Θέλετε να υποβάλετε αναφορά κατά ενός θεσμικού οργάνου ή οργανισμού της ΕΕ;
- EL Ελληνικά
Οι αυτόματες μεταφράσεις μπορεί να περιέχουν σφάλματα που δυνητικά μειώνουν τη σαφήνεια και την ακρίβεια· ο Διαμεσολαβητής δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν αποκλίσεις. Για πιο αξιόπιστες πληροφορίες και μεγαλύτερη νομική ασφάλεια, ανατρέξτε στην πρωτότυπη έκδοση που αγγλικά περιέχεται στον ανωτέρω σύνδεσμο.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τη γλωσσική και μεταφραστική πολιτική μας.
Απόφαση στην υπόθεση 1553/2019/NH σχετικά με τον ρόλο του Ειδικού Απεσταλμένου της ΕΕ για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων εκτός της ΕΕ
Απόφαση
Υπόθεση 1553/2019/NH - Εκκίνηση έρευνας στις Τρίτη | 15 Οκτωβρίου 2019 - Απόφαση στις Πέμπτη | 30 Ιουλίου 2020 - Εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο Ευρωπαϊκή Επιτροπή ( Δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες ) - Χώρα Βέλγιο
Η υπόθεση αφορούσε τον ρόλο και την εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων εκτός της ΕΕ. Ο Ειδικός Απεσταλμένος υπηρέτησε ως ειδικός σύμβουλος της Επιτροπής μεταξύ 2016 και 2019. Η καταγγέλλουσα, βουλευτής του ΕΚ, εξέφρασε την ανησυχία της για τις αλληλεπιδράσεις του Ειδικού Απεσταλμένου με ορισμένες οργανώσεις, για τις οποίες υποστήριξε ότι επιδιώκουν ένα «θεματολόγιο κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή παρακολούθησε τον ρόλο του ειδικού απεσταλμένου.
Η Διαμεσολαβήτρια διαπίστωσε ότι η εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου, ως μοναδικής λειτουργίας στη διοίκηση της ΕΕ, δεν ήταν επαρκώς σαφής. Επιπλέον, τα έγγραφα που καθορίζουν την εν λόγω εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του ειδικού απεσταλμένου δεν ήταν διαθέσιμα στο κοινό. Ωστόσο, ο ειδικός απεσταλμένος έλαβε εντολή να συμμετάσχει σε διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η Επιτροπή εκτίμησε ότι ο ειδικός απεσταλμένος δεν παραβίασε την εντολή αυτή συνεργαζόμενος με τις οργανώσεις που αναφέρονται στην καταγγελία. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι θα έπρεπε να είχε δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον κίνδυνο εκμετάλλευσης αυτής της εξαιρετικά ευαίσθητης θέσης, δεδομένων των συγκρούσεων που μπορεί να προκύψουν μεταξύ της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων και άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Δεδομένων των ελλείψεων που εντοπίστηκαν, η Διαμεσολαβήτρια περάτωσε την έρευνα με τρεις προτάσεις βελτίωσης. Κάλεσε την Επιτροπή να παράσχει σαφέστερη καθοδήγηση στους μελλοντικούς Ειδικούς Απεσταλμένους σχετικά με την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη το πλήρες φάσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διατύπωση δηλώσεων και την αλληλεπίδραση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Προτείνει επίσης στην Επιτροπή να αποσαφηνίσει τον βαθμό στον οποίο οι μελλοντικοί Ειδικοί Απεσταλμένοι έχουν την εντολή να ομιλούν εξ ονόματος της Επιτροπής και καλεί την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει την εντολή και το πρόγραμμα εργασίας τους.
