Ιστορικό της καταγγελίας

1. Η καταγγελία αφορούσε πρώην διευθυντικό στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος, τον Ιούλιο του 2024, προσχώρησε σε διακρατική [αναδιατυπωμένη] εταιρεία ως ανώτερο διευθυντικό στέλεχος αρμόδιο για θέματα ανταγωνισμού και κανονιστικών ρυθμίσεων, μεταξύ άλλων για την Ευρώπη, με έδρα τις Βρυξέλλες.

2. Ο πρώην υπάλληλος είχε υπηρετήσει για περισσότερα από 25 έτη στην Επιτροπή και για περισσότερα από 20 έτη στη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Επιτροπής (ΓΔ COMP)[1]. Μετά την αποχώρησή του από την Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2022, ο πρώην υπάλληλος προσχώρησε σε παγκόσμια δικηγορική εταιρεία, έχοντας προηγουμένως κοινοποιήσει στην Επιτροπή την πρόθεσή του να αναλάβει τον εν λόγω ρόλο. Η Επιτροπή ενέκρινε τη μετακίνηση, εφαρμόζοντας παράλληλα περιορισμούς για τον μετριασμό του κινδύνου πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων. Στη συνέχεια, ο πρώην υπάλληλος ανέλαβε νέα θέση στην [αναδιατυπωμένη] εταιρία.

3. Ο καταγγέλλων, μια οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών που προωθεί τη διαφάνεια και τη δημοκρατία, εξέφρασε ανησυχίες στην Επιτροπή ότι η μετακίνηση του πρώην μέλους του προσωπικού στην [απαλλασσόμενη] εταιρεία ενδέχεται να παραβιάζει τις ισχύουσες υποχρεώσεις βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης της ΕΕ για την αποφυγή πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων σε μεταϋπηρεσιακές δραστηριότητες [2]. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι το καθήκον αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων ισχύει επ’ αόριστον για τους πρώην υπαλλήλους όταν αποδέχονται ορισμένους ρόλους ή οφέλη μετά την αποχώρησή τους από τη δημόσια υπηρεσία. Ο καταγγέλλων κάλεσε την Επιτροπή να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της σύγκρουσης συμφερόντων, παραπέμποντας σε σχετικές υποθέσεις που ενέπιπταν στην αρμοδιότητα του πρώην μέλους του προσωπικού ενόσω υπηρετούσε στη ΓΔ Ανταγωνισμού.

4. Η Επιτροπή απάντησε στον καταγγέλλοντα ότι δεν ανησυχούσε για τον νέο ρόλο του πρώην υπαλλήλου της και ότι δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι ο πρώην υπάλληλος δεν είχε συμμορφωθεί με τις ισχύουσες υποχρεώσεις βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης. Προσθέτει ότι απαγορεύεται στους πρώην υπαλλήλους που εμπλέκονται σε νομικές υποθέσεις να εργάζονται άμεσα ή έμμεσα σε υποθέσεις στις οποίες ενεπλάκησαν κατά τη διάρκεια της θητείας τους στην Επιτροπή ή σε συναφείς υποθέσεις. Σε περίπτωση που πρώην υπάλληλος δεν συμμορφωθεί με την υποχρέωση αυτή, η Επιτροπή μπορεί να λάβει μέτρα για την αντιμετώπισή της.

5. Ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η Επιτροπή δεν είχε αντιμετωπίσει επαρκώς την εικαζόμενη σύγκρουση συμφερόντων και απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή.

Η έρευνα

6. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα για να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διασφάλισε ότι η μεταϋπηρεσιακή δραστηριότητα του εν λόγω πρώην υπαλλήλου δεν παραβίαζε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης, ιδίως το καθήκον αποφυγής συγκρούσεων συμφερόντων και μη δημοσιοποίησης μη δημόσιων πληροφοριών.

7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε τον φάκελο της Επιτροπής σχετικά με τη θέση του πρώην μέλους του προσωπικού στη διεθνική εταιρεία, καθώς και τον φάκελο σχετικά με την προηγούμενη θέση του πρώην μέλους του προσωπικού σε δικηγορική εταιρεία, ο οποίος περιλαμβάνει περιορισμούς που παραμένουν σε ισχύ [3].

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

Από τον καταγγέλλοντα

8. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ υποχρεούνται να αποφεύγουν τις συγκρούσεις συμφερόντων κατά την ανάληψη επαγγελματικών δραστηριοτήτων μετά την αποχώρησή τους από την υπηρεσία της Επιτροπής. Κατά την άποψη του καταγγέλλοντος, η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε θεσπίσει αυστηρά μέτρα για την πρόληψη τυχόν σύγκρουσης συμφερόντων, διότι, ενώ ήταν με τη ΓΔ Ανταγωνισμού, το πρώην μέλος του προσωπικού συμμετείχε άμεσα σε φακέλους που αφορούσαν τον νέο εργοδότη.

