Στρασβούργο, 4 Ιουνίου 2007

Αξιότιμε κ. C.,

Στις 28 Οκτωβρίου 2004, υποβάλατε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή κατά της Υπηρεσίας Επιλογής Προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων («EPSO») σχετικά με το σύστημα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων στο πλαίσιο γενικών διαγωνισμών που διοργανώνουν τα κοινοτικά θεσμικά όργανα.

Στις 7 Δεκεμβρίου 2004, διαβίβασα τη διοικητική ένσταση στον διευθυντή της EPSO. Στις 11 Μαρτίου 2005, επικοινωνήσατε με τις υπηρεσίες μου για πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στην καταγγελία σας. Στις 31 Μαρτίου 2005, η EPSO διαβίβασε τη γνώμη της. Σας το διαβίβασα με πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων, την οποία αποστείλατε στις 27 Μαΐου 2005.

Στις 26 Ιουνίου 2005, ζήτησα συμπληρωματικές πληροφορίες από την EPSO, η οποία απέστειλε την απάντησή της στο αίτημα αυτό στις 12 Αυγούστου 2005. Σας το διαβίβασα με πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων, την οποία αποστείλατε στις 25 Οκτωβρίου 2005.

Στις 3 Απριλίου 2006, υπέβαλα σχέδιο σύστασης στην EPSO. Την 1η Ιουνίου 2006, η EPSO μου διαβίβασε την εμπεριστατωμένη γνώμη της σχετικά με το εν λόγω σχέδιο σύστασης. Στις 12 Ιουλίου 2006, σας διαβίβασα αντίγραφο της εμπεριστατωμένης γνώμης της EPSO, με πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων. Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από εσάς.

Σας γράφω τώρα για να σας ενημερώσω για τα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν γίνει.

Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Στις 8 Ιουνίου 2004, ο καταγγέλλων, υπάλληλος του Συμβουλίου, υπέβαλε την καταγγελία 1777/2004/ELB. Η καταγγελία αφορούσε την εφαρμογή της ηλεκτρονικής διαδικασίας και το σύστημα πληροφόρησης σχετικά με τους γενικούς διαγωνισμούς που διοργάνωσε η EPSO. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, μόνο οι υποψήφιοι που έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο στο σπίτι ή που ζουν σε περιοχές όπου είναι δυνατή η πρόσβαση του κοινού στο Διαδίκτυο μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τους εν λόγω διαγωνισμούς. Δεδομένου του χαμηλού ποσοστού διείσδυσης του Διαδικτύου σε ορισμένα κράτη μέλη (λιγότερο από το 15% του πληθυσμού είχε πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε ορισμένα κράτη μέλη) και των δυσκολιών που αντιμετωπίστηκαν όσον αφορά την πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε αγροτικές περιοχές, ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η διαδικασία αυτή εισήγαγε διακρίσεις. Επιπλέον, οι υποψήφιοι είναι υποχρεωμένοι να ελέγξουν το φάκελό τους στο Διαδίκτυο για να λάβουν πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο των εξετάσεων και σχετικά με τα αποτελέσματά τους. Δηλώνει ότι, για τον γενικό διαγωνισμό EPSO/A/11/03, το 72 % των υποψηφίων δεν παρέστησαν στις δοκιμασίες. Ο καταγγέλλων θεώρησε ότι αυτό ήταν άδικο, δεδομένου ότι οι υποψήφιοι είναι υπεύθυνοι για τη λήψη πληροφοριών που είχαν προηγουμένως δοθεί από την EPSO.

Ο καταγγέλλων κατάλαβε ότι οι ηλεκτρονικές αιτήσεις ήταν ευκολότερο να εξεταστούν, αλλά υποστήριξε ότι αυτό θα πρέπει να αποτελεί μόνο εναλλακτική λύση σε σχέση με άλλες δυνατότητες. Θεωρεί ότι η χρήση αυτής της διαδικασίας θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο σε όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, δεδομένου ότι η EPSO διοργανώνει γενικούς διαγωνισμούς για όλα τα θεσμικά όργανα και διότι διευρύνει το χάσμα μεταξύ των πολιτών και των θεσμικών οργάνων. Ο ενδιαφερόμενος υποστήριξε ότι η EPSO θα πρέπει να καταργήσει την υποχρέωση ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων και να αποστείλει απευθείας στους υποψηφίους πληροφορίες όπως η ημερομηνία, η ώρα και ο τόπος διεξαγωγής των δοκιμασιών, καθώς και τα αποτελέσματα.

Δεδομένου ότι ο καταγγέλλων δεν φαίνεται να επικοινώνησε με την EPSO σχετικά με το ζήτημα, η καταγγελία κρίθηκε απαράδεκτη.

Στις 28 Οκτωβρίου 2004, ο καταγγέλλων υπέβαλε την παρούσα καταγγελία, στην οποία επισύναψε τα πρακτικά συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της EPSO που πραγματοποιήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2003 και τα πρακτικά συνεδρίασης της COPARCO («Επιτροπή Paritaire Commune») στις 20 Οκτωβρίου 2003, αμφισβητώντας την υποχρέωση ηλεκτρονικής υποβολής αίτησης, στην οποία συμμετείχε. Εφιστά επίσης την προσοχή στις ανησυχίες σχετικά με το σύστημα ηλεκτρονικής εγγραφής, οι οποίες εκφράστηκαν, κατά την ίδια συνεδρίαση, από εκπροσώπους του προσωπικού. Λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της καταγγελίας, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι προηγήθηκαν κατάλληλες διοικητικές προσεγγίσεις.

Ο καταγγέλλων ανέφερε ότι η ηλεκτρονική διαδικασία είχε γρήγορα καταστεί τετελεσμένο γεγονός . Χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά για την πρόσληψη επικουρικών υπαλλήλων στο πλαίσιο της διεύρυνσης της ΕΕ (2002-2003). Λόγω του επείγοντος και έκτακτου χαρακτήρα αυτής της πρόσληψης, η χρήση αυτής της διαδικασίας ήταν πιθανώς δικαιολογημένη σε κάποιο βαθμό. Αργότερα, χρησιμοποιήθηκε για τους διαγωνισμούς για τα νέα κράτη μέλη. Και σε αυτή την περίπτωση, ο επείγων χαρακτήρας και η κλίμακα της διαδικασίας θα μπορούσαν να έχουν διαδραματίσει ρόλο στην απόφαση προσφυγής στην ηλεκτρονική διαδικασία πρόσληψης. Στη συνέχεια, ωστόσο, γενικεύτηκε και εφαρμόστηκε σε όλους τους γενικούς διαγωνισμούς. Εξ όσων γνωρίζει ο καταγγέλλων, δεν έχει εκπονηθεί μελέτη για την αξιολόγηση του αντικτύπου της εν λόγω διαδικασίας. Πρόσθεσε ότι το αποτέλεσμα φαίνεται να δείχνει απότομη μείωση του αριθμού των συμμετεχόντων. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό επιβεβαίωσε το συμπέρασμα της επιτροπής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων ότι ο στόχος των γενικών διαγωνισμών φαινόταν να είναι η δραστική μείωση του αριθμού των υποψηφίων και όχι η επιλογή των απαιτούμενων δεξιοτήτων.

Κατά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της EPSO στις 5 Δεκεμβρίου 2003, ο διευθυντής της ανέφερε ότι, λόγω των μέσων επικοινωνίας για τους υποψηφίους και των μέσων διαχείρισης για την EPSO, δεν σκόπευε να εγκαταλείψει την αρχή της ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων. Ο ενδιαφερόμενος ισχυρίστηκε ότι η EPSO δεν επικοινωνούσε καν απευθείας με τους υποψηφίους, αλλά οι υποψήφιοι έπρεπε να αναζητήσουν πληροφορίες στον ιστότοπο της EPSO.

Επισύναψε στατιστικά στοιχεία (1) σχετικά με την πρόσβαση στο Διαδίκτυο στην ΕΕ, από τα οποία προκύπτει ότι μόνο το 40% των νοικοκυριών της ΕΕ είχαν πρόσβαση στο Διαδίκτυο τον Ιούνιο του 2002 και ότι υπήρχαν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών: 51,8% στη Σουηδία, 44,9% στη Δανία, 18,4% στην Ισπανία ή 13,2% στην Ελλάδα.

Ο καταγγέλλων ήλπιζε ότι ο Διαμεσολαβητής θα εξέταζε το ζήτημα όχι μόνο από νομική και τεχνική άποψη, αλλά και από δεοντολογική άποψη, δηλαδή από την άποψη του καθήκοντος σεβασμού των συμφερόντων των υποψηφίων.

Συνοπτικά, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η απαίτηση να υποβάλλουν οι υποψήφιοι ηλεκτρονική αίτηση συμμετοχής σε διαγωνισμό εισήγαγε διακρίσεις λόγω των διαφορετικών ποσοστών χρήσης του διαδικτύου στα κράτη μέλη και ότι η απαίτηση να ελέγχουν οι υποψήφιοι τον φάκελό τους ηλεκτρονικά για να λαμβάνουν πληροφορίες ήταν άδικη, διότι οι υποψήφιοι ήταν αποκλειστικά υπεύθυνοι για την παρακολούθηση του φακέλου τους, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται από την EPSO. Ισχυρίστηκε ότι η EPSO θα πρέπει να αποστείλει απευθείας στους υποψηφίους βασικές πληροφορίες, όπως η ημερομηνία, η ώρα και ο τόπος διεξαγωγής των δοκιμασιών και τα αποτελέσματα.

Η ΕΡΩΤΗΣΗ

Γνώμη της EPSO

Η γνώμη της EPSO συνοψίζεται ως εξής:

Η Λευκή Βίβλος για τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής (2) καθιέρωσε, ως μία από τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη διαφάνεια για τους υποψηφίους, την αυξημένη χρήση του Διαδικτύου, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής διαδικτυακών εφαρμογών. Ως εκ τούτου, η EPSO εισήγαγε το 2003 την ηλεκτρονική εγγραφή και επικοινωνία με τους υποψηφίους. Αντιπροσώπευε σημαντική πρόοδο στη διαχείριση του ανταγωνισμού, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα, επιταχύνοντας τις επικοινωνίες και παρέχοντας στατιστικά στοιχεία σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τον αριθμό των αιτήσεων που ελήφθησαν. Αυτό διευκόλυνε επίσης τον καλύτερο σχεδιασμό και τη διαχείριση του ανταγωνισμού.

α) Το σύστημα ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων και ο αντίκτυπός του στον αριθμό των αιτήσεων

Όσον αφορά τα επιχειρήματα ότι το ηλεκτρονικό σύστημα απέκλειε δυνητικά τους υποψηφίους από τη συμμετοχή στους διαγωνισμούς, πρέπει να επισημανθεί ότι ο αριθμός των υποψηφίων που υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής στους διαγωνισμούς στους οποίους εφαρμόστηκε η μέθοδος αυτή ήταν ακριβώς ο αντίθετος. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται ο αριθμός των αιτήσεων για παρόμοιους διαγωνισμούς, πριν και μετά την έγκριση του εν λόγω συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων.

Πριν από τις ηλεκτρονικές αιτήσεις		Με on-line εφαρμογές
Ανταγωνισμός	Αριθμός αιτήσεων	Ανταγωνισμός	Αριθμός αιτήσεων
COM/C/1/00 (3)	1 005	EPSO/C/11/03 (4)	6 087
COM/C/1/02 (5)	6 940	EPSO/AST/4/05 (6)	11 798
EUR/A/166/01 (7)	2 375	EPSO/A/11/03 (8)	14 483

Διαγωνισμοί COM/C/1/00 και EPSO/C/11/03 με στόχο την πρόσληψη αγγλόφωνων γραμματέων· τους διαγωνισμούς COM/C/1/02 και EPSO/AST/4/05 για την πρόσληψη γαλλόφωνων γραμματέων· οι διαγωνισμοί EUR/A/166/01 και EPSO/A/11/03 δημοσιεύθηκαν για την πρόσληψη διοικητικών υπαλλήλων στον τομέα του ελέγχου. Από τα αριθμητικά στοιχεία δεν προκύπτει μείωση των υποψηφίων, αλλά αύξηση του αριθμού των αιτήσεων. Αυτό θα μπορούσε εύκολα να εξηγηθεί από την απλότητα και την ευκολία του συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων και αποτελεί μία από τις πιο θετικές συνέπειες αυτού του συστήματος.

