FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Με απλά λόγια
  • Μέγεθος κειμένου

Θέλετε να υποβάλετε αναφορά κατά ενός θεσμικού οργάνου ή οργανισμού της ΕΕ;

Τρέχουσα γλώσσα: 
  • Ελληνικά
Γλώσσα-πηγή: 
Διαθέσιμες γλώσσες : 
Η μετάφραση αυτής της σελίδας είναι προϊόν αυτόματης μετάφρασης.
Οι αυτόματες μεταφράσεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα που δυνητικά μειώνουν τη σαφήνεια και την ακρίβεια· ο Διαμεσολαβητής δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν αποκλίσεις. Για πιο αξιόπιστες πληροφορίες και μεγαλύτερη νομική ασφάλεια, ανατρέξτε στην πρωτότυπη έκδοση που αγγλικά περιέχεται στον ανωτέρω σύνδεσμο.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τη γλωσσική και μεταφραστική πολιτική μας.

Απόφαση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) χειρίστηκε αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που αφορούν τις πολιτικές της για την ισότητα των φύλων (υπόθεση 1309/2025/MIG)

Η υπόθεση αφορούσε την άρνηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα που περιείχαν συμβουλές σχετικά με την πολιτική της για την ισότητα των φύλων και τα συναφή μέτρα. Η ΕΚΤ έκρινε ότι η δημοσιοποίηση θα υπονόμευε την προστασία των νομικών συμβουλών και την εσωτερική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση, δηλαδή για την κατανόηση του νομικού σκεπτικού στο οποίο βασίζεται η πολιτική της ΕΚΤ για την ισότητα των φύλων και τα σχετικά μέτρα.

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε τα επίμαχα έγγραφα. Βάσει των ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι το περιεχόμενο των εγγράφων μπορούσε εύλογα να θεωρηθεί νομική συμβουλή και ότι ήταν εύλογο για την ΕΚΤ να θεωρήσει ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων θα υπονόμευε την προστασία που παρέχεται στις νομικές συμβουλές. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια έκρινε εύλογο να θεωρήσει η ΕΚΤ ότι δεν υπήρχε υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση.

Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα διαπιστώνοντας ότι δεν υπήρξε κακοδιοίκηση.

Ιστορικό της καταγγελίας

1. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) επιδιώκει την ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στο προσωπικό της, καθώς θεωρεί ότι αυτό αποτελεί «κινητήρια δύναμη για την επίτευξη επιδόσεων». [1] Δεδομένου ότι η πλειονότητα του προσωπικού της είναι άνδρες, η ΕΚΤ έχει θέσει στόχους ως προς την ισότητα των φύλων όσον αφορά το ποσοστό των γυναικών σε διάφορα επίπεδα αρχαιότητας. Επιπλέον, η ΕΚΤ προσφέρει ευκαιρίες που αποσκοπούν στην υποστήριξη κοριτσιών και γυναικών σε επιλεγμένους επαγγελματικούς τομείς, όπως το «Girls’ IT Bootcamp»[2], μια διήμερη εκδήλωση που απευθύνεται σε κορίτσια ηλικίας μεταξύ 11 και 17 ετών και ενδιαφέρεται για την τεχνολογία, ή η «Υποτροφία για γυναίκες»[3], μια υποτροφία για γυναίκες που πραγματοποιούν μεταπτυχιακές σπουδές στους τομείς της οικονομίας, της στατιστικής, της μηχανικής και της πληροφορικής.

2. Τον Νοέμβριο του 2022 μια ομάδα πολιτών της ΕΕ που ενδιαφέρονταν για την ισότητα των φύλων υπέβαλε αίτημα στην ΕΚΤ για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα σχετικά με τη στρατηγική της για την ισότητα των φύλων και τον τρόπο με τον οποίο προέκυψε.

