# Απόφαση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξήγαγε διαδικασία σύναψης συμβάσεων για τη στήριξη του επενδυτικού πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια (υπόθεση 1139/2022/LM)
- Φωτογράφος: Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής
- Hμερομηνία : 2023-10-03T00:00+02:00[Europe/Paris]
- [URL](https://www.ombudsman.europa.eu/el/decision/el/176036)
---
> Ο καταγγέλλων συμμετείχε σε πρόσκληση υποβολής προσφορών στο πλαίσιο του επενδυτικού πλαισίου για τα Δυτικά Βαλκάνια και επιλέχθηκε για σύμβαση αξίας άνω των 11 εκατ. EUR. Κατά τη διάρκεια της δεκαήμερης \<\<ανασταλτικής περιόδου\>\> πριν από την υπογραφή της σύμβασης, ο καταγγέλλων έπρεπε να αντικαταστήσει έναν από τους \<\<βασικούς εμπειρογνώμονες\>\> που περιλαμβάνονταν στην προσφορά του. Όταν η Επιτροπή επιχείρησε να καλέσει σε συνέντευξη έναν από τους προτεινόμενους αντικαταστάτες, ο προτεινόμενος αντικαταστάτης αρνήθηκε να κληθεί σε συνέντευξη. Ο δεύτερος καλύτερος προσφέρων επιβεβαίωσε αμέσως ότι οι βασικοί εμπειρογνώμονές του ήταν διαθέσιμοι και η Επιτροπή υπέγραψε τη σύμβαση μαζί του.
> 
> Ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή. Υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν αξιολόγησε ορθά τους προτεινόμενους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης και δεν εφάρμοσε δεύτερη ανασταλτική προθεσμία πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον δεύτερο καλύτερο προσφέροντα.
> 
> Ο Διαμεσολαβητής διαπίστωσε ότι, παρόλο που η Επιτροπή προέβαλε εύλογα επιχειρήματα ως προς τους λόγους για τους οποίους δεν θεωρούσε ότι ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης ήταν ίσης ποιότητας με τον αρχικό εμπειρογνώμονα, υπήρχε έλλειψη στον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή αξιολόγησε την επαγγελματική του πείρα. Κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή όφειλε να εφαρμόσει δεύτερη ανασταλτική προθεσμία πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον δεύτερο προσφέροντα και να παράσχει στους λοιπούς προσφέροντες όλες τις πληροφορίες που χρειάζονταν για να κάνουν χρήση της εν λόγω ανασταλτικής προθεσμίας. Οι δύο αυτές ελλείψεις ισοδυναμούσαν με κακοδιοίκηση. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να διατυπώσει αντίστοιχες συστάσεις στο παρόν στάδιο. Ωστόσο, διατύπωσε δύο προτάσεις με στόχο την πρόληψη παρόμοιων προβλημάτων σε μελλοντικές παρόμοιες περιπτώσεις.
> 
Ιστορικό της καταγγελίας
------------------------

**1.** Το 2021 η Επιτροπή δημοσίευσε την πρόσκληση υποβολής προσφορών *Οριζόντια στήριξη συντονισμού στο πλαίσιο της επένδυσης για τα Δυτικά Βαλκάνια* [\[1\]](#_ftn1){#_ftnref1} με σκοπό την επιλογή αναδόχου για την παροχή διοικητικής, τεχνικής, παρακολούθησης και αξιολόγησης, προβολής και επικοινωνιακής στήριξης στο επενδυτικό πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια (WBIF)[\[2\].](#_ftn2){#_ftnref2} Η μέγιστη αξία της σύμβασης ήταν 15 500 000 ευρώ. Το έργο επρόκειτο να ξεκινήσει την 1η Μαρτίου 2022 και να διαρκέσει 48 μήνες.

**2.** Σύμφωνα με την πρόσκληση υποβολής προσφορών, η βασική ομάδα του έργου θα απαρτιζόταν από πέντε \<\<βασικούς εμπειρογνώμονες\>\> πλήρους απασχόλησης[\[3\],](#_ftn3){#_ftnref3} με έδρα τις Βρυξέλλες, οι οποίοι θα ήταν ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων της σύμβασης. Κάθε βασικός εμπειρογνώμονας έπρεπε να είναι διαθέσιμος καθ' όλη τη διάρκεια του έργου.

**3.**Η πρόσκληση ανέφερε ότι, όταν η Επιτροπή ενημερώνει τον επιτυχόντα προσφέροντα ότι η προσφορά του έχει κερδίσει, ο επιτυχών προσφέρων έχει στη διάθεσή του πέντε ημέρες για να επιβεβαιώσει τη διαθεσιμότητα των βασικών εμπειρογνωμόνων. Εάν ένας ή περισσότεροι βασικοί εμπειρογνώμονες δεν είναι διαθέσιμοι, ο προσφέρων μπορεί να προτείνει αντικαταστάτες, οι οποίοι πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσης ποιότητας με τους αρχικά προτεινόμενους εμπειρογνώμονες: πρέπει να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις για κάθε κριτήριο αξιολόγησης και η συνολική βαθμολογία τους πρέπει να είναι τουλάχιστον ίση με τη βαθμολογία του βασικού εμπειρογνώμονα που προτείνεται στην προσφορά. Εάν δεν προταθεί κατάλληλη αντικατάσταση, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να αναθέσει τη σύμβαση στον προσφέροντα που κατέλαβε τη δεύτερη θέση ή να ακυρώσει την πρόσκληση.

**4.**Ο καταγγέλλων, εταιρεία συμβούλων με έδρα τις Βρυξέλλες, υπέβαλε προσφορά. Στις 30 Νοεμβρίου 2021 η Επιτροπή την ενημέρωσε ότι η προσφορά της είχε κερδίσει και της ζήτησε να επιβεβαιώσει τη διαθεσιμότητα των πέντε βασικών εμπειρογνωμόνων της.

**5.**Την 1η Δεκεμβρίου 2021 η Επιτροπή ενημέρωσε όλους τους απορριφθέντες προσφέροντες ότι η επιτροπή αξιολόγησης είχε συστήσει την ανάθεση της σύμβασης στον καταγγέλλοντα. Ενημέρωσε τους απορριφθέντες προσφέροντες για τις δικές τους βαθμολογίες και τις βαθμολογίες του καταγγέλλοντος.

**6.** Στις 3 Δεκεμβρίου 2021**,** ο καταγγέλλων ενημέρωσε την Επιτροπή ότι ένας από τους βασικούς εμπειρογνώμονές του (βασικός εμπειρογνώμονας 3, διαχειριστής έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας σε άλλες επενδύσεις υποδομής/δημόσιου τομέα[\[4\]](#_ftn4){#_ftnref4}) δεν θα ήταν διαθέσιμος για να εργαστεί στο έργο, διότι η Επιτροπή του είχε μόλις προσφέρει μια θέση εργασίας, την οποία σκόπευε να αποδεχθεί[\[5\]](#_ftn5){#_ftnref5}. Στις 14 Δεκεμβρίου 2021 ο καταγγέλλων υπέβαλε στην Επιτροπή τα βιογραφικά σημειώματα τριών πιθανών εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης. Η Επιτροπή απάντησε στις 17 Δεκεμβρίου 2021 ότι, μετά την αξιολόγηση των προτεινόμενων αντικαταστάσεων, ο διατάκτης της Επιτροπής επιθυμούσε να καλέσει σε συνέντευξη έναν από τους τρεις. Η Επιτροπή δήλωσε ότι σκοπός της συνέντευξης ήταν \<\<να αποσαφηνιστούν τα προσόντα και η επαγγελματική πείρα, καθώς και η ικανότητα του προτεινόμενου εμπειρογνώμονα αντικατάστασης να εκτελέσει την αποστολή ως βασικός εμπειρογνώμονας 3\>\>. Στην επακόλουθη αλληλογραφία της με τον καταγγέλλοντα[\[6\],](#_ftn6){#_ftnref6} η Επιτροπή δήλωσε ότι σκοπός της συνέντευξης ήταν να \<\<προσαρμοσθεί\>\> και να \<\<συμπληρωθεί\>\> η αρχική αξιολόγηση της επιτροπής αξιολόγησης. Στις 20 Δεκεμβρίου 2021 ο προτεινόμενος εμπειρογνώμονας αντικατάστασης συμφώνησε να πραγματοποιηθεί η συνέντευξη στις 22 Δεκεμβρίου 2021. Ωστόσο, στις 21 Δεκεμβρίου 2021, απέστειλε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην Επιτροπή δηλώνοντας ότι δεν επιθυμούσε να κληθεί σε συνέντευξη. Μεταξύ άλλων λόγων, επισήμανε το γεγονός ότι ήταν συνταξιούχος, \<\<πολύ ηλικιωμένος\>\> για να συμμετάσχει σε συνέντευξη και είχε \<\<καθορίσει τη ζωή του\>\>. Υποστήριξε επίσης ότι οι αρχικά προτεινόμενοι βασικοί εμπειρογνώμονες αξιολογήθηκαν μόνο βάσει των βιογραφικών τους σημειωμάτων και δεν ήταν υποχρεωμένοι να υποβληθούν σε συνέντευξη.