β) Το προφίλ της EPSO και ο αντίκτυπός του στον αριθμό των υποψηφίων που συμμετέχουν στις δοκιμασίες

Όσον αφορά τη μείωση του αριθμού των υποψηφίων που συμμετείχαν στις δοκιμασίες, και πάλι η πραγματικότητα δεν ήταν αυτή που ισχυρίστηκε ο καταγγέλλων. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα τους ίδιους διαγωνισμούς με πριν, ο αριθμός των υποψηφίων που έλαβαν μέρος στις δοκιμασίες προεπιλογής ήταν υψηλότερος μετά την εισαγωγή του ηλεκτρονικού συστήματος.

Πριν από τις ηλεκτρονικές αιτήσεις		Με on-line εφαρμογές
Ανταγωνισμός	Αριθμός αιτήσεων	Ανταγωνισμός	Αριθμός αιτήσεων
COM/C/1/00	662	EPSO/C/11/03	2 931
COM/C/1/02	5 120	EPSO/AST/4/05	5 500(9)
EUR/A/166/01	1 623	EPSO/A/11/03	3 864

Πράγματι, ακόμη και αν υπήρχε αύξηση του αριθμού των υποψηφίων που υπέβαλαν υποψηφιότητα και στη συνέχεια δεν παρέστησαν στις δοκιμασίες, ο τελικός αριθμός των υποψηφίων που πράγματι συμμετείχαν στις δοκιμασίες εξακολουθούσε να είναι σαφώς υψηλότερος μετά την εισαγωγή του ηλεκτρονικού συστήματος, σε σύγκριση με τον ίδιο τύπο διαγωνισμού που είχε δημοσιευθεί πριν από την εισαγωγή του εν λόγω συστήματος.

Η EPSO μελετά, σε συνεχή βάση, τον αντίκτυπο του ηλεκτρονικού συστήματος στον αριθμό των υποψηφίων που συμμετέχουν στις δοκιμασίες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό συμμετοχής στις δοκιμασίες προεπιλογής στους διαγωνισμούς που ξεκίνησαν μετά την εισαγωγή του επιγραμμικού συστήματος είχε μειωθεί και για λόγους χρηστής διοίκησης, η EPSO αποφάσισε να διενεργήσει έρευνες μετά από κάθε σειρά δοκιμασιών προεπιλογής για να διερευνήσει τους λόγους της αλλαγής των ποσοστών συμμετοχής.

Με βάση τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών, η EPSO εκπόνησε δύο μελέτες προκειμένου να αναλύσει τα αίτια της μείωσης των ποσοστών συμμετοχής στις δοκιμασίες. Η πρώτη, με ημερομηνία 28 Μαΐου 2004, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση της ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας δεν αποτελούσε σημαντικό λόγο για τη μη συμμετοχή των υποψηφίων στις δοκιμασίες. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ηλεκτρονικό σύστημα δεν απέκλειε κανέναν υποψήφιο από τη συμμετοχή στις δοκιμασίες, η EPSO πρότεινε και εφάρμοσε διάφορα μέτρα. Ως εκ τούτου, οι υπενθυμίσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στέλνονταν πλέον συστηματικά στους υποψηφίους. Επιπλέον, και δεδομένου ότι ένα από τα συμπεράσματα της εν λόγω μελέτης ήταν ότι η απλότητα του επιγραμμικού συστήματος ενθάρρυνε την υποβολή αιτήσεων από άτομα που είτε δεν πληρούσαν πλήρως τα κριτήρια επιλεξιμότητας είτε δεν είχαν σοβαρή πρόθεση να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό, θεσπίστηκε επίσης σύστημα επιβεβαίωσης. Ως εκ τούτου, μετά την αρχική εγγραφή, οι υποψήφιοι/-ες κλήθηκαν πλέον να επιβεβαιώσουν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στις δοκιμασίες προεπιλογής την καθορισμένη ημερομηνία και να δηλώσουν την επιλογή του εξεταστικού κέντρου.

Η δεύτερη έκθεση επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα που προέκυψαν από την πρώτη. Ο κύριος λόγος που προβλήθηκε για να δικαιολογηθεί η μη συμμετοχή στις δοκιμασίες ήταν η μη διαθεσιμότητα του υποψηφίου την ημέρα των δοκιμασιών. Σημαντικός αριθμός υποψηφίων (περίπου το 22 % όσων απάντησαν στις έρευνες) αποφάσισαν να μην συμμετάσχουν στις δοκιμασίες, θεωρώντας ότι δεν θα τα πήγαιναν καλά. Από την άλλη πλευρά, ο αριθμός των υποψηφίων που αντιμετώπισαν προβλήματα πρόσβασης σε σχετικές πληροφορίες μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος της EPSO παρέμεινε χαμηλός και δεν υπήρχαν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι το προφίλ της EPSO δεν λειτουργούσε ικανοποιητικά. Μόνο πέντε άτομα δήλωσαν ότι το κόστος ή η προσβασιμότητα του Διαδικτύου τους εμπόδισε να λάβουν την επιστολή πρόσκλησής τους στις δοκιμασίες και μόνο το 5% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι δεν είχε βρει την επιστολή πρόσκλησής τους. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το ποσοστό αυτό μειώνεται σταδιακά, πιθανώς λόγω των συνεχών προσπαθειών της EPSO να ενημερώνει όσο το δυνατόν σαφέστερα τους υποψηφίους σχετικά με το ηλεκτρονικό σύστημα.

Πράγματι, η EPSO όχι μόνο μελέτησε προσεκτικά τον αντίκτυπο του ηλεκτρονικού συστήματος στον αριθμό των υποψηφίων που συμμετείχαν στις δοκιμασίες, αλλά προσδιόρισε επίσης διάφορα μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στους αριθμούς αυτούς. Τα μέτρα αυτά, που έχουν ήδη περιγραφεί, εφαρμόστηκαν και η δεύτερη έκθεση απέδειξε την αποτελεσματικότητά τους.

Από τα ανωτέρω προκύπτει σαφώς ότι το ηλεκτρονικό σύστημα δεν αποτελούσε σημαντικό λόγο για τη μη συμμετοχή των υποψηφίων στις δοκιμασίες. Όσον αφορά την αύξηση του ποσοστού μη συμμετοχής στις εν λόγω δοκιμασίες μετά την εισαγωγή της ηλεκτρονικής εγγραφής, αυτό οφειλόταν στην πραγματικότητα σε «ψευδείς» αιτήσεις από άτομα που δεν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας ή δεν έχουν ιδιαίτερο κίνητρο να συμμετάσχουν στις δοκιμασίες. Πράγματι, οι μελέτες απέδειξαν ότι ακριβώς η απλότητα και η φιλικότητα προς τον χρήστη του επιγραμμικού συστήματος δημιούργησε υπερβολικά μεγάλο αριθμό υποψηφίων, σε σύγκριση με προηγούμενους διαγωνισμούς.

Παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος

Οι παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος μπορούν να συνοψιστούν ως εξής.

Η ESPO εξέτασε μόνο μία πτυχή της καταγγελίας, δηλαδή τις συνέπειες του συστήματος ηλεκτρονικής εγγραφής στον αριθμό των υποψηφίων. Η EPSO δεν ασχολήθηκε με τον εισάγοντα διακρίσεις χαρακτήρα της υποχρέωσης υποβολής αίτησης αποκλειστικά μέσω διαδικτύου.

Τα αποτελέσματα της τελευταίας μελέτης που εκπόνησε η Eurostat κατά το πρώτο τρίμηνο του 2004, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2005 (10), επιβεβαίωσαν ότι τα ποσοστά χρήσης του Διαδικτύου (11) διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα: τα υψηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στη Σουηδία (82%), τη Δανία (76%) και τη Φινλανδία (70%), ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά σημειώθηκαν στην Ελλάδα (20%), την Ουγγαρία (28%), τη Λιθουανία, την Πολωνία και την Πορτογαλία (29% έκαστη). Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ότι μόνο το 47% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 16 και 74 ετών χρησιμοποιούσαν το Διαδίκτυο στην ΕΕ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2004.

Όσον αφορά την ηλεκτρονική εγγραφή, η καταγγελία αφορούσε την υποχρέωση χρήσης αυτού του συστήματος και την απουσία εναλλακτικής λύσης, ιδίως τη χρήση των συνήθων ταχυδρομικών υπηρεσιών. Τα περισσότερα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες για να επιτρέψουν στους πολίτες να ασκήσουν ορισμένα δικαιώματα έδωσαν στους πολίτες την επιλογή να χρησιμοποιήσουν αυτές τις τεχνολογίες. Η Λευκή Βίβλος στην οποία αναφέρεται η EPSO στη γνωμοδότησή της δεν υποχρέωνε την EPSO να χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο, αλλά απλώς προέβλεπε τη δυνατότητα αυτή.

Όσον αφορά τη σύγκριση που πραγματοποίησε η EPSO μεταξύ διαφορετικών διαγωνισμών, ο καταγγέλλων επέστησε την προσοχή στο γεγονός ότι τα προφίλ για τους διαγωνισμούς, μολονότι αποσκοπούσαν στην πρόσληψη για παρόμοιες θέσεις, ήταν διαφορετικά. Ως εκ τούτου, οι διαγωνισμοί COM/C/1/00, COM/C/1/02 και EUR/A/166/01 ζήτησαν τριετή επαγγελματική πείρα, ενώ οι άλλοι δεν ζήτησαν επαγγελματική πείρα. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την άποψη ότι αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο αυξήθηκε ο αριθμός των αιτούντων.

Όσον αφορά τη συμμετοχή στους διαγωνισμούς, σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, ήταν προφανές ότι η αναλογία μεταξύ του αριθμού των υποψηφίων που συμμετείχαν στους διαγωνισμούς και του αριθμού των αιτήσεων είχε μειωθεί, όπως φαίνεται από τον πίνακα:

Διαγωνισμοί χωρίς διαδικτυακές εφαρμογές	Αριθμός αιτήσεων	Υποψήφιοι/-ες που συμμετέχουν στον διαγωνισμό	Ποσοστό συμμετοχής στις δοκιμασίες
COM/C/1/00	1 005	662	65.87%
COM/C/1/02	6 940	5 120	73.78%
EUR/A/166/01	2 375	1 623	68.34%
Διαγωνισμοί με διαδικτυακές εφαρμογές	Αριθμός αιτήσεων	Υποψήφιοι/-ες που συμμετέχουν στον διαγωνισμό	Ποσοστό συμμετοχής στις δοκιμασίες
EPSO/C/11/03	6 087	2 931	48.15%
EPSO/AST/4/05	11 798	5 500	46.62%
EPSO/A/11/03	14 483	3 864	26.68%

Ο ενδιαφερόμενος διαφώνησε με την παρατήρηση της EPSO ότι η απλότητα του συστήματος ενθάρρυνε την υποβολή αιτήσεων από άτομα που δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας ή δεν είχαν την πρόθεση να συμμετάσχουν. Η παρατήρηση αυτή οδήγησε στη δημιουργία ενός δεύτερου φραγμού, δηλαδή στην επιβεβαίωση της συμμετοχής στις δοκιμές αποκλειστικά μέσω του συστήματος on-line. Αυτό ήταν ένα νέο αποτρεπτικό στοιχείο για τους υποψηφίους που δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο ή δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτό. Τέλος, θεωρεί ότι το ποσοστό του 5 % των υποψηφίων που δεν βρήκαν την επιστολή πρόσκλησής τους στις δοκιμασίες και το γεγονός ότι πολλά άτομα δήλωσαν ότι το κόστος ή η πρόσβαση στο διαδίκτυο τους εμπόδιζε να λάβουν την επιστολή πρόσκλησης, θα πρέπει να παρέχουν στην EPSO λόγους για να προβληματιστεί σχετικά με το σύστημα και να λάβει διορθωτικά μέτρα. Επισήμανε ότι η μελέτη βασίστηκε μόνο σε άτομα που απάντησαν, πιθανώς on-line.

Ο καταγγέλλων ήταν της άποψης ότι οι μελέτες που εκπόνησε η EPSO δεν ήταν αξιόπιστες, διότι η EPSO ήταν τόσο δικαστής όσο και κρινόμενη. Ένας ανεξάρτητος φορέας θα πρέπει να διενεργεί τέτοιες μελέτες.

Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η EPSO θα πρέπει να επικοινωνήσει ηλεκτρονικά μόνο με τους υποψηφίους που επέλεξαν να υποβάλουν αίτηση.

Περαιτέρω έρευνες

Μετά από προσεκτική εξέταση της γνώμης της EPSO και των παρατηρήσεων του καταγγέλλοντος, κρίθηκε αναγκαία η διεξαγωγή περαιτέρω ερευνών. Ο Διαμεσολαβητής δεν ήταν ικανοποιημένος από το γεγονός ότι η EPSO είχε απαντήσει πλήρως στην καταγγελία, δεδομένου ότι η EPSO δεν είχε ακόμη σχολιάσει το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι το ποσοστό του πληθυσμού που έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Ζήτησε επίσης να σχολιάσει κατά πόσον η υποχρεωτική απαίτηση ηλεκτρονικής εγγραφής και εξέτασης φακέλων θα μπορούσε να εισάγει αδικαιολόγητες διακρίσεις εις βάρος των προσώπων που ενδέχεται να επιθυμούν να είναι υποψήφιοι σε διαγωνισμούς της EPSO, αλλά δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Συμπληρωματική απάντηση της EPSO

Η συμπληρωματική απάντηση της EPSO μπορεί να συνοψιστεί ως εξής.

Η EPSO προέβη σε σύγκριση μεταξύ των δύο συστημάτων διοργάνωσης διαγωνισμών, δηλαδή των αιτήσεων με απλή ταχυδρομική αποστολή και της ηλεκτρονικής εγγραφής. Όσον αφορά τις αιτήσεις μέσω ταχυδρομείου, οι υποψήφιοι που επιθυμούσαν να υποβάλουν αίτηση έπρεπε να βρουν την έντυπη έκδοση της Επίσημης Εφημερίδας, η οποία ήταν μια χρονοβόρα και επαχθής διαδικασία. Στη συνέχεια, η αίτηση έπρεπε να αποσταλεί με συστημένη επιστολή, η οποία περιλάμβανε μετάβαση στο πλησιέστερο ταχυδρομείο. Πρόκειται για χρονοβόρα διαδικασία, η οποία δεν εγγυάται την παραλαβή της θέσης. Το ίδιο ισχύει και για τη μεταγενέστερη αλληλογραφία με τους υποψηφίους. Με το ταχυδρομικό σύστημα, δεν κατέστη δυνατή η ταχεία κατάρτιση εφεδρικών πινάκων προσλήψεων. Το πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού συστήματος ήταν αδιαμφισβήτητο όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι υποψήφιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες από τη δημοσίευση του διαγωνισμού έως τον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων. Το σύστημα αυτό ήταν ευκολότερο για τους υποψηφίους, επέτρεπε την ταχεία πρόσβαση σε πληροφορίες και την έγκαιρη επικοινωνία με τους υποψηφίους και ήταν σταθερό παρά τις αλλαγές στις ταχυδρομικές διευθύνσεις. Η EPSO ήταν πλέον σε θέση να διοργανώσει μεγαλύτερο αριθμό διαγωνισμών και να επικοινωνήσει με μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων, χωρίς κανένα μειονέκτημα για τους υποψηφίους.

Η πρόσβαση στο Διαδίκτυο διέφερε από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, αλλά η πρόσβαση σε ένα ταχυδρομείο διέφερε επίσης. Η χρήση του Διαδικτύου εξαπλωνόταν και όλο και περισσότεροι άνθρωποι είχαν πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Στο πλαίσιο των διαγωνισμών που διοργάνωσε η EPSO, ο πληθυσμός-στόχος ήταν ο ενεργός πληθυσμός, ο οποίος είχε καλύτερη πρόσβαση στο διαδίκτυο. Ομοίως, η πρόσβαση στο Διαδίκτυο ποικίλλει ανάλογα με το επίπεδο εκπαίδευσης. Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης, τόσο καλύτερη είναι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Η EPSO δήλωσε ότι οι υποψήφιοι θα μπορούσαν να μεταβούν σε χώρους όπως δημόσιες βιβλιοθήκες, πανεπιστήμια και κυβερνοκαφετέριες προκειμένου να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο, εάν δεν είχαν πρόσβαση σε αυτό στον χώρο εργασίας τους. Εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι το μέσο ποσοστό των εταιρειών στα παλαιά κράτη μέλη που χρησιμοποιούσαν το Διαδίκτυο το 2004 ήταν 89% και, μεταξύ των νέων κρατών μελών, το 90% των εταιρειών στην Εσθονία χρησιμοποιούσαν το Διαδίκτυο.

Εν κατακλείδι, η EPSO έκρινε ότι η χρήση του διαδικτύου δεν εμπόδιζε τους υποψηφίους να υποβάλουν αίτηση σε σύγκριση με το σύστημα που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως. Επιπλέον, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος με το Διαδίκτυο όσον αφορά τη διαχείριση και την αποδοτικότητα του συστήματος. Η μόνη εξαίρεση από την ηλεκτρονική εγγραφή χορηγείται σε άτομα με αναπηρία. Το ποσοστό των υποψηφίων που επωφελούνται από αυτό το σύστημα είναι πολύ χαμηλό και δεν είχε καμία επίδραση στην κερδοφορία του. Η EPSO έκρινε ότι το σύστημα ηλεκτρονικής εγγραφής δεν εισήγαγε διακρίσεις όσον αφορά την πρόσβαση στους διαγωνισμούς και διευκόλυνε την ταχεία ολοκλήρωση των διαδικασιών. Μέχρι σήμερα, η EPSO δεν είχε λάβει καμία καταγγελία όσον αφορά την πρόσβαση στο σύστημα.

Περαιτέρω παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος

Ο καταγγέλλων επανέλαβε ότι η καταγγελία του αφορούσε την αποκλειστική χρήση του διαδικτύου για την υποβολή αιτήσεων συμμετοχής σε διαγωνισμούς και εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι η EPSO δεν είχε ασχοληθεί με το ζήτημα.

Εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η EPSO παρουσιάζει την υποχρεωτική ηλεκτρονική εγγραφή και την απουσία άμεσης επικοινωνίας με τους υποψηφίους ως δύο αναπόφευκτους περιορισμούς της χρήσης του διαδικτύου. Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για δύο επιλογές που έκανε η EPSO για να διευκολύνει την ηλεκτρονική διαχείριση των αιτήσεων. Το ερώτημα ήταν αν οι επιλογές αυτές δικαιολογούσαν τον αποκλεισμό πολυάριθμων δυνητικών υποψηφίων που δεν είχαν πρόσβαση ή δυσκολεύονταν να αποκτήσουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Έκρινε ότι, αν η EPSO καθιστούσε την ηλεκτρονική εγγραφή προαιρετική και όχι υποχρεωτική, θα συμφιλίωνε τα αδιαμφισβήτητα πλεονεκτήματα του Διαδικτύου όσον αφορά την πρόσβαση και την κοινοποίηση πληροφοριών, αποφεύγοντας παράλληλα τις διακρίσεις. Η EPSO θα είναι υπεύθυνη για την κωδικοποίηση των δεδομένων των υποψηφίων που υπέβαλαν αίτηση με απλή επιστολή και για τη σύνταξη επιστολών προς τους εν λόγω υποψηφίους. Η τροποποίηση αυτή δεν θα πρέπει να είναι επαχθής και δεν θα πρέπει να οδηγεί σε καθυστερήσεις.

Εάν η EPSO συνεχίσει να περιλαμβάνει επιστολές στα προφίλ των υποψηφίων χωρίς να τους απευθύνει απευθείας επιστολή μέσω της ηλεκτρονικής τους διεύθυνσης, η EPSO θα πρέπει να ενημερώσει τους υποψηφίους ότι αυτή είναι η πρακτική της.

Όσον αφορά το γεγονός ότι το ηλεκτρονικό σύστημα είχε επιταχύνει τις διαδικασίες, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι δεν είχε εκπονηθεί εμπεριστατωμένη μελέτη για το θέμα αυτό. Προσθέτει ότι, αν είχε σημειωθεί κάποια πρόοδος, θα ήταν πιο μετριοπαθής από ό,τι είχε δηλώσει η EPSO και πιθανότατα οφειλόταν στη διοργάνωση διαγωνισμών ανά γλώσσα, σε νέες δοκιμασίες προεπιλογής, στην απουσία προκαταρκτικής εξέτασης των αιτήσεων και στη χρήση μόνο τριών γλωσσών για την επικοινωνία με τους υποψηφίους.

Ο καταγγέλλων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σημαντικότερη συνεισφορά της EPSO ήταν η μείωση του αριθμού των υποψηφίων λόγω του μεγάλου αριθμού εμποδίων και επισήμανε ότι η EPSO δεν κατόρθωσε να επιτύχει τον στόχο της πρόσληψης του απαιτούμενου αριθμού υποψηφίων.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ

Στις 3 Απριλίου 2006, ο Διαμεσολαβητής απηύθυνε στην EPSO το ακόλουθο σχέδιο σύστασης σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του καταστατικού του:

Οι υποψήφιοι/-ες γενικών διαγωνισμών υποχρεούνται να εγγραφούν και να επικοινωνήσουν με την EPSO διαδικτυακά. Η EPSO θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προβλέψει εξαιρέσεις από την απαίτηση αυτή για τα άτομα που αντιμετωπίζουν σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Η EPSO θα μπορούσε να απαιτήσει οι αιτήσεις εξαίρεσης να τεκμηριώνονται με αποδεικτικά στοιχεία τα οποία θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα προσκομίσει ο ενδιαφερόμενος υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις.

Το παρόν σχέδιο σύστασης βασίστηκε στις ακόλουθες εκτιμήσεις:

Εικαζόμενη διάκριση και αδικία από την EPSO λόγω του ηλεκτρονικού συστήματος εγγραφής και ενημέρωσης για τους διαγωνισμούς

1. Η καταγγελία αφορά το ηλεκτρονικό σύστημα υποβολής αιτήσεων και πληροφοριών της EPSO για τους γενικούς διαγωνισμούς που διοργανώνει η EPSO. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, μόνο οι υποψήφιοι που έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο στο σπίτι ή που ζουν σε περιοχές όπου είναι δυνατή η πρόσβαση του κοινού στο Διαδίκτυο μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τους εν λόγω διαγωνισμούς. Δεδομένου του χαμηλού ποσοστού διείσδυσης του Διαδικτύου σε ορισμένα κράτη μέλη (λιγότερο από το 15% του πληθυσμού έχει πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε ορισμένες περιοχές) και των δυσκολιών πρόσβασης στο Διαδίκτυο σε αγροτικές περιοχές, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η απαίτηση να υποβάλλουν οι υποψήφιοι ηλεκτρονική αίτηση συμμετοχής σε γενικούς διαγωνισμούς εισάγει διακρίσεις. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η απαίτηση να ελέγχουν οι υποψήφιοι τον φάκελό τους ηλεκτρονικά για να λαμβάνουν πληροφορίες είναι άδικη, διότι οι υποψήφιοι είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για την παρακολούθηση του φακέλου τους, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται από την EPSO. Οι υποψήφιοι είναι υποχρεωμένοι να ελέγξουν το φάκελό τους στο Διαδίκτυο για να λάβουν πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο των εξετάσεων και σχετικά με τα αποτελέσματά τους. Ο ενδιαφερόμενος ισχυρίστηκε ότι η EPSO θα πρέπει να αποστείλει απευθείας στους υποψηφίους βασικές πληροφορίες, όπως την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο διεξαγωγής των δοκιμασιών και τα αποτελέσματα.