3. Στην απάντησή της του Μαΐου 2023, η ΕΚΤ γνωστοποίησε διάφορα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων δύο σημειωμάτων προς την εκτελεστική επιτροπή της, στα οποία παρέσχε μερική πρόσβαση. Συγκεκριμένα, όσον αφορά σημείωμα του 2017 με τίτλο «Gender Diversity - state of play and additional measures » (Διαφορετικότητα των φύλων - τρέχουσα κατάσταση και πρόσθετα μέτρα), η ΕΚΤ απάλειψε ένα από τα παραρτήματα με τίτλο «legality of positive discrimination measures» (νομιμότητα των μέτρων θετικής διάκρισης) και περιείχε συμβουλές της Νομικής Υπηρεσίας της. Όσον αφορά το δεύτερο σημείωμα, με τίτλο “ECB Scholarship for Women in Economics” (Υποτροφία της ΕΚΤ για γυναίκες στα οικονομικά) και ημερομηνία Οκτωβρίου 2018, η ΕΚΤ απέκρυψε μία παράγραφο η οποία αντικατοπτρίζει επίσης τις συμβουλές της Νομικής Υπηρεσίας της.

4. Τον Απρίλιο του 2024 οι προσφεύγοντες υπέβαλαν στην ΕΚΤ νέο αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα, ζητώντας έγγραφα σχετικά με τις πολιτικές της ΕΚΤ για την ισότητα των φύλων που δημοσιεύθηκαν από τον Νοέμβριο του 2022 και πρόσβαση στα τμήματα των δύο σημειωμάτων που η ΕΚΤ είχε αρνηθεί να δημοσιοποιήσει τον Μάιο του 2023, καθώς και οποιαδήποτε νομική ανάλυση στην οποία στηρίζονταν τα εν λόγω τμήματα. Οι ενάγοντες εξήγησαν ότι επιδίωκαν να αποκτήσουν τη νομική αιτιολογία στην οποία στηρίζονται οι αποφάσεις της ΕΚΤ σχετικά με τη στρατηγική της για την ισότητα των φύλων.

5. Η ΕΚΤ προσδιόρισε εννέα έγγραφα ως εμπίπτοντα στο πεδίο εφαρμογής του αιτήματος πρόσβασης του κοινού. Παρείχε πλήρη πρόσβαση σε πέντε έγγραφα [4], ορισμένα από τα οποία είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ. Όσον αφορά τα υπόλοιπα τέσσερα έγγραφα, δηλαδή:

  • τα τμήματα των δύο σημειωμάτων σχετικά με τη διαφορετικότητα των φύλων και την υποτροφία της ΕΚΤ για τις γυναίκες που είχαν προηγουμένως απαλειφθεί,
  • ηλεκτρονικό μήνυμα της Νομικής Υπηρεσίας της ΕΚΤ προς το Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού της σχετικά με τη θέσπιση της «υποτροφίας για γυναίκες» με ημερομηνία Ιουλίου 2018, και
  • σημείωμα εξωτερικού δικηγορικού γραφείου σχετικά με τα «μέτρα θετικής δράσης στο δίκαιο της ΕΕ και την εφαρμογή τους στα θεσμικά όργανα» του Σεπτεμβρίου 2017,

η ΕΚΤ αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού, επικαλούμενη την ανάγκη προστασίας των νομικών συμβουλών [5] και την ανάγκη προστασίας των γνωμοδοτήσεων για εσωτερική χρήση [6].

6. Οι ενάγοντες ζήτησαν από την ΕΚΤ να επανεξετάσει τη θέση της (υποβάλλοντας «επιβεβαιωτική αίτηση»). Διευκρίνισαν ότι δεν επιδίωκαν την πρόσβαση του κοινού σε κάθε έγγραφο που αναφέρεται στο νομικό σκεπτικό στο οποίο στηρίζονται οι πολιτικές της ΕΚΤ για την ισότητα των φύλων, αλλά μόνο σε ένα ή περισσότερα έγγραφα από τα οποία θα μπορούσαν να κατανοήσουν πλήρως το νομικό σκεπτικό.

7. Τον Ιούλιο του 2024 η ΕΚΤ εξέδωσε επιβεβαιωτική απόφαση, εμμένοντας στη θέση της ότι η πρόσβαση του κοινού στα προσδιοριζόμενα έγγραφα έπρεπε να απορριφθεί, επικαλούμενη τους ίδιους λόγους με εκείνους της αρχικής της απόφασης.

8. Τον Μάιο του 2025, δυσαρεστημένο με το αποτέλεσμα αυτό, ένα από τα άτομα που είχαν υποβάλει το αίτημα πρόσβασης απευθύνθηκε στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Η έρευνα

9. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με την άρνηση της ΕΚΤ να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε (μέρη) των τεσσάρων επίμαχων εγγράφων στην επιβεβαιωτική αίτηση.

10. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε την απάντηση της ΕΚΤ σχετικά με την καταγγελία, συμπεριλαμβανομένων εμπιστευτικών πληροφοριών. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε επίσης τα επίμαχα έγγραφα.

Επιχειρήματα που προβλήθηκαν

11. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι, δεδομένου ότι οι αποφάσεις της ΕΚΤ σχετικά με την πολυμορφία των φύλων επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα δυνητικά εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ, θα πρέπει να αιτιολογούνται διεξοδικά και σαφώς. Αυτό περιλαμβάνει την αναφορά της νομικής βάσης για τις εν λόγω αποφάσεις και την περιγραφή του τρόπου με τον οποίο η ΕΚΤ εφάρμοσε τις αρχές του δικαίου της ΕΕ, όπως η αρχή της αναλογικότητας. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι οι αποφάσεις της ΕΚΤ στερούνταν τέτοιων νομικών αιτιολογήσεων. Ως εκ τούτου, η δημοσιοποίηση ήταν απαραίτητη προκειμένου το κοινό να κατανοήσει το νομικό σκεπτικό στο οποίο στηρίζονται οι πολιτικές της ΕΚΤ για την ισότητα των φύλων και οι στόχοι της για την ισότητα των φύλων.

12. Η ΕΚΤ υποστήριξε ότι τα επίμαχα έγγραφα συνίστανται σε νομικές συμβουλές, οι οποίες καταρτίζονται είτε από τη δική της νομική υπηρεσία είτε από εξωτερικό δικηγορικό γραφείο και οι οποίες τεκμηριώνουν τις αποφάσεις που λαμβάνει η εκτελεστική επιτροπή της σχετικά με τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων. Θεώρησε ότι οι νομικές συμβουλές αφορούσαν ευαίσθητα ζητήματα και επιλογές πολιτικής που σχετίζονται με τον καθορισμό στόχων για την ισότητα των φύλων και προγραμμάτων που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων, όπως οι νομικές επιπτώσεις και οι κίνδυνοι των σχετικών μέτρων. Έκρινε ότι η γνωστοποίηση θα έθιγε το έννομο συμφέρον της να λαμβάνει ειλικρινείς, αντικειμενικές και πλήρεις νομικές συμβουλές, καθώς θα εμπόδιζε τους εσωτερικούς και εξωτερικούς νομικούς συμβούλους της να ασκούν τον συμβουλευτικό τους ρόλο χωρίς περιορισμούς. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις όπου ένα σχεδιαζόμενο μέτρο εγείρει νομικές ανησυχίες ή είναι ευαίσθητο και αμφισβητούμενο, η φύση και η έκταση των νομικών ανησυχιών πρέπει να περιγράφονται με σαφή και διαφανή τρόπο, διαφορετικά οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων δεν διαθέτουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να εκδώσουν ορθή απόφαση.

13. Επιπλέον, η ΕΚΤ υποστήριξε ότι, σε ζητήματα που θα μπορούσαν να εγείρουν αντιπαραθέσεις και μάλιστα να προσβληθούν δικαστικώς, όπως τα επίμαχα μέτρα θετικής δράσης, οι εν λόγω νομικές ανησυχίες, άπαξ δημοσιοποιηθούν, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη.

14. Επιπλέον, η ΕΚΤ υποστήριξε ότι οι εξωτερικές νομικές συμβουλές υπόκεινται στο δικηγορικό απόρρητο. Η ΕΚΤ δήλωσε ότι είχε συμβουλευτεί το δικηγορικό γραφείο από το οποίο προέρχεται ένα από τα έγγραφα και το δικηγορικό γραφείο είχε αντιταχθεί στην αποκάλυψη.

