Ιστορικό της καταγγελίας

1. Το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε ^[1] από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA) να διερευνήσει τους κινδύνους που ενέχει η χρήση σκαγιών από μόλυβδο σε υγροβιότοπους.^[2] Μετά την εξέταση του θέματος, ο ECHA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση σκαγιών από μόλυβδο σε υγροβιότοπους οδηγεί σε κίνδυνο για τα υδρόβια πτηνά που καταναλώνουν σκάγια από μόλυβδο και για τα είδη που σαρώνουν πτηνά μολυσμένα με σκάγια από μόλυβδο.^[3]

2. Με βάση τη γνώμη των επιστημονικών επιτροπών του ECHA ^[4], η Επιτροπή εκπόνησε σχέδιο κανονισμού ^[5] για την απαγόρευση της χρήσης και της μεταφοράς σκαγιών μολύβδου σε υγροβιότοπους ή σε απόσταση μικρότερη των εκατό μέτρων από αυτούς.

3. Το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής υποβλήθηκε προς έγκριση στο πλαίσιο της λεγόμενης διαδικασίας επιτροπολογίας ^[6], σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή υποβάλλει σχέδια εκτελεστικών πράξεων στην αρμόδια «επιτροπή επιτροπολογίας» - εν προκειμένω στην επιτροπή REACH - για γνωμοδότηση.^[7] Μετά από θετική γνώμη, η Επιτροπή υποβάλλει το σχέδιο εκτελεστικής πράξης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ. Εάν το Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο εναντιωθούν στο σχέδιο, η Επιτροπή δεν μπορεί να το εγκρίνει.

4. Τον Μάιο του 2020 η Επιτροπή διένειμε στα μέλη της ομάδας εμπειρογνωμόνων ^{[9] σχετικά με τις οδηγίες για τα πτηνά και τους οικοτόπους (NADEG) [10]} ένα «ενημερωτικό έγγραφο» [8] σχετικά με τις εργασίες της για τη θέσπιση του περιορισμού της χρήσης σκαγιών από μόλυβδο σε υγροβιότοπους. Στο ενημερωτικό έγγραφο, η Επιτροπή ζήτησε από τα μέλη της NADEG να «επικοινωνήσουν με τις αρμόδιες εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για τον REACH, ιδίως με τους εθνικούς εκπροσώπους τους στην επιτροπή REACH, για να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση σχετικά με το θέμα και να διασφαλίσουν θετική ψηφοφορία επί του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής [που περιλάμβανε τον προτεινόμενο περιορισμό]».

5. Ένας βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επικοινώνησε με την Επιτροπή σχετικά με το θέμα. Θεωρεί ότι, υποβάλλοντας το αίτημα αυτό, η Επιτροπή ενεργεί πέραν της εντολής της επιδιώκοντας να επηρεάσει, μέσω των μελών της NADEG, την ψηφοφορία επί σχεδίου εκτελεστικής πράξης. Ζήτησε από την Επιτροπή να εξηγήσει τις ενέργειές της και να τον ενημερώσει σχετικά με τα μέτρα που θα λάβει για να αποτρέψει την επανάληψη παρόμοιας κατάστασης στο μέλλον. 

6. Η Επιτροπή απάντησε ότι η εφαρμογή των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους και του κανονισμού REACH θα πρέπει να αλληλοϋποστηρίζεται. Ανέφερε ότι τα μέλη της NADEG, η οποία περιλαμβάνει τα εθνικά σημεία επαφής για την εφαρμογή των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους, ανησυχούν σαφώς για την εν εξελίξει διαδικασία για τη θέσπιση περιορισμού στη χρήση σκαγιών από μόλυβδο σε υγροβιότοπους. Εξήγησε ότι το ενημερωτικό έγγραφό της επεδίωκε να αυξήσει την ευαισθητοποίησή τους σχετικά με τις επικείμενες διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της επιτροπής REACH, ώστε οι εθνικές αρχές να λαμβάνουν συντονισμένες και συνεκτικές αποφάσεις.

7. Τον Μάιο του 2020, ένας άλλος βουλευτής του ΕΚ αποφάσισε να υποβάλει καταγγελία στον Διαμεσολαβητή σχετικά με το θέμα αυτό.

8. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2020, η επιτροπή REACH προέβη σε θετική ψηφοφορία επί του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής.^[11] Στις 24 και 25 Νοεμβρίου 2020, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε δύο προτάσεις ψηφίσματος που αντιτίθεντο στην πρόταση της Επιτροπής.^[12] Ως εκ τούτου, ο κανονισμός της Επιτροπής αναμένεται να εκδοθεί στο εγγύς μέλλον και ο περιορισμός στα σκάγια από μόλυβδο θα εφαρμοστεί 24 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.

Η έρευνα

9. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με το αίτημα της Επιτροπής προς τα μέλη της NADEG να επικοινωνήσουν με τους εθνικούς εκπροσώπους στην επιτροπή REACH προκειμένου να διασφαλιστεί η θετική ψήφος επί του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής.  

10. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε την απάντηση της Επιτροπής σχετικά με την καταγγελία και, στη συνέχεια, τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος σε απάντηση της απάντησης της Επιτροπής.

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

11. Η Επιτροπή επανέλαβε το επιχείρημά της που εκτέθηκε στη σκέψη 6 ανωτέρω. Προσέθεσε ότι η NADEG είναι υποομάδα εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο της οποίας εκπρόσωποι της Επιτροπής, των αρχών των κρατών μελών και άλλων ενδιαφερόμενων μερών διαβουλεύονται σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους. Εξήγησε ότι τα μέλη της NADEG δεν υποχρεούνται να ενεργούν ανεξάρτητα, καθώς εκπροσωπούν συμφέροντα που δηλώνονται ανοιχτά ή εκφράζουν τις απόψεις των δημόσιων αρχών που εκπροσωπούν.

12. Η Επιτροπή δήλωσε ότι ενήργησε σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων ζητώντας τη στήριξη των μελών της NADEG σχετικά με πρόταση της Επιτροπής που είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους.

13. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι οι ομάδες εμπειρογνωμόνων υποτίθεται ότι στηρίζουν την Επιτροπή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Δηλώνει ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε χρησιμοποιήσει τις συνεδριάσεις της NADEG για να συγκεντρώσει τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών και των εμπειρογνωμόνων και να μην ζητήσει από τα μέλη ενός αμιγώς τεχνικού οργάνου να επηρεάσουν την ψηφοφορία επί σχεδίου εκτελεστικής πράξης που θα ληφθεί στην επιτροπή REACH. Ο καταγγέλλων θεώρησε ότι ένα τέτοιο αίτημα παραβίαζε τους κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων.

14. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι το δικαίωμα χρηστής διοίκησης όχι μόνο απαιτεί από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λαμβάνουν αμερόληπτες και αντικειμενικές αποφάσεις, αλλά και ότι η διαδικασία που οδηγεί στην εν λόγω απόφαση είναι αμερόληπτη και αντικειμενική.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

15. Η Επιτροπή έχει έννομο συμφέρον να εγκριθούν οι κανονιστικές προτάσεις της. Ως εκ τούτου, είναι κατανοητό ότι η Επιτροπή επιθυμεί να προωθήσει τη θέση της σε διάφορα φόρουμ και να εκθέσει τα οφέλη που επιδιώκει να επιτύχει με τις προτάσεις της για την εξασφάλιση της στήριξής τους. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να αυξήσει την ευαισθητοποίηση των μελών των ομάδων εμπειρογνωμόνων σχετικά με θέματα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το έργο της ομάδας. Η Επιτροπή έχει επίσης το δικαίωμα να ζητήσει από τους εκπροσώπους των κρατών μελών σε ομάδα εμπειρογνωμόνων να ενημερώσουν τους ομολόγους τους σε επιτροπή επιτροπολογίας σχετικά με πρόταση της Επιτροπής και τα δυνητικά οφέλη της. Δεν μπορεί να λεχθεί ότι η Επιτροπή ενεργεί ακατάλληλα όταν προβαίνει σε τέτοιες ενέργειες.

16. Ωστόσο, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι το αίτημα της Επιτροπής υπερέβη ό,τι είναι κατάλληλο για την προώθηση του έννομου συμφέροντός της, όταν ζήτησε ρητά από τα μέλη της NADEG να επικοινωνήσουν με τις εθνικές αρχές τους για να υποστηρίξουν τη θετική ψηφοφορία επί του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής. Σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τις ομάδες εμπειρογνωμόνων, ο ρόλος των ομάδων αυτών είναι να παρέχουν συμβουλές και εμπειρογνωμοσύνη στην Επιτροπή.^[13]  Ο ρόλος τους δεν επεκτείνεται φαινομενικά στον επηρεασμό της ψηφοφορίας σε επιτροπή επιτροπολογίας.

17. Η Διαμεσολαβήτρια αναγνωρίζει ότι η NADEG απαρτίζεται από εκπροσώπους των αρχών των κρατών μελών. Κάθε εκπρόσωπος κράτους μέλους είναι φυσικά ελεύθερος να επικοινωνήσει με τον συνάδελφό του σε άλλο τμήμα της εθνικής διοίκησης που συμμετέχει σε επιτροπή επιτροπολογίας. Ωστόσο, αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι μια ομάδα εμπειρογνωμόνων δεν είναι το κατάλληλο φόρουμ για να υποβάλει η Επιτροπή αίτημα όπως αυτό που υπέβαλε στα μέλη της NADEG.

18. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι το αίτημα της Επιτροπής προς τα μέλη της NADEG δεν ήταν κατάλληλο στην παρούσα υπόθεση. Ωστόσο, δεν διαθέτει στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι αυτό που συνέβη στην παρούσα υπόθεση αντικατοπτρίζει μια συνήθη πρακτική της Επιτροπής. Υπό το πρίσμα αυτό, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι αρκεί να ενημερωθεί η Επιτροπή για τις απόψεις της επί του θέματος και ότι δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες. Αυτό ισχύει ιδίως δεδομένου ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως πολιτικό όργανο, αποφάσισε να μην επικαλεστεί το δικαίωμά του να αντιταχθεί στην έκδοση του επίμαχου εν προκειμένω κανονισμού της Επιτροπής.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα ^[14]:

Καμία περαιτέρω έρευνα δεν δικαιολογείται βάσει αυτής της καταγγελίας.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Rosita Hickey
Διευθυντής Ερευνών

Στρασβούργο, 17/12/2020

[1] Σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στον κανονισμό REACH: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) και για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:02006R1907-20200824.

[2] Τα άρθρα 69 έως 73 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 καθορίζουν τη διαδικασία για τη θέσπιση περιορισμών στην παρασκευή, τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση ορισμένων επικίνδυνων ουσιών, μειγμάτων και αντικειμένων.

[3] Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων, ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ XV Έκθεση περιορισμού, πρόταση περιορισμού - μόλυβδος, σ. 2, https://echa.europa.eu/documents/10162/13641/restrictions_lead_shot_axv_report_en.pdf/6ef877d5-94b7-a8f8-1c49-8c07c894fff7.

[4] Τα άρθρα 70 και 71 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 προβλέπουν ότι η επιτροπή αξιολόγησης κινδύνων και η επιτροπή κοινωνικοοικονομικής ανάλυσης διατυπώνουν γνώμη σχετικά με τον προτεινόμενο περιορισμό. Η γνώμη των επιτροπών σχετικά με τον φάκελο του παραρτήματος XV που προτείνει περιορισμούς όσον αφορά τον μόλυβδο στα σκάγια διατίθεται στη διεύθυνση https://echa.europa.eu/documents/10162/07e05943-ee0a-20e1-2946-9c656499c8f8.

[5] Σχέδιο κανονισμού (ΕΕ) της Επιτροπής για την τροποποίηση του παραρτήματος XVII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH) όσον αφορά τον μόλυβδο σε σκάγια μέσα ή γύρω από υγρότοπους (D064660/06), https://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/screen/documents/064660/6/consult?lang=en.

[6] Κανονιστική διαδικασία με έλεγχο, άρθρο 5α της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου.

[7] Οι επιτροπές επιτροπολογίας περιλαμβάνουν έναν εκπρόσωπο από κάθε χώρα της ΕΕ και προεδρεύονται από έναν υπάλληλο της Επιτροπής. Περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/info/law/law-making-process/adopting-eu-law/implementing-and-delegated-acts/comitology_en.

[8] https://circabc.europa.eu/sd/a/294754e0-cacf-4363-9f71-5eb5e0157ed2/Doc%20NADEG%2020-05-03%20Lead%20in%20ammunition%20-%20ECHA.pdf.

[9] Οι ομάδες εμπειρογνωμόνων είναι συμβουλευτικά όργανα που έχουν συσταθεί από την Επιτροπή και τις υπηρεσίες της για να τους παρέχουν συμβουλές και εμπειρογνωμοσύνη. Περισσότερες πληροφορίες: https://ec.europa.eu/transparency/regexpert/index.cfm?do=faq.faq&aide=2.

[10] Η NADEG είναι υποομάδα εμπειρογνωμόνων της συντονιστικής ομάδας για τη βιοποικιλότητα και τη φύση, στην οποία η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και οι εκπρόσωποι των ενδιαφερόμενων μερών συνεργάζονται για να διευκολύνουν την εφαρμογή των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους.

[11] Επιτροπή REACH, Εξωτερικό φύλλο ψηφοφορίας - Σχέδιο κανονισμού (ΕΕ) της Επιτροπής για την τροποποίηση του παραρτήματος XVII του κανονισμού REACH (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 όσον αφορά τον μόλυβδο σε σκάγια μέσα ή γύρω από υγρότοπους, https://ec.europa.eu/transparency/comitology-register/screen/documents/068887/1/consult?lang=en.

[12] Προτάσεις ψηφίσματος B9-0364/2020 και B9-0365/2020. Τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας επί των προτάσεων διατίθενται στη διεύθυνση https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/PV-9-2020-11-25-VOT_EN.pdf.

[13] Απόφαση της Επιτροπής για τη θέσπιση οριζόντιων κανόνων σχετικά με τη δημιουργία και τη λειτουργία των ομάδων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής, άρθρο 3, https://ec.europa.eu/transparency/regdoc/rep/3/2016/EN/3-2016-3301-EN-F1-1.PDF.

[14] Η παρούσα καταγγελία εξετάστηκε στο πλαίσιο του κατ’ εξουσιοδότηση χειρισμού υποθέσεων, σύμφωνα με το άρθρο 11 της απόφασης του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για τη θέσπιση εκτελεστικών διατάξεων .