Avrupa Ombudsmanı, Avrupa Birliği kurumlarının ve organlarının kötü yönetimine ilişkin şikayetleri incelemektedir. Ombudsman tamamen bağımsız ve tarafsızdır. Şu anki Ombudsman, göreve 1 Nisan 2003 tarihinde gelen Mr P. Nikiforos Diamandouros’tur. 

Kimdir?

Avrupa Ombudsmanı, Yunanistan eski ulusal ombudsmanı olan P. Nikiforos Diamandouros’tur. Avrupa Parlamentosu tarafından seçilmiştir ve 1 Nisan 2003 tarihinden beri görevdedir. Parlamento ilk Avrupa Ombudsmanını 1995 yılında seçmişti.

 Ne yapar?

Avrupa Ombudsmanı, Avrupa Birliği (AB) kurumlarındaki kötü yönetime ilişkin olarak yapılan şikayetleri inceler. Bu kurumlar arasında, diğerlerinin yanı sıra, Avrupa Komisyonu, AB Konseyi ve Avrupa Parlamentosu da yer almaktadır. İnceleme yapabileceği Birlik kurumlarına örnek olarak Avrupa İlaç Ajansı ve Avrupa Yaşam ve Çalışma Koşullarının İyileştirilmesi Vakfı verilebilir. Sadece Adalet Divanı, İlk Derece Mahkemesi ve Sivil Hizmet Heyeti yargılama görevlerini yerine getirirken Ombudsman’ın yetkisi dışında kalmaktadırlar.

Ombudsman araştırmalarını ekseriyetle şikayetlere dayanarak yapar; ancak kendi inisiyatifi ile de araştırmalar başlatabilir. 

Ne yapmaz?

Ombudsman aşağıdakiler hakkında inceleme yapamaz:

• şikayetler AB’ye ilişkin konularda olsa dahi, Üye Devletlerin ulusal, bölgesel ve yerel makamlarına karşı şikayetler. Bu makamlara örnek olarak hükümet daireleri, devlet kurumları ve yerel konseyler verilebilir;
• ulusal mahkemelerin ve ombudsmanların faaliyetleri. Avrupa Ombudsmanı, bu kurumlar tarafından verilen kararlara ilişkin temyiz merci değildir;
• ticari işletmeler veya özel kişiler aleyhindeki şikayetler.

Hangi şikayetlerle ilgilenir?

Ombudsman, kötü yönetim (yetersiz veya yanlış yönetim) durumlarını inceler. Kötü yönetim, bir kurumun kanuna uygun davranmaması, iyi yönetim ilkelerine saygı göstermemesi veya insan haklarını ihlal etmesi halinde söz konusu olur. Bazı örnekleri şunlardır:

• idari usulsüzlükler
• haksızlık
• ayrımcılık
• yetkiyi kötüye kullanma
• cevap vermeme
• bilgi vermeyi reddetme
• gereksiz gecikmeler

Nasıl bir sonuç beklenebilir?

Ombudsman, problemi çözmek amacı ile ilgili kurumu şikayetten haberdar edebilir. Araştırmaları sırasında sorunun tatmin edici şekilde çözümlenememesi halinde, Ombudsman, mümkünse, kötü yönetimi düzeltecek ve şikayette bulunanı tatmin edecek dostane bir çözüm bulmaya çalışacaktır. Uzlaştırma girişiminin başarısız olması halinde, Ombudsman sorunu çözmek üzere tavsiyelerde bulunabilir. Kurumun Ombudsmanın tavsiyelerini kabul etmemesi halinde, Ombudsman Avrupa Parlamentosu’na sunulmak üzere özel bir rapor hazırlayabilir.

Kimler nasıl şikayette bulunabilir?

Avrupa Birliği Üye Ülkelerinden birinin vatandaşı iseniz veya Avrupa Birliği Üye Ülkelerinden birinde ikamet ediyorsanız, Avrupa Ombudsmanına şikayette bulunabilirsiniz. Avrupa Birliğinde müseccel bir ofisi olan ticari işletmeler, dernekler ve sair kuruluşlar da Ombudsmana şikayette bulunabilirler.

Şikayetler posta, faks ya da e-posta ile yollanabilir. Şikayet kılavuzu ve formu, Ombudsmanın ofisinden alınabileceği gibi Ombudsmanın web sitesinden de indirilebilir.

Ombudsman şikayeti inceleyemezse ne olur?