**7.**Στις 23 Δεκεμβρίου 2021 η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι θα ανέθετε τη σύμβαση στον προσφέροντα που είχε καταταγεί δεύτερος, διότι ο καταγγέλλων δεν μπορούσε να διατηρήσει την αρχική προσφορά του. Επισήμανε ότι οι εμπειρογνώμονες αντικατάστασης που πρότεινε ο καταγγέλλων δεν ήταν \<\<ισοδύναμοι\>\> με τον αρχικό εμπειρογνώμονα.

**8.** Στις 24 Δεκεμβρίου 2021 η καταγγέλλουσα απέστειλε επιστολή στην Επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε ακολουθήσει τους ισχύοντες κανόνες[\[7\]](#_ftn7){#_ftnref7} και ότι είχε υποπέσει σε σφάλμα κατά την αξιολόγηση των εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης. Επιπλέον, επέμεινε ότι η Επιτροπή δεν θα έπρεπε να είχε επιδιώξει να καλέσει σε συνέντευξη τον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης· υποστήριξε ότι η πρόσκληση υποβολής προσφορών ανέφερε ότι δεν προβλέπονταν συνεντεύξεις για τους προτεινόμενους εμπειρογνώμονες και ότι, σύμφωνα με την πρόσκληση υποβολής προσφορών, οι αρχικώς προτεινόμενοι εμπειρογνώμονες δεν ερωτήθηκαν. Αντιθέτως, αξιολογήθηκαν μόνο βάσει των βιογραφικών τους σημειωμάτων.

**9.**Στις 23 Δεκεμβρίου 2021 ο δεύτερος προσφέρων επιβεβαίωσε ότι οι εμπειρογνώμονές του ήταν διαθέσιμοι και, στις 28 Δεκεμβρίου 2021, η Επιτροπή υπέγραψε τη σύμβαση μαζί του.

**10.** Μεταξύ τέλους Δεκεμβρίου 2021 και Απριλίου 2022, η καταγγελία απέστειλε διάφορες επιστολές στην Επιτροπή. Ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν είχε αξιολογήσει δεόντως τους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης. Ζήτησε από την Επιτροπή να της παράσχει τις βαθμολογίες του εμπειρογνώμονα που είχε προταθεί αρχικά και των εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης. Υποστήριξε επίσης ότι η Επιτροπή δεν έκανε χρήση της \<\<ανασταλτικής προθεσμίας\>\> πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον προσφέροντα που κατετάγη δεύτερο. Υποστήριξε ότι αυτό δεν ήταν σύμφωνο με τον δημοσιονομικό κανονισμό, ο οποίος ορίζει ότι η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να απέχει από την υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο κατά τη διάρκεια περιόδου αναμονής τουλάχιστον δέκα ημερών. Δήλωσε ότι σκοπός της ανασταλτικής προθεσμίας είναι να δοθεί η δυνατότητα στους απορριφθέντες προσφέροντες να υποβάλουν σχετικές πληροφορίες ή καταγγελίες[\[8\].](#_ftn8){#_ftnref8}

**11.** Η Επιτροπή απάντησε ότι ο αρχικά προτεινόμενος εμπειρογνώμονας έλαβε 9,8/10 μόρια (για λεπτομέρειες σχετικά με τα κριτήρια ανάθεσης, βλ. παράρτημα I της παρούσας απόφασης)· ο προτεινόμενος αντικαταστάτης που αρνήθηκε να κληθεί σε συνέντευξη έλαβε την καλύτερη βαθμολογία μεταξύ των τριών προτεινόμενων υποψηφίων αντικαταστατών (9,47/10 βαθμοί). Η Επιτροπή δήλωσε ότι ο λόγος για τη βαθμολογία αυτή ήταν ότι \<\<έδειξε*περιορισμένη εμπειρία στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών, ενώ η εμπειρία του στις μεταβατικές οικονομίες ήταν περιορισμένη, όπως και η εμπειρία του στα Δυτικά Βαλκάνια (όχι περισσότερο από δύο έτη και μόνο σε δύο χώρες)\>\>.* Και οι δύο εναπομείναντες (προτεινόμενοι) εμπειρογνώμονες έλαβαν 9,17/10 μόρια.

**12.**Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι ο προτεινόμενος εμπειρογνώμονας αντικαταστάσεως, ο οποίος αρνήθηκε να κληθεί σε συνέντευξη, δεν φαινόταν να είναι πλήρως προσηλωμένος στην ανάληψη των καθηκόντων του και ότι ο καταγγέλλων τον είχε προτείνει, μολονότι, κατά την ομολογία του, είχε ένα μοτίβο δύσκολης και απρόβλεπτης συμπεριφοράς. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι οι ισχύοντες κανόνες της επέτρεπαν να καλεί σε συνέντευξη εμπειρογνώμονες αντικατάστασης. Προσέθεσε ότι εφαρμοζόταν ανασταλτική προθεσμία από την 1η Δεκεμβρίου 2021, ημερομηνία κατά την οποία γνωστοποίησε τα αποτελέσματα στους προσφέροντες, έως τις 13 Δεκεμβρίου 2021, και δεν υποβλήθηκε καμία καταγγελία κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής.

**13.**Δυσαρεστημένος από τις απαντήσεις της Επιτροπής, ο καταγγέλλων απευθύνθηκε στη Διαμεσολαβήτρια στις 14 Ιουνίου 2022.

Η έρευνα
--------

**14.**Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με:

α) την αξιολόγηση των τριών εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης και

β) τη μη εφαρμογή ανασταλτικής προθεσμίας μετά την ανάθεση της σύμβασης στον προσφέροντα που έχει καταταγεί δεύτερος.

**15.**Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας εξέτασε τον φάκελο της Επιτροπής σχετικά με την υπόθεση αυτή και συναντήθηκε με εκπροσώπους της Επιτροπής. Ο καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την έκθεση της συνεδρίασης επιθεώρησης.

Αξιολόγηση των εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης
---------------------------------------------

### Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

##### Επιχειρήματα του καταγγέλλοντος

**16.**Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η αξιολόγηση των τριών εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης δεν διενεργήθηκε σωστά, καθώς και οι τρεις άξιζαν τουλάχιστον την ίδια βαθμολογία με τον αρχικό εμπειρογνώμονα.

