πρόσβασης σε κατάρτιση. Σε διαπροσωπικό επίπεδο, ορισμένα μέλη του προσωπικού βίωσαν συμπεριφορές προϊσταμένων και συναδέλφων που θεωρούσαν ταπεινωτικές, εκφοβιστικές ή προσβλητικές. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι τα πορίσματα της συνοπτικής έκθεσης τέθηκαν υπόψη όλων των ενδιαφερόμενων υπηρεσιών, όπου θα μπορούσε να δοθεί χρήσιμη συνέχεια για να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση σχετικά με τα ζητήματα.

Κατά την άποψη της Επιτροπής, όλοι οι υπάλληλοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι διακρίσεις λόγω αναπηρίας απαγορεύονται ρητά από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης. Ως εκ τούτου, η έρευνα και το αποτέλεσμά της είχαν αναρτηθεί στον ιστότοπο του ενδοδικτύου της, προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί το προσωπικό στα ζητήματα και να συμβάλει στην επίτευξη αλλαγών. Υπενθυμίζεται επίσης στο προσωπικό στον ιστότοπο του ενδοδικτύου ότι, σύμφωνα με τους όρους του κώδικα ορθής πρακτικής, η Μονάδα Ίσων Ευκαιριών και Απαγόρευσης των Διακρίσεων της ΓΔ ADMIN μπορεί να προσεγγιστεί σε εμπιστευτική βάση εάν τα μέλη του προσωπικού δεν είναι ικανοποιημένα με την εφαρμογή του κώδικα. Η Μονάδα θα συνεχίσει να εξετάζει τα ζητήματα αυτά διακριτικά, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη το επιδιωκόμενο επίπεδο εμπιστευτικότητας.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας θέσπισης μιας πιο ορατής και δραστήριας πολιτικής στον τομέα αυτό, η ΓΔ ADMIN θα πρέπει να διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη σχετικά με τις τυχόν διαδικασίες που υιοθετούν οι εθνικές διοικήσεις τους για την προώθηση της πρόσληψης και της στέγασης ατόμων με αναπηρία, με σκοπό τη θέσπιση υφιστάμενων βέλτιστων πρακτικών που θα μπορούσαν επίσης να ακολουθηθούν εντός της Επιτροπής.

Προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος, το ζήτημα της διεξαγωγής δεύτερης έρευνας για την αναπηρία κατά την περίοδο 2007-2008 θα εξεταστεί προς το τέλος του 2006. Ανάλογα με τα αποτελέσματά της, οι προτεραιότητες μπορούν να αναπροσανατολιστούν ανάλογα με τις ανάγκες και μπορούν να καθοριστούν νέες προτεραιότητες.

- Ευαισθητοποίηση σχετικά με την αναπηρία: Η Επιτροπή δήλωσε ότι το κύριο μέσο ευαισθητοποίησης και ευαισθητοποίησης του προσωπικού σε θέματα αναπηρίας ήταν η δημοσιότητα που αποκτήθηκε με την έγκριση του αναθεωρημένου κώδικα ορθής πρακτικής και τη διεξαγωγή της έρευνας σε όλο το προσωπικό της Επιτροπής για θέματα αναπηρίας. Το επόμενο βήμα πρέπει να είναι η δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνας στο ενδοδίκτυο της Επιτροπής στις αρχές του 2006. Η δράση αυτή θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ανάλυση των απαντήσεων, μαζί με τις επακόλουθες δράσεις.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να διοργανώσει ειδικές δράσεις ευαισθητοποίησης μέσω επιμορφωτικών σεμιναρίων ή μέσω της διοργάνωσης διάσκεψης ή σεμιναρίου για το προσωπικό, το 2006 ή το 2007, ώστε να συμπέσει με την ετήσια Ευρωπαϊκή Ημέρα των Ατόμων με Αναπηρία στις 3 Δεκεμβρίου. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να εξαρτώνται από τη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών πόρων (60).

Συμμετοχή του κοινού

Ο Διαμεσολαβητής ανάρτησε τη δεύτερη γνώμη της Επιτροπής στον ιστότοπό του. Δεν έλαβε περαιτέρω σχόλια από το κοινό σχετικά με αυτό.

Συμπληρωματικές πληροφορίες από την Επιτροπή

Προκειμένου να επικαιροποιήσει ορισμένες από τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στη δεύτερη γνώμη της, ιδίως όσον αφορά τρεις από τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν σε αυτήν, η Επιτροπή απέστειλε πρόσθετες πληροφορίες στον Διαμεσολαβητή. Τα σημεία που έθιξε η Επιτροπή αφορούσαν τις ακόλουθες πτυχές:

1. Απασχόληση:

- Οικονομική στήριξη των υπαλλήλων και των μελών της οικογένειας με αναπηρία: Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι σχεδιάζει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης ανακοίνωσης με τίτλο «Ίσες ευκαιρίες για όλους» που θα παρουσιαστεί στο ευρύτερο πλαίσιο του ορισμού του 2007 ως Ευρωπαϊκού Έτους Ίσων Ευκαιριών για Όλους.

4. Ευρωπαϊκά Σχολεία:

- Ένταξη των παιδιών με SEN: Η Επιτροπή εξήγησε ότι, κατά τη συνεδρίασή του της 30ής Ιανουαρίου 2006, το Ανώτατο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων δεν είχε την ευκαιρία να εξετάσει την έκθεση σχετικά με τις στατιστικές SEN 2004/2005, μολονότι το σημείο αυτό είχε προβλεφθεί στην ημερήσια διάταξη. Κατά τη συνεδρίασή της τον Απρίλιο του 2006, μολονότι το θέμα αυτό δεν περιλαμβανόταν στην ημερήσια διάταξη, η Επιτροπή ζήτησε η επόμενη έκθεση να περιλαμβάνει i) πιο ποιοτικές πληροφορίες σχετικά με την ένταξη των μαθητών με ΕΕΑ και την πρόοδό τους, ii) αξιολόγηση του προγράμματος ΕΕΑ και iii) τη στρατηγική που πρέπει να υιοθετηθεί στα Ευρωπαϊκά Σχολεία για την πρόβλεψη τέτοιων παιδιών. Το διοικητικό συμβούλιο έλαβε γνώση της έκθεσης, η οποία εξετάζεται επί του παρόντος από το συμβούλιο επιθεωρητών. Η Επιτροπή επισήμανε ότι δεν είχε κοινοποιηθεί νέα έκθεση, αν και η επόμενη έκθεση 2005/2006 θα πρέπει να περιλαμβάνει τις απαιτούμενες προσθήκες ποιοτικών πληροφοριών και αξιολόγηση του προγράμματος.

5. Εσωτερικός συντονισμός:

- Ευαισθητοποίηση σχετικά με την αναπηρία: Στην πρώτη της γνώμη, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να δημοσιεύσει τα αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής έρευνας για θέματα αναπηρίας στον δικτυακό της τόπο στο ενδοδίκτυο, ως μέσο για την παροχή πληροφοριών σχετικά με την ανάλυση των απαντήσεων, μαζί με τις επακόλουθες ενέργειες που έχουν προγραμματιστεί για το 2006. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας είχαν ήδη δημοσιευθεί (61). Πρόσθεσε ότι τα δεδομένα θα πρέπει να συμπληρωθούν με τις πληροφορίες που συλλέγονται μέσω της έρευνας σχετικά με τις πολιτικές των κρατών μελών για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία στη δημόσια διοίκηση τους. Η αξιολόγηση θα πρέπει να προσδιορίσει ένα σημείο αναφοράς για τις πρακτικές και θα πρέπει επίσης να συμβάλει στον καθορισμό ενός σχεδίου δράσης για την αναπηρία για το 2007.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι έχει επίσης δημοσιευθεί πρακτικός οδηγός ορθής πρακτικής στον τομέα της απαγόρευσης των διακρίσεων, ο οποίος απευθύνεται στους εκπαιδευτές και στα διευθυντικά στελέχη που είναι αρμόδια για τις προσλήψεις (62). Η Επιτροπή εξήγησε ότι ο οδηγός αυτός διαδόθηκε όσο το δυνατόν ευρύτερα σε όλες τις υπηρεσίες της. Μολονότι η Επιτροπή δεν έχει διοργανώσει ειδικά μαθήματα για θέματα απαγόρευσης των διακρίσεων, το θέμα αντιμετωπίστηκε μέσω μαθημάτων σχετικά με τις συνεντεύξεις επιλογής και την κατάρτιση για τις εξεταστικές επιτροπές. Επιπλέον, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να διοργανώσει, στο εγγύς μέλλον, πρόσθετες εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης που θα απευθύνονται στο ιδιαίτερα ενδιαφερόμενο προσωπικό (63).

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις

1.1 Σύμφωνα με το άρθρο 195 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής έχει την εξουσία να διεξάγει έρευνες με δική του πρωτοβουλία σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών.

Η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να κινήσει αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με το θέμα της ένταξης των ατόμων με αναπηρία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες αυτοί δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο.

1.2 Κατά τη δρομολόγηση αυτής της πρωτοβουλίας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε υπόψη το γεγονός ότι, όπως συμφωνήθηκε γενικά, η αναπηρία δεν μπορεί να οριστεί μόνο με βάση ένα μεμονωμένο πρόβλημα υγείας ή έναν σωματικό ή διανοητικό περιορισμό, αλλά μάλλον ως αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ ενός προβλήματος υγείας ή λειτουργικού περιορισμού και του κοινωνικού, πολιτικού, πολιτιστικού, οικονομικού και φυσικού περιβάλλοντος (64). Ο Διαμεσολαβητής έλαβε επίσης υπόψη ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (65). Όπως αναγνωρίζεται δημοσίως από τα περισσότερα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη (66), αυτό το τμήμα της κοινωνίας αντιμετωπίζει ευρύ φάσμα εμποδίων που εμποδίζουν τα μέλη του να επιτύχουν ίσες ευκαιρίες, ανεξαρτησία και πλήρη οικονομική και κοινωνική ένταξη. Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι, όπως αποκάλυψε έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, σχεδόν όλοι οι Ευρωπαίοι φαίνεται να τάσσονται υπέρ της καλύτερης ένταξης των ατόμων με αναπηρία και τουλάχιστον το 97 % των Ευρωπαίων πιστεύουν ότι θα πρέπει να γίνει κάτι για τη μεγαλύτερη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία (67).

Μολονότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίθηκε στην πρόκληση αυτή υιοθετώντας ορισμένες νομικές και πολιτικές πρωτοβουλίες για την άρση των εμποδίων αυτών, ο Διαμεσολαβητής θεώρησε σημαντικό να αξιολογήσει κατά πόσον οι δεσμεύσεις αυτές είχαν πράγματι υλοποιηθεί ή όχι.

Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι η αναγνώριση του προβλήματος και η ανάγκη αντιμετώπισής του ως θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος οδήγησαν στη συμπερίληψη στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφοράς στα άτομα με αναπηρία. Το άρθρο 26 του Χάρτη ορίζει τα εξής:

«Η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να επωφελούνται από μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίζουν την ανεξαρτησία τους, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στον κοινοτικό βίο.»

