Αξιότιμε κ. X,

Πρόσφατα υποβάλατε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το ανωτέρω θέμα.

Στις 7 Μαρτίου 2024 ζητήσατε πρόσβαση του κοινού [1] στην επιστολή που είχε αποστείλει ο επίτροπος Ενέργειας στον Ομοσπονδιακό Υπουργό Οικονομίας της Γερμανίας σχετικά με το γερμανικό τέλος ουδετερότητας όσον αφορά την αποθήκευση φυσικού αερίου. Στις 9 Απριλίου 2024 η Επιτροπή απέστειλε την αρχική της απάντηση. Αρνήθηκε την πρόσβαση στην επιστολή υποστηρίζοντας ότι η αποκάλυψή της εμποδίστηκε από την ανάγκη προστασίας του σκοπού των επιθεωρήσεων, των ερευνών και των λογιστικών ελέγχων [2].

Στις 10 Απριλίου 2024 ζητήσατε από την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφασή της (υποβάλλοντας «επιβεβαιωτική αίτηση»).

Στις 2 Ιουλίου 2024, μετά την παρέμβαση του Διαμεσολαβητή [3], η Επιτροπή απάντησε στην επιβεβαιωτική σας αίτηση. Διατήρησε την άρνησή της να επιτρέψει την πρόσβαση του κοινού στην επιστολή. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επικαλέστηκε εξαιρέσεις βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ για την πρόσβαση στα έγγραφα (κανονισμός 1049/2001), υποστηρίζοντας ότι η δημοσιοποίηση της επιστολής θα υπονόμευε την προστασία του σκοπού των ερευνών και την εν εξελίξει διαδικασία λήψης αποφάσεων [4]. 

Δυσαρεστημένοι από την απάντηση αυτή, απευθυνθήκατε στον Διαμεσολαβητή στις 3 Ιουλίου 2024.

Μετά από προσεκτική ανάλυση όλων των πληροφοριών που υποβάλατε μαζί με την καταγγελία σας και για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, αποφασίσαμε να περατώσουμε την έρευνα με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Με βάση τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στην καταγγελία, δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Επιτροπή.

Στην επιβεβαιωτική της απόφαση, η Επιτροπή δήλωσε ότι η επιστολή αποτελεί μέρος της εν εξελίξει διαδικασίας EU Pilot EUP(2023)10538 που είχε κινήσει στις 14 Ιουλίου 2023 και αφορά τη συμβατότητα του γερμανικού τέλους ουδετερότητας όσον αφορά την αποθήκευση αερίου με το δίκαιο της ΕΕ.

Το EU Pilot είναι ένας μηχανισμός που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για την αντιμετώπιση πιθανών παραβιάσεων του δικαίου της ΕΕ. Πρόκειται για άτυπο διάλογο μεταξύ της Επιτροπής και του οικείου κράτους μέλους σχετικά με ζητήματα που αφορούν την πιθανή μη συμμόρφωση του κράτους μέλους με το δίκαιο της ΕΕ. Αυτός ο άτυπος διάλογος κατά τη διάρκεια του EU Pilot μπορεί να οδηγήσει στην επίλυση του επίμαχου ζητήματος ή να βοηθήσει την Επιτροπή να εντοπίσει σαφέστερα την πιθανή παραβίαση του δικαίου της ΕΕ που απαιτεί την κίνηση επίσημης διαδικασίας επί παραβάσει ^[5].

Σύμφωνα με τη νομολογία της ΕΕ [6], οι διαδικασίες EU Pilot εμπίπτουν στην εξαίρεση από τη δημοσιοποίηση που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 τρίτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001. Εφόσον υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί η φύση της διαδικασίας επί παραβάσει, να μεταβληθεί η πρόοδός της ή να υπονομευθούν οι στόχοι της, ισχύει γενικό τεκμήριο μη δημοσιοποίησης.

Η Επιτροπή δήλωσε ότι εξακολουθεί να αναλύει την απάντηση που έλαβε από τις γερμανικές αρχές στο πλαίσιο του εν λόγω EU Pilot. Η επιστολή στην οποία ζητάτε πρόσβαση του κοινού εστάλη τον Φεβρουάριο του 2024 στο πλαίσιο της άτυπης ανταλλαγής απόψεων στο πλαίσιο της διαδικασίας EU Pilot. Ως εκ τούτου, το EU Pilot βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και φαίνεται εύλογο για την Επιτροπή να βασιστεί στο γενικό τεκμήριο της μη δημοσιοποίησης.

Ωστόσο, η εφαρμογή ενός γενικού τεκμηρίου δεν αποκλείει τη δυνατότητα να αποδειχθεί ότι ένα συγκεκριμένο έγγραφο δεν καλύπτεται από αυτό ή ότι υπάρχει υπερισχύον δημόσιο συμφέρον που δικαιολογεί τη δημοσιοποίηση του ζητούμενου εγγράφου [7].