9. Ο καταγγέλλων δεν ήταν ικανοποιημένος με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή αντιμετώπισε τις ανησυχίες της σχετικά με τους κινδύνους σύγκρουσης συμφερόντων. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι υπάρχει κίνδυνος οι εμπιστευτικές γνώσεις και η επαγγελματική πείρα του πρώην υπαλλήλου να κοινοποιηθούν στον νέο εργοδότη, γεγονός που θα μπορούσε να παραβιάσει τις υποχρεώσεις του πρώην υπαλλήλου βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

Από την Επιτροπή

10. Η Επιτροπή δήλωσε ότι τα πρώην μέλη του προσωπικού που εμπλέκονται σε νομικές υποθέσεις (για παράδειγμα στη ΓΔ Ανταγωνισμού) εμποδίζονται να εργαστούν άμεσα ή έμμεσα σε οποιαδήποτε υπόθεση στην οποία συμμετείχαν καθ’ όλη τη διάρκεια της υπηρεσίας τους στην Επιτροπή. Η υποχρέωση αυτή ισχύει χωρίς ημερομηνία λήξης. Αυτό περιλαμβάνει επίσης την απαγόρευση εξέτασης άλλων υποθέσεων που συνδέονται άμεσα με τις προαναφερθείσες, συμπεριλαμβανομένων των προσφυγών που ασκούνται ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων κατά απόφασης της Επιτροπής.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

11. Τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ πρέπει να εκτελούν τα καθήκοντά τους και να συμπεριφέρονται με αποκλειστικό γνώμονα τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης [4]. ^Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, δεν πρέπει να ασχολούνται με θέματα στα οποία, άμεσα ή έμμεσα, έχουν προσωπικό συμφέρον που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία τους ^[5].

12. Τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ που προτίθενται να αποδεχθούν θέση εργασίας εντός δύο ετών από την αποχώρησή τους από την υπηρεσία πρέπει να ενημερώσουν το θεσμικό τους όργανο. Εάν η προβλεπόμενη θέση εργασίας σχετίζεται με την εργασία που εκτέλεσαν κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών που εργάστηκαν για το θεσμικό όργανο της ΕΕ, το θεσμικό όργανο έχει το δικαίωμα να τους απαγορεύσει να αναλάβουν τη θέση εάν θεωρεί ότι αυτό θα ερχόταν σε σύγκρουση με τα συμφέροντα του θεσμικού οργάνου. Μπορεί επίσης να εξουσιοδοτήσει το πρόσωπο να αναλάβει τη θέση εργασίας, υπό την προϋπόθεση ότι το πρόσωπο πληροί τις προϋποθέσεις που αποσκοπούν στη διασφάλιση της προστασίας των συμφερόντων του ιδρύματος ^[6].

13. Όταν ένα ίδρυμα προτίθεται να απαγορεύσει μια μετακίνηση ή να επιβάλει περιορισμούς, αυτοί πρέπει να είναι αναγκαίοι για την επίτευξη θεμιτού δημόσιου συμφέροντος και πρέπει να είναι αναλογικοί και να μην υπονομεύουν το δικαίωμα των ατόμων ^[7] να εργάζονται και να επιλέγουν το επάγγελμά τους.

14. Μετά την αποχώρησή τους από το θεσμικό όργανο, τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ δεσμεύονται από την υποχρέωση να συμπεριφέρονται με ακεραιότητα και διακριτικότητα κατά την ανάληψη καθηκόντων (ή άλλων διορισμών ή παροχών).^[8] Η υποχρέωση αυτή ισχύει χωρίς ημερομηνία λήξης.

15.  Όπως ανέφερε η Επιτροπή, για τα πρώην μέλη του προσωπικού που εμπλέκονται σε νομικές υποθέσεις (για παράδειγμα στη ΓΔ Ανταγωνισμού και τη Νομική Υπηρεσία), η Επιτροπή απαγορεύει στα εν λόγω μέλη του προσωπικού να εργάζονται άμεσα ή έμμεσα σε υποθέσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους ή σε υποθέσεις που σχετίζονται άμεσα με αυτά. Αυτό περιλαμβάνει προσφυγές σε σχέση με τις υποθέσεις που εισάγονται ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων κατά απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