2. Στη γνωμοδότησή της της 31ης Μαρτίου 2005, η EPSO διευκρίνισε ότι από τα αριθμητικά στοιχεία δεν προκύπτει μείωση του αριθμού των υποψηφίων, αλλά αύξηση του αριθμού των αιτήσεων. Αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί από την απλότητα και την ευκολία του συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων, το οποίο αποτέλεσε δύο από τις πιο θετικές συνέπειές του. Ακόμη και αν υπήρχε αύξηση του αριθμού των υποψηφίων που υπέβαλαν υποψηφιότητα και στη συνέχεια δεν παρέστησαν στις δοκιμασίες, ο τελικός αριθμός των υποψηφίων που πράγματι συμμετείχαν στις δοκιμασίες ήταν υψηλότερος μετά την εισαγωγή του ηλεκτρονικού συστήματος, σε σύγκριση με τον ίδιο τύπο διαγωνισμού που είχε δημοσιευθεί πριν από την εισαγωγή του εν λόγω συστήματος.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό συμμετοχής στις δοκιμασίες προεπιλογής στους διαγωνισμούς που προκηρύχθηκαν μετά την εισαγωγή του επιγραμμικού συστήματος είχε μειωθεί, και προς το συμφέρον της χρηστής διοίκησης, η EPSO διεξήγαγε έρευνες μετά από κάθε σειρά δοκιμασιών προεπιλογής για να διερευνήσει τους λόγους της αλλαγής των επιπέδων συμμετοχής και να παρακολουθήσει τυχόν διορθωτικά μέτρα που ελήφθησαν. Με βάση αυτές τις έρευνες, πραγματοποιήθηκαν δύο μελέτες. Η πρώτη μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση της ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας δεν αποτελούσε σημαντικό λόγο για τη μη συμμετοχή των υποψηφίων στις δοκιμασίες. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ηλεκτρονικό σύστημα δεν αποκλείει κανέναν υποψήφιο από τη συμμετοχή στις δοκιμασίες, η EPSO πρότεινε και εφάρμοσε διάφορα μέτρα: στάλθηκαν υπενθυμίσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στους υποψηφίους και προστέθηκε επίσης επιβεβαίωση συμμετοχής. Ως εκ τούτου, μετά την αρχική εγγραφή, οι υποψήφιοι/-ες καλούνται πλέον να επιβεβαιώσουν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στις δοκιμασίες προεπιλογής την καθορισμένη ημερομηνία και να δηλώσουν την επιλογή του εξεταστικού κέντρου. Η δεύτερη μελέτη επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα που συνήχθησαν στην πρώτη. Ο κύριος λόγος που προβλήθηκε για να δικαιολογηθεί η μη συμμετοχή στις δοκιμασίες ήταν η μη διαθεσιμότητα του υποψηφίου την ημέρα των δοκιμασιών. Σημαντικός αριθμός υποψηφίων αποφάσισε να μην συμμετάσχει στις δοκιμασίες, θεωρώντας ότι δεν θα τα πήγαινε καλά.

Η EPSO εξήγησε ότι ο αριθμός των υποψηφίων που αντιμετώπισαν προβλήματα πρόσβασης σε σχετικές πληροφορίες μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος της EPSO παρέμεινε χαμηλός. Η EPSO επισήμανε ότι το ποσοστό αυτό μειώνεται σταδιακά, πιθανώς λόγω των συνεχών προσπαθειών της EPSO να ενημερώνει όσο το δυνατόν σαφέστερα τους υποψηφίους σχετικά με το ηλεκτρονικό σύστημα.

3. Στη συμπληρωματική γνωμοδότησή της της 12ης Αυγούστου 2005, η EPSO έκρινε ότι το πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού συστήματος ήταν αδιαμφισβήτητο όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι υποψήφιοι μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες από τη δημοσίευση του διαγωνισμού έως την κατάρτιση του εφεδρικού πίνακα προσλήψεων. Το σύστημα αυτό ήταν επίσης ευκολότερο για τους υποψηφίους, διότι επέτρεπε την ταχεία πρόσβαση σε πληροφορίες και την έγκαιρη επικοινωνία μαζί τους. Η EPSO είναι πλέον σε θέση να διοργανώνει μεγαλύτερο αριθμό διαγωνισμών, να επικοινωνεί με μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων και να περατώνει γρήγορα τις διαδικασίες. Η EPSO θεωρεί ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος με το Διαδίκτυο όσον αφορά τη διαχείριση και την αποδοτικότητα του συστήματος. Η EPSO δεν έλαβε καμία καταγγελία όσον αφορά την πρόσβαση στο σύστημα.

4. Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων εξέφρασε την άποψη ότι η αύξηση του αριθμού των υποψηφίων θα μπορούσε να εξηγηθεί από το γεγονός ότι τα προφίλ για τους διαγωνισμούς στους οποίους αναφέρεται η EPSO στη γνώμη της, μολονότι αποσκοπούσαν στην πρόσληψη υποψηφίων για παρόμοιες θέσεις, ήταν διαφορετικά όσον αφορά την απαιτούμενη επαγγελματική πείρα. Όσον αφορά τη συμμετοχή στους διαγωνισμούς, σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, ήταν προφανές ότι η αναλογία μεταξύ του αριθμού των υποψηφίων που συμμετείχαν στους διαγωνισμούς και του αριθμού των αιτήσεων μειώθηκε. Διαφωνεί με την παρατήρηση της EPSO ότι η απλότητα του συστήματος ενθάρρυνε την υποβολή αιτήσεων από άτομα που δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας ή δεν είχαν την πρόθεση να συμμετάσχουν. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία ενός δεύτερου εμποδίου στη συμμετοχή σε διαγωνισμούς, δηλαδή στην επιβεβαίωση της συμμετοχής στις δοκιμασίες αποκλειστικά μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος.

Ο καταγγέλλων εξήγησε ότι το να καταστεί προαιρετική η ηλεκτρονική εγγραφή θα εξυπηρετούσε τον συμβιβασμό των αδιαμφισβήτητων πλεονεκτημάτων του Διαδικτύου όσον αφορά την πρόσβαση και την επικοινωνία πληροφοριών με στόχο την αποφυγή διακρίσεων. Προσθέτει ότι μόνο οι υποψήφιοι που επιλέγουν να υποβάλουν αίτηση ηλεκτρονικά θα πρέπει να ενημερώνονται ηλεκτρονικά από την EPSO.

Εάν η EPSO συνεχίσει να περιλαμβάνει επιστολές στα προφίλ των υποψηφίων χωρίς να τους απευθύνει απευθείας επιστολή μέσω της ηλεκτρονικής τους διεύθυνσης, η EPSO θα πρέπει να ενημερώσει τους υποψηφίους ότι αυτή είναι η πρακτική που ακολουθείται.

Όσον αφορά το γεγονός ότι το επιγραμμικό σύστημα είχε επιταχύνει τις διαδικασίες, ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι δεν έχει εκπονηθεί εμπεριστατωμένη μελέτη για το θέμα αυτό. Προσθέτει ότι, εάν έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, είναι πιο μετριοπαθής από ό,τι δήλωσε η EPSO και πιθανότατα οφείλεται στη διοργάνωση διαγωνισμών ανά γλώσσα, σε νέες δοκιμασίες προεπιλογής, στην απουσία προκαταρκτικών εξετάσεων των αιτήσεων και στη χρήση μόνο τριών γλωσσών για την επικοινωνία με τους υποψηφίους.

Ο καταγγέλλων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σημαντικότερη συνεισφορά της EPSO ήταν η μείωση του αριθμού των υποψηφίων λόγω του μεγάλου αριθμού εμποδίων και επισήμανε ότι η EPSO δεν κατόρθωσε να προσλάβει τον απαιτούμενο αριθμό υποψηφίων.

5. Στο σχέδιο σύστασής του, ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με το παράρτημα III του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης,

"Τα θεσμικά όργανα (...) αναθέτουν στην Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (εφεξής "Υπηρεσία") την ευθύνη να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίζει την εφαρμογή ομοιόμορφων κανόνων στις διαδικασίες επιλογής των υπαλλήλων των Κοινοτήτων, καθώς και στις διαδικασίες αξιολόγησης και εξέτασης (...). Καθήκον της Υπηρεσίας είναι α) να διοργανώνει, κατόπιν αιτήσεως μεμονωμένων θεσμικών οργάνων, γενικούς διαγωνισμούς· β) παρέχουν, κατόπιν αιτήματος μεμονωμένων θεσμικών οργάνων, τεχνική υποστήριξη για τους εσωτερικούς διαγωνισμούς που διοργανώνουν· γ) καθορίζει το περιεχόμενο όλων των εξετάσεων που διοργανώνονται από τα θεσμικά όργανα (...), δ) αναλαμβάνει τη γενική ευθύνη για τον καθορισμό και την οργάνωση της αξιολόγησης της γλωσσικής ικανότητας (...).»

Η EPSO σχεδίασε ένα σύστημα βάσει του οποίου οι υποψήφιοι/-ες υποβάλλουν ηλεκτρονικά αίτηση για διαγωνισμούς στον ιστότοπο της EPSO και η EPSO επικοινωνεί με τους/τις υποψηφίους/-ες ηλεκτρονικά μέσω λειτουργικής ηλεκτρονικής θυρίδας, η οποία ονομάζεται προφίλ EPSO. Όπως περιγράφεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού EPSO/A/11/03 (12) (βοηθοί διοικητικοί υπάλληλοι στον τομέα του ελέγχου), το σύστημα αυτό λειτουργεί ως εξής:

«(...) Εάν [ένας] επιθυμεί να υποβάλει αίτηση, [ένας] πρέπει να εγγραφεί μέσω του διαδικτύου μεταβαίνοντας στον ιστότοπο της EPSO (...) Αφού [ένας] υποβάλει [υποβάλει] το ηλεκτρονικό έντυπο, [ένας] θα λάβει στην οθόνη αριθμό εγγραφής τον οποίο [ένας] πρέπει να σημειώσει και να διατηρήσει - αυτός θα είναι [ο] αριθμός αναφοράς του/της για όλα τα θέματα που αφορούν [την] αίτησή του/της. Μόλις [ένα] ha[s] λάβει αυτόν τον αριθμό, η διαδικασία εγγραφής έχει ολοκληρωθεί - αποτελεί επιβεβαίωση ότι τα δεδομένα [ένα] ha[s] που καταχωρίστηκαν έχουν καταχωριστεί από την EPSO. Σημειωτέον ότι [ένας] πρέπει να έχει διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου - η διεύθυνση αυτή θα χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό της εγγραφής του/της (...) Μετά την εγγραφή του/της, [ένας ] μπορεί να παρακολουθήσει τα διάφορα στάδια του διαγωνισμού και να ελέγξει την ημερομηνία και τον τόπο διεξαγωγής των διαφόρων δοκιμασιών στον ιστότοπο κάνοντας κλικ στο «υπό εξέλιξη διαγωνισμοί» (...) Όλες οι πληροφορίες σχετικά με την πρόσκληση συμμετοχής στις δοκιμασίες, την αίτηση υποψηφιότητας και την πρόσκληση στις προφορικές δοκιμασίες θα αναρτηθούν στον ιστότοπο (...) [ένας] θα πρέπει να παρακολουθεί τις εξελίξεις στη διαδικασία του διαγωνισμού και, σε κάθε στάδιο, να ελέγχει ότι έχει πρόσβαση στις πληροφορίες που αφορούν την αίτησή του/της χρησιμοποιώντας τον κωδικό πρόσβασής του/της (...)».

6. Πρώτον, ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων στην οποία αναφέρεται ο καταγγέλλων απαιτεί να μην αντιμετωπίζονται διαφορετικές καταστάσεις με τον ίδιο τρόπο, εκτός εάν η αντιμετώπιση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικά (13). Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων στις διαδικασίες διαγωνισμού θεωρείται θεμελιώδης αρχή του κοινοτικού δικαίου (14). Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων στους διαγωνισμούς πρόσληψης πρέπει επίσης να θεωρείται ως αρχή που δεσμεύει τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας.