Ιστορικό της καταγγελίας
1. Ο καταγγέλλων, βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την επαγγελματική συμπεριφορά του τότε Ειδικού Απεσταλμένου της ΕΕ [1] για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
2. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημιούργησε τη θέση του Ειδικού Απεσταλμένου με απόφαση που ελήφθη το 2016. Η εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου περιλαμβάνει τη στήριξη της προώθησης και της προστασίας της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων σε τρίτες χώρες, τη συμμετοχή και τον διάλογο με διεθνείς οργανισμούς, την κοινωνία των πολιτών και θρησκευτικούς παράγοντες, καθώς και τη στήριξη του συντονισμού της ΕΕ επί του θέματος. Ο Ειδικός Απεσταλμένος ήταν ο πρώτος του είδους του. Διοικητικά, ο Ειδικός Απεσταλμένος είναι ειδικός σύμβουλος [2] του Επιτρόπου Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
3. Ο καταγγέλλων θεωρεί ότι ο Ειδικός Απεσταλμένος δεν εκπλήρωσε την εντολή του διότι δεν προώθησε μια χωρίς αποκλεισμούς έννοια της θρησκευτικής ελευθερίας, ούτε τον σεβασμό όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των πιστών και των μη πιστών. Ειδικότερα, η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι ο Ειδικός Απεσταλμένος είχε συναντηθεί με δύο οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και είχε αναγνωρίσει δημοσίως το έργο τους, τις οποίες η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι «προέρχονταν από τις υπερσυντηρητικές παρυφές του Χριστιανισμού» και τις οποίες υποστήριξε ότι επιδιώκουν ένα «θεματολόγιο κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Ειδικότερα, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι ο ειδικός απεσταλμένος ευχαρίστησε δημοσίως έναν από τους οργανισμούς μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
4. Η καταγγέλλουσα εξέφρασε τις ανησυχίες της απευθείας στον Ειδικό Απεσταλμένο σε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου 2019. Ζήτησε από τον Ειδικό Απεσταλμένο να αποστασιοποιηθεί από τις εν λόγω οργανώσεις. Ο καταγγέλλων ζήτησε επίσης από την Επιτροπή να παράσχει πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με τις επαφές που είχε ο ειδικός απεσταλμένος με άτομα και οργανώσεις από το 2018.[3]
5. Δυσαρεστημένη από τις απαντήσεις που έλαβε σχετικά με τις ανησυχίες της, η καταγγέλλουσα απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή τον Αύγουστο του 2019.
Η έρευνα
6. Καθώς η Διαμεσολαβήτρια ερευνά τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και όχι μεμονωμένα μέλη του προσωπικού των εν λόγω θεσμικών οργάνων της ΕΕ, η παρούσα έρευνα επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιμετώπισε τις ανησυχίες σχετικά με τον Ειδικό Απεσταλμένο και στον τρόπο με τον οποίο παρακολούθησε τον ρόλο του.
7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να παράσχει διευκρινίσεις σχετικά με τους κανόνες που ισχύουν για τον Ειδικό Απεσταλμένο όσον αφορά τον ρόλο του, την επαγγελματική συμπεριφορά του και τις συναντήσεις με τρίτους. Ο Διαμεσολαβητής ρώτησε επίσης την Επιτροπή πώς παρακολουθεί τον τρόπο με τον οποίο ο Ειδικός Απεσταλμένος ασκεί τον ρόλο του. Η Επιτροπή απέστειλε στον Διαμεσολαβητή την απάντησή της σχετικά με την καταγγελία, καθώς και δύο εσωτερικά έγγραφα που καθορίζουν την εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του ειδικού απεσταλμένου. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις σε απάντηση στην απάντηση της Επιτροπής.
Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή
8. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι ορισμένες από τις οργανώσεις με τις οποίες είχε συνεργαστεί ο ειδικός απεσταλμένος αγωνίζονταν κατά των δικαιωμάτων των ΛΟΑΔΜ, των γάμων μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου ή των δικαιωμάτων υγείας των γυναικών. Ως εκ τούτου, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι το γεγονός ότι ο ειδικός απεσταλμένος επέλεξε να εμφανιστεί και να μιλήσει σε εκδηλώσεις στο πλευρό τέτοιων οργανώσεων επηρεάζει σοβαρά την εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία των καθηκόντων του. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε επίσης ότι, καθώς ο ειδικός απεσταλμένος ενεργεί ως ειδικός σύμβουλος επιτρόπου, η προφανής εγγύτητά του με τις οργανώσεις αυτές θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις που λαμβάνονται σε τρίτες χώρες σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα ή τα δικαιώματα των ΛΟΑΔΜ.