Με την έναρξη αυτής της πρωτοβουλίας, ο Διαμεσολαβητής αναγνώρισε επίσης ότι η Ένωση είχε εγκρίνει ευρύ φάσμα νομικών μέτρων για την καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία, ιδίως τον «Κώδικα ορθής πρακτικής για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία» του 1998 («Κώδικας ορθής πρακτικής»). Ο κώδικας αυτός παρείχε μια κοινή διοργανική θέση για την καταπολέμηση πιθανών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία προκειμένου να γίνουν υπάλληλοι της ΕΕ ή να αναπτύξουν τη σταδιοδρομία τους ως υπάλληλοι της ΕΕ (68), βάσει της οποίας έπρεπε να αναληφθούν ορισμένες δράσεις σε τομείς όπως οι προσλήψεις, οι σταδιοδρομίες, το εργασιακό περιβάλλον, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση, καθώς και η παρακολούθηση.

1.3 Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι, μεταξύ των διαφόρων θεσμικών οργάνων που έχουν ιδιαίτερη ευθύνη να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο της ΕΕ, η Επιτροπή άξιζε ιδιαίτερης προσοχής λόγω του κεντρικού ρόλου της εντός του θεσμικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή είχε υιοθετήσει μια διεξοδική προσέγγιση έναντι των ατόμων με αναπηρία στην ανακοίνωσή της της 10ης Μαΐου 2000 με τίτλο "Για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία" ("η ανακοίνωση"). Στην ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να αναπτύξει και να υποστηρίξει μια ολοκληρωμένη και ολοκληρωμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση των κοινωνικών, αρχιτεκτονικών και σχεδιαστικών φραγμών που περιορίζουν αδικαιολόγητα την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία (69). Όχι μόνο επανέλαβε τις δεσμεύσεις που ορίζονται στον κώδικα ορθής πρακτικής, αλλά, επιπλέον, καθόρισε νέα μέτρα με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης βέλτιστων πρακτικών στο πλαίσιο της οργάνωσής της. Οι δράσεις που περιγράφονται στην ανακοίνωση ομαδοποιήθηκαν σε πέντε θέματα: i) απασχόληση· ii) προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής· iii) ενημέρωση και επικοινωνία· iv) τα Ευρωπαϊκά Σχολεία· και v) εσωτερικός συντονισμός. Η στρατηγική αυτή ενισχύθηκε πράγματι από την Επιτροπή με την επίσημη έγκριση αναθεωρημένου κώδικα ορθής πρακτικής στις 25 Νοεμβρίου 2003.

Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι οι δράσεις αυτές υποστηρίχθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (70), το οποίο ζήτησε την εφαρμογή συμπληρωματικών δράσεων (71), όπως η δημιουργία διοργανικής ομάδας για την εξέταση των όρων πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

1.4 Ωστόσο, η χρηστή διοίκηση απαιτεί άμεση και αποτελεσματική δράση για την εφαρμογή των δεσμεύσεων που δηλώνονται δημοσίως. Η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την άποψη ότι η σοβαρότητα της κατάστασης που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία απαιτεί να τεθούν σε εφαρμογή οι διακηρυχθείσες δεσμεύσεις μέσω αποτελεσματικών δράσεων. Λόγω του κεντρικού ρόλου της Επιτροπής στο θεσμικό πλαίσιο της Ένωσης και των συγκεκριμένων δεσμεύσεών της έναντι των ατόμων με αναπηρία, ο Διαμεσολαβητής θεώρησε χρήσιμο να επανεξετάσει τις δράσεις που ανέλαβε το εν λόγω θεσμικό όργανο στον τομέα αυτό και να αξιολογήσει κατά πόσον συνάδουν ή όχι με τις νομικές υποχρεώσεις και τις δεδηλωμένες δεσμεύσεις του θεσμικού οργάνου.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση σχετικά με i) τα μέτρα που είχε λάβει ή προτίθεται να λάβει για να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις στις σχέσεις τους με το θεσμικό όργανο και ii) το χρονοδιάγραμμα για την έγκρισή τους.

Ο Διαμεσολαβητής κατέστησε σαφές ότι, υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της έρευνας, θα εξέταζε κατά πόσον ήταν αναγκαίο να διευρυνθεί το πεδίο της έρευνας και να συμπεριληφθούν και άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

1.5 Καταρχάς, ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να καταστήσει σαφές ότι η έρευνά του δεν αφορούσε συγκεκριμένες περιπτώσεις πιθανής κακοδιοίκησης σε σχέση με την Επιτροπή. Αντ’ αυτού, ο Διαμεσολαβητής επικέντρωσε την έρευνά του i) στην επανεξέταση των δεσμεύσεων που ανέλαβε το θεσμικό όργανο έναντι των ατόμων με αναπηρία και ii) στη σύγκριση των εν λόγω δεσμεύσεων με όσα επιτεύχθηκαν αποτελεσματικά.

Η διαδικασία αυτή διεξήχθη μέσω ανοικτού και διαφανούς διαλόγου στον οποίο ο Διαμεσολαβητής κάλεσε άτομα με αναπηρία, αντιπροσωπευτικές ομάδες, άλλους διαμεσολαβητές σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και πολίτες να συμβάλουν. Όπως ανακοινώθηκε στην επιστολή του της 19ης Νοεμβρίου 2003 για την έναρξη της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής ανάρτησε στον ιστότοπό του όλα τα σχετικά έγγραφα που αφορούν την έρευνα, συμπεριλαμβανομένων όλων των παρατηρήσεων του κοινού που δεν είχαν εμπιστευτικό χαρακτήρα. Ο Διαμεσολαβητής διαβίβασε επίσης τις παρατηρήσεις αυτές από το κοινό στην Επιτροπή και της ζήτησε να τις σχολιάσει.

Ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να ευχαριστήσει όλους όσοι συμμετείχαν στην έρευνά του. Η ουσιαστική συμβολή τους έχει σίγουρα αποσαφηνίσει τα υφιστάμενα προβλήματα και έχει βοηθήσει την Επιτροπή να προσδιορίσει τις δράσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη βελτίωση της κατάστασης στο μέλλον. Το υψηλό επίπεδο συμμετοχής του κοινού υπογραμμίζει τη σημασία που φαίνεται να αποδίδουν οι πολίτες στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία.

1.6 Προκειμένου να παρουσιάσει τα πορίσματα της έρευνας με ολοκληρωμένο και κατανοητό τρόπο, ο Διαμεσολαβητής, ακολουθώντας την πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή στις γνωμοδοτήσεις της, θα τα ομαδοποιήσει γύρω από τους πέντε τομείς που καθορίζονται στην ανακοίνωση, όπως έπραξε η Επιτροπή στις γνωμοδοτήσεις της, και συγκεκριμένα i) την απασχόληση· ii) προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής· iii) ενημέρωση και επικοινωνία· iv) τα Ευρωπαϊκά Σχολεία· και v) εσωτερικός συντονισμός.

2 Δράσεις της Επιτροπής στον τομέα της απασχόλησης

2.1 Ο Διαμεσολαβητής αναγνωρίζει ότι έχει επιτευχθεί μεγάλη πρόοδος σε αυτόν τον τομέα, όχι μόνο όσον αφορά τον καθορισμό σαφών αρχών κατά των διακρίσεων στην απασχόληση των ατόμων με αναπηρία, αλλά και σε σχέση με πτυχές όπως η οικονομική στήριξη των υπαλλήλων και των μελών της οικογένειας με αναπηρία, καθώς και θέματα πρόσληψης.

Γενικές αρχές

2.2 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι ο Κώδικας Ορθής Πρακτικής της Επιτροπής πρότεινε ορισμένες γενικές αρχές που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στην εργασία στην Ευρωπαϊκή Δημόσια Υπηρεσία. Με βάση αυτές τις γενικές αρχές, έπρεπε να ληφθούν όλα τα εύλογα μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία θα μπορούν να συμμετέχουν σε διαγωνισμούς επί ίσοις όροις με τους άλλους υποψηφίους.

2.3 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει περαιτέρω ότι οι αρχές αυτές ενισχύθηκαν σημαντικά με την έναρξη ισχύος, την 1η Μαΐου 2004, των τροποποιήσεων του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, οι οποίες ενσωμάτωσαν τις διατάξεις κατά των διακρίσεων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 13 της συνθήκης ΕΚ (72). Κατά συνέπεια, το άρθρο 1δ, παράγραφος 1, του ΚΥΚ απαγορεύει ρητώς κάθε διάκριση λόγω αναπηρίας:

«Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.»

Η αρχή αυτή αναπτύχθηκε περαιτέρω στο άρθρο 1δ παράγραφος 4, το οποίο ορίζει ότι:

«Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, ένα πρόσωπο έχει αναπηρία εάν έχει σωματική ή διανοητική αναπηρία η οποία είναι ή ενδέχεται να είναι μόνιμη. (...)

Ένα άτομο με αναπηρία πληροί τις προϋποθέσεις [ να] εκτελεί τα βασικά καθήκοντα της θέσης εργασίας όταν γίνονται εύλογες προσαρμογές.

Ως «εύλογες προσαρμογές», σε σχέση με τα βασικά καθήκοντα της θέσης εργασίας, νοούνται τα κατάλληλα μέτρα, όπου απαιτείται, που επιτρέπουν σε ένα άτομο με αναπηρία να έχει πρόσβαση, να συμμετέχει ή να προάγεται στην απασχόληση ή να παρακολουθεί κατάρτιση, εκτός εάν τα μέτρα αυτά θα συνεπάγονταν δυσανάλογη επιβάρυνση για τον εργοδότη.»

Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, παρόλο που ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης δεν ορίζει την έννοια των «εύλογων προσαρμογών», το άρθρο 1δ παράγραφος 6 καθορίζει ορισμένα κριτήρια βάσει των οποίων:

«Κάθε περιορισμός [της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων] πρέπει να δικαιολογείται από αντικειμενικούς και εύλογους λόγους και να αποσκοπεί σε θεμιτούς σκοπούς γενικού συμφέροντος στο πλαίσιο της πολιτικής προσωπικού.»

2.4 Κατά την εξέταση της εφαρμογής της ανωτέρω διάταξης σε μεμονωμένες περιπτώσεις, ο Διαμεσολαβητής λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι μια αδικαιολόγητα ευρεία ερμηνεία της έννοιας της «δυσανάλογης επιβάρυνσης» θα μπορούσε να αναιρέσει την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων λόγω αναπηρίας. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, αυτή ήταν η θέση που έλαβε η Επιτροπή στο πλαίσιο προηγούμενης υπόθεσης (1391/2002/JMA) σχετικά με την εκπαίδευση παιδιών υπαλλήλων της ΕΕ με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες («παιδιά SEN»).

Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, απαντώντας στο ερώτημά του, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να συμμορφωθεί με τις αρχές και τα κριτήρια που αναφέρονται στη διοικητική ανακοίνωση αριθ. 69-2004 (73) της 20ής Ιουνίου 2004. Σύμφωνα με την αρχή που ορίζεται στο άρθρο 12 της ανωτέρω ανακοίνωσης, η μόνη περίπτωση στην οποία η Επιτροπή δεν αναμένεται να παράσχει σε άτομο με αναπηρία εύλογες προσαρμογές για την εκτέλεση καθήκοντος ως υπαλλήλου της Επιτροπής είναι εάν το κόστος της πράξης υπερβαίνει αυτό που μπορεί εύλογα να αναμένεται ότι θα επωμιστεί το θεσμικό όργανο.

Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα εξετάσει τον εύλογο χαρακτήρα κάθε κατάστασης με δίκαιο και ισορροπημένο τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές που ορίζονται στα άρθρα 8 και 13 της ανακοίνωσής της, οι οποίες περιλαμβάνουν ορισμένα κριτήρια, όπως η ανακατασκευή των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, η εισαγωγή τροποποιημένων χρονοδιαγραμμάτων εργασίας, η αγορά ή η τροποποίηση συσκευών, καθώς και εκτιμήσεις με βάση τις ανάγκες υγείας και ασφάλειας όλου του προσωπικού.

Λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

Χρηματοδοτική στήριξη

2.5 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η οικονομική στήριξη που παρέχεται στους υπαλλήλους με αναπηρία ή στα μέλη της οικογένειας με αναπηρία είναι ένα ζήτημα που έχει προσελκύσει την προσοχή του κοινού, ιδίως όσον αφορά τη λεγόμενη «συμπληρωματική βοήθεια για τα άτομα με αναπηρία». Η ενίσχυση αυτή αποτελεί πρόσθετη συνεισφορά κάθε θεσμικού οργάνου μέσω του κονδυλίου A4103 του προϋπολογισμού για την κάλυψη των δαπανών που προκύπτουν από αναπηρία. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι υποστηρίχθηκε ότι αυτό το είδος στήριξης θα πρέπει να χορηγείται ως δικαίωμα στους υπαλλήλους με αναπηρία ή στα μέλη της οικογένειάς τους με αναπηρία και ότι θα πρέπει να καλύπτει όλες τις δαπάνες που πραγματοποιούνται.

Φαίνεται ότι, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών που διέπουν τη χρήση της γραμμής του προϋπολογισμού A4103 της 1ης Μαΐου 2004, οι δικαιούχοι συμπληρωματικής ενίσχυσης για τα άτομα με αναπηρία επιστρέφονται στο βαθμό που υπάρχουν επαρκείς πόροι και μόνο για μέρος των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν (5% έως 35%). Ως εκ τούτου, οι δυνητικοί δικαιούχοι υποχρεούνται να καταβάλλουν εισφορά που εξαρτάται από το φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι οι κανόνες αυτοί ισχύουν για το κόστος της ειδικής εκπαίδευσης για παιδιά με αναπηρία, καθώς και για τα έξοδα μεταφοράς ή διδασκαλίας.

2.6 Όσον αφορά το κόστος της ειδικής εκπαίδευσης για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το ζήτημα αυτό αποτέλεσε αντικείμενο της έρευνάς του σχετικά με την καταγγελία 1391/2002/JMA, η οποία οδήγησε σε ειδική έκθεση που υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο στις 27 Μαΐου 2005. Στην ειδική έκθεσή του, ο Διαμεσολαβητής συνέστησε στην Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει ότι οι γονείς των παιδιών SEN που αποκλείονται από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία λόγω του βαθμού αναπηρίας τους δεν υποχρεούνται να συνεισφέρουν στις εκπαιδευτικές δαπάνες των παιδιών τους. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι, με το ψήφισμα A6-0118/2006 που εγκρίθηκε στις 20 Μαρτίου 2006, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τα συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή. Στο ίδιο ψήφισμα, το Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την επιστροφή του συνόλου του κόστους της ειδικής εκπαίδευσης στους γονείς των παιδιών SEN που αποκλείονται από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία λόγω του βαθμού αναπηρίας τους. Προσθέτει ότι οι επιστροφές αυτές θα πρέπει να αποτελούν μέρος μιας ευρωπαϊκής πολιτικής κοινωνικής προστασίας.

2.7 Όσον αφορά την κατανομή της συμπληρωματικής ενίσχυσης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες στο πλαίσιο του κονδυλίου A4103 του προϋπολογισμού, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει την άποψη της Επιτροπής ότι δεν έχει νομική υποχρέωση να επιστρέψει όλα τα έξοδα που προκύπτουν από αναπηρία και ότι η προσωπική συνεισφορά που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές (5% έως 35%) δεν θα πρέπει να θεωρείται κοινωνικά άδικη, δεδομένου ότι υπολογίζεται βάσει του φορολογητέου οικογενειακού εισοδήματος.

Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι, παρά τη δεδηλωμένη θέση της, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να επιστρέψει πλήρως τις δαπάνες που συνδέονται με μειονέκτημα, υπό την προϋπόθεση ότι η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή θα εγγυηθεί τη διαθεσιμότητα επαρκών κονδυλίων και ότι θα επιτευχθεί διοργανική συμφωνία σχετικά με αναθεωρημένη πρόταση των κατευθυντήριων γραμμών.

Λαμβανομένης υπόψη της ανησυχίας του κοινού σχετικά με αυτή την πτυχή της έρευνάς του, ο Διαμεσολαβητής είναι πεπεισμένος ότι η Επιτροπή θα λάβει τα αναγκαία μέτρα για να προσπαθήσει να πείσει την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με την ανάγκη επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της γραμμής A4103 του προϋπολογισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι υπάλληλοι με αναπηρία ή τα μέλη της οικογένειάς τους με αναπηρία μπορούν να λάβουν πλήρη επιστροφή των δαπανών που συνδέονται με αναπηρία.

2.8 Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο του ορισμού του 2007 ως Ευρωπαϊκού Έτους Ίσων Ευκαιριών για Όλους, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλει ανακοίνωση με τίτλο «Ίσες ευκαιρίες για όλους», η οποία θα πρέπει να ασχολείται, μεταξύ άλλων, με θέματα που αφορούν την οικονομική στήριξη που παρέχεται στους υπαλλήλους με αναπηρία ή στα μέλη των οικογενειών τους με αναπηρία. Μολονότι η εν λόγω ανακοίνωση δεν φαίνεται να έχει ακόμη δημοσιευθεί, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι το έγγραφο θα πρέπει να παρέχει στην Επιτροπή την ευκαιρία να επιβεβαιώσει ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις δεσμεύσεις της και είναι πρόθυμη να αναλάβει δράση επ’ αυτών.

Λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

Πρόσληψη

2.9 Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος όσον αφορά την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Δημόσια Υπηρεσία, ιδίως μετά τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Επιλογής Προσωπικού («EPSO»).

2.10 Ο Διαμεσολαβητής έχει επίγνωση του γεγονότος ότι, όπως δήλωσε η Επιτροπή, η EPSO φαίνεται να έχει εφαρμόσει αποτελεσματικά πολλά μέτρα που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συμμετοχής υποψηφίων με αναπηρία στις διαδικασίες πρόσληψης. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι όλες οι προκηρύξεις διαγωνισμών περιλαμβάνουν τυποποιημένη παράγραφο που υπενθυμίζει στους υποψηφίους ότι η πολιτική προσλήψεων της Ένωσης δεν εισάγει διακρίσεις και ότι οι υποψήφιοι με αναπηρία καλούνται να υποβάλουν πιστοποιητικό, ώστε οι εξεταστικές επιτροπές να μπορούν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη διευκόλυνση της συμμετοχής τους. Φαίνεται επίσης θετικό το γεγονός ότι ο «Οδηγός υποψηφίων», ο οποίος δημοσιεύεται ταυτόχρονα με κάθε προκήρυξη διαγωνισμού, περιλαμβάνει ένα τμήμα που υπενθυμίζει στους υποψηφίους με αναπηρία τη δυνατότητα που έχουν να ζητήσουν ειδικές ρυθμίσεις λόγω της αναπηρίας τους. Επιπλέον, ο ιστότοπος της EPSO κάνει άμεση αναφορά στις ίσες ευκαιρίες. Το ίδιο ισχύει για όλες τις διαφημίσεις που εμφανίζονται στα μέσα ενημέρωσης όταν προκηρύσσεται ένας διαγωνισμός.

Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει επίσης την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία της EPSO να λάβει ορισμένα πρακτικά μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της πολιτικής της κατά των διακρίσεων. Ενδεικτικό παράδειγμα τέτοιων πρακτικών μέτρων είναι η διάταξη που προβλέπει τη δυνατότητα πρόσκλησης υποψηφίων με αναπηρία σε χωριστά εξεταστικά κέντρα.

2.11 Παρά τη φαινομενική αυτή πρόοδο, το κοινό εξακολουθεί να ανησυχεί για την έλλειψη διαφάνειας των νέων μέτρων και την ανάγκη για μια πιο αξιόπιστη αξιολόγηση της κατάστασης. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, απαντώντας στο αίτημά του, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι επανεξετάζει, από κοινού με την EPSO, το περιεχόμενο της δημοσιοποίησής της για πρόσληψη. Η επανεξέταση αυτή θα εξετάσει τη δυνατότητα εκπόνησης εκθέσεων σχετικά με συγκεκριμένες αναπηρίες εκτός από τα προβλήματα όρασης, με σκοπό την ενθάρρυνση περισσότερων εφαρμογών από άτομα με αναπηρίες.

Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για τη δέσμευση της Επιτροπής να εξετάσει το ενδεχόμενο δημοσίευσης γενικότερων εκθέσεων σχετικά με την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία, οι οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν υφιστάμενες και μελλοντικές στατιστικές, υπό την προϋπόθεση ότι το υλικό αυτό τηρεί πλήρως τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 45/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας και σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (74). Κατά την άποψη της Διαμεσολαβήτριας, η πρωτοβουλία αυτή θα συμβάλει στο να καταστεί η πολιτική της Επιτροπής στον τομέα αυτό πιο διαφανής και φιλική προς τον πολίτη και θα συνάδει με τις συνεπείς εκκλήσεις του Κοινοβουλίου για την ανάληψη τέτοιας δράσης (75).

2.12 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι ορισμένες παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από το κοινό κατά τη διάρκεια της έρευνάς του επέκριναν την αποτυχία της Επιτροπής να ευνοήσει μια πιο προορατική πολιτική για την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία και, ειδικότερα, την αποτυχία να αναπτύξει κάποιο είδος θετικής δράσης. Ο Διαμεσολαβητής γνωρίζει ότι η Επιτροπή, επί του παρόντος, δεν φαίνεται πρόθυμη να δεσμεύσει ένα ορισμένο ποσοστό του συνολικού αριθμού των υποψηφίων που προσλαμβάνει σε άτομα με αναπηρία.