7. Επιπλέον, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι, σύμφωνα με μελέτες που εκπόνησε η Eurostat (15), τα ποσοστά χρήσης του διαδικτύου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Μελέτες της Eurostat δείχνουν ότι το 47% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 16 και 74 ετών χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο στην ΕΕ το 2004, με ποσοστά που κυμαίνονται από 20% στην Ελλάδα έως 82% στη Σουηδία. Τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στον δικτυακό τόπο της Eurostat δείχνουν επίσης ότι, στην ΕΕ, το 54% των ατόμων χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο το 2005, με ποσοστά που κυμαίνονται από 24% στην Ελλάδα έως 85% στη Σουηδία. Ωστόσο, αυτά τα στατιστικά στοιχεία, τα οποία αναφέρονται στη χρήση του Διαδικτύου , δεν παρέχουν ουσιαστικές πληροφορίες σχετικά με την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο. Ο καταγγέλλων αναφέρθηκε σε στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη διαθεσιμότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο στα νοικοκυριά στην ΕΕ. Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη της Eurostat (16), το 89% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με δέκα ή περισσότερους εργαζομένους είχαν σύνδεση στο διαδίκτυο το 2004. Μολονότι η EPSO έχει αναγνωρίσει ότι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, δεν του παρασχέθηκαν και δεν μπόρεσε να βρει στον ιστότοπο της Eurostat στατιστικά στοιχεία σχετικά με την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο εν γένει· εν προκειμένω, τα προαναφερθέντα στατιστικά στοιχεία, σχετικά με την πρόσβαση στο διαδίκτυο σε νοικοκυριά στην ΕΕ και σε επιχειρήσεις με δέκα ή περισσότερους εργαζομένους στην ΕΕ, δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν επαρκή για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας, δεδομένου ότι είναι ευρέως γνωστό ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι επίσης διαθέσιμη σε άλλους χώρους εργασίας καθώς και σε δημόσιους χώρους, όπως βιβλιοθήκες ή καφετέριες στον κυβερνοχώρο. Επιπλέον, φαίνεται ότι δεν υπήρχαν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα των υποψηφίων ή των δυνητικών υποψηφίων για διαγωνισμούς EPSO να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Σχετικά, πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από την EPSO, φαίνεται ότι η EPSO δεν έχει λάβει καμία καταγγελία (εκτός από την παρούσα καταγγελία που υποβλήθηκε στον Διαμεσολαβητή) σχετικά με το θέμα αυτό. Επιπλέον, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι σημαντικός αριθμός ατόμων που ενδιαφέρονταν να υποβάλουν αίτηση στην EPSO και να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς της EPSO εμποδίστηκαν να το πράξουν λόγω της δυσκολίας τους να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Εκτός αυτού, ως θέμα κοινής γνώσης και εμπειρίας, η προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο αυξάνεται συνεχώς, όπως ορθώς επισήμανε η EPSO.

8. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε επίσης ότι η EPSO έχει παράσχει τις ακόλουθες αιτιολογήσεις για τη θέσπιση του υποχρεωτικού ηλεκτρονικού συστήματος εγγραφής και πληροφόρησης για τις διαδικασίες πρόσληψης:

• το σύστημα «εξασφαλίζει μεγαλύτερη διαφάνεια για τους υποψηφίους»·
• «Αντιπροσώπευε σημαντική πρόοδο στη διαχείριση του ανταγωνισμού, τη βελτίωση της προσβασιμότητας, την επιτάχυνση των επικοινωνιών και την παροχή στατιστικών σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τον αριθμό των αιτήσεων που ελήφθησαν. Αυτό διευκόλυνε επίσης τον καλύτερο σχεδιασμό και τη διαχείριση του ανταγωνισμού.»·
• «σημαντική πρόοδος σημειώθηκε με το διαδίκτυο όσον αφορά τη διαχείριση και την αποδοτικότητα του συστήματος.»·
• το σύστημα καθιστά δυνατή την ταχεία κατάρτιση εφεδρικών πινάκων προσλήψεων. Το πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού συστήματος ήταν αδιαμφισβήτητο όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι υποψήφιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες από τη δημοσίευση του διαγωνισμού έως τον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων. Το σύστημα αυτό ήταν ευκολότερο για τους υποψηφίους, επέτρεψε την ταχεία πρόσβαση σε πληροφορίες και την έγκαιρη επικοινωνία με τους υποψηφίους, η οποία ήταν σταθερή παρά τις αλλαγές στις ταχυδρομικές διευθύνσεις. Η EPSO ήταν πλέον σε θέση να διοργανώσει μεγαλύτερο αριθμό διαγωνισμών και να επικοινωνήσει με μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων, χωρίς κανένα μειονέκτημα για τους υποψηφίους.»

9. Η Διαμεσολαβήτρια ήταν της άποψης ότι η EPSO έχει παράσχει επαρκείς αντικειμενικές αιτιολογήσεις για τη θέσπιση του υποχρεωτικού συστήματος ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας για τους διαγωνισμούς που διοργανώνει. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η απαίτηση να υποβάλλουν οι υποψήφιοι αίτηση στην EPSO και να επικοινωνούν με την EPSO μέσω του διαδικτύου δεν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων ή υποψηφίων κατ’ αρχήν και δεν πρέπει να θεωρείται άδικη ή ως περίπτωση κακοδιοίκησης. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια δεν δέχθηκε τον ισχυρισμό ότι η ηλεκτρονική αίτηση στους διαγωνισμούς της EPSO και η ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ της EPSO και των υποψηφίων σε διαγωνισμούς που διοργανώνει η EPSO θα πρέπει, καταρχήν, να είναι μόνο προαιρετική και όχι υποχρεωτική, όπως συμβαίνει επί του παρόντος.

10. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυνητικοί υποψήφιοι και οι υποψήφιοι να αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες όσον αφορά την υποβολή αίτησης στην EPSO ή την επικοινωνία με την EPSO μέσω του διαδικτύου. Στις περιπτώσεις αυτές, η προαναφερθείσα αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων απαιτεί από την EPSO να προβλέπει εξαίρεση από την απαίτηση ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο αριθμός των υποψηφίων που ενδέχεται να εμπίπτουν στην εξαίρεση αυτή δεν θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα είναι αρκετά σημαντικός ώστε να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε επίσης ότι η EPSO έχει ήδη προβλέψει μια τέτοια εξαίρεση όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, τα οποία επιτρέπεται να υποβάλουν αίτηση στην EPSO με απλή θέση (17). Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παράλειψη της EPSO να προβλέψει παρόμοια εξαίρεση για τα άτομα (χωρίς αναπηρία) που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο διαδίκτυο δεν συνάδει με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, η οποία εξετάστηκε στην παράγραφο 6 ανωτέρω, και συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης.

11. Όσον αφορά το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι «εάν η EPSO συνεχίσει να περιλαμβάνει επιστολές στα προφίλ των υποψηφίων χωρίς να τους απευθύνει επιστολή μέσω των ηλεκτρονικών διευθύνσεών τους, η EPSO θα πρέπει να ενημερώσει τους υποψηφίους ότι αυτή είναι η πρακτική που χρησιμοποιείται», ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι ο δικτυακός τόπος της EPSO αναφέρει στους υποψηφίους ότι «κάθε επικοινωνία [τους] από την EPSO θα αποστέλλεται κανονικά στο προφίλ [τους] EPSO. Μπορεί επίσης να αποσταλεί στην [] ηλεκτρονική τους διεύθυνση. [Η EPSO] συνιστά ένθερμα [ στους υποψηφίους] να συμβουλεύονται τακτικά [το προφίλ τους ] στην EPSO." Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι η EPSO έχει ήδη παράσχει στους υποψηφίους τις πληροφορίες που πρότεινε ο καταγγέλλων.

12. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι η EPSO εξήγησε ότι επιδίωξε να αυξήσει τον αριθμό (κατ’ ουσίαν το ποσοστό) των υποψηφίων που συμμετείχαν στις δοκιμασίες, ζητώντας την ηλεκτρονική επιβεβαίωση της συμμετοχής στις δοκιμασίες και αποστέλλοντας υπενθυμίσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Λαμβανομένου υπόψη ότι i) η απαίτηση ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης προάγει τον προαναφερθέντα θεμιτό σκοπό και ότι, όπως αναλύθηκε ανωτέρω, ii) το υποχρεωτικό σύστημα ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας της EPSO δεν παραβιάζει, κατ’ αρχήν, την αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων ή υποψηφίων και iii) δεν πρέπει να θεωρείται άδικο, η απαίτηση ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης πρέπει, καταρχήν, να τηρείται. Ωστόσο, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η EPSO θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προβεί σε εξαίρεση και να επικοινωνήσει ταχυδρομικώς με υποψηφίους που αντιμετωπίζουν σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο διαδίκτυο.

13. Τέλος, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε τα ακόλουθα όσον αφορά την εφαρμογή της εξαίρεσης που αναφέρεται στις παραγράφους 10 και 12. Το ζήτημα αν ορισμένα πραγματικά περιστατικά, θεωρούμενα ως αληθή, συνιστούν «σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο Διαδίκτυο» αποτελεί νομικό ζήτημα. Όσον αφορά την ποσότητα των πληροφοριών και των αποδεικτικών στοιχείων που απαιτούνται για τη διαπίστωση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών, πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη όχι μόνο η βαρύτητα των εμπλεκομένων ανταγωνιστικών συμφερόντων, αλλά και η ιδιαίτερη φύση των πραγματικών περιστατικών βάσει των οποίων ζητείται η εφαρμογή μιας τέτοιας εξαίρεσης. Κατά συνέπεια, η EPSO θα πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη ότι, στο πλαίσιο αυτό, η απόδειξη της ύπαρξης αρνητικού γεγονότος, όπως η μη διαθεσιμότητα διαδικτυακής σύνδεσης στην περιοχή στην οποία ζει και εργάζεται ο ενδιαφερόμενος, μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη. Αυτό συνεπάγεται ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης πραγματικής βάσης της αίτησης και του περιεχομένου των υποστηρικτικών πληροφοριών και εγγράφων, μια εύλογη πιθανότητα ύπαρξης των αρνητικών πραγματικών περιστατικών στα οποία αναφέρεται το ενδιαφερόμενο πρόσωπο θα μπορούσε να αρκεί για να δικαιολογήσει την εφαρμογή της εξαίρεσης.

Λεπτομερής γνώμη της EPSO

Η εμπεριστατωμένη γνώμη της EPSO μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

Αν υποτεθεί ότι, κατ' εξαίρεση, η υποψηφιότητα με απλή επιστολή κρίθηκε παραδεκτή, η EPSO επέστησε την προσοχή του Διαμεσολαβητή σε ορισμένες σημαντικές δυσκολίες.

Συγκεκριμένα, αφενός, είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν οι θεωρητικές δυσκολίες που ενδέχεται να συναντήσουν οι προσφεύγουσες κατά την ηλεκτρονική εφαρμογή και, αφετέρου, θα ήταν ακόμη δυσκολότερο να βρεθούν μέσα για την αξιόπιστη απόδειξη των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν.

Η EPSO ήταν πεπεισμένη ότι η επικοινωνία μέσω απλού ταχυδρομείου θα οδηγούσε σε καταγγελίες λόγω διακρίσεων που θα προέκυπταν από το γεγονός ότι ελήφθησαν υπόψη ορισμένες δυσκολίες, ενώ άλλες όχι.

Η EPSO επέμεινε επίσης στο γεγονός ότι το δίκτυο πρόσβασης του κοινού στο Διαδίκτυο είναι ευρύτερο από εκείνο των ταχυδρομικών γραφείων και ότι, ως εκ τούτου, η ευρύτερη αυτή πρόσβαση διευκολύνει την υποβολή αιτήσεων. Ως εκ τούτου, η EPSO κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, όσον αφορά τη διαχείριση μιας δημόσιας δραστηριότητας, όπως οι διαγωνισμοί, η ύπαρξη διττού συστήματος εφαρμογής (διαδικτυακής και τακτικής θέσης) ουδόλως δικαιολογείται.

Η EPSO επισήμανε ότι, όσον αφορά τις προσδιορίσιμες και τεκμηριωμένες δυσκολίες, στις προκηρύξεις των διαγωνισμών προβλέπονταν ήδη ειδικές εξαιρέσεις. Τέτοια είναι η περίπτωση των υποψηφίων με αναπηρία που μπορούν να υποβάλουν αίτηση με κανονική θέση. Ωστόσο, πρέπει να αποδείξουν την κατάστασή τους ως ατόμων με αναπηρία, γεγονός που αποτρέπει κάθε άνιση μεταχείριση.

Όλοι οι κανόνες καθορίζονται στις προκηρύξεις των διαγωνισμών, με τους οποίους θα πρέπει να συμμορφώνονται η EPSO και οι εξεταστικές επιτροπές. Δεδομένων των κανόνων κατά το στάδιο της προεπιλογής, δεν είναι πλέον δυνατή η εφαρμογή τους σε έντυπη μορφή. Όσον αφορά τα άλλα στάδια, ακόμη και αν οι υποψήφιοι πρέπει να αποστείλουν την υποψηφιότητά τους και τα παραρτήματά τους με απλή επιστολή, η EPSO δεν υποχρεούται πλέον να αποστέλλει στους υποψηφίους τις αποφάσεις σχετικά με την υποψηφιότητά τους με απλή επιστολή.