9. Στην απάντησή της, η Επιτροπή ανέφερε τα εξής:
- Η εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου καθορίζεται στην απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2016, καθώς και στην «εντολή και πρόγραμμα εργασιών του Ειδικού Απεσταλμένου για τη θρησκευτική ελευθερία και την ελευθερία των πεποιθήσεων», της 26ης Σεπτεμβρίου 2016. Η Επιτροπή επικαιροποίησε το πρόγραμμα εργασίας του ειδικού απεσταλμένου στις 23 Νοεμβρίου 2017. Η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας περιλαμβάνουν τη στήριξη της προώθησης της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων σε επίπεδο χώρας, τη συμμετοχή σε διεθνή φόρουμ, τη στήριξη του συντονισμού της ΕΕ και τη συμμετοχή σε διάλογο με ευρύ φάσμα φορέων της κοινωνίας των πολιτών και θρησκευτικών παραγόντων.
- Η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας αναθέτουν επίσης στον Ειδικό Απεσταλμένο το καθήκον να υποστηρίξει την εφαρμογή των «κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για την προώθηση και την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων»,[4] που εγκρίθηκαν από τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2013. Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν εργαλεία για τη στήριξη της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ και στη διεθνή συνεργασία και ανάπτυξη της ΕΕ. Καθορίζουν το πλαίσιο εντός του οποίου ο Ειδικός Απεσταλμένος θα πρέπει να ενεργεί για την εφαρμογή ισορροπημένης προσέγγισης κατά την άσκηση της ελευθερίας της θρησκείας ή των πεποιθήσεων, εστιάζοντας στον σεβασμό της πολυμορφίας και της θρησκευτικής ανοχής.
- Ο ειδικός απεσταλμένος αναφέρεται απευθείας στον επίτροπο Διεθνούς Συνεργασίας και Ανάπτυξης. Συντονίζει και προετοιμάζει τις δραστηριότητες, τις αποστολές και τις ομιλίες του σε συνεργασία με διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής και με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Για κάθε επίσημη επίσκεψη, ο ειδικός απεσταλμένος συντάσσει έκθεση, η οποία στη συνέχεια αξιολογείται από την Επιτροπή και την ΕΥΕΔ. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι εκθέσεις αυτές κατέδειξαν ότι ο ειδικός απεσταλμένος ενεργούσε σύμφωνα με την εντολή του.
- Ο Ειδικός Απεσταλμένος δεν θεώρησε αναγκαίο να αποστασιοποιηθεί δημοσίως από τις οργανώσεις που αναφέρονται στην καταγγελία, διότι οι αλληλεπιδράσεις με τις οργανώσεις αυτές είχαν πραγματοποιηθεί αποκλειστικά για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων και όχι για θέματα που σχετίζονται με το ευρύτερο θεματολόγιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο Ειδικός Απεσταλμένος ενήργησε σύμφωνα με την εντολή του όσον αφορά τις αρχές της αμεροληψίας και της διαφάνειας.
10. Στις παρατηρήσεις της σχετικά με την απάντηση της Επιτροπής, η καταγγέλλουσα υποστήριξε ότι η αδυναμία του ειδικού απεσταλμένου να αποστασιοποιηθεί από τις εν λόγω οργανώσεις εμποδίζει τη δέσμευση της Επιτροπής στο θεματολόγιο της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η οποία είναι επιτακτική για κάθε εξωτερική δράση της ΕΕ, όπως περιγράφεται στο άρθρο 21 της Συνθήκης ΕΕ. Απέρριψε το επιχείρημα της Επιτροπής ότι ο ειδικός απεσταλμένος είχε αλληλεπιδράσει με τις οργανώσεις μόνο για το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας. Θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε αξιολογήσει τις οργανώσεις υπό το πρίσμα του ευρύτερου σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αξιών της ΕΕ. Εάν η Επιτροπή είχε προβεί σε μια τέτοια αξιολόγηση, θα είχε διαπιστώσει ότι σε μία από τις οργανώσεις δεν είχε χορηγηθεί καθεστώς συμμετοχής στο Συμβούλιο της Ευρώπης επειδή δεν τηρούσε τις αξίες του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η Επιτροπή θα είχε επίσης διαπιστώσει ότι μια άλλη οργάνωση είχε αγωνιστεί ενεργά κατά των δικαιωμάτων των ΛΟΑΔΜ και της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας.
Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή
11. Η θέση του Ειδικού Απεσταλμένου για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων αποτελεί μοναδικό χαρακτηριστικό της διοίκησης της ΕΕ.
12. Δεδομένης της μοναδικότητας της θέσης, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί εκπληκτικό το γεγονός ότι η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του Ειδικού Απεσταλμένου δεν είναι διαθέσιμα στο κοινό [5]. Χωρίς πλήρεις πληροφορίες σχετικά με αυτόν τον μοναδικό ρόλο, οι πολίτες κινδυνεύουν να μην κατανοήσουν με σαφήνεια τη σχετική εντολή και τα σχετικά καθήκοντα. Ορισμένες από τις ανησυχίες του καταγγέλλοντος σχετικά με τη δημόσια ομιλία του Ειδικού Απεσταλμένου και τη συνεργασία του με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ενδέχεται να είχαν απαντηθεί αμέσως, εάν η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του Ειδικού Απεσταλμένου είχαν δημοσιοποιηθεί. Ο Διαμεσολαβητής θα υποβάλει πρόταση για βελτίωση στο θέμα αυτό.
13. Η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του Ειδικού Απεσταλμένου ορίζουν σαφώς ότι ο Ειδικός Απεσταλμένος μπορεί να συμμετέχει σε διάλογο με θρησκευτικούς παράγοντες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και ενδιαφερόμενα μέρη. Από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι οι αλληλεπιδράσεις του Ειδικού Απεσταλμένου με τις δύο οργανώσεις που αναφέρονται στην καταγγελία δεν εμπίπτουν στο πεδίο του εν λόγω διαλόγου και, ως εκ τούτου, στην εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου.
14. Ωστόσο, επειδή τα θεμελιώδη δικαιώματα εκφράζονται, κατά κύριο λόγο, αρκετά γενικά, οι αντικρουόμενες ερμηνείες μπορούν να οδηγήσουν σε συγκρούσεις μεταξύ, για παράδειγμα, της θρησκευτικής ελευθερίας και ορισμένων δικαιωμάτων ισότητας ή της ελευθερίας έκφρασης και των δικαιωμάτων ισότητας. Πρόκειται για έναν ευαίσθητο και αμφισβητούμενο τομέα, ο οποίος έχει οδηγήσει σε δικαστικές αποφάσεις που επιχειρούν να καθορίσουν πού μπορούν να τεθούν κατάλληλα όρια στην έκφραση της θρησκευτικής ελευθερίας προκειμένου να προστατευθούν άλλα θεμελιώδη δικαιώματα. Πράγματι, η παράγραφος 26 των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ του 2013 για την προώθηση και την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων, οι οποίες αποτελούν το πλαίσιο πολιτικής για το έργο του Ειδικού Απεσταλμένου, αναφέρει τα εξής:
«Ορισμένες πρακτικές που συνδέονται με την εκδήλωση θρησκείας ή πεποιθήσεων, ή γίνονται αντιληπτές ως τέτοιες, ενδέχεται να συνιστούν παραβιάσεις των διεθνών προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μερικές φορές γίνεται επίκληση του δικαιώματος της ελευθερίας της θρησκείας ή των πεποιθήσεων για να δικαιολογηθούν τέτοιες παραβιάσεις. Η ΕΕ αντιτίθεται σθεναρά στην αιτιολόγηση αυτή, ενώ παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην ισχυρή προστασία και προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων σε όλα τα μέρη του κόσμου. Οι παραβιάσεις συχνά πλήττουν γυναίκες, μέλη θρησκευτικών μειονοτήτων, καθώς και άτομα βάσει του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου τους.
Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό ο Ειδικός Απεσταλμένος να αποφεύγει κάθε αντίληψη ότι εργαλειοποιείται από οργανώσεις που ενδέχεται να χρησιμοποιούν την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας για την προώθηση θεματολογίων που αντιβαίνουν στη δέσμευση της ΕΕ όσον αφορά τα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μια αποτυχία να το πράξει κινδυνεύει επίσης να υπονομεύσει το σημαντικό έργο της προστασίας εκείνων που διώκονται σε όλο τον κόσμο λόγω των θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεών τους.