Θεωρείτε ότι υπάρχει υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη δημοσιοποίηση της επιστολής. Αναφέρεστε στη δήλωση [8] που έκανε ο επίτροπος Ενέργειας σε συνέντευξη Τύπου, μετά το Συμβούλιο Ενέργειας της 4ης Μαρτίου 2023, ότι τα μονομερή μέτρα αποτελούν μορφή εξαγωγικών περιορισμών που θα έθεταν σε κίνδυνο την ενεργειακή αλληλεγγύη. Θεωρείτε επίσης ότι υπάρχει πολύ υψηλό δημόσιο συμφέρον για την ασφάλεια του εφοδιασμού των χωρών της ΕΕ με φυσικό αέριο, το οποίο μπορεί επίσης να διαπιστωθεί στην καταγγελία [9] που υπέβαλαν αρκετά κράτη μέλη κατά της γερμανικής προσαύξησης.

Μολονότι συμφωνούμε ότι η ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ με φυσικό αέριο αποτελεί σημαντικό θέμα, οι γενικές εκτιμήσεις δεν επαρκούν για να καταδείξουν ότι η αρχή της διαφάνειας είναι ιδιαίτερα πιεστική ώστε να συνιστά υπέρτερο δημόσιο συμφέρον για τη γνωστοποίηση.[10] Το δικαίωμα των πολιτών να ενημερώνονται σχετικά με τη συμβατότητα του εθνικού δικαίου με το δίκαιο της ΕΕ δεν αρκεί επίσης για να αποδειχθεί ότι οι αρχές της διαφάνειας και της δημοκρατίας είναι ιδιαίτερα πιεστικές και υπερισχύουν των λόγων που δικαιολογούν την άρνηση γνωστοποίησης.[11] Δεν εναπόκειται στον αιτούντα να καθορίσει τον βαθμό στον οποίο οι εθνικές αρχές συμμορφώνονται με το δίκαιο της ΕΕ.[12] Αντιθέτως, είναι προς το δημόσιο συμφέρον να αποσαφηνίσει η Επιτροπή κατά πόσον το δίκαιο της ΕΕ έχει τηρηθεί από το κράτος μέλος [13], δεδομένου ότι η εξέταση της συμμόρφωσης με το δίκαιο της ΕΕ από την Επιτροπή αποτελεί τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο προστασίας των σχετικών δημόσιων συμφερόντων [14].

Ως εκ τούτου, θεωρούμε ότι η Επιτροπή βασίμως βασίστηκε στο γενικό τεκμήριο μη δημοσιοποίησης που ισχύει για τις διαδικασίες EU Pilot. Ως εκ τούτου, δεν είναι αναγκαίο να εκτιμηθεί αν η Επιτροπή μπορούσε επίσης ευλόγως να στηριχθεί σε μια εν εξελίξει διαδικασία λήψης αποφάσεων για να αρνηθεί την πρόσβαση στην επιστολή. Ωστόσο, δεδομένου ότι η Επιτροπή δήλωσε ότι εξακολουθεί να αξιολογεί την απάντηση των γερμανικών αρχών, η θέση της ότι η εσωτερική διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τα επόμενα βήματα στο θέμα αυτό εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη είναι εύλογη.

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, θεωρούμε ότι η επιβεβαιωτική απόφαση της Επιτροπής ήταν εύλογη.

Εκτιμούμε ότι αυτό μπορεί να μην είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα, αλλά ελπίζουμε ότι οι παραπάνω εξηγήσεις θα σας φανούν χρήσιμες.

Με εκτίμηση,

η Ροζίτα Χίκι 

Διευθυντής Ερευνών

Στρασβούργο, 26/07/2024

[1] Σύμφωνα με τον κανονισμό 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX%3A32001R1049

[2] Άρθρο 4 παράγραφος 2 τρίτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[3] 1042/2024/SF.

[4] Άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού 1049/2001.

[5] Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται στη διεύθυνση: https://single-market-scoreboard.ec.europa.eu/enforcement-tools/eu-pilot_en#:~:text=EU%20Pilot%20is%20a%20mechanism,launching%20a%20formal%20infringement%20procedure.

[6] Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση T-306/12, Spirlea κατά Επιτροπής, σκέψη 57· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-306/12&language=EN· απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-562/14 P, Σουηδία και Spirlea κατά Επιτροπής, σκέψεις 38 - 45· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&num=C-562/14

[7] Ό.π., σκέψη 46.

[8] Βλ. https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2572837-eu-states-call-for-action-on-german-gas-storage-levy

[9] Η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία και η Σλοβακική Δημοκρατία επισήμαναν ότι η αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών αυτού του φαινομένου απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες και συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ. Δήλωσαν ότι επείγει να εξευρεθεί λύση από κοινού με την Επιτροπή. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. 6932/24 (διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6932-2024-INIT/en/pdf) και 10265/24 (δεν έχει δημοσιευθεί).

[10] Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση T-662/21, Troy Chemical Company κατά Επιτροπής, σκέψεις 113 - 115· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?language=en&td=ALL&num=T-662/21.

[11] Απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Ιουλίου 2015 στην υπόθεση C-612/13 P, ClientEarth κατά Επιτροπής, σκέψεις 91-93· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-612/13&language=EN.

[12] T-306/12, Spirlea κατά Επιτροπής, σκέψη 98·

[13] Όπ.π.

[14] Απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση T-634/17, Anikó Pint κατά Επιτροπής, σκέψη 53· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=T-634/17&language=en.

[15] Πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία και τα δικαιώματα που αφορούν τις καταγγελίες διατίθενται στη διεύθυνση:  

  https://www.ombudsman.europa.eu/en/document/70707