Με βάση τα ανωτέρω, η EPSO έκρινε ότι δεν ήταν δυνατή η υποβολή αιτήσεων με απλή επιστολή για υποψηφίους που αποδεικνύουν ότι αντιμετώπισαν δυσκολίες πρόσβασης στο διαδίκτυο.

Η EPSO επέμεινε στο γεγονός ότι η επιλογή που έκανε για τις ηλεκτρονικές διαδικασίες ανταποκρίνεται σε στόχο δημόσιου συμφέροντος, υπό την έννοια ότι μέσω του ηλεκτρονικού προφίλ EPSO κάθε υποψήφιος μπορεί να συμβουλεύεται, συχνά από το σπίτι, όλες τις πληροφορίες που τον αφορούν. Η ηλεκτρονική διαχείριση επέτρεψε μεγαλύτερο βαθμό ακρίβειας, αξιοπιστίας και ταχύτητας στην επικοινωνία μεταξύ των υποψηφίων και της EPSO από ό,τι η χρήση της συνήθους θέσης. Επιπλέον, ήταν το μόνο διαθέσιμο μέσο σήμερα για τη διαχείριση του μεγάλου αριθμού αιτήσεων και των προθεσμιών που καθορίστηκαν για τις διαδικασίες.

Η EPSO ήλπιζε ότι ο Διαμεσολαβητής θα κατανοούσε τις ανησυχίες της EPSO, οι οποίες αποσκοπούσαν στη διασφάλιση της ορθής διεξαγωγής των προσλήψεων μέσω διαγωνισμών και της ορθής διαχείρισης των εν λόγω διαδικασιών.

Παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος σχετικά με την εμπεριστατωμένη γνώμη της EPSO

Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από τον καταγγέλλοντα.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

1 Εικαζόμενη διάκριση και αδικία από την EPSO λόγω του ηλεκτρονικού συστήματος εγγραφής και ενημέρωσης για τους διαγωνισμούς

1.1 Η καταγγελία αφορά το ηλεκτρονικό σύστημα υποβολής αιτήσεων και πληροφοριών της EPSO για τους γενικούς διαγωνισμούς που διοργάνωσε. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, μόνο οι υποψήφιοι που έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο στο σπίτι ή που ζουν σε περιοχές όπου είναι δυνατή η πρόσβαση του κοινού στο Διαδίκτυο μπορούν να υποβάλουν αίτηση για τους εν λόγω διαγωνισμούς. Δεδομένου του χαμηλού ποσοστού διείσδυσης του Διαδικτύου σε ορισμένα κράτη μέλη (λιγότερο από το 15% του πληθυσμού έχει πρόσβαση στο Διαδίκτυο σε ορισμένες περιοχές) και των δυσκολιών πρόσβασης στο Διαδίκτυο σε αγροτικές περιοχές, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η απαίτηση να υποβάλλουν οι υποψήφιοι ηλεκτρονική αίτηση για να συμμετάσχουν σε γενικούς διαγωνισμούς εισάγει διακρίσεις. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η απαίτηση να ελέγχουν οι υποψήφιοι τον φάκελό τους ηλεκτρονικά για να λαμβάνουν πληροφορίες είναι άδικη, διότι οι υποψήφιοι είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για την παρακολούθηση του φακέλου τους, ενώ οι αποφάσεις λαμβάνονται από την EPSO. Οι υποψήφιοι είναι υποχρεωμένοι να ελέγξουν το φάκελό τους στο Διαδίκτυο για να λάβουν πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο των εξετάσεων και σχετικά με τα αποτελέσματά τους. Ο ενδιαφερόμενος ισχυρίστηκε ότι η EPSO θα πρέπει να αποστείλει απευθείας στους υποψηφίους βασικές πληροφορίες, όπως η ημερομηνία, η ώρα και ο τόπος διεξαγωγής των δοκιμασιών, καθώς και τα αποτελέσματα.

1.2 Στη γνωμοδότησή της της 31ης Μαρτίου 2005, η EPSO διευκρίνισε ότι από τα αριθμητικά στοιχεία δεν προκύπτει μείωση του αριθμού των υποψηφίων, αλλά αύξηση του αριθμού των αιτήσεων. Αυτό θα μπορούσε να εξηγηθεί από την απλότητα και την ευκολία του συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων, το οποίο αποτέλεσε δύο από τις πιο θετικές συνέπειές του. Ακόμη και αν υπήρχε αύξηση του αριθμού των υποψηφίων που υπέβαλαν υποψηφιότητα και στη συνέχεια δεν παρέστησαν στις δοκιμασίες, ο τελικός αριθμός των υποψηφίων που πράγματι έλαβαν μέρος στις δοκιμασίες ήταν υψηλότερος μετά την εισαγωγή του ηλεκτρονικού συστήματος, σε σύγκριση με τον αριθμό των υποψηφίων που έλαβαν μέρος στις δοκιμασίες του ίδιου τύπου διαγωνισμού που δημοσιεύθηκε πριν από την εισαγωγή του εν λόγω συστήματος.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό συμμετοχής στις δοκιμασίες προεπιλογής στους διαγωνισμούς που προκηρύχθηκαν μετά την εισαγωγή του επιγραμμικού συστήματος είχε μειωθεί, και προς το συμφέρον της χρηστής διοίκησης, η EPSO διεξήγαγε έρευνες μετά από κάθε σειρά δοκιμασιών προεπιλογής για να διερευνήσει τους λόγους της αλλαγής των επιπέδων συμμετοχής και να παρακολουθήσει τυχόν διορθωτικά μέτρα που ελήφθησαν. Με βάση αυτές τις έρευνες, πραγματοποιήθηκαν δύο μελέτες. Η πρώτη μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση της ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας δεν αποτελούσε σημαντικό λόγο για τη μη συμμετοχή των υποψηφίων στις δοκιμασίες. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ηλεκτρονικό σύστημα δεν αποκλείει κανέναν υποψήφιο από τη συμμετοχή στις δοκιμασίες, η EPSO πρότεινε και εφάρμοσε διάφορα μέτρα: στάλθηκαν υπενθυμίσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στους υποψηφίους και προστέθηκε επίσης επιβεβαίωση συμμετοχής. Ως εκ τούτου, μετά την αρχική εγγραφή, οι υποψήφιοι/-ες καλούνται πλέον να επιβεβαιώσουν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στις δοκιμασίες προεπιλογής την καθορισμένη ημερομηνία και να δηλώσουν την επιλογή του εξεταστικού κέντρου. Η δεύτερη μελέτη επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα που συνήχθησαν στην πρώτη. Ο κύριος λόγος που προβλήθηκε για να δικαιολογηθεί η μη συμμετοχή στις δοκιμασίες ήταν η μη διαθεσιμότητα του υποψηφίου την ημέρα των δοκιμασιών. Σημαντικός αριθμός υποψηφίων αποφάσισε να μην συμμετάσχει στις δοκιμασίες, θεωρώντας ότι δεν θα τα πήγαινε καλά.

Η EPSO εξήγησε ότι ο αριθμός των υποψηφίων που αντιμετώπισαν προβλήματα πρόσβασης σε σχετικές πληροφορίες μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος της EPSO παρέμεινε χαμηλός. Η EPSO επισήμανε ότι το ποσοστό αυτό μειώνεται σταδιακά, πιθανώς λόγω των συνεχών προσπαθειών της EPSO να ενημερώνει όσο το δυνατόν σαφέστερα τους υποψηφίους σχετικά με το ηλεκτρονικό σύστημα.

Στη συμπληρωματική γνωμοδότησή της της 12ης Αυγούστου 2005, η EPSO έκρινε ότι το πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού συστήματος ήταν αδιαμφισβήτητο όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι υποψήφιοι μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες από τη δημοσίευση του διαγωνισμού έως την κατάρτιση του εφεδρικού πίνακα προσλήψεων. Το σύστημα αυτό ήταν επίσης ευκολότερο για τους υποψηφίους, διότι επέτρεπε την ταχεία πρόσβαση σε πληροφορίες και την έγκαιρη επικοινωνία μαζί τους. Η EPSO είναι πλέον σε θέση να διοργανώνει μεγαλύτερο αριθμό διαγωνισμών, να επικοινωνεί με μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων και να περατώνει γρήγορα τις διαδικασίες. Η EPSO θεωρεί ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος με το Διαδίκτυο όσον αφορά τη διαχείριση και την αποδοτικότητα του συστήματος. Η EPSO δεν έλαβε καμία καταγγελία όσον αφορά την πρόσβαση στο σύστημα.

1.3 Στις 3 Απριλίου 2006, ο Διαμεσολαβητής απηύθυνε, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 6 του καταστατικού του, σχέδιο σύστασης στην EPSO, σύμφωνα με το οποίο η EPSO θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προβλέψει εξαιρέσεις από την απαίτηση ηλεκτρονικής εγγραφής και συστήματος πληροφόρησης για διαγωνισμούς για άτομα που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Πρότεινε επίσης ότι η EPSO θα μπορούσε να απαιτήσει οι αιτήσεις εξαίρεσης να τεκμηριώνονται με αποδεικτικά στοιχεία του είδους που θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα προσκομίσει ο ενδιαφερόμενος υπό τις περιστάσεις. Το σχέδιο σύστασης της Διαμεσολαβήτριας βασίστηκε στις ακόλουθες εκτιμήσεις.

1.4 Πρώτον, ο Διαμεσολαβητής υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων στην οποία αναφέρεται ο καταγγέλλων απαιτεί να μην αντιμετωπίζονται διαφορετικές καταστάσεις με τον ίδιο τρόπο, εκτός εάν η αντιμετώπιση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικά (18). Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων στις διαδικασίες διαγωνισμού θεωρείται θεμελιώδης αρχή του κοινοτικού δικαίου (19). Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων στους διαγωνισμούς πρόσληψης πρέπει επίσης να θεωρείται ως αρχή που δεσμεύει τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Κοινότητας.

1.5 Επιπλέον, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι, σύμφωνα με μελέτες που εκπόνησε η Eurostat (20), τα ποσοστά χρήσης του Διαδικτύου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Μελέτες της Eurostat δείχνουν ότι το 47% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 16 και 74 ετών χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο στην ΕΕ το 2004, με ποσοστά που κυμαίνονται από 20% στην Ελλάδα έως 82% στη Σουηδία. Τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα στον δικτυακό τόπο της Eurostat δείχνουν επίσης ότι, στην ΕΕ, το 54% των ατόμων χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο το 2005, με ποσοστά που κυμαίνονται από 24% στην Ελλάδα έως 85% στη Σουηδία. Ωστόσο, αυτά τα στατιστικά στοιχεία, τα οποία αναφέρονται στη χρήση του Διαδικτύου , δεν παρέχουν ουσιαστικές πληροφορίες σχετικά με την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο. Ο καταγγέλλων αναφέρθηκε σε στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη διαθεσιμότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο στα νοικοκυριά στην ΕΕ. Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη της Eurostat (21), το 89% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων με δέκα ή περισσότερους εργαζομένους είχαν σύνδεση στο διαδίκτυο το 2004. Μολονότι η EPSO έχει αναγνωρίσει ότι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι, στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, δεν του παρασχέθηκαν και δεν μπόρεσε να βρει στον ιστότοπο της Eurostat στατιστικά στοιχεία σχετικά με την προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο εν γένει. Στο πλαίσιο αυτό, τα προαναφερθέντα στατιστικά στοιχεία, σχετικά με την πρόσβαση στο διαδίκτυο σε νοικοκυριά στην ΕΕ και σε επιχειρήσεις με δέκα ή περισσότερους εργαζομένους στην ΕΕ, δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν επαρκή για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας, δεδομένου ότι είναι ευρέως γνωστό ότι η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι επίσης διαθέσιμη σε άλλους χώρους εργασίας, καθώς και σε δημόσιους χώρους, όπως βιβλιοθήκες ή καφετέριες στον κυβερνοχώρο. Επιπλέον, φαίνεται ότι δεν υπήρχαν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα των υποψηφίων ή των δυνητικών υποψηφίων για διαγωνισμούς EPSO να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Σχετικά, πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν από την EPSO, φαίνεται ότι η EPSO δεν έχει λάβει καμία καταγγελία (εκτός από την παρούσα καταγγελία που υποβλήθηκε στον Διαμεσολαβητή) σχετικά με το θέμα αυτό. Επιπλέον, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι σημαντικός αριθμός ατόμων που ενδιαφέρονταν να υποβάλουν αίτηση στην EPSO και να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς της EPSO εμποδίστηκαν να το πράξουν λόγω της δυσκολίας τους να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Εκτός αυτού, ως θέμα κοινής γνώσης και εμπειρίας, η προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο αυξάνεται συνεχώς, όπως ορθώς επισήμανε η EPSO.