Κατά την επανεξέταση της πολιτικής της Επιτροπής στον τομέα αυτό, ο Διαμεσολαβητής έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι υφιστάμενες πρακτικές στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή μέτρων θετικής δράσης παρουσιάζουν κάποια ποικιλομορφία. Σημαντικός αριθμός κρατών μελών της ΕΕ, όπως η Αυστρία, το Βέλγιο (76), η Κύπρος, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Σλοβενία και η Ισπανία, έχουν θεσπίσει συστήματα ποσοστώσεων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιλέξει διαφορετικό δρόμο για την προώθηση της ένταξης αυτής της ομάδας ατόμων στο εργασιακό περιβάλλον (77). Ο Διαμεσολαβητής ελπίζει ότι, επιδιώκοντας να διαμορφώσει τη δική της πολιτική επί του θέματος, η Επιτροπή θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υφιστάμενη κατάσταση στα κράτη μέλη και την εξέλιξή της με την πάροδο του χρόνου.

Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί σημαντικό να υπογραμμίσει ότι η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να διερευνήσει τα διάφορα μέσα με τα οποία θα μπορούσε να προωθηθεί η πρόσληψη ατόμων με αναπηρία εντός του θεσμικού οργάνου. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή αναφέρθηκε σε ορισμένα παραδείγματα που περιλαμβάνουν τον καθορισμό κάποιου είδους στόχου απασχόλησης για τα άτομα με αναπηρία ή την ατομική παρακολούθηση από τη διοίκηση, μετά την ιατρική εξέταση, προκειμένου να εξασφαλιστούν οι κατάλληλες αναθέσεις και ο κατάλληλος εξοπλισμός.

Λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

3 Προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής

3.1 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ανησυχία ότι η προσβασιμότητα των χώρων της Επιτροπής αποτελεί πτυχή της έρευνάς του, η οποία προσέλκυσε μεγάλο ενδιαφέρον από το κοινό, το οποίο, συνολικά, υπήρξε πολύ επικριτικό για τις επιδόσεις της Επιτροπής στον τομέα αυτό.

3.2 Φαίνεται ότι η Επιτροπή δεσμεύτηκε να τηρήσει τα κριτήρια που ορίζονται τόσο στην ΕΕ όσο και στους δικούς της κώδικες ορθής πρακτικής. Ως εκ τούτου, έπρεπε να ληφθούν όλα τα εύλογα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των προβλημάτων που σχετίζονται με την πρόσβαση σε κτίρια, καθώς και σε γραφειακά καταλύματα και εξοπλισμό, ώστε τα γραφεία και οι εγκαταστάσεις να είναι προσβάσιμα για τα άτομα με αναπηρία.

Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι, για την επίτευξη των στόχων αυτών, η Επιτροπή είχε ανακοινώσει ότι οι υπηρεσίες της, και συγκεκριμένα το Γραφείο Υποδομών και Διοικητικής Υποστήριξης (OIB), είχαν προβλέψει την πραγματοποίηση βελτιώσεων που θα διευκόλυναν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στις εγκαταστάσεις της Επιτροπής. Οι βελτιώσεις αυτές θα έπρεπε να περιλαμβάνουν νέα πρότυπα για τη διασφάλιση της προσβασιμότητας όλων των κτιρίων της Επιτροπής, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση, την κυκλοφορία εντός των κτιρίων, την εκκένωση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και τις εγκαταστάσεις υγιεινής.

3.3 Παρά τις δεσμεύσεις αυτές, ο Διαμεσολαβητής έλαβε πολλές παρατηρήσεις από το κοινό, οι οποίες περιέγραφαν ορισμένες ελλείψεις στην πολιτική της Επιτροπής στον τομέα αυτό. Για παράδειγμα, το κοινό επέκρινε το γεγονός ότι το θεσμικό όργανο δεν είχε συμμετάσχει σε ολοκληρωμένο έλεγχο προσβασιμότητας όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και ότι η ανακοίνωσή της σχετικά με την κτιριακή πολιτική και τις υποδομές στις Βρυξέλλες είχε δώσει ελάχιστη προσοχή στο ζήτημα της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία (78).

Η Διαμεσολαβήτρια έχει επίσης λάβει διάφορες καταγγελίες σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές του εν λόγω ζητήματος, όπως η προσβασιμότητα των χώρων στάθμευσης της Επιτροπής ή του κέντρου πληροφοριών της ΕΕ στο Rond Point Schuman, στις Βρυξέλλες, σε άτομα με αναπηρία. Από τις περιπτώσεις αυτές προκύπτει ότι η προσβασιμότητα στις εγκαταστάσεις της Επιτροπής εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα (79).

3.4 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, στις 29 Ιουνίου 2004, απαντώντας στο ερώτημά του, η Επιτροπή ανακοίνωσε την έγκριση νέων προτύπων σχετικά με την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεών της για άτομα με ειδικές ανάγκες. Ως εκ τούτου, η τελευταία έκδοση του εγχειριδίου της Επιτροπής για τα πρότυπα κτιρίων αφορούσε, στο κεφάλαιο B.III, τις απαιτήσεις σχετικά με τα άτομα με αναπηρία. Οι απαιτήσεις αυτές τηρούν πλήρως τα πρότυπα που ορίζονται από την ενωσιακή και τη βελγική νομοθεσία και καλύπτουν γενικά ζητήματα πρόσβασης, δεσμευμένους χώρους στάθμευσης, κινητικότητα, φωτισμό και σήμανση σε κτίρια, εγκαταστάσεις υγιεινής και εκκένωση έκτακτης ανάγκης. Η Διαμεσολαβήτρια αναγνωρίζει επίσης ότι η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να επιδιώξει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τη διαθεσιμότητα χώρων στάθμευσης για άτομα με αναπηρία είτε εντός είτε πλησίον όλων των κτιρίων της.

Ο Διαμεσολαβητής είναι πεπεισμένος ότι οι δεσμεύσεις που ανέλαβε η Επιτροπή θα πρέπει να αντιμετωπίσουν δεόντως τις ανησυχίες που εξέφρασε το κοινό. Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί επίσης ότι η Επιτροπή θα παρακολουθεί την κατάσταση, πραγματοποιώντας τις αναγκαίες προσαρμογές στην πολιτική και τις πρακτικές της με την πάροδο του χρόνου, υπό το πρίσμα της κατάστασης και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την κοινή γνώμη.

Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

4 Πληροφόρηση και επικοινωνία

4.1 Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η πρόσβαση στις πληροφορίες αποτελεί προϋπόθεση για τη δημοκρατική συμμετοχή σε οποιοδήποτε πολιτικό επίπεδο. Δεδομένου ότι η Επιτροπή αποτελεί μία από τις κύριες πηγές πληροφοριών για θέματα της ΕΕ, είναι υψίστης σημασίας τα άτομα με αναπηρία να μπορούν να έχουν εύκολη πρόσβαση σε αυτό το είδος πληροφοριών ως μέσο διασφάλισης της συμμετοχής τους στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης. Ως εκ τούτου, η προσβασιμότητα των εγγράφων και του ιστοτόπου της Επιτροπής αποκτά ιδιαίτερη σημασία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία δεν υφίστανται διακρίσεις.

Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι, προκειμένου να επιτευχθούν οι ανωτέρω στόχοι, η Επιτροπή δεσμεύτηκε, στον κώδικα ορθής πρακτικής της, να τροποποιήσει τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δημοσιεύσεις και οι πληροφορίες θα είναι προσβάσιμες για τα άτομα με αναπηρία σε εναλλακτικές μορφές. Ομοίως, η Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων μεριμνά ώστε οι πολίτες με αναπηρία να έχουν πλήρη πρόσβαση στις πληροφορίες της. Ως αποτέλεσμα των δεσμεύσεων αυτών, η Επιτροπή εξέδωσε, τον Σεπτέμβριο του 2001, ανακοίνωση με στόχο να καταστήσει τους δικτυακούς τόπους πιο προσβάσιμους για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρία (80).

4.2 Ο Διαμεσολαβητής αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή έχει σημειώσει μεγάλη πρόοδο όσον αφορά την προσβασιμότητα των πληροφοριών της για τα άτομα με αναπηρία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση των πληροφοριών που περιέχονται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής. Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να υιοθετήσει ένα πρότυπο υψηλού επιπέδου, το λεγόμενο επίπεδο συμμόρφωσης Α (καταγγελία προτεραιότητας 1-WAI («Πρωτοβουλία για την Προσβασιμότητα στον Ιστό»), για νέους και επικαιροποιημένους δικτυακούς τόπους που φιλοξενούνται στον εξυπηρετητή EUROPA. Η πρωτοβουλία αυτή αναμένεται να διευκολύνει τη χρήση των κοινοτικών δικτυακών τόπων όχι μόνο από άτομα με προβλήματα όρασης, αλλά και από άτομα με άλλα προβλήματα και αναπηρίες. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει επίσης ότι η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να διασφαλίσει ότι οι συντάκτες σελίδων στον ιστότοπο EUROPA, όπως οι διαχειριστές ιστοσελίδων γενικών διευθύνσεων και υπηρεσιών, εφαρμόζουν τους κανόνες που ορίζονται στον οδηγό για τους παρόχους πληροφοριών (IPG), προκειμένου να διασφαλιστεί η παροχή συνεκτικής και φιλικής προς τον χρήστη υπηρεσίας.

4.3 Ο Διαμεσολαβητής έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το κοινό έχει επικρίνει τον βαθμό προσβασιμότητας των πληροφοριών της Επιτροπής και έχει τονίσει την ανάγκη να διατίθενται όχι μόνο σε άτομα με προβλήματα όρασης, αλλά και σε όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει, ωστόσο, ότι η Επιτροπή έχει αναλάβει ορισμένες πρωτοβουλίες για να ανταποκριθεί σε αυτές τις ανησυχίες και επιδιώκει να ενσωματώσει το κατάλληλο λογισμικό τελικού χρήστη για να διασφαλίσει ότι οι πληροφορίες που περιέχονται στις σελίδες EUROPA που συμμορφώνονται με το WAI χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία μεγάλων εκτυπώσεων, Braille, ηλεκτρονικών και ακουστικών μορφοτύπων.

4.4 Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι το ενδιαφέρον του κοινού για το θέμα αυτό δεν εστιάστηκε αποκλειστικά στις πληροφορίες που παρέχονται μέσω του Διαδικτύου.

Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι η Επιτροπή παράγει επίσης σημαντικό μέρος του υλικού της σε έντυπη μορφή. Φαίνεται ότι ορισμένα έγγραφα, όπως η Λευκή Βίβλος για τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής και το συμβουλευτικό έγγραφο για τη βελτίωση των ρυθμίσεων εργασίας για τα άτομα με αναπηρία, έχουν συνταχθεί σε γραφή Braille. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί την προσπάθεια αυτή αξιέπαινη και ελπίζει ότι μπορεί να επεκταθεί στο μέλλον.

Η Διαμεσολαβήτρια έχει επίγνωση του γεγονότος ότι πολλά άτομα με αναπηρία θα ήθελαν η Επιτροπή να διασφαλίσει ότι διατίθενται περισσότερα έγγραφα της ΕΕ σε διάφορους εναλλακτικούς μορφότυπους, όπως η γραφή Braille, τα μεγάλα έντυπα, ο ήχος και οι ηλεκτρονικές μορφές. Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι η Επιτροπή, σε συντονισμό με την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, θα επιδιώξει να ανταποκριθεί σε αυτή την ανησυχία του κοινού.

Λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

5 Ένταξη των παιδιών με αναπηρία στα Ευρωπαϊκά Σχολεία

5.1 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ανησυχία ότι η πτυχή της έρευνάς του προσέλκυσε την προσοχή του κοινού. Γενικά, το κοινό επέκρινε τόσο την Επιτροπή όσο και τα Ευρωπαϊκά Σχολεία για την εικαζόμενη αποτυχία τους να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τις δεδηλωμένες δεσμεύσεις τους για την πραγματική ένταξη των μαθητών με ΕΕΑ στη σχολική ζωή.

Ο Διαμεσολαβητής έχει επανειλημμένα την άποψη ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία δεν αποτελούν κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμό και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτουν στην εντολή του βάσει του άρθρου 195 της συνθήκης ΕΚ. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε επίσης ότι η Επιτροπή έχει κάποια ευθύνη για τη λειτουργία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, δεδομένου ότι εκπροσωπείται στο Ανώτατο Συμβούλιο και συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότησή τους. Κατά συνέπεια, η Διαμεσολαβήτρια πιστεύει ότι η Επιτροπή έχει γενική ευθύνη για την προώθηση της χρηστής διοίκησης στα Ευρωπαϊκά Σχολεία . Η ευθύνη αυτή περιλαμβάνει την υποχρέωση προώθησης μιας πολιτικής χωρίς διακρίσεις έναντι των μαθητών με αναπηρία των Ευρωπαϊκών Σχολείων, η οποία θα αποσκοπεί στη διασφάλιση της πλήρους ένταξής τους στα Σχολεία. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι, στον κώδικα ορθής πρακτικής της, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να στηρίξει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα Ευρωπαϊκά Σχολεία με σκοπό την καλύτερη ένταξη των μαθητών με αναπηρία.

5.2 Φαίνεται ότι τα κριτήρια για την πολιτική των Ευρωπαϊκών Σχολείων σχετικά με τα παιδιά ΕΕΑ καθορίστηκαν για πρώτη φορά σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που χρονολογείται από το 1999. Το πρόγραμμα αφορούσε τόσο τη μάθηση όσο και τις σωματικές αναπηρίες, με σκοπό την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ενσωμάτωση των μαθητών με ΕΕΑ στη σχολική ζωή, με τη βοήθεια εξειδικευμένων εκπαιδευτικών που παρέχουν βοήθεια στην τάξη στους μαθητές. Κατά συνέπεια, έπρεπε να αποφασιστεί, για κάθε μαθητή ΕΕΑ, ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα, με βάση τις ικανότητες και τις ανάγκες του μαθητή, από ένα ειδικό συμβούλιο αποτελούμενο από τον διευθυντή, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και συνήθως έναν ειδικό ιατρό. Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας ήταν μια σύμβαση, ανανεώσιμη σε ετήσια βάση, στην οποία περιγράφονταν οι ευθύνες που ανέλαβε κάθε συμβαλλόμενο μέρος.

Υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν από το κοινό κατά τη διάρκεια της έρευνας του Διαμεσολαβητή, φαίνεται ότι η εφαρμογή του εν λόγω προγράμματος έχει προκαλέσει ανησυχία στο κοινό και ότι έχουν εντοπιστεί ορισμένα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της αποτυχίας των σχολείων i) να δεχθούν παιδιά SEN με την αιτιολογία ότι δεν διαθέτουν ούτε την τεχνογνωσία ούτε τους ανθρώπινους πόρους για την αντιμετώπιση ορισμένων τύπων αναπηρίας· ii) να καταρτίσει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για τα παιδιά με SEN και να καταβάλει πραγματικές προσπάθειες για την προώθηση μιας εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς· και iii) παροχή ειδικευμένου προσωπικού και υποστήριξης για την ένταξη των παιδιών με SEN.

5.3 Ο Διαμεσολαβητής έχει ήδη επανεξετάσει την πολιτική των Ευρωπαϊκών Σχολείων για την ένταξη των παιδιών με αναπηρίες στο πλαίσιο προηγούμενης καταγγελίας (1391/2002/JMA), στην οποία ένας από τους ισχυρισμούς ήταν ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία δεν είχαν θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο και ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα για την κάλυψη των αναγκών όλων των παιδιών SEN. Κατόπιν της έρευνάς του, ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε ειδική έκθεση στο Κοινοβούλιο στις 27 Μαΐου 2005 (81). Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της παρούσας έκθεσης, ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι δεν φαίνεται να υπάρχει δεσμευτική νομική διάταξη που να απαιτεί από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα ενοποιημένο εκπαιδευτικό σύστημα. Ελλείψει τέτοιας νομικής βάσης, η Διαμεσολαβήτρια δεν μπόρεσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν ενήργησε σωστά επειδή δεν διασφάλισε ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία παρέχουν εκπαιδευτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά ΕΕΑ των υπαλλήλων της ΕΕ (82). Παρά τη διαπίστωση αυτή, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε επίσης την ασυνέπεια μεταξύ της πρακτικής των σχολείων και των δημόσιων δεσμεύσεων που ανέλαβε η ΕΕ εν γένει (83), και η Επιτροπή ειδικότερα (84), για την υποστήριξη ενός ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού συστήματος.

5.4 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, απαντώντας στις παρατηρήσεις του κοινού, η Επιτροπή εξήγησε ότι το Ανώτατο Συμβούλιο των Σχολείων ενέκρινε τον Φεβρουάριο του 2005 ένα νέο έγγραφο με τίτλο «Ένταξη των μαθητών με ΕΕΑ στα Ευρωπαϊκά Σχολεία»(85). Το παρόν έγγραφο αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για μια αναθεωρημένη πολιτική στον τομέα αυτό. Όπως αναφέρεται στο προοίμιό της, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούσαν στην προσαρμογή των διαδικασιών εισδοχής και ένταξης των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες και στην εισαγωγή βελτιώσεων και καινοτομιών στο σύστημα που σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τον αυξανόμενο αριθμό μαθητών με ΕΕΑ.

Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει ότι ζήτησε από την Επιτροπή να εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να αξιολογήσει τα αποτελέσματα της νέας πολιτικής των Ευρωπαϊκών Σχολείων για την ένταξη των παιδιών ΕΕΑ και να υποδείξει χρονοδιάγραμμα για την εν λόγω αξιολόγηση. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ανησυχία ότι η απάντηση της Επιτροπής δεν περιέχει πληροφορίες που θα μπορούσαν να αποδείξουν ότι τα Ευρωπαϊκά Σχολεία έχουν αλλάξει πορεία ή ότι οι προσπάθειές τους για την ένταξη των μαθητών με ΕΕΑ αποφέρουν ουσιαστικά καρπούς. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η Επιτροπή περιορίστηκε να δηλώσει ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, είχε ζητήσει ανεπιτυχώς την αναθεώρηση του προγράμματος SEN των σχολείων.

5.5 Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η νέα πολιτική ανταποκρίθηκε δεόντως στις ανησυχίες που εξέφρασε το κοινό. Ελλείψει τέτοιων πληροφοριών, ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής σε ορισμένα ζητήματα που αφορούν την πολιτική των σχολείων για την ένταξη των μαθητών με αναπηρία, στα οποία το κοινό φαίνεται να αποδίδει μεγάλη σημασία. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• την άποψη ότι η εκπαιδευτική στρατηγική για τα παιδιά με ΕΕΑ θα πρέπει να βασίζεται σε μια προσέγγιση «προληπτικής ένταξης»·
• εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι η ετήσια ανανέωση της σύμβασης βάσει της οποίας καταρτίζονται μεμονωμένα προγράμματα για παιδιά με ΕΕΑ δημιουργεί αβεβαιότητα μεταξύ των γονέων όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί η κατάσταση με την πάροδο του χρόνου·
• την ανάγκη τα σχολεία να καταρτίσουν κατάλληλα προγράμματα για ορισμένες μαθησιακές δυσκολίες, όπως η δυσλεξία, οι οποίες απαιτούν κατάλληλη ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο υποστήριξης των μαθητών στις τάξεις τους·
• τον κίνδυνο αποκλεισμού των γονέων των παιδιών με ΕΕΑ από τη συμβουλευτική ομάδα ΕΕΑ των σχολείων λόγω του ότι δεν λαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση και την ενδεχόμενη πρόοδο των παιδιών τους· και
• την έλλειψη συνοχής στον τρόπο με τον οποίο τα επιμέρους Σχολεία εφαρμόζουν την πολιτική των Σχολείων έναντι των παιδιών με ΕΕΑ και την ανάγκη δημιουργίας θέσης συντονιστή ΕΕΑ σε καθένα από τα Σχολεία.

5.6 Ο Διαμεσολαβητής πιστεύει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη τις ανωτέρω ανησυχίες με σκοπό την προώθηση κατάλληλων λύσεων στο πλαίσιο των αποφάσεων πολιτικής που πρόκειται να εγκριθούν από το διοικητικό συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Σχολείων. Για να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εξέλιξη αυτής της κατάστασης στο εγγύς μέλλον, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί συνεπώς αναγκαίο να υποβάλει η Επιτροπή έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την ένταξη των παιδιών με αναπηρία από τα Ευρωπαϊκά Σχολεία έως το τέλος του 2007. Η έκθεση αυτή θα επιτρέψει στον Διαμεσολαβητή να αποφασίσει κατά πόσον απαιτείται περαιτέρω δράση εκ μέρους του όσον αφορά το θέμα αυτό. Ο Διαμεσολαβητής προτίθεται να δημοσιεύσει την έκθεση αυτή στον ιστότοπό του, ώστε να ενημερώσει τους πολίτες για το περιεχόμενό της.

6 Εσωτερικός συντονισμός

6.1 Δεδομένου ότι μια αναπηρία φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ ενός προβλήματος υγείας ή λειτουργικού περιορισμού και του κοινωνικού, πολιτικού, πολιτιστικού, οικονομικού και φυσικού περιβάλλοντός του (86), η ένταξη των ατόμων με αναπηρία απαιτεί δράση σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση, η απασχόληση, οι μεταφορές, η στέγαση ή η κοινωνική και νομική προστασία, μεταξύ άλλων.

Ως εκ τούτου, η αποτελεσματική δράση κατά των διακρίσεων λόγω αναπηρίας απαιτεί οι διάφορες ενδιαφερόμενες υπηρεσίες να ενεργούν με συντονισμένο τρόπο και, πράγματι, να συσταθεί χωριστή διοικητική οντότητα ικανή να χρησιμεύσει ως εστιακό σημείο για όλα τα ζητήματα αναπηρίας, προκειμένου να ενισχυθεί και να αναπτυχθεί μια γενική προσέγγιση (87). Η απουσία ολοκληρωμένης προσέγγισης μπορεί να δυσχεράνει την απόκτηση πληροφοριών σχετικά με τα υφιστάμενα προγράμματα και, ως εκ τούτου, να αποτρέψει τα άτομα με αναπηρία από την ορθή άσκηση των δικαιωμάτων τους.