**17.** Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η Επιτροπή δεν τήρησε τους ισχύοντες κανόνες κατά την αξιολόγηση του βιογραφικού σημειώματος του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης που έλαβε την υψηλότερη βαθμολογία*.* Όσον αφορά το κριτήριο *\<\<Γενική επαγγελματική πείρα\>\>* (τα σχετικά κριτήρια παρατίθενται στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης), ενώ η πρόσκληση υποβολής προσφορών απαιτούσε \<\<τουλάχιστον*5 έτη στον τομέα της ενέργειας, της ψηφιακής τεχνολογίας **και/ή** του περιβάλλοντος\>\>* για τον βασικό εμπειρογνώμονα 3, η Επιτροπή αξιολόγησε επίσης την πείρα του εμπειρογνώμονα στον τομέα των μεταφορών. Ωστόσο, η πτυχή αυτή δεν αναφέρθηκε στην πρόσκληση σε σχέση με τον βασικό εμπειρογνώμονα 3 (αναφέρθηκε σε σχέση με τον βασικό εμπειρογνώμονα 2). Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι, ως εκ τούτου, η Επιτροπή είχε προσθέσει ένα κριτήριο που δεν περιλαμβανόταν στην πρόσκληση υποβολής προσφορών. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή είχε συγκρίνει το βιογραφικό του σημείωμα με το βιογραφικό σημείωμα του αρχικού εμπειρογνώμονα, αντί να συγκρίνει το βιογραφικό του σημείωμα με τα κριτήρια που περιέχονται στην πρόσκληση.

**18.** Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η Επιτροπή δεν αξιολόγησε δεόντως την εμπειρογνωμοσύνη και την προϋπηρεσία του σε σχέση με το κριτήριο *\<\<Ειδική επαγγελματική πείρα\>\>.* Με δεκαετή πείρα σε μεταβατικές οικονομίες, η πείρα του δεν μπορεί να θεωρηθεί \<\<περιορισμένη\>\>. Επιπλέον, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή αξιολόγησε εσφαλμένα την εμπειρία του στα Δυτικά Βαλκάνια. Δεδομένου ότι η πρόσκληση υποβολής προσφορών ανέφερε ότι η εμπειρία στα Δυτικά Βαλκάνια αποτελεί \<\<πλεονέκτημα\>\> και δεν καθόρισε ελάχιστο αριθμό ετών εμπειρίας, θα έπρεπε να του είχε δοθεί πλήρης βαθμολογία για το κριτήριο αυτό (δεδομένου ότι έχει 680 ημέρες εμπειρίας).

**19. Ως εκ τούτου, ο**καταγγέλλων υποστήριξε ότι, υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή θα πρέπει να κινήσει εκ νέου τη διαδικασία σύναψης σύμβασης και να επαναξιολογήσει τα βιογραφικά σημειώματα των τριών εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης.

**20.**Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η συνέντευξη με εμπειρογνώμονες αντικατάστασης ήταν αντίθετη με τους ισχύοντες κανόνες. Ωστόσο, εάν επιτρεπόταν η διεξαγωγή συνεντεύξεων για εμπειρογνώμονες αντικατάστασης, η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε πραγματοποιήσει συνεντεύξεις και με τους τρεις εμπειρογνώμονες αντικατάστασης.

**21.**Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η προσφορά του είχε περισσότερους βαθμούς από τον προσφέροντα που κατετάγη δεύτερος, ακόμη και αφού έλαβε υπόψη τις χαμηλότερες βαθμολογίες που δόθηκαν σε οποιονδήποτε από τους τρεις προτεινόμενους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης.

##### Επιχειρήματα της Επιτροπής

**22.**Η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι η επιτροπή αξιολόγησης αξιολόγησε τον αρχικά προτεινόμενο εμπειρογνώμονα και τους προτεινόμενους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης με βάση τα κριτήρια που ορίζονται στην πρόσκληση υποβολής προσφορών. Η Επιτροπή δήλωσε ότι όλοι οι εμπειρογνώμονες αντικατάστασης πληρούσαν τις ελάχιστες απαιτήσεις της πρόσκλησης και όλοι έλαβαν υψηλές βαθμολογίες. Ωστόσο, οι βαθμολογίες που απονεμήθηκαν στους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης δεν ήταν τόσο υψηλές όσο οι βαθμολογίες που απονεμήθηκαν στον αρχικά προτεινόμενο εμπειρογνώμονα, διότι κανένας από αυτούς δεν είχε την ίδια εμπειρία σε έργα υποδομών που χρηματοδοτήθηκαν με δημόσιους πόρους στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι όλοι οι προτεινόμενοι εμπειρογνώμονες αντικατάστασης απέκτησαν τη σχετική εμπειρία τους εδώ και πολύ καιρό, ενώ ο αρχικά προτεινόμενος εμπειρογνώμονας εργαζόταν στα Δυτικά Βαλκάνια εκείνη την εποχή.

**23.**Η Επιτροπή υπέβαλε στον καταγγέλλοντα συγκεκριμένες παρατηρήσεις σχετικά με κάθε κριτήριο ανάθεσης για τον προτεινόμενο εμπειρογνώμονα αντικατάστασης που έλαβε την υψηλότερη βαθμολογία (τα κριτήρια ανάθεσης παρατίθενται στο παράρτημα I κατωτέρω):

1) Κριτήριο *Γενική επαγγελματική πείρα:* Ο αρχικά προτεινόμενος εμπειρογνώμονας βαθμολογήθηκε με 2/2. Η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι το γεγονός ότι είχε εμπειρία σε όλους τους σχετικούς τομείς που καλύπτονται από την πρόσκληση υποβολής προσφορών (Μεταφορές, κοινωνικές υποδομές, ενέργεια, περιβάλλον και ψηφιακή τεχνολογία) θα του επέτρεπε να αλληλεπιδρά με τους άλλους βασικούς εμπειρογνώμονες της ομάδας. Ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης βαθμολογήθηκε με 1.73/2. Είχε μεγάλη εμπειρία στον τομέα της ενέργειας και της ψηφιακής τεχνολογίας, αλλά περιορισμένη εμπειρία στον τομέα του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Ωστόσο, δεν βαθμολογήθηκε επειδή δεν είχε εμπειρία στον τομέα των μεταφορών, καθώς αυτό δεν ήταν μεταξύ των απαιτήσεων για τον βασικό εμπειρογνώμονα 3.

2) Κριτήριο *Ειδική επαγγελματική πείρα:*Ο αρχικά προτεινόμενος εμπειρογνώμονας βαθμολογήθηκε με 6/6. Είχε σχεδόν 14 χρόνια εμπειρίας στα Δυτικά Βαλκάνια. Εργάστηκε αποκλειστικά σε μεταβατικές και εύθραυστες οικονομίες, με πολύ εκτεταμένη και πρόσφατη διαχείριση έργων με έδρα τα Δυτικά Βαλκάνια και άμεση αλληλεπίδραση με Διεθνή Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα (ΔΧΙ) και διμερείς χορηγούς. Ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης βαθμολογήθηκε με 5,73/6. Είχε κυρίως εμπειρία με χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα, με κάποια αλληλεπίδραση και με ΔΧΟ και διμερείς χορηγούς βοήθειας. Η εμπειρία του στις μεταβατικές οικονομίες και στα Δυτικά Βαλκάνια ήταν πολύ παλιά και πιο περιορισμένη από τον αρχικό εμπειρογνώμονα.

**24.** Η Επιτροπή υποστήριξε επίσης ότι οι ισχύοντες κανόνες[\[9\]](#_ftn9){#_ftnref9} της επιτρέπουν να καλεί σε συνέντευξη εμπειρογνώμονες αντικατάστασης, προκειμένου να επαληθεύει, σε περιπτώσεις όπου αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί εξετάζοντας μόνο τα βιογραφικά τους σημειώματα, αν είναι ισοδύναμα με τους αρχικούς εμπειρογνώμονες. Δήλωσε ότι οι συνεντεύξεις επιτρέπουν στην Επιτροπή να προσαρμόζει τη βαθμολογία των εμπειρογνωμόνων (προς τα πάνω ή προς τα κάτω). Ωστόσο, ο εν λόγω προτεινόμενος εμπειρογνώμονας αντικατάστασης αρνήθηκε να κληθεί σε συνέντευξη.