1.6 Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης ότι η EPSO παρείχε τις ακόλουθες αιτιολογήσεις για τη θέσπιση του υποχρεωτικού ηλεκτρονικού συστήματος εγγραφής και πληροφόρησης για τις διαδικασίες πρόσληψης:

• το σύστημα «εξασφαλίζει μεγαλύτερη διαφάνεια για τους υποψηφίους»·
• «Αντιπροσώπευε σημαντική πρόοδο στη διαχείριση του ανταγωνισμού, βελτιώνοντας την προσβασιμότητα, επιταχύνοντας τις επικοινωνίες και παρέχοντας στατιστικά στοιχεία σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τον αριθμό των αιτήσεων που ελήφθησαν. Αυτό διευκόλυνε επίσης τον καλύτερο σχεδιασμό και τη διαχείριση του ανταγωνισμού»·
• «σημαντική πρόοδος σημειώθηκε με το διαδίκτυο όσον αφορά τη διαχείριση και την αποδοτικότητα του συστήματος»·
• το σύστημα καθιστά δυνατή την ταχεία κατάρτιση εφεδρικών πινάκων προσλήψεων. Το πλεονέκτημα του ηλεκτρονικού συστήματος ήταν αδιαμφισβήτητο όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία οι υποψήφιοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες από τη δημοσίευση του διαγωνισμού έως τον εφεδρικό πίνακα προσλήψεων. Το σύστημα αυτό ήταν ευκολότερο για τους υποψηφίους, επέτρεψε την ταχεία πρόσβαση σε πληροφορίες και την έγκαιρη επικοινωνία με τους υποψηφίους, η οποία ήταν σταθερή παρά τις αλλαγές στις ταχυδρομικές διευθύνσεις. Η EPSO ήταν πλέον σε θέση να διοργανώσει μεγαλύτερο αριθμό διαγωνισμών και να επικοινωνήσει με μεγαλύτερο αριθμό υποψηφίων, χωρίς κανένα μειονέκτημα για τους υποψηφίους.»

1.7 Ο Διαμεσολαβητής ήταν της άποψης ότι η EPSO είχε παράσχει επαρκείς αντικειμενικές αιτιολογήσεις για τη θέσπιση του υποχρεωτικού συστήματος ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας για τους διαγωνισμούς που διοργανώνει. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η απαίτηση να υποβάλλουν οι υποψήφιοι αίτηση στην EPSO και να επικοινωνούν με την EPSO μέσω του διαδικτύου δεν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων ή υποψηφίων κατ’ αρχήν και δεν πρέπει να θεωρείται άδικη ή ως περίπτωση κακοδιοίκησης. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια δεν δέχθηκε τον ισχυρισμό ότι η ηλεκτρονική αίτηση στους διαγωνισμούς της EPSO και η ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ της EPSO και των υποψηφίων σε διαγωνισμούς που διοργανώνει η EPSO θα πρέπει, καταρχήν, να είναι μόνο προαιρετική και όχι υποχρεωτική, όπως συμβαίνει επί του παρόντος.

1.8 Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυνητικοί υποψήφιοι και οι υποψήφιοι να αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες όσον αφορά την υποβολή αίτησης στην EPSO ή την επικοινωνία με την EPSO μέσω του Διαδικτύου. Στις περιπτώσεις αυτές, η προαναφερθείσα αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων απαιτεί από την EPSO να προβλέπει εξαίρεση από την απαίτηση ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο αριθμός των υποψηφίων που ενδέχεται να εμπίπτουν στην εξαίρεση αυτή δεν θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα είναι αρκετά σημαντικός ώστε να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε επίσης ότι η EPSO έχει ήδη προβλέψει μια τέτοια εξαίρεση όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, τα οποία επιτρέπεται να υποβάλουν αίτηση στην EPSO με απλή θέση (22). Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παράλειψη της EPSO να προβλέψει παρόμοια εξαίρεση για τα άτομα (χωρίς αναπηρία) που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο διαδίκτυο δεν ήταν συμβατή με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, η οποία εξετάστηκε στο σημείο 1.4 ανωτέρω, και συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης.

1.9 Ο Διαμεσολαβητής αναφέρθηκε στο επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι «εάν η EPSO συνεχίσει να περιλαμβάνει επιστολές στα προφίλ των υποψηφίων χωρίς να τους απευθύνει επιστολή μέσω της ηλεκτρονικής τους διεύθυνσης, η EPSO θα πρέπει να ενημερώσει τους υποψηφίους ότι αυτή είναι η πρακτική που ακολουθείται». Στο πλαίσιο αυτό, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι ο ιστότοπος της EPSO ανέφερε στους υποψηφίους ότι «κάθε επικοινωνία [τους] από την EPSO θα αποστέλλεται κανονικά στο προφίλ [τους] EPSO. Μπορεί επίσης να αποσταλεί στην [] ηλεκτρονική τους διεύθυνση. Η Διαμεσολαβήτρια έκρινε ότι η EPSO είχε ήδη παράσχει στους υποψηφίους τις πληροφορίες που πρότεινε ο καταγγέλλων.

1.10 Ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι η EPSO είχε εξηγήσει ότι επιδίωκε να αυξήσει τον αριθμό (κατ’ ουσίαν το ποσοστό) των υποψηφίων που συμμετείχαν στις δοκιμασίες, ζητώντας επιβεβαίωση της συμμετοχής στις δοκιμασίες μέσω διαδικτύου και αποστέλλοντας υπενθυμίσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Λαμβανομένου υπόψη ότι η απαίτηση ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης προώθησε τον προαναφερθέντα θεμιτό σκοπό και δεδομένου ότι, όπως αναλύθηκε ανωτέρω, το υποχρεωτικό σύστημα ηλεκτρονικής εγγραφής και επικοινωνίας της EPSO δεν παραβίαζε, κατ’ αρχήν, την αρχή της ίσης μεταχείρισης των δυνητικών υποψηφίων ή υποψηφίων και δεν έπρεπε να θεωρηθεί άδικο, η απαίτηση ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης πρέπει, κατ’ αρχήν, να γίνει δεκτή. Ωστόσο, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η EPSO θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να προβεί σε εξαίρεση και να επικοινωνήσει ταχυδρομικώς με υποψηφίους που αντιμετωπίζουν σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο διαδίκτυο.

1.11 Τέλος, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε τα ακόλουθα όσον αφορά την εφαρμογή της εξαίρεσης που αναφέρεται στις παραγράφους 1.8 και 1.10. Το ζήτημα αν ορισμένα πραγματικά περιστατικά, θεωρούμενα ως αληθή, συνιστούν «σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο Διαδίκτυο» αποτελεί νομικό ζήτημα. Όσον αφορά την ποσότητα των πληροφοριών και των αποδεικτικών στοιχείων που απαιτούνται για τη διαπίστωση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών, πρέπει να λαμβάνεται δεόντως υπόψη όχι μόνο η βαρύτητα των εμπλεκομένων ανταγωνιστικών συμφερόντων, αλλά και η ιδιαίτερη φύση των πραγματικών περιστατικών βάσει των οποίων ζητείται η εφαρμογή μιας τέτοιας εξαίρεσης. Κατά συνέπεια, η EPSO θα πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη ότι, στο πλαίσιο αυτό, η απόδειξη της ύπαρξης αρνητικού γεγονότος, όπως η μη διαθεσιμότητα διαδικτυακής σύνδεσης στην περιοχή στην οποία ζει και εργάζεται ο ενδιαφερόμενος, μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη. Αυτό συνεπάγεται ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης πραγματικής βάσης της αίτησης και του περιεχομένου των υποστηρικτικών πληροφοριών και εγγράφων, μια εύλογη πιθανότητα ύπαρξης των αρνητικών πραγματικών περιστατικών στα οποία αναφέρεται το ενδιαφερόμενο πρόσωπο θα μπορούσε να αρκεί για να δικαιολογήσει την εφαρμογή της εξαίρεσης.

1.12 Στην εμπεριστατωμένη γνώμη που εξέδωσε την 1η Ιουνίου 2006, η EPSO διευκρίνισε ότι, αφενός, ήταν σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν οι θεωρητικές δυσκολίες που ενδέχεται να συναντήσουν οι αιτούντες κατά την ηλεκτρονική υποβολή της αίτησής τους και, αφετέρου, θα ήταν ακόμη δυσκολότερο να εξευρεθούν αξιόπιστα μέσα για την απόδειξη των δυσκολιών που αντιμετώπισαν. Η EPSO ήταν πεπεισμένη ότι ένα τέτοιο διττό σύστημα θα οδηγούσε σε καταγγελίες λόγω διακρίσεων που θα προέκυπταν από το γεγονός ότι ελήφθησαν υπόψη ορισμένες δυσκολίες, ενώ άλλες όχι.

Η EPSO επέμεινε επίσης στο γεγονός ότι το δίκτυο πρόσβασης του κοινού στο Διαδίκτυο είναι ευρύτερο από εκείνο των ταχυδρομικών γραφείων και ότι, ως εκ τούτου, η ευρύτερη αυτή πρόσβαση διευκολύνει την υποβολή αιτήσεων. Ως εκ τούτου, η EPSO κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, όσον αφορά τη διαχείριση μιας δημόσιας δραστηριότητας, όπως οι διαγωνισμοί, δεν δικαιολογείται η ύπαρξη διττού συστήματος εφαρμογής (ηλεκτρονικού και τακτικού ταχυδρομείου).

Η EPSO επισήμανε επίσης ότι στις προκηρύξεις των διαγωνισμών διευκρινίζονταν όλοι οι κανόνες, με τους οποίους θα πρέπει να συμμορφώνονται η EPSO και οι εξεταστικές επιτροπές. Δεδομένων των κανόνων κατά το στάδιο της προεπιλογής, δεν είναι πλέον δυνατή η εφαρμογή τους σε έντυπη μορφή. Όσον αφορά τα άλλα στάδια, ακόμη και αν οι υποψήφιοι πρέπει να αποστείλουν την υποψηφιότητά τους και τα παραρτήματά της με απλή επιστολή, η EPSO δεν υποχρεούται πλέον να αποστέλλει στους υποψηφίους τις αποφάσεις σχετικά με τις υποψηφιότητές τους με απλή επιστολή.

Με βάση τα ανωτέρω, η EPSO έκρινε ότι δεν ήταν δυνατή η υποβολή αιτήσεων με απλή επιστολή για υποψηφίους που αποδεικνύουν ότι αντιμετώπισαν δυσκολίες πρόσβασης στο διαδίκτυο. Η EPSO επέμεινε στο γεγονός ότι η επιλογή που έκανε για τις ηλεκτρονικές διαδικασίες ανταποκρίνεται σε στόχο δημόσιου συμφέροντος, υπό την έννοια ότι μέσω του ηλεκτρονικού προφίλ EPSO κάθε υποψήφιος μπορεί να συμβουλεύεται, συχνά από το σπίτι, όλες τις πληροφορίες που τον αφορούν. Η ηλεκτρονική διαχείριση επέτρεψε μεγαλύτερο βαθμό ακρίβειας, αξιοπιστίας και ταχύτητας στην επικοινωνία μεταξύ των υποψηφίων και της EPSO από ό,τι η χρήση της συνήθους θέσης. Επιπλέον, ήταν το μόνο διαθέσιμο μέσο σήμερα για τη διαχείριση του μεγάλου αριθμού αιτήσεων και των προθεσμιών των διαδικασιών.