16. Για να βοηθήσει τους πρώην υπαλλήλους να εντοπίσουν τις υποθέσεις που θα μπορούσαν να εγείρουν ζητήματα σύγκρουσης συμφερόντων ανά πάσα στιγμή μετά την αποχώρησή τους, η Επιτροπή καταρτίζει «κατάλογο υποθέσεων» ο οποίος επισυνάπτεται στην απόφαση που εκδίδει σχετικά με την κοινοποιηθείσα μεταϋπηρεσιακή δραστηριότητα. Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις που θεωρείται ότι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των μελών του προσωπικού έως την αναχώρησή τους, αλλά δεν αποκλείει άλλες συναφείς περιπτώσεις στις οποίες μπορεί επίσης να ισχύει η απαγόρευση. Για τη ΓΔ Ανταγωνισμού, ο κατάλογος υποθέσεων περιλαμβάνει όλες τις υποθέσεις ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, συγκεντρώσεων και κρατικών ενισχύσεων, οι οποίες εξετάστηκαν από τη ΓΔ Ανταγωνισμού και ενέπιπταν στην αρμοδιότητα των πρώην υπαλλήλων, καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας τους στη ΓΔ Ανταγωνισμού.

17. Η Διαμεσολαβήτρια επανεξέτασε επίσης την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το αίτημα του πρώην υπαλλήλου για άδεια μετά τη λήξη της θητείας του κατά την αποχώρησή του από την Επιτροπή για δικηγορική εταιρεία. Μολονότι η διετής προθεσμία κοινοποιήσεως είχε λήξει κατά τον χρόνο προσχωρήσεως του πρώην υπαλλήλου στη διεθνική εταιρία, πολλοί από τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν σε σχέση με την πρώτη αυτή μεταϋπηρεσιακή δραστηριότητα εξακολουθούν να ισχύουν για τον πρώην υπάλληλο και, ως εκ τούτου, είναι κρίσιμοι.

18. Ο πρώην υπάλληλος γνωστοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή του να αναλάβει καθήκοντα στη δικηγορική εταιρεία τον Αύγουστο του 2021, ο δε ρόλος αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2022 (εντός της διετούς περιόδου που καλύπτεται από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης). Ο ρόλος αυτός προοριζόταν να περιλαμβάνει καθήκοντα σχετικά με ζητήματα αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και συγκεντρώσεων. Την 1η Οκτωβρίου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση υπό όρους για την έγκριση της μετακόμισης (στο εξής: απόφαση έγκρισης υπό όρους).

19. Τον Ιούλιο του 2021, πριν κοινοποιήσει στην Επιτροπή την πρόθεσή του να μετακομίσει στο δικηγορικό γραφείο, ο πρώην υπάλληλος είχε δηλώσει κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων στην ιεραρχία της ΓΔ Ανταγωνισμού σε σχέση με το δικηγορικό γραφείο. Βάσει της δήλωσης αυτής, η ΓΔ Ανταγωνισμού απέκλεισε τον πρώην υπάλληλο από εκκρεμείς υποθέσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιθανή σύγκρουση συμφερόντων ή στην αντίληψή της. Στις υποθέσεις αυτές περιλαμβάνονταν εκείνες στις οποίες το εν λόγω δικηγορικό γραφείο ήταν στόχος ή δυνητικός στόχος ερευνών ανταγωνισμού ή στις οποίες εκπροσωπούσε επιχειρήσεις που ήταν.

20. Η Διαμεσολαβήτρια επιθεώρησε την απόφαση της Επιτροπής για την έγκριση υπό όρους, η οποία περιλάμβανε διάφορους περιορισμούς. Βάσει της εν λόγω επιθεώρησης, η Διαμεσολαβήτρια μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η διαδικασία που ακολούθησε η Επιτροπή ήταν συνεπής με την πρακτική που είχε αξιολογήσει η Διαμεσολαβήτρια στο πλαίσιο ευρείας αυτεπάγγελτης έρευνας σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διαχειρίζεται τις μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά τα μέλη του προσωπικού της το 2021.[9] Η επιθεώρηση περιλάμβανε επίσης μια αρχική έκδοση του καταλόγου των υποθέσεων για τις οποίες θα απαγορευόταν στον πρώην υπάλληλο να εργαστεί στην απόφαση εξουσιοδότησης υπό όρους της 1ης Οκτωβρίου 2021. Τον Φεβρουάριο του 2022 η Επιτροπή απέστειλε στον πρώην υπάλληλο επικαιροποιημένο κατάλογο υποθέσεων που κάλυπτε την περίοδο έως την αποχώρηση του υπαλλήλου στις 14 Ιανουαρίου 2022. Επιπλέον, στην απόφασή της περί εγκρίσεως υπό όρους, η Επιτροπή ανέφερε ότι ο πρώην υπάλληλος μπορούσε να επικοινωνήσει μαζί της αν χρειαζόταν να αποσαφηνίσει ποιες περιπτώσεις θα θεωρούνταν «σχετικές» με εκείνες που περιλαμβάνονταν στον κατάλογο υποθέσεων.