15. Η ΕΚΤ έκρινε επίσης ότι η δημοσιοποίηση θα υπονόμευε σοβαρά την εσωτερική της διαδικασία λήψης αποφάσεων. Δήλωσε ότι τα έγγραφα αντικατοπτρίζουν τις εσωτερικές απόψεις των μελών του προσωπικού και την αξιολόγησή τους σχετικά με τις πιθανές νομικές επιπτώσεις των πολιτικών για την ισότητα των φύλων. Τόνισε ότι είναι σημαντικό το προσωπικό της και οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες να είναι σε θέση να ανταλλάσσουν συναφείς και ειλικρινείς απόψεις με αποτελεσματικό τρόπο για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος σε μια αποδοτική και αποτελεσματική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Υποστήριξε ότι, σε περίπτωση γνωστοποίησης των εγγράφων, οι συντάκτες τους θα λάμβαναν υπόψη τον κίνδυνο γνωστοποίησης στο μέλλον, σε σημείο που θα μπορούσαν ενδεχομένως να ασκήσουν αυτολογοκρισία και να παύσουν να προβάλλουν ειλικρινείς απόψεις ή να περιγράφουν διεξοδικά πιθανά σενάρια. Αυτό, με τη σειρά του, θα υπονόμευε την αποτελεσματική, άτυπη και εμπιστευτική ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων της ΕΚΤ, περιορίζοντας τον «χώρο σκέψης» της ΕΚΤ.

16. Η ΕΚΤ δεν θεώρησε ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση. Μολονότι η ΕΚΤ συμφώνησε ότι ήταν υποχρεωμένη να αιτιολογεί τις διοικητικές της αποφάσεις σε μεμονωμένες περιπτώσεις ή νομικές πράξεις κατά την άσκηση της εντολής της, υποστήριξε ότι οι αποφάσεις τις οποίες αφορούν τα ζητηθέντα έγγραφα δεν εμπίπτουν σε καμία από αυτές τις κατηγορίες.  

17. Η ΕΚΤ προσέθεσε ότι οι επίμαχες νομικές συμβουλές δεν πρέπει να συγχέονται με τους λόγους στους οποίους στηρίζονται οι αποφάσεις αυτές. Ανέφερε ότι, μολονότι η παροχή νομικών συμβουλών αποτελεί γενικά σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, διαφέρει ως προς το πεδίο εφαρμογής, τη φύση και το περιεχόμενό της από τους λόγους στους οποίους στηρίζεται η τελική απόφαση που εκδίδει το αρμόδιο όργανο της ΕΚΤ και οι οποίοι δεν περιορίζονται σε νομικές εκτιμήσεις. Αντιθέτως, λαμβάνουν επίσης υπόψη άλλα συναφή στοιχεία θεσμικού, κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα και επιτυγχάνουν την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των προσδοκιών ενός φύλου που υποεκπροσωπείται σε έναν συγκεκριμένο τομέα και των δικαιωμάτων της πλειοψηφίας για δίκαιη μεταχείριση.

18. Τέλος, η ΕΚΤ δήλωσε ότι οι αποφάσεις της σχετικά με τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων έχουν κοινοποιηθεί στο κοινό, μαζί με εξηγήσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής, το πλαίσιο και τους σκοπούς των αντίστοιχων μέτρων. Η ΕΚΤ ανέφερε ότι είχε, για παράδειγμα, δημοσιεύσει εξηγήσεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους είχε θεσπίσει υποτροφία για γυναίκες [7], πληροφορίες σχετικά με την εισαγωγή, το καθεστώς και τους λόγους στους οποίους βασίστηκε η απόφαση σχετικά με τους εσωτερικούς στόχους της για την ισότητα των φύλων [8], καθώς και πληροφορίες σχετικά με το «Girls’ IT Bootcamp»[9]. Κατά την ΕΚΤ, το κοινό μπορεί να εξετάσει τις πληροφορίες αυτές προκειμένου να εξακριβώσει ότι, κατά τον χρόνο λήψεως των εν λόγω μέτρων, προέβη σε στάθμιση των διαφόρων επιδιωκόμενων σκοπών.

19. Στην καταγγελία του προς τη Διαμεσολαβήτρια, ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι «μολονότι δεν μπορεί να αποκλείσει ότι μια τέτοια διαφορετική μεταχείριση [άνδρων και γυναικών] θα μπορούσε να είναι νομικά δυνατή, μπορεί επίσης κάλλιστα να είναι παράνομες οι αποφάσεις της ΕΚΤ με τις οποίες διαπιστώνεται η εν λόγω διαφορετική μεταχείριση. Ωστόσο, οι πολίτες της ΕΕ, των οποίων τα θεμελιώδη δικαιώματα στην ίση μεταχείριση θίγονται σαφώς από τις εν λόγω αποφάσεις της ΕΚΤ, δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση στη νομική αιτιολόγηση των εν λόγω αποφάσεων, καθώς η ΕΚΤ απλώς αρνείται να καταδείξει την υποκείμενη νομική εκτίμηση/αιτιολόγηση σε οποιονδήποτε».

20. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι, δεδομένου ότι η ΕΚΤ δεν υπόκειται στους εθνικούς νόμους για την εργασία, την κοινωνική ασφάλιση και παρόμοιους νόμους, ενεργεί σε μεγάλο βαθμό ως νομοθέτης για το προσωπικό της και τους αιτούντες εργασία. Κανόνες όπως οι ποσοστώσεις λόγω φύλου και τα μέτρα που προσομοιάζουν με ποσοστώσεις, τα οποία στο εθνικό πλαίσιο θα ρυθμίζονται από τον νόμο, εμπίπτουν στο πλαίσιο της ΕΚΤ που καθορίζεται στις αποφάσεις γενικής εφαρμογής της. Υπό το πρίσμα αυτό, ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι οι γενικές αρχές της διαφάνειας που περιορίζουν την εμπιστευτικότητα των νομικών συμβουλών στο πλαίσιο νομοθετικών διαδικασιών θα πρέπει να εφαρμόζονται στις αποφάσεις γενικής εφαρμογής της ΕΚΤ που επηρεάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ, όπως οι επίμαχες.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

21. Η ΕΚΤ αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού σε (μέρη) των τεσσάρων επίμαχων εγγράφων βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση (προστασία της παροχής νομικών συμβουλών) και του άρθρου 4 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο της απόφασής της ΕΚΤ/2004/3 [10] (προστασία εγγράφων για εσωτερική χρήση στο πλαίσιο συζητήσεων και προκαταρκτικών διαβουλεύσεων εντός της ΕΚΤ).

22. Δεδομένου ότι τα επίμαχα έγγραφα αφορούν το διοικητικό έργο της ΕΚΤ , ο Διαμεσολαβητής στήριξε την αξιολόγησή του στον κανονισμό 1049/2001 [11] [12]. Όσον αφορά την εξαίρεση για την προστασία των νομικών συμβουλών, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η διατύπωση του κανονισμού 1049/2001 και της απόφασης ΕΚΤ/2004/3 είναι πανομοιότυπη. Κατά συνέπεια, και οι δύο διατάξεις θα πρέπει να ερμηνεύονται με τον ίδιο τρόπο, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας της ΕΕ που έχει αναπτυχθεί σε σχέση με τον κανονισμό 1049/2001 [13].

Επί του ενδεχόμενου κανονιστικού χαρακτήρα των επίδικων εγγράφων

23. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την άποψη ότι η ΕΚΤ ενεργούσε υπό νομοθετική ιδιότητα κατά την έκδοση των επίμαχων αποφάσεων σχετικά με την πολιτική για την ισότητα των φύλων και ότι, ως εκ τούτου, στα ζητούμενα έγγραφα θα πρέπει να εφαρμόζονται «[γ]ενικές αρχές που περιορίζουν την εμπιστευτικότητα των νομικών συμβουλών στο πλαίσιο των νομοθετικών διαδικασιών».

24. Η έννοια του «νομοθετικού εγγράφου» υπερβαίνει τις πράξεις που εκδίδει ο νομοθέτης της Ένωσης και περιλαμβάνει επίσης «έγγραφα που συντάσσονται ή παραλαμβάνονται στο πλαίσιο διαδικασιών για την έκδοση πράξεων που είναι νομικά δεσμευτικές εντός ή για τα κράτη μέλη»[14].

25. Μολονότι τα εν λόγω μέτρα πολιτικής για την ισότητα των φύλων είναι γενικής εφαρμογής και επηρεάζουν πολλά άτομα, αυτό δεν σημαίνει ότι η ΕΚΤ ενεργούσε υπό «νομοθετική ιδιότητα» κατά την έννοια του άρθρου 12 του κανονισμού 1049/2001 κατά τη θέσπιση των εν λόγω μέτρων.

26. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) παρέχει στην ΕΚΤ την αρμοδιότητα να θεσπίζει τους δικούς της κανόνες για το προσωπικό.[15] Θα μπορούσε να εξεταστεί κατά πόσον, κατά τη θέσπιση των εν λόγω κανόνων, μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι η ΕΚΤ ενεργεί υπό νομοθετική ιδιότητα κατά την έννοια των κανόνων για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα. Ωστόσο, τα επίμαχα μέτρα πολιτικής για την ισότητα των φύλων δεν προσομοιάζουν με τη θέσπιση ή την τροποποίηση των κανόνων περί προσωπικού της ΕΚΤ για τους οποίους είναι αρμόδιο το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ. Αντιθέτως, τα μέτρα θεσπίστηκαν με αποφάσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, οι οποίες εφάρμοζαν τους κανόνες της ΕΚΤ για το προσωπικό.

27. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής εκτιμά ότι τα επίμαχα έγγραφα δεν μπορούν ευλόγως να θεωρηθούν νομοθετικά έγγραφα. Ως εκ τούτου, η νομολογία [16] σχετικά με τη διαφάνεια των νομικών συμβουλών σε νομοθετικά θέματα δεν μπορεί να εφαρμοστεί κατ’ αναλογία στην παρούσα υπόθεση.

Σχετικά με την προστασία των νομικών συμβουλών

28. Η εφαρμογή της εξαίρεσης για την προστασία των νομικών συμβουλών προϋποθέτει i) ότι το περιεχόμενο των σχετικών εγγράφων συνιστά νομική συμβουλή, ii) ότι η δημοσιοποίηση θα συνεπαγόταν ευλόγως προβλέψιμο και όχι αμιγώς υποθετικό κίνδυνο για το συμφέρον του θεσμικού οργάνου να λάβει ειλικρινείς, αντικειμενικές και πλήρεις νομικές συμβουλές και iii) ότι δεν υπάρχει άλλο δημόσιο συμφέρον που θα μπορούσε να θεωρηθεί σημαντικότερο [17].

29. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι ο καταγγέλλων δεν αμφισβήτησε ότι οι επίμαχες πληροφορίες συνιστούν νομικές συμβουλές.

30. Η επιθεώρηση των εγγράφων από την ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας έδειξε ότι οι συμβουλές που περιέχονται σε αυτά σχετίζονται με ένα νομικό ζήτημα, δηλαδή τη σκοπιμότητα της θέσπισης μέτρων θετικής διάκρισης. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι το περιεχόμενο των εγγράφων μπορεί εύλογα να θεωρηθεί νομική συμβουλή.

31. Όσον αφορά το κατά πόσον η δημοσιοποίηση θα έθιγε την προστασία που πρέπει να παρέχεται στις εν λόγω συμβουλές, «υπό την έννοια ότι θα ήταν επιζήμια για το συμφέρον ενός θεσμικού οργάνου να ζητεί νομικές συμβουλές και να λαμβάνει ειλικρινείς, αντικειμενικές και πλήρεις συμβουλές»[18], ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι το γεγονός ότι τα έγγραφα ενδέχεται να υπόκεινται σε δικηγορικό απόρρητο ή ότι ένας από τους συντάκτες των συμβουλών αντιτάχθηκε στη δημοσιοποίηση, καθαυτό, δεν αρκεί για να στηριχθεί στην ανάγκη προστασίας των νομικών συμβουλών [19]. Αντιθέτως, η άρνηση πρόσβασης του κοινού πρέπει να βασίζεται στο πραγματικό περιεχόμενο των σχετικών εγγράφων και στους συγκεκριμένους κινδύνους που ενδέχεται να συνεπάγεται η δημοσιοποίηση.

32. Όπως έδειξε η επιθεώρηση των εγγράφων, οι νομικές συμβουλές που περιέχουν είναι πολύ λεπτομερείς. Για παράδειγμα, τα έγγραφα προσδιορίζουν τις νομικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που ενδέχεται να συνεπάγονται τα μέτρα θετικής διάκρισης και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να αποφευχθούν οι κίνδυνοι αυτοί. Λαμβανομένης υπόψη της διαμάχης σχετικά με τους στόχους της ΕΚΤ όσον αφορά την ισότητα των φύλων και άλλα μέτρα που έλαβε στη συνέχεια, καθώς και του γεγονότος ότι εξακολουθούν να ισχύουν, φαίνεται εύλογο ότι, εάν οι συντάκτες των εγγράφων γνώριζαν ότι οι συμβουλές τους επρόκειτο να δημοσιοποιηθούν, θα είχαν αυτολογοκριθεί, στερώντας από την ΕΚΤ μια ολοκληρωμένη και ειλικρινή νομική συμβουλή.

33. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι πληρούται και η δεύτερη προϋπόθεση για τη χρήση αυτής της εξαίρεσης που έχει θεσπιστεί από τη νομολογία. Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν υφίσταται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση, το οποίο θα απέκλειε την ανάγκη προστασίας των νομικών συμβουλών.

Επί της υπάρξεως υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος

34. Κατ’ ουσίαν, η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι η ΕΚΤ παρέβη την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει, καθώς δεν παρείχε τη νομική βάση για τα μέτρα της που σχετίζονται με την πολιτική για την ισότητα των φύλων, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης στόχων για την ισότητα των φύλων. Υπό το πρίσμα αυτό, η καταγγέλλουσα υποστήριξε ότι η πρόσβαση στα επίμαχα έγγραφα ήταν αναγκαία προκειμένου το κοινό να είναι σε θέση να κατανοήσει τις νομικές εκτιμήσεις στις οποίες στηρίζονται οι αποφάσεις της ΕΚΤ για τη λήψη των εν λόγω μέτρων.  

35. Πρώτον, ο Διαμεσολαβητής εκτιμά ότι, ακόμη και αν η ΕΚΤ είχε παραβεί την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει, τέτοιες νομικές εκτιμήσεις δεν θα ήταν της ίδιας φύσεως με τις απόψεις που συμμερίζεται ο νομικός σύμβουλος της ΕΚΤ. Συγκεκριμένα, οι νομικές συμβουλές που έλαβε η ΕΚΤ πριν από τη λήψη μέτρων θετικής διάκρισης αποτελούν μέρος των πληροφοριών που λαμβάνει υπόψη η Εκτελεστική Επιτροπή της ΕΚΤ κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Μολονότι η Εκτελεστική Επιτροπή ενδέχεται να ακολούθησε εν μέρει ή πλήρως τις νομικές συμβουλές που της παρασχέθηκαν από τη Νομική Υπηρεσία της ΕΚΤ και από εξωτερικό δικηγορικό γραφείο, οι συμβουλές αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμες με το νομικό σκεπτικό στο οποίο βασίζεται η θέσπιση συγκεκριμένου μέτρου.

36. Δεύτερον, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι η ΕΚΤ έχει δημοσιοποιήσει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την πολιτική της για την ισότητα των φύλων και τα συγκεκριμένα μέτρα θετικής διάκρισης που έχει λάβει, τόσο προορατικά όσο και απαντώντας σε αιτήματα για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα, μεταξύ άλλων και από τον καταγγέλλοντα. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει σαφώς ποια ήταν η γενική κατάσταση που οδήγησε στην απόφαση λήψεως τέτοιων μέτρων και ποιοι είναι οι σκοποί που επιδιώκει η ΕΚΤ με τα μέτρα αυτά.  

37. Τρίτον, όπως διαπιστώθηκε ανωτέρω, τα επίμαχα έγγραφα δεν αφορούν νομοθετική διαδικασία η οποία θα απαιτούσε αυξημένο επίπεδο διαφάνειας.

38. Υπό το πρίσμα αυτό και με βάση την επιθεώρηση των εγγράφων, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί εύλογο να θεωρήσει η ΕΚΤ ότι δεν υπήρχε υπερισχύον δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση στην παρούσα υπόθεση.

39. Επομένως, δεδομένου ότι η ΕΚΤ βασίμως αρνήθηκε την πρόσβαση του κοινού στα επίμαχα έγγραφα λόγω της ανάγκης προστασίας των νομικών συμβουλών, παρέλκει εν προκειμένω η εξέταση της δυνατότητας εφαρμογής της εξαιρέσεως για την προστασία της λήψεως αποφάσεων.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν υπέπεσε σε κακοδιοίκηση αρνούμενη την πρόσβαση του κοινού σε (μέρη) των επίδικων εγγράφων λόγω της ανάγκης προστασίας των νομικών συμβουλών.

Ο καταγγέλλων και η ΕΚΤ θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής


Στρασβούργο, 08/05/2026

 

[1] Βλέπε: https://www.ecb.europa.eu/careers/why-we-value-diversity/women/html/index.en.html.