6.2 Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι η ΕΕ στο σύνολό της, καθώς και ο κώδικας ορθής πρακτικής και η ανακοίνωση της Επιτροπής για τα άτομα με αναπηρία φαίνεται να συμμερίζονται αυτή τη γενική προοπτική. Προβλέπουν μια συνολική και ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση πιθανών περιπτώσεων διακρίσεων εις βάρος ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένου του διορισμού ενός υπαλλήλου ή φορέα σε κάθε θεσμικό όργανο της ΕΕ που θα είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής.

6.3 Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση απαιτεί επίσης τη διάθεση πληροφοριών σε όλες τις υπηρεσίες της διοίκησης, έτσι ώστε να μπορούν να συμβάλουν στην αποφυγή πιθανών προβλημάτων που σχετίζονται με την εργασία για το προσωπικό με αναπηρία. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι, στον κώδικα ορθής πρακτικής της, η Επιτροπή συμφώνησε να παρέχει ενημέρωση και ευαισθητοποίηση μέσω μαθημάτων κατάρτισης σχετικά με τις αναπηρίες και να παρακολουθεί και να βελτιώνει συνεχώς τις διαδικασίες για την ορθή εφαρμογή του κώδικα της σε όλα τα επίπεδα. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ανέλαβε την υποχρέωση να διενεργεί περιοδικές έρευνες.

6.4 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, μέχρι σήμερα, έχει διεξαχθεί μόνο μία έρευνα, και συγκεκριμένα η έρευνα του Δεκεμβρίου 2004. Σύμφωνα με την έρευνα, το προσωπικό με αναπηρία ανέφερε ότι είχε υποστεί λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση λόγω της κατάστασής του και ότι αυτό είχε ως αποτέλεσμα βραδύτερη εξέλιξη της σταδιοδρομίας, λιγότερο ενδιαφέρουσα εργασία ή έλλειψη πρόσβασης σε κατάρτιση. Η έρευνα αποκάλυψε ότι, σε διαπροσωπικό επίπεδο, ορισμένα μέλη του προσωπικού βίωσαν συμπεριφορά από ανώτερους και συναδέλφους που αισθάνονταν ταπεινωτική, εκφοβιστική ή προσβλητική. Το προσωπικό θεώρησε επίσης ότι αντιμετώπιζε δυσκολίες όσον αφορά την απόκτηση σχετικά απλών τύπων στέγασης για την εργασία του, όπως κατάλληλες καρέκλες ή τραπέζια γραφείου, προσαρμοσμένο εξοπλισμό ΤΠ ή τη διασφάλιση της πρόσβασης σε κτίρια ή εντός αυτών.

Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρωτοβουλία της Επιτροπής να αναρτήσει την έρευνα και τα αποτελέσματά της, καθώς και τον πρακτικό οδηγό ορθής πρακτικής, στον δικτυακό της τόπο στο ενδοδίκτυο, σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης του προσωπικού στα σχετικά ζητήματα και συμβολής στην επίτευξη αλλαγών.

Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος το ενδεχόμενο διεξαγωγής νέας έρευνας για την περίοδο 2007-2008. Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι, στο πλαίσιο αυτής της μελλοντικής έρευνας, η Επιτροπή θα κρίνει χρήσιμο να λάβει υπόψη ορισμένες από τις επικρίσεις που εξέφρασε το κοινό σε σχέση με την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής της. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο βελτίωσης της εκπροσώπησης των οργανώσεων ατόμων με αναπηρία στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, εστιάζοντας σε πιθανές μεταρρυθμίσεις.

6.5 Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι, απαντώντας στα ερωτήματά του, η Επιτροπή εξέδωσε πρακτικό οδηγό ορθής πρακτικής στον τομέα της απαγόρευσης των διακρίσεων. Ο παρών οδηγός αποσκοπεί στην ενημέρωση των διευθυντικών στελεχών που είναι αρμόδια για τις προσλήψεις στις γενικές διευθύνσεις. Φαίνεται ότι, προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί το προσωπικό στα ζητήματα και να επηρεαστούν οι αλλαγές, ο οδηγός διαδόθηκε σε όλες τις υπηρεσίες της Επιτροπής και αναρτήθηκε επίσης στον ιστότοπο του ενδοδικτύου της Επιτροπής.

Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί θετικές τις προσπάθειες της Επιτροπής να ενημερώσει τους δημόσιους υπαλλήλους και τους υπαλλήλους μέσω του δικτυακού της τόπου στο ενδοδίκτυο ότι, εάν το προσωπικό δεν είναι ικανοποιημένο με την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής της, μια συγκεκριμένη υπηρεσία, η Μονάδα Ίσων Ευκαιριών και Απαγόρευσης των Διακρίσεων της Γενικής Διεύθυνσης Προσωπικού και Διοίκησης της Επιτροπής, μπορεί να προσεγγιστεί σε εμπιστευτική βάση. Η υπηρεσία αυτή έχει την εξουσία να εξετάσει το αντικείμενο της καταγγελίας με τον πλέον κατάλληλο τρόπο.

6.6 Στο πλαίσιο των προσπαθειών της Επιτροπής να αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με την αναπηρία, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι το θεσμικό όργανο ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή του να οργανώσει στο μέλλον ειδικές δράσεις ευαισθητοποίησης μέσω επιμορφωτικών σεμιναρίων και διασκέψεων ή σεμιναρίων για το προσωπικό. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι, παρά τις δεσμεύσεις της, η Επιτροπή δεν ήταν, μέχρι σήμερα, σε θέση να διοργανώσει ειδικά μαθήματα για θέματα απαγόρευσης των διακρίσεων, περιοριζόμενη στη διοργάνωση ορισμένων ενημερωτικών συνεδριών για τις εξεταστικές επιτροπές.

Ο Διαμεσολαβητής επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι, στις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνάς του, το κοινό υποστήριξε σθεναρά την ιδέα ότι θα πρέπει να οργανωθεί κατάρτιση για όλα τα μέλη του προσωπικού που εργάζονται μαζί με άτομα με αναπηρία. Ο Διαμεσολαβητής ελπίζει ότι η Επιτροπή θα λάβει δεόντως υπόψη αυτές τις ανησυχίες του κοινού προκειμένου να βελτιώσει την κατάρτιση που παρέχει στο προσωπικό της σχετικά με θέματα αναπηρίας.

Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση όσον αφορά αυτή την πτυχή της υπόθεσης.

Αυτή είναι η πολιτική προσέγγιση που ακολουθείται από τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι δύο χώρες προσπάθησαν να αναπτύξουν πλήρως ολοκληρωμένες πολιτικές για την αναπηρία. Στις ΗΠΑ, η ευθύνη αυτή ανήκει στο Εθνικό Συμβούλιο για την Αναπηρία, μια ομοσπονδιακή υπηρεσία που ιδρύθηκε το 1978, με αποστολή την προώθηση πολιτικών, προγραμμάτων, πρακτικών και διαδικασιών που εγγυώνται ίσες ευκαιρίες για όλα τα άτομα με αναπηρία (www.ncd.gov/index.html). Στον Καναδά, το καθήκον αυτό ανατίθεται στο Γραφείο για Θέματα Αναπηρίας (ODI), το οποίο χρησιμεύει ως εστιακό σημείο εντός της κυβέρνησης του Καναδά για βασικούς εταίρους που εργάζονται για την προώθηση της πλήρους συμμετοχής των Καναδών με αναπηρία στη μάθηση, την εργασία και την κοινοτική ζωή (www.hrsdc.gc.ca/en/gateways/nav/top_nav/program/odi.shtml).

7 Συμπέρασμα

7.1 Ο Διαμεσολαβητής αξιολόγησε προσεκτικά τα μέτρα της Επιτροπής για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία μέσω ανοικτού και διαφανούς διαλόγου στον οποίο τα άτομα με αναπηρία, οι αντιπροσωπευτικές ομάδες, άλλοι διαμεσολαβητές σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και οι πολίτες έχουν συμβάλει σημαντικά.

7.2 Βάσει αυτής της επανεξέτασης, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η Επιτροπή κατέβαλε πραγματική προσπάθεια για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία, ακόμη και αν ορισμένες πτυχές της πολιτικής της δεν φαίνεται να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του κοινού. Ο Διαμεσολαβητής αναγνωρίζει ότι έχει επιτευχθεί πρόοδος σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων οι ακόλουθοι:

* διασφάλιση ότι η απασχόληση ατόμων με αναπηρία από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σέβεται τις θεμελιώδεις αρχές που κατοχυρώνονται στον νέο κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, όπως η απαγόρευση των διακρίσεων λόγω αναπηρίας (άρθρο 1δ παράγραφος 1) ή η ανάγκη παροχής εύλογων προσαρμογών στους υπαλλήλους με αναπηρία, ώστε να μπορούν να εκτελούν τα καθήκοντα που τους ανατίθενται (άρθρο 1δ παράγραφος 4)·

* οι υποψήφιοι/-ες σε διαγωνισμούς της ΕΕ με αναπηρία μπορούν πλέον να επωφεληθούν από μια σειρά μέτρων για τη διευκόλυνση της συμμετοχής τους· επιπλέον, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να διερευνήσει τα διάφορα μέσα με τα οποία μπορεί να προωθηθεί η πρόσληψη ατόμων με αναπηρία εντός του θεσμικού οργάνου·

την έγκριση νέων απαιτήσεων σχετικά με την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεων της Επιτροπής, σε πλήρη συμμόρφωση με τα πρότυπα που ορίζονται από τη νομοθεσία της ΕΕ και του Βελγίου, και συγκεκριμένα την αντιμετώπιση των αναγκών των ατόμων με αναπηρία·

* να καταστούν οι πληροφορίες πιο προσβάσιμες για τα άτομα με αναπηρία, ιδίως όσον αφορά τα δεδομένα που δημοσιεύονται στον ιστότοπο της Επιτροπής· το θεσμικό όργανο έχει καταβάλει αξιέπαινες προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή·

* η Επιτροπή έχει καταβάλει προσπάθειες για να προσαρμόσει περισσότερο τις υπηρεσίες της στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν επαρκώς, εάν χρειαστεί. Υπό το πρίσμα αυτό, ο κώδικας ορθής πρακτικής της Επιτροπής θα πρέπει να αποτελέσει πολύ χρήσιμο εργαλείο για την ευαισθητοποίηση του προσωπικού της, αν και θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι τα πρότυπα δεοντολογίας τηρούνται πλήρως και επικαιροποιούνται περιοδικά.