1.13 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, στην εμπεριστατωμένη γνώμη της, η EPSO δήλωσε αρχικά ότι ήταν σχεδόν αδύνατο να εντοπιστούν θεωρητικές δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Ο Διαμεσολαβητής θα ήθελε να επισημάνει ότι, στο σχέδιο σύστασής του, δεν απαιτεί από την EPSO να εντοπίζει ή να προσδιορίζει τέτοιες δυσκολίες, αλλά να προβλέπει εξαίρεση για «άτομα που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο Διαδίκτυο». Αυτό σημαίνει ότι ο υποψήφιος/η υποψήφια θα πρέπει να προσδιορίσει το είδος των δυσκολιών που αντιμετωπίζει όσον αφορά την πρόσβαση στο Διαδίκτυο και η EPSO θα πρέπει να εξετάσει κατά πόσον οι επικαλούμενες (και δεόντως αποδεδειγμένες) δυσκολίες συνιστούν «σημαντική και αντικειμενικά δικαιολογημένη δυσκολία πρόσβασης στο Διαδίκτυο».

Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει περαιτέρω ότι, στην εμπεριστατωμένη γνώμη της, η EPSO αναφέρθηκε στη δυσκολία εξεύρεσης των μέσων που θα μπορούσαν να αποδείξουν αξιόπιστα τις δυσκολίες αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής θα ήθελε να παραπέμψει στα σημεία 1.13 και 2.1 του σχεδίου σύστασής του. Στην παράγραφο 1.13 ανέφερε ότι «λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης πραγματικής βάσης της αίτησης και του περιεχομένου των συνοδευτικών πληροφοριών και εγγράφων, μια εύλογη πιθανότητα ύπαρξης των αρνητικών πραγματικών περιστατικών στα οποία αναφέρεται ο ενδιαφερόμενος θα μπορούσε να αρκεί για να δικαιολογήσει την εφαρμογή της εξαίρεσης». Στην παράγραφο 2.1, ο Διαμεσολαβητής ανέφερε ότι «η EPSO θα μπορούσε να απαιτήσει οι αιτήσεις εξαίρεσης να τεκμηριώνονται με αποδεικτικά στοιχεία του είδους που θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα προσκομίζει ο ενδιαφερόμενος υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις». Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η διοικητική διευκόλυνση, υπό την έννοια της αποφυγής δυσκολιών κατά τη δίκαιη και αμερόληπτη αξιολόγηση των σχετικών αιτήσεων εξαίρεσης, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων που προτείνει ο Διαμεσολαβητής, δεν επαρκεί για να καταστήσει έγκυρο αυτό που διαφορετικά συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων ή των δυνητικών υποψηφίων. Για τον λόγο αυτό, ο Διαμεσολαβητής δεν θεωρεί επίσης πειστικό το επιχείρημα της EPSO ότι το μέτρο που συνέστησε θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταγγελίες για λόγους διακρίσεων.

1.14 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι η EPSO υποστήριξε περαιτέρω ότι το δίκτυο πρόσβασης του κοινού στο Διαδίκτυο είναι πολύ πιο εκτεταμένο από το δίκτυο των ταχυδρομικών γραφείων. Μολονότι η Διαμεσολαβήτρια δεν αμφισβητεί το επιχείρημα της EPSO, αυτό δεν αποκλείει τη δυνατότητα που ανέφερε η Διαμεσολαβήτρια ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυνητικοί υποψήφιοι και οι υποψήφιοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες όσον αφορά την υποβολή αίτησης στην EPSO ή την επικοινωνία με την EPSO μέσω του διαδικτύου, ενώ ενδέχεται να έχουν πολύ ευκολότερη πρόσβαση στο σύνηθες σύστημα αλληλογραφίας, για παράδειγμα, σε γεωγραφικά απομακρυσμένα και απομονωμένα μέρη.

1.15 Το τελευταίο επιχείρημα της EPSO ότι οι σχετικοί κανόνες περιέχονται στις προκηρύξεις των διαγωνισμών και ότι η EPSO δεν μπορεί να παρεκκλίνει από αυτούς ομοίως δεν είναι πειστικό. Πρώτον, οι απαιτήσεις των προκηρύξεων διαγωνισμών μπορεί να συνεπάγονται περιπτώσεις κακοδιοίκησης. Δεύτερον και σημαντικότερο, η έρευνα του Διαμεσολαβητή σχετικά με την παρούσα καταγγελία και το σχετικό σχέδιο σύστασής του δεν αφορούσε συγκεκριμένους διαγωνισμούς, αλλά το ηλεκτρονικό σύστημα υποβολής αιτήσεων και πληροφοριών της EPSO για τους γενικούς διαγωνισμούς εν γένει.

1.16 Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής εμμένει στη διαπίστωση κακοδιοίκησης στην οποία προέβη στο σχέδιο σύστασής του, ότι δηλαδή η παράλειψη της EPSO να προβλέψει εξαίρεση για τα άτομα (χωρίς αναπηρία) που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο Διαδίκτυο δεν είναι συμβατή με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων και ισοδυναμεί με κρούσμα κακοδιοίκησης. Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, παρόλο που προσπάθησε να βοηθήσει την EPSO να αποφύγει πιθανή ευθύνη ως αποτέλεσμα της τρέχουσας πολιτικής της, η EPSO δεν ανταποκρίθηκε θετικά στην προσπάθεια του Διαμεσολαβητή.

1.17 Σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 4 της απόφασης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για τη θέσπιση εκτελεστικών διατάξεων (23), εάν ο Διαμεσολαβητής κρίνει ότι η εμπεριστατωμένη γνώμη του θεσμικού οργάνου σχετικά με το σχέδιο σύστασής του δεν είναι ικανοποιητική, μπορεί να συντάξει ειδική έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την περίπτωση κακοδιοίκησης. Στην ετήσια έκθεσή του για το 1998, ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε ότι η δυνατότητά του να υποβάλει ειδική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ανεκτίμητη αξία για το έργο του. Προσθέτει ότι, ως εκ τούτου, οι ειδικές εκθέσεις δεν θα πρέπει να υποβάλλονται πολύ συχνά, αλλά μόνο σε σχέση με σημαντικά θέματα για τα οποία το Κοινοβούλιο ήταν σε θέση να αναλάβει δράση προκειμένου να συνδράμει τον Διαμεσολαβητή (24). Η ετήσια έκθεση για το 1998 υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εγκρίθηκε από αυτό.

1.18 Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, εκτός από την παρούσα καταγγελία, δεν έχει λάβει καμία άλλη καταγγελία σχετικά με το θέμα που αναφέρεται στο σημείο 1.16 ανωτέρω. Επιπλέον, δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των δυνητικών υποψηφίων που ενδέχεται να εμποδίστηκαν να υποβάλουν αίτηση στην EPSO και να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς λόγω της δυσκολίας τους να αποκτήσουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Τέλος, η προσβασιμότητα στο Διαδίκτυο αυξάνεται συνεχώς. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν δικαιολογείται η υποβολή ειδικής έκθεσης στο Κοινοβούλιο. Ως εκ τούτου, θα κάνει μια σχετική κριτική παρατήρηση παρακάτω. Το Κοινοβούλιο θα ενημερωθεί για το αποτέλεσμα της έρευνας του Διαμεσολαβητή σχετικά με την υπόθεση αυτή μέσω της ετήσιας έκθεσης του Διαμεσολαβητή για το 2007.

2 Συμπέρασμα

2.1 Βάσει των ερευνών του Διαμεσολαβητή σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, είναι αναγκαίο να διατυπωθούν οι ακόλουθες επικριτικές παρατηρήσεις:

Η παράλειψη της EPSO να προβλέψει εξαίρεση για τα άτομα (χωρίς αναπηρία) που αντιμετωπίζουν σημαντικές και αντικειμενικά δικαιολογημένες δυσκολίες πρόσβασης στο Διαδίκτυο δεν συνάδει με την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων και συνιστά περίπτωση κακοδιοίκησης.

2.2 Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής περατώνει την υπόθεση.

Ο διευθυντής της EPSO θα ενημερωθεί επίσης για την απόφαση αυτή.

Με εκτίμηση,

 

Π. Νικηφόρος ΔΙΑΜΑΝΔΟΥΡΟΣ

---

(1) Έγγραφο της Eurostat με τίτλο «Information Society Statistics, 15/2003».

(2) COM(2000)20 τελικό.

(3) ΕΕ 2000, C 116 A.

(4) ΕΕ 2003, C 267 A.

(5) ΕΕ 2002, C 18 A.

(6) ΕΕ 2005, C 12 A.

(7) ΕΕ 2001, C 195 A.

(8) ΕΕ 2003, C 180 A.

(9) Κατά τον χρόνο υποβολής της γνώμης της EPSO επί της ένστασης, το αριθμητικό στοιχείο για την EPSO/AST/4/05 ήταν προσωρινό, δεδομένου ότι οι υποψήφιοι για τον παρόντα διαγωνισμό δεν είχαν ακόμη προσκληθεί στις δοκιμασίες. Ωστόσο, η EPSO εξήγησε ότι η εφαρμογή του μέσου ποσοστού συμμετοχής στους διαγωνισμούς που προκηρύχθηκαν μετά την εισαγωγή του ηλεκτρονικού συστήματος (47 %) αποτελεί αξιόπιστη εκτίμηση.

(10) Έγγραφο της Eurostat με τίτλο «Χρήση του διαδικτύου από ιδιώτες και επιχειρήσεις 2004, 18/2005».

(11) Τα ποσοστά αντιστοιχούν στο ποσοστό των ατόμων που χρησιμοποίησαν το Διαδίκτυο το 2004.

(12) ΕΕ 2003, C 180 A.

(13) Βλ., για παράδειγμα, υπόθεση C-344/04 International Air Transport Association [2006] Συλλογή I-403, σκέψη 95.

(14) Βλ. υπόθεση T-173/99 Elkaïm και Mazuel κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 2000, σ. I-A-101 και II-433, σκέψη 87· Υπόθεση T-5/04 Scano κατά Επιτροπής, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2005, δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί· Υπόθεση T-165/03 Vonier κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 2004, σ. I-A-343 και II-1575.

(15) Έγγραφα της Eurostat με τίτλο «Internet use by individuals and enterprises 2004, 18/2005» και «The digital divide in Europe, 38/2005».

(16) Έγγραφο της Eurostat με τίτλο «The digital divide in Europe, 38/2005» (Το ψηφιακό χάσμα στην Ευρώπη, 38/2005).

(17) Βλ., για παράδειγμα, την προκήρυξη του διαγωνισμού EPSO/A/11/03, όπου αναφέρονται τα εξής: "Εάν [ένας] έχει αναπηρία που εμποδίζει [τον/την] να εγγραφεί ηλεκτρονικά, [ένας] μπορεί να ζητήσει μόνο εγγράφως έντυπη μορφή του εντύπου, η οποία [θα πρέπει] να συμπληρωθεί, να υπογραφεί και να επιστραφεί με συστημένη επιστολή, με σφραγίδα του ταχυδρομείου το αργότερο στις 30 Σεπτεμβρίου 2003."

(18) Βλ., για παράδειγμα, υπόθεση C-344/04 International Air Transport Association [2006] Συλλογή I-403, σκέψη 95.

(19) Βλ. υπόθεση T-173/99 Elkaïm και Mazuel κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 2000, σ. I-A-101 και II-433, σκέψη 87· Υπόθεση T-5/04 Scano κατά Επιτροπής, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2005, δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί· Υπόθεση T-165/03 Vonier κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 2004, σ. I-A-343 και II-1575.

(20) Έγγραφα της Eurostat με τίτλο «Χρήση του διαδικτύου από ιδιώτες και επιχειρήσεις 2004, 18/2005» και «Το ψηφιακό χάσμα στην Ευρώπη, 38/2005».

(21) Έγγραφο της Eurostat με τίτλο «The digital divide in Europe, 38/2005» (Το ψηφιακό χάσμα στην Ευρώπη, 38/2005).

(22) Βλ., για παράδειγμα, την προκήρυξη του διαγωνισμού EPSO/A/11/03, όπου αναφέρονται τα εξής: "Εάν [ένας] έχει αναπηρία που δεν του επιτρέπει να εγγραφεί ηλεκτρονικά, [ένας ] μπορεί να ζητήσει μόνο εγγράφως έντυπη μορφή του εντύπου, την οποία [ένας] πρέπει να συμπληρώσει, να υπογράψει και να επιστρέψει με συστημένη επιστολή, με σφραγίδα του ταχυδρομείου το αργότερο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2003."

(23) Εγκρίθηκε στις 8 Ιουλίου 2002 και τροποποιήθηκε με απόφαση του Διαμεσολαβητή της 5ης Απριλίου 2004.

(24) Ετήσια έκθεση για το 1998, σ. 27-28.