15. Ως ειδικός σύμβουλος, ο ειδικός απεσταλμένος πρέπει να τηρεί τους κανόνες και τις υποχρεώσεις που ορίζονται στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης της ΕΕ. Ειδικότερα, το άρθρο 12 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης ορίζει ότι «Ο υπάλληλος απέχει από κάθε ενέργεια ή συμπεριφορά που ενδέχεται να θίξει τη θέση του». Η νομολογία της ΕΕ έχει ερμηνεύσει παγίως τη διάταξη αυτή υπό την έννοια ότι αναφέρεται σε σοβαρές προσβολές κατά άλλων προσώπων, οι οποίες θίγουν την αξιοπρέπειά τους ως ανθρώπων, ή σε σοβαρό παράπτωμα. Ο Διαμεσολαβητής πιστεύει ότι το μήνυμα του Ειδικού Απεσταλμένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο ευχαριστεί γενικά έναν οργανισμό σε σχέση με θέμα που εμπίπτει στην εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου, δεν εμπίπτει στην κατηγορία αυτή. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι ο ειδικός απεσταλμένος δήλωσε αργότερα σε επιστολή προς τον καταγγέλλοντα ότι το μήνυμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αφορούσε το έργο της οργάνωσης μόνο σε σχέση με τη θρησκευτική ελευθερία και την ελευθερία των πεποιθήσεων. Ακόμη και αν συμβαίνει αυτό, ο Διαμεσολαβητής πιστεύει -υπό το πρίσμα των αντικρουόμενων ερμηνειών που περιγράφονται στη σκέψη 14 ανωτέρω- ότι μπορεί να ήταν αναγκαία μεγαλύτερη προσοχή και ότι η ίδια η Επιτροπή θα έπρεπε να έχει επιδείξει μεγαλύτερη επαγρύπνηση.
16. Το ζήτημα της αντίληψης του κοινού είναι υψίστης σημασίας σε σχέση με μια εξέχουσα προσωπικότητα όπως ο Ειδικός Απεσταλμένος. Δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία στο μυαλό του κοινού ότι τα μέλη του προσωπικού της ΕΕ με εξέχοντα ρόλο, όπως ο Ειδικός Απεσταλμένος, τηρούν πλήρως τις αξίες της ΕΕ, οι οποίες περιλαμβάνουν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ορισμένες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ελευθερίας της θρησκείας ή των πεποιθήσεων ενδέχεται να έχουν απόψεις που πράγματι θεωρείται ότι αντιβαίνουν στα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδίως τα δικαιώματα των γυναικών ή τα δικαιώματα των ΛΟΑΔΜ.
17. Δεν εμπίπτει στην εντολή της Διαμεσολαβήτριας να αξιολογεί κατά πόσον μια οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών σέβεται τις αξίες της ΕΕ και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό η Επιτροπή να επιδείξει εγρήγορση όσον αφορά τις ευαισθησίες και τις προκλήσεις που θέτει η δημιουργία της θέσης του Ειδικού Απεσταλμένου και τον κίνδυνο να αξιοποιηθούν τυχόν ασάφειες σε σχέση με τον όρο «ελευθερία θρησκείας και πεποιθήσεων». Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή θα πρέπει να αντιμετωπίσει το θέμα στο μέλλον. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια προτείνει στην Επιτροπή να παράσχει σαφέστερη καθοδήγηση σχετικά με το ζήτημα αυτό στην εντολή και στο πρόγραμμα εργασίας κάθε μελλοντικού Ειδικού Απεσταλμένου και να εξετάσει επίσης το ενδεχόμενο στενότερης παρακολούθησης του ζητήματος. Αυτό θα ήταν απολύτως σύμφωνο με την τρέχουσα εντολή του Ειδικού Απεσταλμένου, η οποία υπενθυμίζει ότι «η ΕΕ έχει δεσμευτεί να υποστηρίξει μια προσέγγιση για τα ανθρώπινα δικαιώματα που θα βασίζεται στην αρχή της προστασίας όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της θρησκείας ή των πεποιθήσεων και της ελευθερίας της έκφρασης, σε όλες τις πτυχές τους»(η υπογράμμιση δική μας). Ο Διαμεσολαβητής θα υποβάλει πρόταση για βελτίωση στο θέμα αυτό.