7.3 Ο Διαμεσολαβητής έχει επίγνωση του γεγονότος ότι, όπως έχει υπογραμμίσει το κοινό, εξακολουθεί να απαιτείται δράση σε άλλους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των ακόλουθων:

* η οικονομική στήριξη που παρέχει η Επιτροπή στους υπαλλήλους με αναπηρία ή στα μέλη της οικογένειάς τους με αναπηρία εξακολουθεί να θεωρείται ανεπαρκής· το κοινό θεωρεί επίσης ότι τα κονδύλια του προϋπολογισμού για το κόστος που συνδέεται με την αναπηρία θα πρέπει να αυξηθούν·

* τα μέτρα που εγκρίθηκαν για την προώθηση της πρόσληψης ατόμων με αναπηρία φαίνεται να στερούνται διαφάνειας και έχει ζητηθεί μια πιο αξιόπιστη αξιολόγηση της κατάστασης·

* φαίνεται επίσης ότι υπάρχει δυσαρέσκεια όσον αφορά την ανεπαρκή πρόσβαση ορισμένων ατόμων με αναπηρία στις πληροφορίες της Επιτροπής·

* η κατάσταση των μαθητών με αναπηρία στα Ευρωπαϊκά Σχολεία φαίνεται ανεπαρκής και η πολιτική των Σχολείων για την ένταξη αυτής της κατηγορίας παιδιών δεν φαίνεται να έχει συμβάλει αποτελεσματικά στην ένταξή τους·

* η εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής της Επιτροπής αποκάλυψε ορισμένες ανεπάρκειες, ιδίως όσον αφορά τον ανεπαρκή αριθμό δράσεων που αναλήφθηκαν για την ευαισθητοποίηση του προσωπικού του θεσμικού οργάνου μέσω μαθημάτων κατάρτισης ή σεμιναρίων.

7.4 Ο Διαμεσολαβητής έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η Επιτροπή έχει αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση των ανωτέρω ανησυχιών του κοινού. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι η Επιτροπή έχει αναλάβει την υποχρέωση:

* την πλήρη επιστροφή των εξόδων που συνδέονται με ένα μειονέκτημα· υπό τον όρο ότι διατίθενται επαρκείς πόροι από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή και ότι επιτυγχάνεται διοργανική συμφωνία·

* να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημοσίευσης γενικότερων εκθέσεων σχετικά με την πρόσληψη ατόμων με αναπηρία, οι οποίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν υφιστάμενα και μελλοντικά στατιστικά στοιχεία·

να εγκρίνει νέα πρότυπα για την προσβασιμότητα των εγκαταστάσεών της για άτομα με αναπηρία και να αυξήσει τον αριθμό των θέσεων στάθμευσης για άτομα με αναπηρία είτε μέσα είτε κοντά σε όλα τα κτίριά της·

* να οργανώσει στο μέλλον ειδικές δράσεις ευαισθητοποίησης μέσω επιμορφωτικών σεμιναρίων και συνεδρίων ή σεμιναρίων για το προσωπικό.

Λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις της Επιτροπής, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι, επί του παρόντος, δεν φαίνεται να απαιτείται περαιτέρω δράση σχετικά με τις ανωτέρω πτυχές.

7.5 Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι, όσον αφορά την κατάσταση των μαθητών με αναπηρία στα Ευρωπαϊκά Σχολεία, η κατάσταση εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική.

Για να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την εξέλιξη αυτής της κατάστασης στο εγγύς μέλλον, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί συνεπώς αναγκαίο να υποβάλει η Επιτροπή έκθεση έως το τέλος του 2007 σχετικά με την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα Ευρωπαϊκά Σχολεία όσον αφορά την ένταξη των παιδιών με αναπηρίες. Η έκθεση αυτή θα επιτρέψει στον Διαμεσολαβητή να αποφασίσει κατά πόσον απαιτείται περαιτέρω δράση εκ μέρους του σχετικά με το θέμα αυτό. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Διαμεσολαβητής προτίθεται να δημοσιεύσει την εν λόγω έκθεση στον ιστότοπό του, ώστε να ενημερώσει τους πολίτες για το περιεχόμενό της.

Με την έναρξη δημόσιας συζήτησης σχετικά με την ένταξη των ατόμων με αναπηρία από την Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι συνέβαλε στο να έρθει η φωνή των πολιτών με αναπηρία πιο κοντά στα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Ο Διαμεσολαβητής ελπίζει ότι τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας του θα βοηθήσουν την Επιτροπή να επαναξιολογήσει ορισμένες από τις ενέργειές της σε αυτόν τον τομέα με σκοπό τη διόρθωσή τους, εάν χρειαστεί, και, με τον τρόπο αυτό, την καλύτερη εξυπηρέτηση όλων των ευρωπαίων πολιτών.

Σε μια προσπάθεια να ενημερώσει όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες, ο Διαμεσολαβητής θα αναρτήσει στον ιστότοπό του το πλήρες κείμενο της παρούσας απόφασης στα αγγλικά, καθώς και περίληψή της σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ.

Με εκτίμηση,

 

Π. Νικηφόρος ΔΙΑΜΑΝΔΟΥΡΟΣ

---

(1) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την ισότητα ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΕΕ 1997, C 12, σ. 1).

(2) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προς μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία, COM(2000)284 τελικό της 12ης Μαΐου 2000.

(3) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Απριλίου 2001 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προς μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια για τα άτομα με αναπηρία, COM(2000) 284 - C5-0632/2000 - 2000/2296 (COS).

(4) Απόφαση 2001/903/ΕΚ του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 2001, σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος των ατόμων με αναπηρία 2003, ΕΕ L 335, σ. 15.

(5) Διατίθεται στον ιστότοπο της Γενικής Διεύθυνσης Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ίσων Ευκαιριών της Επιτροπής (http://europa.eu.int/comm/employment_social/soc-prot/disable/codehaen_en.htm).

(6) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 3, ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Απριλίου 2001, παράγραφος 35.

(7) Βλ. κατωτέρω σ. 23-24, καθώς και σημείο 6.4 του μέρους της απόφασης.

(8) Philip Scott (8 Ιουνίου 2004)· Marie Luijten, Ομάδα Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004).

«Το επίδομα συντηρούμενου τέκνου μπορεί να διπλασιαστεί με ειδική αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής, η οποία βασίζεται σε ιατρικά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι το εν λόγω τέκνο πάσχει από διανοητική ή σωματική αναπηρία που συνεπάγεται για τον υπάλληλο υψηλές δαπάνες.»

(10) Βλ., ιδίως, Nora Bednarski, European Disability Forum (EDF), (19 Μαΐου 2004).

(11) Marie Luijten, Ομάδα Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004).

(12) Pilar Villarino, Comité Español de Representantes de Personas con Discapacidad (CERMI), (31 Μαΐου 2004).

(13) COM (2003) 755 τελικό.

(14) Marie Luijten, Ομάδα Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004).

(15) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 11, Pilar Villarino, CERMI.

(16) Pilar de la Peña García Tizón (23 Μαΐου 2004).

(17) Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (EDF), (18 Μαΐου 2004).

(18) Catrin Roberts εξ ονόματος του Colin Low (Ευρωπαϊκή Ένωση Τυφλών, EBU), (24 Σεπτεμβρίου 2004), ανωτέρω EDF.

(19) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 18, EBU· ανωτέρω υποσημείωση 17, EDF.

(20) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 18, EBU.

(21) Andreas Klumpp (27 Ιουλίου 2004)· Marie Luijten, Ομάδα Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004)· προσθήκη στις παρατηρήσεις της Ομάδας Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (8 Ιουνίου 2004)· Colm Begley (28 Μαΐου 2004)· κ. Y (1η Ιουνίου 2004) Εμπιστευτικό· Mr and Mrs Z (28 Ιουλίου 2004) Εμπιστευτικό.

(22) Andreas Klumpp (27 Ιουλίου 2004).

(23) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 14, Marie Luijten, Ομάδα Στήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004)· προσθήκη στις παρατηρήσεις της Ομάδας Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (8 Ιουνίου 2004).

(24) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 14, Ομάδα Στήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ· Mr and Mrs Z (28 Ιουλίου 2004) Εμπιστευτικό.

(25) Colm Begley (28 Μαΐου 2004)· κ. Y. (1 Ιουνίου 2004) Εμπιστευτικό.

(26) Carol McCarthy, Dyspel asbl (21, 23 Φεβρουαρίου και 5 Μαρτίου 2004).

(27) Werner Salz, Pfalzinstitut fur Hörsprachbehinderte (21 Μαΐου 2004).

(28) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 26, Dyspel asbl.

(29) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 26, Dyspel asbl.

(30) Brigitte Holst (11 και 12 Μαΐου 2004)· Marie Luijten, Ομάδα Υποστήριξης των Ατόμων με Αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004).

(31) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 30, Brigitte Holst.

(32) Supra υποσημείωση 30, Brigitte Holst ; Annica Floren (7 Μαΐου 2004).

(33) Nora Bednarski, Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (EDF) (19 Μαΐου 2004).

(34) Pierrette Hourthouat Bénacq, Association Aide et Information aux Non et Mal Voyants (22 Δεκεμβρίου 2003).

(35) Pilar Villarino, Comité Español de Representantes de Personas con Discapacidad (CERMI) (31 Μαΐου 2004).

(36) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προς μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με αναπηρία, COM/2000/0284 τελικό της 12ης Μαΐου 2000.

(37) Βλέπε σημείο 1.5 της απόφασης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή στην υπόθεση 1391/2002/JMA (http://www.ombudsman.europa.eu/decision/en/021391.htm).

(38) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 31ης Μαΐου 1990, σχετικά με την ένταξη των παιδιών και των νέων με αναπηρίες στα συνήθη εκπαιδευτικά συστήματα· ΕΕ 1990, C 162, σ. 2. Στο σημείο 2 του ψηφίσματος συνιστάται στα κράτη μέλη:

«Η πλήρης ένταξη στο σύστημα της γενικής εκπαίδευσης θα πρέπει να θεωρείται ως πρώτη επιλογή σε όλες τις ενδεδειγμένες περιπτώσεις και όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών και των σπουδαστών με αναπηρία».

(39) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, «Για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με αναπηρία» COM(2000) 284 τελικό της 12ης Μαΐου 2000.

(40) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 39, ανακοίνωση, τμήμα 4.3.δ (Ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στα Ευρωπαϊκά Σχολεία), σ. 19.

(41) Στοιχεία αναφοράς: 2003-D-4710-en-6. Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο των Ευρωπαϊκών Σχολείων (http://www.eursc.org/SE/htmlEn/IndexEn_home.html).

(42) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 14, Marie Luijten, Ομάδα υποστήριξης των ατόμων με αναπηρία του ΕΚ (26 Μαΐου 2004).

(43) Το πλήρες κείμενο της διοικητικής ανακοίνωσης 69-2004 είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο intracomm της Επιτροπής, ο οποίος δεν είναι προσβάσιμος σε τρίτους (http://www.cc.cec/guide/publications/infoadm/2004/ia04069_en.html).

(44) Βλ. κατωτέρω σ. 25, καθώς και σημείο 2.8 του μέρους της απόφασης.

(45) «Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν πολιτική ίσων ευκαιριών και δέχονται αιτήσεις χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκευτικών, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων ή φρονημάτων, που ανήκουν σε εθνική μειονότητα, οικονομικής κατάστασης, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας, γενετήσιου προσανατολισμού, οικογενειακής κατάστασης ή οικογενειακής κατάστασης.»