**25.** Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι μια προσφορά δεν μπορεί να τροποποιηθεί μετά την υποβολή της.[\[10\]](#_ftn10){#_ftnref10} Για τον λόγο αυτό[\[11\]](#_ftn11){#_ftnref11}, η Επιτροπή δεν μπορούσε να αντικαταστήσει τον εμπειρογνώμονα που είχε προτείνει προηγουμένως ο καταγγέλλων από εμπειρογνώμονα ο οποίος δεν ήταν ισοδύναμος, διότι αυτό θα σήμαινε ότι η προσφορά θα είχε αλλάξει μετά την υποβολή της.

### Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

**26. Οι**προσφέροντες δεν μπορούν να μεταβάλουν τον ουσιαστικό χαρακτήρα μιας προσφοράς μετά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής. Επομένως, αν η Επιτροπή επέτρεπε σε διαγωνιζόμενο να αντικαταστήσει εμπειρογνώμονα με υποκατάστατο χαμηλότερης ποιότητας, μετά τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή των προσφορών, κάθε διαγωνιζόμενος θα μπορούσε να ζητήσει και να επιτύχει την ακύρωση της αποφάσεως. Επομένως, εάν ένας προσφέρων δεν μπορεί να εγγυηθεί τη διαθεσιμότητα εμπειρογνώμονα που πρότεινε στην προσφορά του, πρέπει να παράσχει στην Επιτροπή αντικατάσταση τουλάχιστον της ίδιας ποιότητας με τον αρχικό εμπειρογνώμονα. Εάν δεν μπορεί να το πράξει, η Επιτροπή υποχρεούται εκ του νόμου να αναθέσει τη σύμβαση στον προσφέροντα που έχει καταταγεί δεύτερος ή, εάν αυτό δεν είναι σκόπιμο, να ακυρώσει την πρόσκληση.

**27.** Όλα αυτά αντικατοπτρίζονται σαφώς στο σημείο 9 των *οδηγιών προς τους προσφέροντες,* το οποίο ορίζει ότι οι προσφέροντες μπορούν να τροποποιήσουν ή να αποσύρουν τις προσφορές τους με γραπτή κοινοποίηση πριν από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των προσφορών. Οι προσφορές δεν μπορούν να τροποποιηθούν μετά τη λήξη της προθεσμίας αυτής. Έτσι, όταν προέκυψε ότι ο αρχικός βασικός εμπειρογνώμονας δεν θα ήταν διαθέσιμος για την εκτέλεση του έργου, η Επιτροπή μπορούσε να αναθέσει τη σύμβαση στον καταγγέλλοντα μόνον εάν πρότεινε έναν εμπειρογνώμονα αντικατάστασης τουλάχιστον της ίδιας ποιότητας.

**28.**Ως εκ τούτου, είναι άνευ σημασίας το γεγονός ότι η συνολική βαθμολογία της προσφοράς του καταγγέλλοντος, λαμβανομένων υπόψη των χαμηλότερων βαθμολογιών που δόθηκαν στους προτεινόμενους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης, εξακολουθούσε να είναι υψηλότερη από τη συνολική βαθμολογία του δεύτερου καλύτερου προσφέροντος.

**29.** Όσον αφορά το κατά πόσον υπήρξε σφάλμα κατά την αξιολόγηση των προτεινόμενων εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η αναθέτουσα αρχή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια κατά την αξιολόγηση των προσφορών.[\[12\]](#_ftn12){#_ftnref12} Ο ρόλος του Διαμεσολαβητή περιορίζεται στην επαλήθευση του κατά πόσον υπήρξε πρόδηλο σφάλμα εκτίμησης ή διαδικαστικό σφάλμα κατά την αξιολόγηση των προτεινόμενων εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης.

**30.** Ο καταγγέλλων τόνισε ότι ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης είχε μεγαλύτερη επαγγελματική πείρα από εκείνη του αρχικού εμπειρογνώμονα. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών θεσπίζουν τακτικά κριτήρια για την επαγγελματική πείρα, τα οποία βασίζονται, εν μέρει, στη διάρκεια συγκεκριμένων ειδών πείρας. Στην περίπτωση αυτή, η πρόσκληση (βλ. παράρτημα I για περισσότερες λεπτομέρειες) ανέφερε ότι ο βασικός εμπειρογνώμονας 3 θα πρέπει να διαθέτει, μεταξύ άλλων απαιτήσεων, δεκαπενταετή πείρα σε έργα υποδομής. Ωστόσο, το γεγονός ότι ο αντικαταστάτης μπορεί να εργάστηκε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τον αρχικό πραγματογνώμονα δεν σημαίνει ότι η εμπειρία του ήταν καλύτερη. Και οι δύο υποψήφιοι πληρούσαν την απαίτηση όσον αφορά τη διάρκεια της πείρας. Είναι επίσης εύλογο να ληφθεί υπόψη ακριβώς πότε αποκτήθηκε αυτή η πείρα· αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως \<\<νέο\>\> κριτήριο ανάθεσης. Η πιο πρόσφατη εμπειρία μπορεί να είναι πιο πολύτιμη, καθώς συνεπάγεται ότι οι γνώσεις και οι δεξιότητες του εμπειρογνώμονα θα είναι πιο επικαιροποιημένες. Η τοποθεσία της εμπειρίας είναι επίσης σημαντική, όπως αναφέρεται ρητά στην πρόσκληση υποβολής προσφορών. Για παράδειγμα, βασικοί εμπειρογνώμονες θα συνεργαστούν με τα Δυτικά Βαλκάνια. Ως εκ τούτου, η πείρα που αποκτήθηκε στον συγκεκριμένο τομέα θα μπορούσε να εκτιμηθεί περισσότερο από την πείρα που αποκτήθηκε αλλού. Η πιο πρόσφατη εμπειρία του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης στα Δυτικά Βαλκάνια ήταν περίπου δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα, γεγονός που αποτελεί σημαντικό χρονικό διάστημα, ιδίως δεδομένων των εξελίξεων στην περιοχή. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, το επιχείρημα του καταγγέλλοντος ότι ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης θα έπρεπε να λάβει πλήρη βαθμολογία για το κριτήριο *Ειδική επαγγελματική πείρα*λόγω της διάρκειας της πείρας του στα Δυτικά Βαλκάνια δεν μπορεί να γίνει δεκτό.

**31.** Όσον αφορά την αξιολόγηση από την Επιτροπή της *γενικής επαγγελματικής πείρας* του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης , ο Διαμεσολαβητής είναι της άποψης ότι δεν θα ήταν σύμφωνη με την πρόσκληση για την απονομή λιγότερων μορίων στον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης λόγω του γεγονότος ότι δεν είχε εμπειρία στον τομέα των μεταφορών. Οι μεταφορές δεν ήταν ένας τομέας όπου ο Key Expert 3 έπρεπε να έχει εμπειρία. Εάν ήταν πράγματι σημαντικό για τον βασικό εμπειρογνώμονα 3 να διαθέτει γνώσεις σχετικά με τις μεταφορές ώστε να είναι σε θέση να έρχεται σε επαφή με τους άλλους εμπειρογνώμονες, γεγονός που η Επιτροπή ανέφερε ως λόγο για την υψηλότερη βαθμολογία του αρχικού εμπειρογνώμονα, η πρόσκληση υποβολής προσφορών θα έπρεπε να είχε αναφέρει ρητά το γεγονός αυτό.

**32.** Η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι, στην επιστολή της με ημερομηνία 20 Ιανουαρίου 2022, η Επιτροπή ανέφερε ότι οι λόγοι για τη χορήγηση χαμηλότερων μορίων στον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης περιλάμβαναν το γεγονός ότι δεν διέθετε πείρα στον τομέα των μεταφορών. Ειδικότερα, ανέφερε ότι \<\<\[η\]*επιτροπή αξιολόγησης επισήμανε ιδίως ότι επέδειξε περιορισμένη πείρα στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών*\>\>. Η άποψη αυτή επαναλήφθηκε στην επιστολή της 4ης Απριλίου 2022, στην οποία η Επιτροπή δήλωσε ότι:

\<\<κατά*την αξιολόγηση της συνολικής ποιότητας της γενικής επαγγελματικής πείρας σε έργα υποδομής, οι αξιολογητές επισήμαναν ότι η πείρα του σε έργα υποδομής στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών ήταν περιορισμένη*\>\>.