18. Τέλος, ούτε η απόφαση για τον καθορισμό της θέσης του Ειδικού Απεσταλμένου ούτε η εντολή και το πρόγραμμα εργασίας του Ειδικού Απεσταλμένου παρέχουν επαρκή σαφήνεια ως προς το αν ο Ειδικός Απεσταλμένος θα πρέπει να θεωρείται ότι ομιλεί εξ ονόματος της Επιτροπής και, ως εκ τούτου, της ΕΕ. Όσον αφορά τον Διαμεσολαβητή, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το πράττει. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να παράσχει μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το σημείο αυτό για το μέλλον, ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ούτε για το κοινό ούτε για τον ίδιο τον Ειδικό Σύμβουλο. Ο Διαμεσολαβητής θα υποβάλει επίσης πρόταση βελτίωσης στην Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό.
19. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι, στις 8 Ιουλίου 2020, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα ανανεώσει τα καθήκοντα του Ειδικού Απεσταλμένου για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων εκτός της ΕΕ. Η Διαμεσολαβήτρια ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τις προτάσεις της για βελτίωση κατά την κατάρτιση της νέας εντολής και του προγράμματος εργασίας του μελλοντικού Ειδικού Απεσταλμένου.
Συμπέρασμα
Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:
Μολονότι η έρευνα αυτή εντόπισε ελλείψεις που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο μέλλον, δεν δικαιολογούνται περαιτέρω έρευνες στο παρόν στάδιο.
Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.
Προτάσεις βελτίωσης
Ο Διαμεσολαβητής υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες προτάσεις βελτίωσης:
- Η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί στενότερα και να παρέχει σαφέστερη καθοδήγηση στους μελλοντικούς ειδικούς απεσταλμένους όσον αφορά την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά τη διατύπωση δηλώσεων και την αλληλεπίδραση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τη σημασία της αντίληψης του κοινού.
- Η Επιτροπή θα πρέπει να αποσαφηνίσει τον βαθμό στον οποίο οι μελλοντικοί ειδικοί απεσταλμένοι έχουν την εντολή να ομιλούν εξ ονόματος της Επιτροπής ή να εκπροσωπούν το θεσμικό όργανο κατά τη συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη.
- Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει ότι τα βασικά έγγραφα που καθορίζουν την εντολή και το πρόγραμμα εργασίας των μελλοντικών ειδικών απεσταλμένων για την προώθηση της θρησκευτικής ελευθερίας και της ελευθερίας των πεποιθήσεων τίθενται στη διάθεση του κοινού.
Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια
Στρασβούργο, 30/07/2020
[1] Η θητεία του Ειδικού Απεσταλμένου ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2019.
[2] Ειδικοί σύμβουλοι είναι πρόσωπα τα οποία, λόγω ειδικών προσόντων, προσλαμβάνονται για να επικουρούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ είτε τακτικά είτε για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Οι ειδικοί σύμβουλοι θεωρούνται μέλη του προσωπικού του θεσμικού οργάνου της ΕΕ και, ως εκ τούτου, ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης της ΕΕ εφαρμόζεται σε αυτούς. Βλέπε: Κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων και καθεστώς που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20140501
[3] Ο καταγγέλλων υπέβαλε το αίτημα για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα δυνάμει του κανονισμού 1049/2001. Δεδομένου ότι δεν είχε ζητήσει από την Επιτροπή να επανεξετάσει την απόφασή της να παράσχει μερική μόνο πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα (υποβάλλοντας «επιβεβαιωτική αίτηση»), η Διαμεσολαβήτρια δεν μπορούσε να διερευνήσει αυτή την πτυχή της καταγγελίας της.
[4] Οι κατευθυντήριες γραμμές διατίθενται στη διεύθυνση: https://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/EN/foraff/137585.pdf
[5] Το πρόγραμμα εργασίας ορίζει ότι το έγγραφο προορίζεται για εσωτερική χρήση και ότι θα πρέπει να δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Επιτροπής «προσαρμοσμένη έκδοση».
[6] Βλ. υποσημείωση 4.