[2] Βλέπε: https://www.ecb.europa.eu/ecb-and-you/you-initiatives/girls_it_bootcamp/html/index.en.html.

[3] Βλέπε: https://www.ecb.europa.eu/careers/what-we-offer/wecs/html/index.en.html.

[4] Η ετήσια έκθεση της ΕΚΤ για το 2023, με τίτλο «EDGEplus Move certification», ένα σημείωμα με τίτλο «2020-2026 ECB gender strategy and EDGEplus certification: επικαιροποίηση και κύρια πορίσματα», με ημερομηνία 24 Μαρτίου 2023, το παράρτημα σημειώματος με τίτλο «Proposals by the Women in Leadership network to strengthen support for the gender strategy over the next three years» (Προτάσεις του δικτύου «Γυναίκες σε ηγετικές θέσεις» για την ενίσχυση της στήριξης της στρατηγικής για την ισότητα των φύλων κατά την επόμενη τριετία), και μια σειρά διαφανειών με τίτλο «2020-2026 gender strategy & EDGEplus certification, Update and key insights» (Στρατηγική για την ισότητα των φύλων και ενισχυτές· πιστοποίηση EDGEplus, επικαιροποίηση και βασικές πληροφορίες), με ημερομηνία 28 Μαρτίου 2023.

[5] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση της απόφασης ΕΚΤ/2004/3 σχετικά με την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα της ΕΚΤ: http://data.europa.eu/eli/dec/2004/258/2015-03-29.

[6] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο της απόφασης ΕΚΤ/2004/3.

[7] Διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.ecb.europa.eu/careers/what-we-offer/wecs/html/index.en.html.

[8] Η ΕΚΤ παρέπεμψε στα ακόλουθα δελτία Τύπου που δημοσιεύθηκαν στον δικτυακό της τόπο: https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2020/html/ecb.pr200514~94dbb7c109.es.html και https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2023/html/ecb.pr230331~ffc5c24d24.en.html.

[9] Διατίθεται στη διεύθυνση: https://www.ecb.europa.eu/ecb-and-you/you-initiatives/girls_it_bootcamp/html/index.en.html.

[10] Βλ. υποσημείωση 5 ανωτέρω.

[11] Κανονισμός 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: http://data.europa.eu/eli/reg/2001/1049/oj.

[12] Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ και όπως αναγνωρίζεται από το Δικαστήριο, κατά την εφαρμογή των κανόνων διαφάνειας (απόφαση ΕΚΤ/2004/3) στα διοικητικά έγγραφα, η ΕΚΤ οφείλει να τα ερμηνεύει σύμφωνα με τους κανόνες του κανονισμού 1049/2001. Βλ. σχετικά απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020, De Masi και λοιποί κατά ΕΚΤ, C-342/19 P, σκέψη 77: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62019CJ0342.

[13] Βλ. επίσης σχετικά απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 26ης Οκτωβρίου 2011, Dufour κατά ΕΚΤ, T-436/09: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62009TJ0436 και απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 29ης Νοεμβρίου 2012, Thesing και Bloomberg Finance κατά ΕΚΤ, T-590/10: https://infocuria.curia.europa.eu/tabs/document;source=document&text=&docid=130623&pageIndex=0&doclang=en&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=1090664.

[14] Σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 2 του κανονισμού 1049/2001. Βλ. επίσης απόφαση του Δικαστηρίου της 4ης Σεπτεμβρίου 2018, ClientEarth κατά Επιτροπής, C-57/16 P, σκέψη 85: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62016CJ0057.

[15] Βλ. άρθρο 36 του πρωτοκόλλου 4 της ΣΕΕ για το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της ΕΚΤ: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:12016M/PRO/04.

[16] Απόφαση του Δικαστηρίου της 8ης Ιουνίου 2023, Συμβούλιο της ΕΕ κατά Pech, C-408/21 P, σκέψη 42.: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62021CJ0408.

[17] Απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Ιουλίου 2014, Συμβούλιο της ΕΕ κατά in’t Veld, C-350/12 P, σκέψη 96: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62012CJ0350.

[18] Το ίδιο.

[19] Βλ. επίσης την απόφαση του Διαμεσολαβητή στην υπόθεση 855/2025/ACB: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/215601.

Ποια είναι η άποψή σας για αυτή την αυτόματη μετάφραση; Πείτε μας τη γνώμη σας!