**33.**Τα έγγραφα που επιθεωρήθηκαν από την ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας, ιδίως η αλληλογραφία μεταξύ της επιτροπής αξιολόγησης και του αρμόδιου μέλους του προσωπικού της Επιτροπής, φαίνεται επίσης να επιβεβαιώνουν ότι η επιτροπή αξιολόγησης έλαβε υπόψη την έλλειψη πείρας στον τομέα των μεταφορών κατά την απονομή χαμηλότερης βαθμολογίας στον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης.

**34.**Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι είναι δύσκολο να γίνει δεκτός ο μεταγενέστερος ισχυρισμός της Επιτροπής ότι η έλλειψη πείρας στον τομέα των μεταφορών του υποψηφίου αντικατάστασης δεν αποτέλεσε παράγοντα που οδήγησε στην απονομή χαμηλότερων βαθμών σε αυτόν.

**35.**Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η επιτροπή αξιολόγησης εντόπισε πολυάριθμες αδυναμίες στο βιογραφικό σημείωμα του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης που ήταν άμεσα σχετικές με τα κριτήρια που ορίζονται στην πρόσκληση, μεταξύ άλλων την έλλειψη πείρας του στον τομέα του περιβάλλοντος, το γεγονός ότι η πείρα του δεν ήταν πρόσφατη και το γεγονός ότι είχε πιο περιορισμένη εμπειρία στα Δυτικά Βαλκάνια. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τη στάση του όσον αφορά τη διεξαγωγή συνεντεύξεων (βλέπε σημείο 6 για περισσότερες λεπτομέρειες).

**36.**Ως εκ τούτου, είναι πιθανό, ακόμη και αν η επιτροπή αξιολόγησης δεν είχε λάβει εσφαλμένα υπόψη την πείρα στον τομέα των μεταφορών, ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης να είχε λάβει λιγότερες μονάδες από τον αρχικό εμπειρογνώμονα. Ο ρόλος του Διαμεσολαβητή δεν είναι να καθορίσει ποια θα ήταν η βαθμολογία σε μια τέτοια κατάσταση. Αυτό μπορεί να αξιολογηθεί μόνο από την επιτροπή αξιολόγησης.

**37.**Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής διαπιστώνει ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή αναφέρθηκε στην έλλειψη πείρας του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης στον τομέα των μεταφορών συνιστά κακοδιοίκηση, δεδομένου ότι αυτό δεν αναφερόταν ως κριτήριο στην πρόσκληση.

**38.**Η Επιτροπή αιτιολόγησε επαρκώς τους λόγους για τους οποίους ο εμπειρογνώμονας αντικατάστασης δεν έλαβε τόσο υψηλή βαθμολογία όσο ο αρχικός. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θα υποβάλει πρόταση για την αποφυγή παρόμοιων ελλείψεων στο μέλλον.

**39.** Όσον αφορά το κατά πόσον η Επιτροπή είχε το δικαίωμα να καλέσει σε συνέντευξη τον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι η PRAG δηλώνει σαφώς ότι \<\<\[η\]*αναθέτουσα αρχή θα επαληθεύσει ότι η συνολική βαθμολογία του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης σε σχέση με τα κριτήρια αξιολόγησης είναι τουλάχιστον η ίδια με τη βαθμολογία που δόθηκε στην αξιολόγηση στον εμπειρογνώμονα που προτείνεται να αντικαταστήσει. Η αναθέτουσα αρχή μπορεί να συμβουλευτεί την αρχική επιτροπή αξιολόγησης και μπορεί να καλέσει σε συνέντευξη έναν ή περισσότερους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης μέσω βιντεοδιάσκεψης ή τηλεφώνου.* " Ο καταγγέλλων υποστηρίζει ότι ο κανόνας αυτός είναι διαδοχικός, δηλαδή ότι η αναθέτουσα αρχή πρέπει *πρώτα* να επαληθεύσει ότι η συνολική βαθμολογία του εμπειρογνώμονα αντικατάστασης σε σχέση με τα κριτήρια αξιολόγησης είναι, τουλάχιστον, η ίδια με τη βαθμολογία που δίνεται στην αξιολόγηση στον εμπειρογνώμονα που προτείνεται να αντικαταστήσει. Μόνο τότε μπορεί η αναθέτουσα αρχή να καλέσει σε συνέντευξη τον εμπειρογνώμονα αντικατάστασης. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι από τη διατύπωση του PRAG δεν προκύπτει ότι οι κανόνες αυτοί είναι διαδοχικοί. Αντιθέτως, η αναθέτουσα αρχή είναι απολύτως ελεύθερη να επιλέξει αν θα διεξαγάγει ή όχι συνεντεύξεις με αναπληρωτές εμπειρογνώμονες.

**40.**Η PRAG αναφέρει ότι η Επιτροπή μπορεί να καλέσει σε συνέντευξη έναν ή περισσότερους εμπειρογνώμονες αντικατάστασης μέσω βιντεοδιάσκεψης ή τηλεφώνου. Επομένως, εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής να επιλέξει τους αναπληρωτές εμπειρογνώμονες που θα κληθούν σε συνέντευξη. Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο άσκησε την εν λόγω διακριτική ευχέρεια, η Επιτροπή εξήγησε ότι οι άλλοι δύο προτεινόμενοι εμπειρογνώμονες αντικατάστασης θεωρήθηκε ότι είχαν χαμηλότερη βαθμολογία από τον προτεινόμενο εμπειρογνώμονα αντικατάστασης που κλήθηκε σε συνέντευξη. Αυτή η εξήγηση φαίνεται λογική.

Η ανάγκη δεύτερης ανασταλτικής περιόδου
---------------------------------------

### Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

##### Επιχειρήματα του καταγγέλλοντος

**41.**Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε εφαρμόσει δεύτερη ανασταλτική προθεσμία δέκα ημερών πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον προσφέροντα που είχε καταταγεί στη δεύτερη θέση. Η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν τήρησε δεύτερη ανασταλτική περίοδο, διότι επιθυμούσε να υπογράψει τη σύμβαση πριν από το τέλος του 2021, δεδομένου ότι η συμφωνία χρηματοδότησης είχε προγραμματιστεί να λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2021.

**42.**Σημείωσε ότι η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εφαρμόσει ανασταλτική προθεσμία πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον \<\<επιτυχή προσφέροντα\>\>. Υποστήριξε ότι η Επιτροπή όφειλε να εφαρμόσει νέα ανασταλτική προθεσμία όταν ο δεύτερος προσφέρων κατετάγη ως ανάδοχος.

**43.**Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι η Επιτροπή δεν απάντησε εγκαίρως στις επιστολές της και το έπραξε μόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης με τον προσφέροντα που κατετάγη δεύτερο.

