Ιστορικό της καταγγελίας

1. Τον Φεβρουάριο του 2019, η Επιτροπή δημοσίευσε άρθρο σχετικά με την οδηγία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας σε μία από τις πλατφόρμες της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Λίγο αργότερα, αφαίρεσε το άρθρο και δήλωσε, στη θέση του, ότι: «Τοάρθρο αυτό που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχε ως στόχο να απαντήσει σε ανησυχίες, αλλά και σε παρερμηνείες που συχνά περιβάλλουν την πρόταση οδηγίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Αναγνωρίζουμε ότι η γλώσσα και ο τίτλος του δεν ήταν κατάλληλοι και ζητούμε συγγνώμη για το γεγονός ότι θεωρήθηκε προσβλητικός». ^[1]

2. Στις 16 Φεβρουαρίου, ο καταγγέλλων, ο οποίος είναι υπέρμαχος μιας πηγής πληροφοριών στο διαδίκτυο, ζήτησε πρόσβαση του κοινού σε όλα τα σχέδια του άρθρου.

3. Την 1η Απριλίου, η Επιτροπή χορήγησε μερική πρόσβαση σε εσωτερική ανταλλαγή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Επιτροπής στην οποία περιλαμβανόταν το άρθρο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, απάλειψε τα ονόματα των υπαλλήλων της Επιτροπής που περιλαμβάνονταν στην ανταλλαγή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (συγκεκριμένα, απάλειψε τις διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τις «υπογραφές» στο κάτω μέρος των μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου). Δήλωσε ότι οι εν λόγω απαλείψεις ήταν σύμφωνες με τους κανόνες σχετικά με την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που περιέχονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 1049/2001^[2] και στον κανονισμό 2018/1725^[3].

4. Στις 10 Απριλίου, ο καταγγέλλων υπέβαλε στην Επιτροπή αίτηση επανεξέτασης, τη λεγόμενη «επιβεβαιωτικήαίτηση»,δηλώνοντας ότι η δημοσιοποίηση των ονομασιών ήταν δικαιολογημένη.

5. Στις 26 Ιουνίου 2019, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την απόφασή της να χορηγήσει μερική πρόσβαση του κοινού στο έγγραφο.

Η έρευνα

6. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή χειρίστηκε το αίτημα για πλήρη πρόσβαση του κοινού.

7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε από την Επιτροπή αντίγραφο του ζητηθέντος εγγράφου, το οποίο δεν έχει απαλειφθεί.

Ζήτημα

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

8. Ο καταγγέλλων διαφώνησε με την απαλοιφή από την Επιτροπή των ονομάτων των υπαλλήλων της Επιτροπής. Θεώρησε ότι η δημοσιοποίησή τους ήταν δικαιολογημένη διότι (καταγγέλλει) το όνομα του συντάκτη του άρθρου είναι ήδη γνωστό στο κοινό (παρέδωσε στην Επιτροπή το όνομα του προσώπου που πίστευε ότι ήταν ο συντάκτης).  

9. Κατά την υποβολή της καταγγελίας του στον Διαμεσολαβητή, ο καταγγέλλων υποστήριξε επίσης ότι η δημοσιοποίηση των ονομάτων των υπαλλήλων της Επιτροπής θα ενημέρωνε το κοινό σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή αποφάσισε να δημοσιεύσει το άρθρο.

10. Ο καταγγέλλων δήλωσε επίσης ότι υποπτευόταν ότι η Επιτροπή δεν γνωστοποίησε όλα τα σχέδια του άρθρου.

11. Η Επιτροπή έκρινε ότι τα ονόματα των υπαλλήλων της Επιτροπής είναι «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα». Η Επιτροπή εξήγησε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 2018/1725, «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» μπορούν να δημοσιοποιηθούν μόνον εάν υπάρχει «αναγκαιότητα» δημοσιοποίησης των δεδομένων. Αυτή η «αναγκαιότητα» πρέπει να εξυπηρετεί συγκεκριμένο σκοπό και ο «ειδικός σκοπός» πρέπει να εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Η Επιτροπή επισήμανε, ωστόσο, ότι ο καταγγέλλων δεν είχε εξηγήσει τον τρόπο με τον οποίο η γνωστοποίηση των ονομάτων των υπαλλήλων του ήταν αναγκαία για την επίτευξη συγκεκριμένου σκοπού δημοσίου συμφέροντος.^[4] Δήλωσε ότι το επιχείρημα του καταγγέλλοντος, σύμφωνα με το οποίο τα ονόματα θα έπρεπε να γνωστοποιηθούν επειδή το όνομα του συντάκτη του άρθρου είναι ήδη γνωστό στο κοινό, δεν είναι πειστικό.

12. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι υπάρχει πραγματικός και μη υποθετικός κίνδυνος η δημοσιοποίηση των ονομάτων των μελών του προσωπικού της να βλάψει την ιδιωτική ζωή των εν λόγω προσώπων και να τα υποβάλει σε αυτόκλητες εξωτερικές επαφές.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

13. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι τα ονόματα των μελών του προσωπικού της Επιτροπής αποτελούν «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» των εν λόγω μελών του προσωπικού. Η πρόσβαση του κοινού στα ονόματα αυτά πρέπει να απορρίπτεται, εκτός εάν πληρούται το νομικό πρότυπο που ορίζεται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού 2018/1725. Σύμφωνα με αυτό το νομικό πρότυπο, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα μπορούν να δημοσιοποιούνται μόνο εάν υπάρχει «ανάγκη» δημοσιοποίησης των δεδομένων. Αυτή η «αναγκαιότητα» πρέπει να εξυπηρετεί «συγκεκριμένο σκοπό» και ο «συγκεκριμένος σκοπός» πρέπει να εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον.  Ακόμη και αν πληρούται αυτό το μέρος του κριτηρίου, εξακολουθεί να είναι δυνατή η άρνηση πρόσβασης υπό το πρίσμα του κριτηρίου της αναλογικότητας, στο πλαίσιο του οποίου λαμβάνονται υπόψη τυχόν «έννομα συμφέροντα» των ενδιαφερόμενων προσώπων.

14. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι ο καταγγέλλων δεν υπέβαλε στην Επιτροπή κανένα πειστικό επιχείρημα που να αποδεικνύει τους λόγους για τους οποίους ήταν αναγκαία η γνωστοποίηση των ονομάτων των υπαλλήλων της Επιτροπής.

15. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι τα ονόματα των υπαλλήλων της Επιτροπής θα πρέπει να γνωστοποιηθούν επειδή είναι γνωστή η ταυτότητα του συντάκτη του άρθρου. Ακόμη και αν ήταν γνωστή η ταυτότητα του συντάκτη του άρθρου, αυτό δεν θα σήμαινε ότι υπάρχει ανάγκη γνωστοποίησης των ονομάτων των υπαλλήλων της Επιτροπής που περιέχονται στην ανταλλαγή μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

16. Ο καταγγέλλων ενημέρωσε επίσης τον Διαμεσολαβητή ότι η δημοσιοποίηση των ονομάτων του προσωπικού θα ενημέρωνε το κοινό σχετικά με τον τρόπο δημοσίευσης του άρθρου. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι ο καταγγέλλων δεν προέβαλε το επιχείρημα αυτό στην Επιτροπή κατά την υποβολή της αρχικής και της επιβεβαιωτικής αίτησής του. Το επιχείρημα αυτό προβλήθηκε μόνο κατά την υποβολή της καταγγελίας του στον Διαμεσολαβητή. Εν πάση περιπτώσει, ο Διαμεσολαβητής εξέτασε το εν λόγω έγγραφο. Υπό το πρίσμα της εξέτασης αυτής, δεν συμφωνεί ότι η γνωστοποίηση των ονομάτων των μελών του προσωπικού της Επιτροπής θα έριχνε φως στον τρόπο δημοσίευσης του εν λόγω άρθρου.

17. Όσον αφορά την ανησυχία του καταγγέλλοντος ότι η Επιτροπή δεν γνωστοποίησε όλα τα σχέδια του άρθρου, η Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Επιτροπή διαθέτει άλλα σχέδια του εγγράφου. Πράγματι, το περιεχόμενο της ανταλλαγής μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπήρχαν άλλα σχέδια του άρθρου στην κατοχή της Επιτροπής.

Συμπέρασμα

Βάσει της έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια περατώνει την υπόθεση με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπήρξε κακοδιοίκηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο καταγγέλλων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Στρασβούργο, 02/12/2019

[1] Το άρθρο είχε τίτλο «Η οδηγία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας: πώς ειπώθηκε στον όχλο να σώσει τον δράκο και να σκοτώσει τον ιππότη» και ήταν διαθέσιμος, για κάποιο χρονικό διάστημα, στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://medium.com/@EuropeanCommission/the-copyright-directive-how-the-mob-was-to-save-the-dragon-and-slay-the-knight-b35876008f16 (στα αγγλικά).

[2] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Διατίθεται στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32001R1049.

[3] Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1725 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 45/2001 και της απόφασης αριθ. 1247/2002/ΕΚ. Διατίθεται στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32018R1725.

[4] Σύμφωνα με την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2015, ClientEarth and Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) κατά Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων, υπόθεση C-615/13 P, ECLI:EU:C:2015:489, σκέψη 47. Διατίθεται στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=0601AB9D34DB0EE31604D2D99AFB63FB;text=&docid=165906&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=4271953.