21. Τον Νοέμβριο του 2024 ο πρώην υπάλληλος ζήτησε καθοδήγηση από την Επιτροπή σε σχέση με συγκεκριμένη υπόθεση της ΓΔ Ανταγωνισμού που δεν περιλαμβανόταν στον κατάλογο υποθέσεων του Φεβρουαρίου του 2022. Ο πρώην υπάλληλος ρώτησε αν, στο πλαίσιο της θέσεως εργασίας στη διεθνική εταιρία, τους επιτρεπόταν να εργαστούν στην εν λόγω υπόθεση. Τον Δεκέμβριο του 2024 η Επιτροπή απάντησε ότι είχε αξιολογήσει κατά πόσον η εν λόγω υπόθεση σχετιζόταν με την εργασία του πρώην υπαλλήλου όταν υπηρετούσε στην Επιτροπή. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η δυνητική άμεση ή έμμεση εμπλοκή του πρώην υπαλλήλου στην εν λόγω υπόθεση θα οδηγούσε σε κίνδυνο πραγματικής, δυνητικής ή εικαζόμενης σύγκρουσης συμφερόντων και δεν θα ήταν συμβατή με τις ισχύουσες υποχρεώσεις βάσει του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

22. Η Διαμεσολαβήτρια είναι της άποψης ότι η Επιτροπή υιοθέτησε ισχυρή προσέγγιση όσον αφορά το αίτημα. Αξιολόγησε επιμελώς κατά πόσον η εξέταση της υπόθεσης για τη διεθνική [διορθωμένη] εταιρεία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πραγματικές, δυνητικές ή εικαζόμενες συγκρούσεις συμφερόντων. Εξακολούθησε να θεωρεί ότι απαγορεύτηκε στον πρώην υπάλληλο να εργάζεται σε όλες τις υποθέσεις στις οποίες συμμετείχε ο πρώην υπάλληλος καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του στην Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένης τυχόν επακόλουθης δικαστικής διαμάχης. Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη περιπτώσεις που «σχετίζονταν» με εκείνες που απαριθμούνται στην απόφασή της για την έγκριση υπό όρους.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε την εν λόγω μεταϋπηρεσιακή δραστηριότητα του πρώην υπαλλήλου.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Teresa Anjinho
Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 05/11/2025

[1] Η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού αναπτύσσει και εφαρμόζει την πολιτική ανταγωνισμού της ΕΕ και επιβάλλει τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ.

[2] Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της ΕΕ, μετά τη λήξη των καθηκόντων τους, οι πρώην υπάλληλοι δεν θα πρέπει να αναλαμβάνουν επαγγελματική δραστηριότητα που μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση συμφερόντων ή στην αντίληψη αθέμιτης επιρροής. Η Επιτροπή μπορεί να απαγορεύσει ή να επιβάλει περιορισμούς σε δραστηριότητες που δημιουργούν τέτοιους κινδύνους. Σύμφωνα με το άρθρο 17, τα μέλη του προσωπικού οφείλουν να απέχουν από κάθε άνευ αδείας κοινολόγηση πληροφοριών που λαμβάνουν κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους, εκτός εάν οι πληροφορίες αυτές έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί ή είναι προσβάσιμες στο κοινό. Οι υπάλληλοι εξακολουθούν να δεσμεύονται από την υποχρέωση αυτή μετά τη λήξη των καθηκόντων τους. Ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων της ΕΕ διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1962/31(1)/2014-05-01/eng

[3] Δείτε την έκθεση επιθεώρησης εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/inspection-report/en/204222, και την έκθεση σχετικά με τη συμπληρωματική επιθεώρηση εδώ: https://www.ombudsman.europa.eu/doc/inspection-report/213796. Τα έγγραφα αυτά καθαυτά είναι εμπιστευτικά. Η ερευνητική ομάδα της Διαμεσολαβήτριας συνέταξε τις εκθέσεις με γενικούς όρους.

[4] Βλ. άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 31 (ΕΟΚ), 11 (ΕΚΑΕ), περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας, που διατίθεται στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/1962/31(1)/2014-05-01/eng.

[5] Άρθρο 11α παράγραφος 1 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[6] Άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[7] Βλ. άρθρο 15 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:12012P/TXT.

[8] Άρθρο 16 παράγραφος 1 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης.

[9] Η απόφαση εξουσιοδότησης της Επιτροπής που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας έρευνας είναι προγενέστερη της απόφασης της Διαμεσολαβήτριας στο πλαίσιο της έρευνας ιδίας πρωτοβουλίας OI/1/2021/KR, η οποία είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/155953.