##### Επιχειρήματα της Επιτροπής

**44.**Η Επιτροπή επισήμανε ότι είχε ανασταλτική προθεσμία όταν πρότεινε την ανάθεση της σύμβασης στον καταγγέλλοντα. Η εν λόγω ανασταλτική προθεσμία άρχισε να τρέχει την 1η Δεκεμβρίου 2021 και έληξε στις 13 Δεκεμβρίου 2021. Δεν ανεστάλη ούτε παρατάθηκε, διότι οι απορριφθέντες προσφέροντες δεν υπέβαλαν παρατηρήσεις ή καταγγελίες. Η απόφαση ανάθεσης της σύμβασης στον δεύτερο καλύτερο προσφέροντα δεν ισοδυναμούσε με νέα διαδικασία αξιολόγησης, νέα απόφαση ανάθεσης ή αναθεώρηση της αρχικής απόφασης ανάθεσης. Δεδομένου ότι η αρχική αξιολόγηση δεν αμφισβητήθηκε, η αρχική περίοδος αναμονής εξακολουθούσε να ισχύει: το μόνο ανοικτό ζήτημα ήταν η αντικατάσταση ενός εμπειρογνώμονα, η οποία ήταν μια διαδικασία διαφορετική από την αξιολόγηση των προσφορών. Η Επιτροπή δήλωσε ότι, εάν απαιτούνταν περίοδος αναμονής μετά την αξιολόγηση των εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης, αυτό θα απαιτούνταν ρητά από τους ισχύοντες κανόνες. Ωστόσο, η Επιτροπή επισήμανε ότι οι επίμαχοι κανόνες δεν προβλέπουν νέα ανασταλτική προθεσμία υπό τις περιστάσεις αυτές.

**45.**Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι λοιποί απορριφθέντες προσφέροντες ενημερώθηκαν ότι η σύμβαση είχε υπογραφεί με τον προσφέροντα που είχε καταταγεί στη δεύτερη θέση όταν η Επιτροπή δημοσίευσε την ανακοίνωση για την ανάθεση της σύμβασης, στις 3 Φεβρουαρίου 2022. Κανένας από τους λοιπούς απορριφθέντες προσφέροντες δεν αμφισβήτησε την απόφαση περί αναθέσεως. Αυτό δείχνει ότι δεν υπήρχε ουσιαστική συνέπεια στη μη τήρηση της ανασταλτικής προθεσμίας πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον προσφέροντα που κατετάγη δεύτερο.

**46.**Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι περισσότεροι απορριφθέντες προσφέροντες που έρχονται σε επαφή με την αναθέτουσα αρχή μετά την απόρριψη της προσφοράς τους το πράττουν για να γνωρίζουν πώς μπορεί να βελτιωθεί η προσφορά τους για μελλοντικές διαδικασίες σύναψης συμβάσεων. Οι μη επιτυχόντες προσφέροντες συνήθως δεν έχουν παρατηρήσεις σχετικά με την επιλεγείσα προσφορά αυτή καθαυτή. Αντιθέτως, αναζητούν πληροφορίες σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της συγκεκριμένης προσφοράς τους.

### Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

**47.**Η θέση της Επιτροπής φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με τους εφαρμοστέους κανόνες.

**48.**Το άρθρο 170 του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει τα εξής:

\<\<Απόφαση*ανάθεσης και ενημέρωση των υποψηφίων ή των προσφερόντων*

*1.* *Ο αρμόδιος διατάκτης αποφασίζει σε ποιον θα ανατεθεί η σύμβαση, σύμφωνα με τα κριτήρια επιλογής και ανάθεσης που καθορίζονται στα έγγραφα της σύμβασης.*

*2. Η αναθέτουσα αρχή κοινοποιεί σε όλους τους υποψηφίους ή προσφέροντες, των οποίων οι αιτήσεις συμμετοχής ή οι προσφορές απορρίπτονται, τους λόγους για τους οποίους ελήφθη η απόφαση, καθώς και τη διάρκεια των περιόδων αναμονής που αναφέρονται στο άρθρο 175 παράγραφος 2 και στο άρθρο 178 παράγραφος 1.\[...\].*

*3. Η αναθέτουσα αρχή ενημερώνει κάθε προσφέροντα που δεν εμπίπτει στην περίπτωση αποκλεισμού που αναφέρεται στο άρθρο 136 παράγραφος 1, ο οποίος δεν απορρίπτεται δυνάμει του άρθρου 141, του οποίου η προσφορά είναι σύμφωνη με τα έγγραφα της προμήθειας και ο οποίος υποβάλλει γραπτή αίτηση, για οποιοδήποτε από τα ακόλουθα:*

α) *το όνομα του προσφέροντος ή των προσφερόντων, στην περίπτωση σύμβασης-πλαισίου, στον οποίο ανατίθεται η σύμβαση και \[...\] τα χαρακτηριστικά και τα σχετικά πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς, την καταβληθείσα τιμή ή την αξία της σύμβασης, ανάλογα με την περίπτωση· \[...\]*\>\>

**49.**Την 1η Δεκεμβρίου 2021 η Επιτροπή ενημέρωσε όλους τους προσφέροντες ότι η επιτροπή αξιολόγησης συνέστησε την ανάθεση της σύμβασης στον καταγγέλλοντα. Στην επιστολή προς τον καταγγέλλοντα, διευκρίνιζε ότι η σύμβαση θα ανατίθετο υπό την προϋπόθεση ότι θα μπορούσε να επιβεβαιώσει τη διαθεσιμότητα των βασικών εμπειρογνωμόνων. Τις πληροφορίες αυτές ακολούθησε ανασταλτική περίοδος σύμφωνα με το άρθρο 175 του δημοσιονομικού κανονισμού. Στη συνέχεια, ορισμένοι από τους απορριφθέντες προσφέροντες έκαναν χρήση της δυνατότητας που προβλέπεται στο άρθρο 170 παράγραφος 3 του δημοσιονομικού κανονισμού να ζητήσουν πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά και τα σχετικά πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς. Οι πληροφορίες αυτές δόθηκαν στις 10 και 16 Δεκεμβρίου 2021 αντίστοιχα.

**50.**Αφού ο καταγγέλλων δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει τους αρχικούς εμπειρογνώμονές του, η Επιτροπή ανέθεσε τη σύμβαση στον δεύτερο κατά σειρά προσφέροντα στις 23 Δεκεμβρίου 2021. Στη συνέχεια, ο δεύτερος κατά σειρά προσφέρων υπέγραψε τη σύμβαση με την Επιτροπή στις 29 Δεκεμβρίου 2021. Η Επιτροπή δεν κοινοποίησε σε όλους τους διαγωνιζομένους τη νέα απόφαση περί αναθέσεως και την αιτιολογία της κατά τον χρόνο εκείνο. Οι μόνες εταιρείες που ενημερώθηκαν για την απόφαση ανάθεσης και την αιτιολόγησή της ήταν ο προσφέρων που κατατάχθηκε δεύτερος και ο καταγγέλλων. Η παράλειψη αυτή σήμαινε ότι όλοι οι διαγωνιζόμενοι προσφέροντες, εκτός από τον καταγγέλλοντα, γνώριζαν μόλις τον Φεβρουάριο του 2022 ότι η σύμβαση ανατέθηκε στον προσφέροντα που είχε καταταγεί στη δεύτερη θέση. Όσοι είχαν ζητήσει πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς δεν γνώριζαν ότι οι πληροφορίες που είχαν λάβει είχαν καταστεί παρωχημένες, διότι αναφέρονταν στην προσφορά της καταγγέλλουσας, η οποία δεν ήταν πλέον η επιλεγείσα προσφορά.

**51.** Το άρθρο 170 του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι *\<\<η αναθέτουσα αρχή γνωστοποιεί **σε όλους τους υποψηφίους ή προσφέροντες** , των οποίων οι αιτήσεις συμμετοχής ή οι προσφορές απορρίπτονται, **τους λόγους για τους οποίους ελήφθη η απόφαση**\>\>.* Η Επιτροπή επισήμανε ότι οι ανταγωνιζόμενοι προσφέροντες ενημερώθηκαν για το όνομα του επιλεγέντος προσφέροντος κατά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης ανάθεσης τον Φεβρουάριο του 2022 δυνάμει του άρθρου 163 του δημοσιονομικού κανονισμού. Η ανακοίνωση ανάθεσης χρησιμεύει για **την ενημέρωση του κοινού** σχετικά με την ανάθεση. Δεν ισοδυναμεί με κοινοποίηση απόφασης ανάθεσης βάσει του άρθρου 170 του δημοσιονομικού κανονισμού. Σε κάθε περίπτωση, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το άρθρο 31 παράγραφος 1 του παραρτήματος Ι του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι η αναθέτουσα αρχή ενημερώνει όλους τους προσφέροντες, *ταυτόχρονα και ατομικά,* με ηλεκτρονικά μέσα, για τις αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά με την *έκβαση της διαδικασίας* το συντομότερο *δυνατόν μετά την απόφαση ανάθεσης.* Ως εκ τούτου, οι λοιποί προσφέροντες θα έπρεπε να είχαν ενημερωθεί για την απόφαση ανάθεσης στις 23 Δεκεμβρίου 2021. Επιπλέον, ενώ ο καταγγέλλων ενημερώθηκε για την ταυτότητα του προσφέροντος που κατατάχθηκε δεύτερος, ενημερώθηκε για τις βαθμολογίες των προτεινόμενων εμπειρογνωμόνων αντικατάστασης μόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης. Η παρατήρηση αυτή ισχύει ανεξάρτητα από την ανάγκη νέας ανασταλτικής περιόδου (βλ. κατωτέρω).