Ombudsmanın şikayeti inceleyememesi halinde – örneğin şikayetin Üye Ülkelerdeki ulusal, bölgesel veya yerel idarelere ilişkin olması halinde – dahi Ombudsman sorununuzu çözmenize elinden geldiğince yardım edecektir. Bu genellikle konunun Avrupa Ombudsmanlar Ağının bir üyesine devredilmesi veya size Ağın bir üyesi ile bağlantıya geçmenizin tavsiye edilmesi şeklinde gerçekleşir. 1996 yılında kurulan Ağ, AB Üye Ülkelerinin, AB üyeliğine başvuran ülkelerin, Norveç’in ve İzlanda’nın ulusal ve bölgesel ombudsmanlarının tamamından ve ABD’deki başvuru komitelerinden oluşur.

Avrupa Ombudsmanının bu şekilde yardımcı olduğu şikayetler arasında aşağıdakiler de yer almaktadır:

• Bir vatandaş, işsizlik sigortası ödemelerini idare eden Fransız bir kuruluş hakkında şikayette bulundu. Şikayet edenin izni ile, Avrupa Ombudsmanı, şikayeti, probleme çözüm bulan Fransız Ombudsmanına devretti.
• Bir trafik kazası sonucunda sakat kalan bir Polonya vatandaşı, ulusal sosyal sigorta kurumunun haksız olarak sosyal haklarını ödemeyi durdurduğunu iddia etti. Şikayet edenin izni ile, konu, Polonyalı Ombudsmana transfer edildi.
• İspanyol vatandaşları, Kuzey Afrika’dan yasadışı göç sorununun ele alınması için AB seviyesinde ve ulusal seviyede eylem talep etti. Konunun Avrupa Ombudsmanının görevinin kapsamı dışında kalması nedeni ile, Ombudsman, şikayet edenlerden konuyu ulusal makamlara ilişkin olarak İspanyol Ombudsmanına sunmalarını ve AB düzeyinde inceleme ve yasama yetkisi bulunan Avrupa Parlamentosu’na başvurmalarını tavsiye etti.

Çözümlenmiş şikayetlere örnek verebilir misiniz?

• Avrupa Komisyonu, Alman bir bilim gazetecisine geç ödemede bulunulmasına ilişkin konuyu çözdü, gecikmenin nedenini açıkladı ve faiz ödemeyi kabul etti. Bu arada, uzmanlara yapılan ödemeleri hızlandırmak için önlemler aldığını teyit etti. Şikayette bulunan, daha sonra son sözleşmesi kapsamındaki hizmetleri için sadece 30 gün içerisinde kendisine ödeme yapıldığını belirtti.
• Avrupa Personel Seçme Bürosu (EPSO) işe alma yarışmalarında ön seçim testleri ve seçilebilirlik konusundaki bilgileri netleştirmeyi kabul etti. Bunun üzerine, asistan çevirmen için yapılan yarışmaya katılmak için başvuran bir Macaristan vatandaşı şikayette bulundu. Ombudsman, bu şartların daha da netleştirilmesinin yanlış anlamaları önleyeceğini ve adaylar ile ilişkileri geliştireceğini hissetti.
• Ombudsman, belgelere kamu erişimi konusunda yapılan bir başvuruyu usulüne uygun ve dikkatlice ele almaması nedeni ile Konseyi eleştirdi. Bunu takip eden incelemede, Konseyin şikayette bulunana ilgili belgelerin sayısı hakkında verdiği cevabın aksine, bir çok ek belgeler de olduğu ortaya çıktı. Ombudsmanının incelemesi sonucunda şikayette bulunana bu ek belgelere de erişme hakkı tanındı.

Ombudsmanla nasıl bağlantıya geçebilirim?

Avrupa Ombudsmanına
1 Avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
FR - 67001 Strasbourg Cedex
Tel. +33 (0)3 88 17 23 13
Faks +33 (0)3 88 17 90 62

Ombudsmanın çalışmalarına ilişkin kapsamlı ve güncel bilgilere şu adresten ulaşılabilir: http://www.ombudsman.europa.eu

Bana başka kim yardımcı olabilir?

Ulusal, bölgesel veya yerel idare ile bir probleminiz olduğu takdirde, ilgili ulusal veya bölgesel ombudsmana veya şikayet komitesine başvurabilirsiniz. Bunların irtibat bilgileri Avrupa Ombudsmanının web-sitesinde yer almaktadır; ayrıca Avrupa Ombudsmanının ofisini telefonla arayarak da bu bilgilere ulaşabilirsiniz.

AB ile ilgili genel bir bilgi isteğiniz varsa aşağıdakileri yapabilirsiniz:
EUROPE DIRECT'i telefonla arayın Üye Ülkelerden: 00 800 6 7 8 9 10 11,
diğer ülkelerden ya da belirli cep telefonu operatörleri aracılığıyla: 00 32 2 299 96 96,

ya da aşağıdaki adresteki EUROPE DIRECT web sitesini ziyaret edin: http://europa.eu/