(46) «Εάν έχετε αναπηρία που σας εμποδίζει να εγγραφείτε ηλεκτρονικά, μπορείτε να ζητήσετε, κατά προτίμηση με φαξ, έντυπη έκδοση του εντύπου, την οποία θα πρέπει να συμπληρώσετε, να υπογράψετε και να επιστρέψετε με συστημένη επιστολή, με σφραγίδα του ταχυδρομείου το αργότερο έως την καταληκτική ημερομηνία εγγραφής. Κάθε μεταγενέστερη επικοινωνία μεταξύ της EPSO και εσάς θα πραγματοποιείται ταχυδρομικώς. Πρέπει να επισυνάψετε στην αίτηση υποψηφιότητάς σας πιστοποιητικό που να βεβαιώνει την αναπηρία σας, το οποίο να έχει εκδοθεί από αναγνωρισμένο οργανισμό. Θα πρέπει επίσης να αναφέρετε σε χωριστό φύλλο χαρτιού τυχόν ειδικές ρυθμίσεις που θεωρείτε αναγκαίες για να διευκολυνθεί η συμμετοχή σας στις δοκιμασίες.»

(47) Κείμενο σε γραφή Μπράιγ· κείμενο γραμμένο με μεγαλύτερη γραμματοσειρά· ο/η υποψήφιος/-α μπορεί να φέρει δικό του/της προσωπικό υπολογιστή που μπορεί να διαβάσει Braille· για τις δοκιμασίες, ο επιτηρητής μπορεί να διαβάσει τις προτεινόμενες ερωτήσεις και απαντήσεις, ο υποψήφιος δίνει την απάντησή του και ο επιτηρητής το αναφέρει στο έντυπο οπτικής ανάγνωσης· ηχογράφηση· Δίνεται επιπλέον χρόνος.

(48) Δυνατότητα να κάθεται κανείς μπροστά από το εξεταστικό κέντρο για να διαβάζει τα χείλη του εκπροσώπου· να έχουν στη διάθεσή τους αντίγραφο του κειμένου του εκπροσώπου Τύπου και ατομικό επιτηρητή.

(49) Είτε να έχει στη διάθεσή του προσωπικό υπολογιστή και να μπορεί να εκτυπώνει απαντήσεις· ή ο υποψήφιος μπορεί να απαντήσει προφορικά σε επιτηρητή και με τη χρήση ηχογράφησης.

(50) Η EPSO διασφαλίζει ότι ο υποψήφιος/η υποψήφια έχει πρόσβαση στο εξεταστικό κέντρο χωρίς κανένα εμπόδιο.

(51) Πρόσθετος χρόνος που παραχωρείται για τη διεξαγωγή των δοκιμασιών· προσωπικός υπολογιστής, κάτοχος εγγράφου, θέση στάθμευσης που τίθεται στη διάθεση του υποψηφίου· μπορεί να προβλέπεται εργονομική καρέκλα.

(52) Για τη σύνταξη της δοκιμασίας τίθεται στη διάθεση του υποψηφίου προσωπικός υπολογιστής και παρέχεται επιπλέον χρόνος.

(53) ΕΕ 2001, L 8, σ. 1.

(54) Βλ. κατωτέρω σημείο 3.3 του μέρους της απόφασης.

(55) Η πολιτική προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό EUROPA είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο Europa (http://europa.eu/geninfo/accessibility_policy_en.htm).

(56) Οι κανόνες IPG είναι διαθέσιμοι στον δικτυακό τόπο Europa (http://ec.europa.eu/ipg/index_en.htm).

(57) Βλ. κατωτέρω σημεία 4.2-4.4 του μέρους της απόφασης.

(58) Το Διοικητικό Συμβούλιο αποτελείται από 31 μέλη με δικαίωμα ψήφου. Η Επιτροπή διαθέτει μία ψήφο, όπως και κάθε ένα από τα 27 κράτη μέλη, καθώς και τους εκπροσώπους των ενώσεων γονέων και του προσωπικού. Για εκπαιδευτικά θέματα, δύο επιπλέον μέλη που εκπροσωπούν τους μαθητές και τους διευθυντές των Σχολείων μπορούν να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, αν και μόνο ως παρατηρητές.

(59) Βλ. κατωτέρω σελίδα 25, καθώς και σημεία 5.4-5.6 του μέρους της απόφασης.

(60) Βλ. κατωτέρω σελίδα 25, καθώς και σημείο 6.4 του μέρους της απόφασης.

(61) Η έρευνα είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο intracomm της Επιτροπής, στον οποίο δεν έχουν πρόσβαση τρίτοι (http://www.cc.cec/pers_admin/equal_opp/disabled_fr.htm1).

(62) Ο πρακτικός οδηγός είναι διαθέσιμος στον ιστότοπο intracomm της Επιτροπής, στον οποίο δεν έχουν πρόσβαση τρίτοι (http://www.cc.cec/persadmin/equal_opp/documents/bat_goodpractice_fr.pdf).

(63) Βλ. κατωτέρω σημείο 6.4 του μέρους της απόφασης.

(64) Βλ., για παράδειγμα, το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Δράσης των Ηνωμένων Εθνών για τα Άτομα με Αναπηρία, που εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών κατά την 37η τακτική σύνοδό της στις 3 Δεκεμβρίου 1982 (ψήφισμα 37/52 1/)· την ετήσια έκθεση 2006 της καναδικής κυβέρνησης σχετικά με την πρόοδό της σε θέματα αναπηρίας, «Advancing the Inclusion of People with Disabilities», η οποία είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της κυβέρνησης του Καναδά (http://www.hrsdc.gc.ca/en/hip/odi/documents/advancingInclusion06/introduction.shtml).

(65) Το Συμβούλιο της Ευρώπης εκτιμά ότι το 10-15% του συνολικού πληθυσμού της Ευρώπης έχει αναπηρία. Βλ. σύσταση Rec(2006)5 της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, της 5ης Απριλίου 2006, με τίτλο «Σχέδιο δράσης για την προώθηση των δικαιωμάτων και της πλήρους συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία: βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία στην Ευρώπη 2006-2015».

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδόν έξι στους δέκα Ευρωπαίους γνωρίζουν κάποιον, σε στενούς ή πιο μακρινούς κύκλους, που πάσχει από μακροχρόνια ασθένεια, αναπηρία ή αναπηρία· και πάνω από το 5% των πολιτών της ΕΕ θεωρούν τους εαυτούς τους ως άτομα με αναπηρία, Ευρωβαρόμετρο (54.2/2001), έκθεση με θέμα «Ευρωπαίοι και άτομα με αναπηρία».

(66) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την ισότητα ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες (ΕΕ 1997, σ. 1).

(67) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 65, Ευρωβαρόμετρο (54.2/2001).

(68) Ο κώδικας ορθής πρακτικής της ΕΕ είναι διαθέσιμος στον ιστότοπο της Επιτροπής (http://europa.eu.int/comm/employment_social/soc-prot/disable/codehaen_en.htm).

(69) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προς μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με αναπηρία, COM/2000/284 τελικό της 12ης Μαΐου 2000.

(70) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 4ης Απριλίου 2001 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Προς μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με αναπηρία, COM(2000) 284 - C5-0632/2000 - 2000/2296 (COS).

(71) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 63, ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 4ης Απριλίου 2001, παράγραφος 35.

(72) «Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μπορεί να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.»

(73) Η διοικητική ανακοίνωση 69-2004 είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο intracomm της Επιτροπής, στον οποίο δεν έχουν πρόσβαση τρίτοι (http://www.cc.cec/guide/publications/infoadm/2004/ia04069_en.html).

(74) ΕΕ 2001, L 8, σ. 1.

(75) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 70, ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 4ης Απριλίου 2001, παράγραφος 35.

(76) Μόνον ο δημόσιος τομέας.

(77) «Ανάπτυξη νόμου κατά των διακρίσεων στην Ευρώπη. Τα 25 κράτη μέλη της ΕΕ συγκρίνουν», έκθεση που εκπόνησαν οι Mark Bell, Isabelle Chopin και Fiona Palmer για το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανεξάρτητων Εμπειρογνωμόνων στον τομέα της καταπολέμησης των διακρίσεων, Νοέμβριος 2006.

(78) COM (2003) 755 τελικό.

(79) Βλέπε αποφάσεις σχετικά με τις καταγγελίες 2415/2003/JMA και 1125/2006/JMA.

(80) "eEurope 2002: Προσβασιμότητα των Δημόσιων Ιστοσελίδων και του Περιεχομένου τους».

(81) Βλ. ανωτέρω σημείο 2.6 της παρούσας απόφασης.

(82) Βλέπε σημείο 1.5 της απόφασης του Διαμεσολαβητή στην υπόθεση 1391/2002/JMA.

(83) Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Παιδείας, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 31ης Μαΐου 1990, σχετικά με την ένταξη των παιδιών και των νέων με αναπηρίες στα συνήθη εκπαιδευτικά συστήματα· ΕΕ 1990, C 162, σ. 2. Στο σημείο 2 του ψηφίσματος συνιστάται στα κράτη μέλη:

«Η πλήρης ένταξη στο σύστημα της γενικής εκπαίδευσης θα πρέπει να θεωρείται ως πρώτη επιλογή σε όλες τις ενδεδειγμένες περιπτώσεις και όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα θα πρέπει να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών και των σπουδαστών με αναπηρία».

(84) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, «Για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με αναπηρία» COM(2000) 284 τελικό της 12ης Μαΐου 2000.

(85) Στοιχεία αναφοράς: 2003-D-4710-en-6. Το παρόν έγγραφο είναι διαθέσιμο στον δικτυακό τόπο των Ευρωπαϊκών Σχολείων (http://www.eursc.org/SE/htmlEn/IndexEn_home.html).

(86) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 64, Παγκόσμιο πρόγραμμα δράσης των Ηνωμένων Εθνών για τα άτομα με αναπηρία.

(87) Βλ. ανωτέρω υποσημείωση 65, σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης Rec(2006)5 της Επιτροπής Υπουργών της 5ης Απριλίου 2006.

Αυτή είναι η πολιτική προσέγγιση που ακολουθείται από τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι δύο χώρες προσπάθησαν να αναπτύξουν πλήρως ολοκληρωμένες πολιτικές για την αναπηρία. Στις ΗΠΑ, η ευθύνη αυτή ανήκει στο Εθνικό Συμβούλιο για την Αναπηρία, μια ομοσπονδιακή υπηρεσία που ιδρύθηκε το 1978, με αποστολή την προώθηση πολιτικών, προγραμμάτων, πρακτικών και διαδικασιών που εγγυώνται ίσες ευκαιρίες για όλα τα άτομα με αναπηρία (www.ncd.gov/index.html). Στον Καναδά, το καθήκον αυτό ανατίθεται στο Γραφείο για Θέματα Αναπηρίας (ODI), το οποίο χρησιμεύει ως εστιακό σημείο εντός της κυβέρνησης του Καναδά για βασικούς εταίρους που εργάζονται για την προώθηση της πλήρους συμμετοχής των Καναδών με αναπηρία στη μάθηση, την εργασία και την κοινοτική ζωή (http://www.hrsdc.gc.ca/en/gateways/nav/top_nav/program/odi.shtml).