**52.**Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι σκοπός της ανασταλτικής προθεσμίας δεν είναι μόνο η καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των ανταγωνιστών προσφερόντων. Βοηθά επίσης την αναθέτουσα αρχή, διασφαλίζοντας ότι ενημερώνεται για πιθανά προβλήματα με μια απόφαση ανάθεσης πριν υπογράψει σύμβαση με τον επιλεγέντα προσφέροντα. Η μη εφαρμογή ανασταλτικής προθεσμίας ή η λήξη ανασταλτικής προθεσμίας δεν εμποδίζει τους απορριφθέντες προσφέροντες να προασπίσουν τα δικαιώματά τους και να προσβάλουν την απόφαση ανάθεσης.

**53.**Το άρθρο 175 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει ότι:

\<\<Με*την επιφύλαξη των εξαιρέσεων και των όρων που προβλέπονται στο παράρτημα Ι του παρόντος κανονισμού, στην περίπτωση συμβάσεων των οποίων η αξία υπερβαίνει τα κατώτατα όρια που αναφέρονται στην παράγραφο 1, **η αναθέτουσα αρχή δεν υπογράφει τη σύμβαση ή τη** σύμβαση-πλαίσιο **με τον ανάδοχο πριν από την** παρέλευση περιόδου αναμονής.\>\>*(η υπογράμμιση δική μου)

**54.**Η διατύπωση του άρθρου 175 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού υποδηλώνει σαφώς ότι \<\<επιτυχών προσφέρων\>\> είναι ο προσφέρων με τον οποίο τελικά υπογράφεται η σύμβαση. Αφ' ης στιγμής η Επιτροπή έλαβε την απόφαση να επιλέξει τον δεύτερο προσφέροντα και προετίθετο να υπογράψει τη σύμβαση με τον εν λόγω προσφέροντα, ο προσφέρων αυτός κατέστη ο \<\<επιτυχών προσφέρων\>\> (στις 23 Δεκεμβρίου 2021). Στο πλαίσιο αυτό, φαίνεται ότι η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να θέσει σε εφαρμογή νέα ανασταλτική προθεσμία από τις 23 Δεκεμβρίου 2021.

**55.**Προς επίρρωση της άποψης αυτής, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι το άρθρο 35 παράγραφος 1 του παραρτήματος I του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει τα εξής:

\<\<Η*περίοδος status quo αρχίζει από μία από τις ακόλουθες ημερομηνίες:*

*α) την επομένη της ταυτόχρονης αποστολής των κοινοποιήσεων στους επιτυχόντες και απορριφθέντες προσφέροντες με ηλεκτρονικά μέσα·*

*\[...\].*

*Εάν είναι αναγκαίο, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να αναστείλει την υπογραφή της σύμβασης για συμπληρωματική εξέταση, εάν αυτό δικαιολογείται από τα αιτήματα ή τις παρατηρήσεις των απορριφθέντων ή ζημιωθέντων υποψηφίων ή προσφερόντων ή από κάθε άλλη σχετική πληροφορία που έχει ληφθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στο άρθρο 175 παράγραφος 3. Σε περίπτωση αναστολής, όλοι οι υποψήφιοι ή προσφέροντες ενημερώνονται εντός τριών εργάσιμων ημερών από την απόφαση αναστολής.*

*Όταν η σύμβαση ή η σύμβαση-πλαίσιο δεν μπορεί να υπογραφεί με τον επιτυχόντα προβλεπόμενο προσφέροντα, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να την αναθέσει στον ακόλουθο καλύτερο προσφέροντα*.\>\>

**56.** Η Επιτροπή δίνει έμφαση στην τελευταία πρόταση του άρθρου 35 παράγραφος 1 του παραρτήματος Ι του δημοσιονομικού κανονισμού. Σημειώνει ότι η πρόταση αναφέρεται σε έναν \<\<προτεινόμενο*επιτυχόντα προσφέροντα\>\>* και στη συνέχεια καλεί τον επόμενο προσφέροντα τον \<\<επόμενο*καλύτερο προσφέροντα\>\>.* Ισχυρίζεται ότι μόνο ο καταγγέλλων μπορεί να ονομαστεί \<\<επιλεγείς*προσφέρων\>\>* και ότι η κοινοπραξία που τελικά υπέγραψε τη σύμβαση δεν αναφέρεται ως \<\<επιλεγείς προσφέρων\>\>. Στη βάση αυτή, υποστηρίζει ότι, δεδομένου ότι η ανασταλτική προθεσμία αρχίζει να τρέχει μόνο την επομένη της ταυτόχρονης αποστολής των κοινοποιήσεων στους επιλεγέντες και απορριφθέντες προσφέροντες, δεν απαιτείται ανασταλτική προθεσμία κατά την ανάθεση της σύμβασης στον προσφέροντα που έχει καταταγεί στη δεύτερη θέση.

**57.** Η ερμηνεία αυτή του άρθρου 35 παράγραφος 1 του παραρτήματος Ι του δημοσιονομικού κανονισμού έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 175.2, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, συνεπάγεται ότι ο \<\<επιτυχών προσφέρων\>\> είναι ο προσφέρων *με τον οποίο έχει υπογραφεί η σύμβαση.*

**58.** Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι το γεγονός ότι το άρθρο 35 παράγραφος 1 του παραρτήματος Ι του δημοσιονομικού κανονισμού αναφέρεται σε \<\<προβλεπόμενο\>\> επιτυχόντα προσφέροντα δεν συνεπάγεται ότι δεν θα υπάρξει άλλος \<\<επιτυχών προσφέρων\>\>. Πράγματι, η χρήση του όρου \<\<επιτυχών *μελετώμενος* προσφέρων\>\> συνεπάγεται ότι μπορεί να υπάρχει *διαφορετικός *τελικός* ανάδοχος.*

**59.** Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η κατάσταση αυτή είναι πολύ προβληματική. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να καταλήξει, στις 23 Δεκεμβρίου 2021, στο συμπέρασμα ότι οι απορριφθέντες προσφέροντες δεν θα προέβαλαν σχετικά ερωτήματα ούτε θα υπέβαλαν καταγγελίες εάν γνώριζαν ότι η σύμβαση ανατέθηκε στον προσφέροντα που είχε καταταγεί στη δεύτερη θέση. Ειδικότερα, οι απορριφθέντες προσφέροντες των οποίων η βαθμολογία ήταν εγγύτερη στον τελικό επιλεγέντα προσφέροντα ενδέχεται να είχαν περισσότερους λόγους να ελέγξουν κατά πόσον ενδέχεται να υπάρχουν σφάλματα κατά την αξιολόγηση των προσφορών τους (αυτό συνέβη στην περίπτωση του προσφέροντος που κατατάχθηκε στην τρίτη θέση, ο οποίος είχε βαθμολογία εγγύτερη προς εκείνη του προσφέροντος που κατατάχθηκε στη δεύτερη θέση[\[13\]](#_ftn14){#_ftnref14}). Θα έχουν επίσης κίνητρο να εντοπίσουν πιθανά προβλήματα με την προσφορά του υποψήφιου που θα επιλεγεί.

**60.**Η Επιτροπή, μη ενημερώνοντας τους απορριφθέντες προσφέροντες σχετικά με την απόφαση ανάθεσης της σύμβασης στον δεύτερο προσφέροντα που κατατάχθηκε στη δεύτερη θέση μόλις έλαβε την απόφαση ανάθεσης της σύμβασης σε αυτόν, και μη εφαρμόζοντας στη συνέχεια ανασταλτική προθεσμία, έχασε την ευκαιρία να λάβει πληροφορίες που θα μπορούσαν να έχουν εντοπίσει ζητήματα σχετικά με την ανάθεση της σύμβασης.

**61.** Όπως προαναφέρθηκε, η απουσία ανασταλτικής προθεσμίας δεν στερεί από τους προσφέροντες τη δυνατότητα να προσβάλουν την ανάθεση, μετά την υπογραφή της σύμβασης. Ωστόσο, στερεί *από την Επιτροπή* τη δυνατότητα να εντοπίζει σφάλματα *πριν από* την υπογραφή της σύμβασης.

**62.**Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής πιστεύει ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε τηρήσει ανασταλτική προθεσμία πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον προσφέροντα που κατατάχθηκε δεύτερος. Αυτό δεν ήταν κακοδιοίκηση.

Συμπεράσματα
------------

**Υπήρξε κακοδιοίκηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.**

Δεδομένων των εύλογων εξηγήσεων που έδωσε η Επιτροπή επειδή δεν θεώρησε τον προτεινόμενο εμπειρογνώμονα αντικατάστασης ισοδύναμο με τον αρχικό εμπειρογνώμονα, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν είναι αναγκαίο να διατυπώσει σύσταση σχετικά με αυτή την πτυχή της υπόθεσης. Ομοίως, όσον αφορά την περίοδο status quo, μια σύσταση δεν θα εξυπηρετούσε χρήσιμο σκοπό στο παρόν στάδιο. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θα υποβάλει προτάσεις βελτίωσης με στόχο την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν στην παρούσα έρευνα.

Προτάσεις βελτίωσης
-------------------

**Η Επιτροπή θα πρέπει να υπενθυμίζει στις επιτροπές αξιολόγησης ότι η αξιολόγηση των υποψηφίων θα πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στα κριτήρια που καθορίζονται στην πρόσκληση.**

**Σε** παρόμοιες καταστάσεις στο**μέλλον, όταν η Επιτροπή αποφασίζει να αναθέσει μια σύμβαση σε προσφέροντα με χαμηλότερη κατάταξη λόγω προβλημάτων με την προσφορά με την υψηλότερη κατάταξη, η Επιτροπή θα πρέπει να εφαρμόζει δεύτερη περίοδο αναμονής πριν από την υπογραφή της σύμβασης με τον *πραγματικό ανάδοχο.*Η Επιτροπή θα πρέπει να τροποποιήσει τον ισχύοντα πρακτικό οδηγό για να διασφαλίσει ότι το προσωπικό της και οι προσφέροντες γνωρίζουν την απαίτηση αυτή.**

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο καταγγέλλων θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Emily O'Reilly


Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια


<br />


Στρασβούργο, 03/10/2023

[\[1\]](#_ftnref1){#_ftn1} Η προκήρυξη είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση <https://etendering.ted.europa.eu/cft/cft-document.html?docId=91998>.

[\[2\]](#_ftnref2){#_ftn2} Το επενδυτικό πλαίσιο για τα Δυτικά Βαλκάνια (WBIF) είναι μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΕ, χρηματοπιστωτικών οργανισμών, διμερών χορηγών και δικαιούχων, με στόχο την ενίσχυση της εναρμόνισης και της συνεργασίας σε επενδύσεις για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής και τη συμβολή στην ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο: [www.wbif.eu](http://www.wbif.eu).

[\[3\]](#_ftnref3){#_ftn3} (1) Επικεφαλής Ομάδας/Προϊστάμενος Γραφείου·

(2) Υπεύθυνος έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας σε υποδομές και επενδύσεις βιώσιμων μεταφορών·

(3) Διαχειριστής έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας σε άλλες επενδύσεις υποδομής/δημόσιου τομέα·

(4) Υπεύθυνος έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα·

(5) Συντονιστής προβολής και επικοινωνίας.

[\[4\]](#_ftnref4){#_ftn4} Η πρόσκληση υποβολής προσφορών περιγράφει τον ρόλο ως εξής: \<\<Ο*διαχειριστής έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας σε άλλες επενδύσεις υποδομής/δημόσιου τομέα (ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός ημερών -- 880 ημέρες.) Ο διαχειριστής έργων του WBIF, εμπειρογνώμονας σε άλλες επενδύσεις υποδομής/δημόσιου τομέα θα είναι υπεύθυνος για τη διασφάλιση της παροχής της αναγκαίας συνδρομής στους δικαιούχους για τον προσδιορισμό και την εφαρμογή των έργων, καθώς και για την ανάπτυξη των αναγκαίων όρων αναφοράς για τη γραμματεία του WBIF, ώστε να καθίσταται δυνατή η κινητοποίηση και η παρακολούθηση των έργων που εγκρίνονται από τη διευθύνουσα επιτροπή του WBIF.\>\>*

[\[5\]](#_ftnref5){#_ftn5} Η προσφορά εργασίας δεν είχε καμία σχέση με την πρόσκληση.

[\[6\]](#_ftnref6){#_ftn6} Επιστολή της 4ης Απριλίου 2021.

[\[7\]](#_ftnref7){#_ftn7} Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1046 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 2018, σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (δημοσιονομικός κανονισμός) https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32018R1046 και τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων για την εξωτερική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρακτικός οδηγός (PRAG) <https://intpa-econtent-public.s3.eu-west-1.amazonaws.com/ePrag/2020.0/ePrag-en-2020.0-full.pdf#page=107>

[\[8\]](#_ftnref8){#_ftn8} Άρθρο 175 του δημοσιονομικού κανονισμού, άρθρο 35.1 του παραρτήματος I του δημοσιονομικού κανονισμού και τμήμα 2.10.1 των PRAG

[\[9\]](#_ftnref9){#_ftn9} Ενότητα 3.4.12.1 των PRAG

[\[10\]](#_ftnref10){#_ftn10} Απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Μαρτίου 2012, υπόθεση C-599/10, SAG ELV Slovensko a.s., σκέψη 36, διαθέσιμη στη διεύθυνση [https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=\&docid=121164\&pageIndex=0\&doclang=EN\&mode=lst\&dir=\&occ=first\&part=1\&cid=350663](https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=121164&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=350663)

[\[11\]](#_ftnref11){#_ftn11} Το σημείο 14.1 της οδηγίας προς τους προσφέροντες ορίζει τα εξής: \<\<εάν*οι εμπειρογνώμονες αντικατάστασης δεν διαθέτουν επαρκή προσόντα ή εάν η πρόταση του βασικού εμπειρογνώμονα αντικατάστασης τροποποιεί το βραβείο*

*τους όρους που ισχύουν για την παρούσα πρόσκληση υποβολής προσφορών, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να αποφασίσει να αναθέσει*

[\[12\]](#_ftnref12){#_ftn12} Βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 2010, υπόθεση T-331/06, *Ευρωπαϊκή Δυναμική / AEE,* σκέψη 61, διαθέσιμη στη διεύθυνση [https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=F24098A7C6D03207E9BDECD50822E810;text=\&docid=81107\&pageIndex=0\&doclang=EN\&mode=lst\&dir=\&occ=first\&part=1\&cid=35605](https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=F24098A7C6D03207E9BDECD50822E810?text=&docid=81107&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=35605)

{#_ftn13}

[\[13](#_ftnref14){#_ftn14}[\]](#_ftnref12){#_ftn12} Η βαθμολογία των τριών πρώτων υποψηφίων ήταν: 98,9· 97.3· 96.43.